# نعق — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D9%82/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B9%D9%82/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نعق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D9%82.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: نعق

نعق
نَعَقَ - يَنْعِقُ
نَعَقَ - يَنْعِقُ + الكائن + بكائن أو غنم: يدعوها بصوت عال فيه زجر: يصيح بالكائن بصوت عال زاجراً ومحذراً
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " طريقة لحن الصوت وموسيقاه وإخراجه للتأثير به على المتلقي، وهي:
هَدهَدَ - يُهَدْهِدُ، ضَفْدَعَ - يُضَفْدِعُ، زَنَمَ - يَزْنِمُ، خَارَ - يَخُوْرُ، نَعَقَ - يَنْعِقُ، لَحَنَ - يَلْحَنُ
ينعق
 	﴿ومثل الذين كفروا كمثل الذي ينعق بما لا يسمع إلا دعاء ونداء صم بكم عمي فهم لا يعقلون(171)﴾ البقرة
مختار الصحاح
● [نعق] ن ع ق: النَّعيقُ صوت الراعي بغنمه وقد نَعَق بها ينعِقُ بالكسر نَعِيقاً و نُعَاقاً بالضم و نَعَقَاناً بفتحتين أي صاح بها وزجرها وحكى بن كيسان نَعَقَ الغُراب أيضا بعين غير مُعجمة
معجم الفرائد القرآنية:
ن ع ق
" يَنْعِقُ" في قوله تعالى:" وَمَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا كَمَثَلِ الَّذِي يَنْعِقُ بِمَا لا يَسْمَعُ"(171)البقرة .
نَعَق الراعي بالغنم : أي صوّت، وصاح عليها لترجع .
الراغب
نعق
- نعق الراعي بصوته: قال تعالى: }كمثل الذي ينعق بما لا يسمع إلا دعاء ونداء{ [البقرة/171].
ملخص اللسان
1.     النَّعِيقُ: دعاء الراعي الشاء. يقال: انْعِقْ بضأْنك أَي ادْعُها؛
2.     ونَعَق الراعي بالغنم يَنْعِقُ، بالكسر، نَعْقاً ونُعاقاً ونَعِيقاً ونَعَقاناً:صاح بها وزجرها، يكون ذلك في الضأْن والمعز؛
3.     ابْكِين وإيّاكنَّ ونَعيقَ الشيطان، يعني الصياح والنَّوْح
4.     ونَعَقَ الغرابُ نَعِيقاً ونُعاقاً؛ونَعِيقُ الغراب ونُعاقِه ونَغِيقُه ونُغاقُه: مثل نَهِيق الحمار ونُهاقِه
لسان العرب
● - نعق: النَّعِيقُ: دعاء الراعي الشاء. يقال: انْعِقْ بضأْنك أَي ادْعُها؛    قال الأخطل:    انْعِقْ بضَأْنك، يا جَريرُ، فإنَّما    مَنِّتْكَ نفسُك في الخَلاء ضلالا    ونَعَق الراعي بالغنم يَنْعِقُ، بالكسر، نَعْقاً ونُعاقاً ونَعِيقاً    ونَعَقاناً: صاح بها وزجرها، يكون ذلك في الضأْن والمعز؛ وأَنشد ابن بري    لبشر:    ولم يَنْعِقْ بناحيةِ الرِّقاقِ    وفي الحديث: أَنه قال لنساء عثمان بن مظعون لما مات: ابْكِين وإيّاكنَّ    ونَعيقَ الشيطان، يعني الصياح والنَّوْح، وأضافه إلى الشيطان لأنه الحامل    عليه. وفي حديث المدينة: آخرُ من يُحْشر راعيان من مُزَيْنَةَ يريدان    المدينة يَنْعِقانِ بغنمهما أي يصيحان. وقوله تعالى: ومَثَل الذين كفروا    كمَثَل الذي يَنْعِقُ بما لا يسمع إلا دعاء ونداء؛ قال الفراء: أضاف    المَثَل إلى الذين كفروا ثم شبههم بالراعي ولم يقل كالغنم، والمعنى، والله    أعلم، مَثَل الذين كفروا كالبهائم التي لا تَفْقَهُ ما يقول الراعي أكثر من    الصوت، فأضاف التشبيه إلى الراعي والمعنى في المَرّعِيّ، قال: ومثله في    الكلام فلان يخافك كخوف الأسد، المعنى كخوفِهِ الأسدَ لأَن الأَسد معروف    أَنه المَخُوف، وقال أَبو إسحق: ضرب الله لهم هذا المثل وشبههم بالغنم    المَنْعُوق بما لا يسمع منه إلا الصوت، فالمعنى مَثَلُك يا محمد ومَثَلُهم    كمثَلَ الناعِقَِ والمَنْعُوق بها بما لا يسمع، لأن سمعهم لم يكن ينفعهم    فكانوا في تركهم قبولَ ما يسمعون بمنزلة من لم يسمع.    ونَعَقَ الغرابُ نَعِيقاً ونُعاقاً؛ الأخيرة عن اللحياني، والغين في    الغرابُ أَحسن، قال الأَزهري: نَعَق الغرابُ ونَغَقَ، ونَعِيقُ الغراب ونُعاقِه ونَغِيقُه ونُغاقُه: مثل نَهِيق الحمار    ونُهاقِه، وشَحِيجِ البغل وشُحاجِه، وصَهِيلِ وصُهال الخيل وزَحير وزُحار، قال:    والثقات من الأئمة يقولون كلام العرب نَغَق الغراب، بالغين المعجمة،    ونَعَق الراعي بالشاء، بالعين المهملة، ولا يقال في الغراب نَعَق ويجوز    نَعَبَ، قال: وهذا هو الصحيح، وحكى ابن كيسان نَعَقَ الغراب بعين مهملة،    واستعار بعضهم النَّعيقَ في الأَرانب؛ أَنشد يعقوب:    والسُّعْسُعُ الأطْلَسُ في حَلْقِهِ    عِكْرِشَةٌ تَنْئِقُ في اللِّهْزِمِ    أراد تَنْعِقُ.    والناعِقانِ: كويكبان من كواكب الجوزاء وهما أَضوأُ كوكبين فيها؛ يقال:    أَحدهما رِجْلها اليسرى، والآخر مَنْكِبُها الأيمن، وهو الذي يسمى    الهَنْعَةَ.    والناعِقاءُ: جُحْر اليَرْبوع يقف عليه يستمع الأصوات، والمعروف عن كراع    العانِقاءُ.
مقاييس اللغة:
(نعق) النون والعين والقاف كلمةٌ تدلُّ على صَوت. ونعَق الراعي بالغَنَم يَنْعَق ويَنْعِق، إذا صاح بهِ زجراً، نعيقاً.
القاموس المحيط:
نَعَقَ بغَنَمِهِ، كمنَع وضَرَبَ، نَعْقاً ونَعيقاً ونُعاقاً ونَعَقاناً صاحَ بها وزَجَرَها، و الغُرابُ صاحَ.
والناعِقانِ: كَوْكَبانِ من الجَوْزاءِ. وناعِق: فَرَسٌ لبني فُقَيْمٍ.
تاج العروس:
ن ع ق
نعَقَ الراعي بغَنَمه كمَنَع وضرَب واقتَصر الجوهريّ والصاغانيّ على الأخيرة نعْقاً بالفَتْح ونَعيقاً كأمير ونُعاقاً بالضمّ ونَعقَاناً بالفَتْح : صاحَ بها وزجَرَها . قال الأخطَل :
فانْعِقْ بضأْنِكَ يا جَرير فإنّما ... منّتْكَ نفسُكَ في الخَلاءِ ضَلالا أي ادْعُها يكونُ ذلك في الضّأْنِ والمَعِز . ونقلَ شيخُنا عن بعْضٍ : نعَق بالإبل أيضاً فليُنْظَرْ ذلك فإنّه ثِقَة فيما ينْقُل . وفي الحديث : وإيّاكُنّ ونَعيقَ الشّيطانِ يعني الصِّياح والنّوْحَ وأضافَه الى اشّيطانِ لأنّه الحامِلُ عليه . وقولُه تَعالى : ( ومَثَل الذين كفروا كمَثَل الذي ينْعِقُ بما لا يسْمعُ إلا دُعاءً ونِداءً ) قال الفرّاء : أضاف المثَل الى الذين كفَروا ثم شبّهَهم بالرّاعي ولم يَقُل كالغَنَم . والمَعْنى - والله أعلَم - : مثلُ الذين كفَروا كالبَهائِم التي لا تفْقَهُ ما يقولُ الرّاعي أكْثَرَ من الصّوتِ فأضافَ التّشبيه الى الرّاعي والمَعْنى في المرْعِيِّ قال : ومثلُه في الكَلام : فلانٌ يخافُك كخوْفِ الأسَد المعْنى كخَوْفِه الأسد ؛ لأنّ الأسَدَ معْروفٌ أنّه المَخوفُ . قال الجوهريُّ : وحكى ابنُ كيْسانَ : نعَقَ الغُرابُ بالعيْن غير مُعْجَمة قال الزّمخْشَريّ : والغيْنُ أعلى أي : صاحَ . وقال الأزهريّ : نعيقُ الغُراب ونُعاقُه ونَغيقُه ونُغاقُه مثل نَهيقِ الحِمارِ ونُهاقِه ولكنّ الثِّقات من الأئمّة يقولون : كلامُ العرَب : نَغَقَ الغُرابُ بالغيْنِ المعجمة ونَعَقَ الرّاعي بالشاءِ بالعين المُهْملة ولا يُقال في الغُراب نَعَق ويجوز نعَب قال : وهذا هو الصّحيح . والناعِقان : كوْكَبانِ من كواكِب الجوْزاءِ كما في الصِّحاح وهما أضْوَأُ كوكَبَيْنِ فيها يقال : أحدُهما رِجْلُها اليُسْرَى والآخر منْكِبُها الأيْمن وهو الذي يُسمّى الهَنْعَةَ . وناعِق : فرَسٌ كان لبَني فُقَيْم . قال دُكَيْن بنُ رَجاء الفُقَيْمي :
" وبيْن آل ساطِع وناعِقِ كما في العُباب . ومما يُسْتَدْرَكُ عليه : الناعِقاء : جُحْرُ اليَرْبوع يقِفُ عليه يسْمَع الأصوات والمعْروف عن كراع : العانِقاءُ وقد تقدّم . وسمعتُ نَعْقَةَ المؤَذِّن أي : صوتَه بالأذان . وقال ابنُ القَطّاع : نعَق في الفِتْنَة نَعيقاً ونَعَقاناً : جلّبَ ويقال : هو ناعِقَةُ بني فُلان والجمْع نَواعِقُ . وهو نعّاق ككتّان : كثيرُ النّعيقِ

### Türkçe

نعق
**نَعَقَ - يَنْعِقُ**
**نَعَقَ - يَنْعِقُ** + canlı + bir canlıya yahut koyunlara: içinde azarlama bulunan yüksek bir sesle onları çağırır: canlıya yüksek bir sesle, azarlayıcı ve uyarıcı olarak bağırır.
Ve lafız, “sesin nağme tarzı, musikisi ve onu muhatap üzerinde etki etmek için çıkarma yolu” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**هَدهَدَ - يُهَدْهِدُ**، **ضَفْدَعَ - يُضَفْدِعُ**، **زَنَمَ - يَزْنِمُ**، **خَارَ - يَخُوْرُ**، **نَعَقَ - يَنْعِقُ**، **لَحَنَ - يَلْحَنُ**

**ينعق**
﴿Ve inkâr edenlerin misali, ancak bir çağırma ve bir seslenmeden başka bir şey işitmeyen şeye bağıranın misali gibidir; sağırlar, dilsizler, körlerdir; artık akletmezler (171)﴾ **البقرة**

Muhtârü’s-Sıhâh
● [**نعق**] ن ع ق: **النَّعيقُ** çobanın koyunlarına (çıkarıp) sesidir; onunla onlara **نَعَق** eder; kesre ile **ينعِقُ**; **نَعِيقاً** ve damme ile **نُعَاقاً** ve iki fetha ile **نَعَقَاناً** (derler); yani onlara bağırdı ve onları azarladı. İbn Keysân, karganın da, noktasız **عين** ile **نَعَقَ** ettiğini nakletti.

Muʿcemü’l-Ferâʾid el-Kurʾâniyye:
ن ع ق
“**يَنْعِقُ**”, Yüce Allah’ın şu sözünde: “**وَمَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا كَمَثَلِ الَّذِي يَنْعِقُ بِمَا لا يَسْمَعُ**”(171) **البقرة**.
Çoban koyunlara **نَعَق** etti: yani ses çıkardı ve onların üzerine bağırdı ki geri dönsünler.

er-Râgıb
**نعق**
- Çoban sesiyle **نعق** etti: Yüce Allah buyurdu: }**كمثل الذي ينعق بما لا يسمع إلا دعاء ونداء**{ [**البقرة/171**].

Lisân’ın özeti
1. **النَّعِيقُ**: çobanın koyunları çağırması. Denir: **انْعِقْ** koyunlarınla; yani onları çağır;
2. Ve çoban koyunlara **نَعَق** eder, **يَنْعِقُ**, kesre ile; **نَعْقاً** ve **نُعاقاً** ve **نَعِيقاً** ve **نَعَقاناً**: onlara bağırdı ve onları azarladı; bu, koyun ve keçide olur;
3. “Ağlayın; fakat sakın ha sizler ve şeytanın **نَعيقَ**’i (olmasın)”: yani bağırma ve ağıt;
4. Ve karga **نَعَقَ** eder: **نَعِيقاً** ve **نُعاقاً**; ve karganın **نَعِيقُ**’i ve **نُعاقِه**’si ve **نَغِيقُه**’u ve **نُغاقُه**’u: eşeğin anırması **نَهِيق**’i ve **نُهاقِه**’si gibidir.

Lisânü’l-ʿArab
● - **نعق**: **النَّعِيقُ**: çobanın koyunları çağırması. Denir: **انْعِقْ** koyunlarınla; yani onları çağır; el-Ahtal dedi ki:
**انْعِقْ بضَأْنك، يا جَريرُ، فإنَّما
مَنِّتْكَ نفسُك في الخَلاء ضلالا**
Ve çoban koyunlara **نَعَق** eder, **يَنْعِقُ**, kesre ile; **نَعْقاً** ve **نُعاقاً** ve **نَعِيقاً** ve **نَعَقاناً**: onlara bağırdı ve onları azarladı; bu, koyun ve keçide olur; İbn Berrî, Bişr için şu beyti nakletti:
**ولم يَنْعِقْ بناحيةِ الرِّقاقِ**
Ve hadiste: Osman b. Mazʿûn öldüğünde onun kadınlarına şöyle dediği rivayet edilmiştir: “Ağlayın; fakat sakın ha sizler ve şeytanın **نَعيقَ**’i (olmasın)”; yani bağırma ve ağıt; onu şeytana nispet etti; çünkü onu buna sevk eden odur. Ve Medine hadîsinde: “Haşredileceklerin en sonuncusu, Müze(y)ne’den iki çobandır; Medine’yi isterler; koyunlarına **يَنْعِقانِ** ederler”; yani bağırırlar. Ve Yüce Allah’ın sözü: **ومَثَل الذين كفروا كمَثَل الذي يَنْعِقُ بما لا يسمع إلا دعاء ونداء**; el-Ferrâ dedi ki: misali inkâr edenlere izafe etti, sonra onları çobana benzetti; koyunlara benzetmedi. Mana -Allah daha iyi bilir-: inkâr edenlerin misali, çobanın söylediğinden sesten fazlasını anlamayan hayvanlar gibidir; benzetmeyi çobana izafe etti; mana ise güdülendedir. Dedi ki: bunun benzeri sözde: “Falan senden, aslandan korkar gibi korkar”; mana: onun aslandan korkması gibi; çünkü aslanın korkulan olduğu bilinir. Ebû İshâk dedi ki: Allah onlara bu misali vurdu ve onları, kendisine bağırılan, ondan sesten başka bir şey işitmeyen koyunlara benzetti; mana: “Senin (ey Muhammed) misalin ve onların misali, bağıranın ve kendisine bağırılanın misali gibidir; ondan bir şey işitmez”; çünkü onların işitmesi onlara fayda vermiyordu; böylece işittiklerini kabul etmeyi terk etmelerinde, işitmeyen kimse menzilesinde oldular.
Ve karga **نَعَقَ** eder: **نَعِيقاً** ve **نُعاقاً**; sonuncusu el-Lihyânî’dendir; ve kargada **غين** daha iyidir. el-Ezherî dedi ki: karga **نَعَق** eder ve **نَغَقَ** eder; karganın **نَعِيقُ**’i ve **نُعاقِه**’si ve **نَغِيقُه**’u ve **نُغاقُه**’u: eşeğin anırması **نَهِيق**’i ve **نُهاقِه**’si, katırın kişnemesi **شَحِيج**’i ve **شُحاجِه**’si, atların kişnemesi **صَهِيل**’i ve **صُهال**’ı, ve **زَحير** ve **زُحار** gibidir. Dedi ki: imamların güvenilirleri, Arapların sözünün “karga **نَغَقَ** etti” olduğunu, noktalı **غين** ile; ve “çoban koyunlara **نَعَقَ** etti” olduğunu, noktasız **عين** ile; kargada **نَعَق** denmeyeceğini, fakat **نَعَبَ**’ın caiz olduğunu söylerler. Dedi ki: doğru olan budur. İbn Keysân, karganın noktasız **عين** ile **نَعَقَ** ettiğini nakletti. Bazıları **النَّعيقَ**’i tavşanlarda da mecaz yaptı; Yaʿkūb şu beyti okudu:
**والسُّعْسُعُ الأطْلَسُ في حَلْقِهِ
عِكْرِشَةٌ تَنْئِقُ في اللِّهْزِمِ**
**تَنْعِقُ** demek istedi.
Ve **الناعِقانِ**: Cevzâ’nın yıldızlarından iki küçük yıldızdır; onlar, onda en parlak iki yıldızdır; denir ki: birisi onun sol ayağıdır, diğeri sağ omzudur; o, **الهَنْعَةَ** diye adlandırılandır.
Ve **الناعِقاءُ**: yer faresinin (jerboa) deliğidir; onun üzerinde durur, sesleri dinler; Kırâʿ’dan bilinen ise **العانِقاءُ**’dır.

Mekâyîsü’l-Luğa:
(**نعق**) **النون** ve **العين** ve **القاف** bir kelimedir; bir sese delalet eder. Çoban koyunlara **نعَق** eder, **يَنْعَق** ve **يَنْعِق**; ona azarlamak için bağırdığı zaman; **نعيقاً**.

el-Kâmûsü’l-Muhît:
**نَعَقَ** koyunlarına; **منَع** ve **ضَرَبَ** gibi; **نَعْقاً** ve **نَعيقاً** ve **نُعاقاً** ve **نَعَقاناً**: onlara bağırdı ve onları azarladı; ve karga bağırdı.
Ve **الناعِقانِ**: Cevzâ’dan iki yıldızdır. Ve **ناعِق**: Benî Fuqaym’a ait bir attır.

Tâcü’l-ʿArûs:
ن ع ق
Çoban koyunlarına **نعَقَ** etti; **منَع** ve **ضرَب** gibi; Cevherî ve Sâğânî yalnız sonuncusuyla yetindi: fetha ile **نعْقاً** ve “emîr” gibi **نَعيقاً** ve damme ile **نُعاقاً** ve fetha ile **نَعقَاناً**: onlara bağırdı ve onları azarladı. el-Ahtal dedi ki:
**فانْعِقْ بضأْنِكَ يا جَرير فإنّما ... منّتْكَ نفسُكَ في الخَلاءِ ضَلالا**
Yani onları çağır; bu, koyun ve keçide olur. Şeyhimiz, bazılarından naklen: develere de **نعَقَ** etti; buna bakılsın; çünkü naklettiğinde güvenilirdir. Ve hadiste: “Sakın ha sizler ve şeytanın **نَعيقَ**’i (olmasın)”; yani bağırma ve ağıt; onu şeytana izafe etti; çünkü onu buna sevk eden odur. Ve Yüce Allah’ın sözü: **( ومَثَل الذين كفروا كمَثَل الذي ينْعِقُ بما لا يسْمعُ إلا دُعاءً ونِداءً )**; el-Ferrâ dedi ki: misali inkâr edenlere izafe etti, sonra onları çobana benzetti; koyunlara benzetmedi. Mana -Allah daha iyi bilir-: inkâr edenlerin misali, çobanın söylediğinden sesten fazlasını anlamayan hayvanlar gibidir; benzetmeyi çobana izafe etti; mana ise güdülendedir. Dedi ki: bunun benzeri sözde: “Falan senden, aslandan korkar gibi korkar”; mana: onun aslandan korkması gibi; çünkü aslanın korkulan olduğu bilinir. Cevherî dedi ki: İbn Keysân, karganın noktasız **عين** ile **نعَقَ** ettiğini nakletti. Zemahşerî dedi ki: **غين** daha yücedir; yani bağırdı. el-Ezherî dedi ki: karganın **نعيقُ**’i ve **نُعاقُه**’u ve **نَغيقُه**’u ve **نُغاقُه**’u, eşeğin anırması **نَهيقِ**’i ve **نُهاقِه**’si gibidir; fakat imamların güvenilirleri derler ki: Arapların sözü: karga noktalı **غين** ile **نَغَقَ** etti; ve çoban koyunlara noktasız **عين** ile **نَعَقَ** etti; kargada **نَعَق** denmez; **نعَب** caizdir. Dedi ki: doğru olan budur.
Ve **الناعِقان**: Cevzâ yıldızlarından iki yıldızdır; Sıhâh’ta olduğu üzere; onlar, onda en parlak iki yıldızdır; denir ki: birisi onun sol ayağıdır, diğeri sağ omzudur; o, **الهَنْعَةَ** diye adlandırılandır. Ve **ناعِق**: Benî Fuqaym’a ait bir attı. Dukayn b. Recâʾ el-Fuqaymî dedi ki:
**" وبيْن آل ساطِع وناعِقِ**
ʿUbâb’da olduğu üzere. Ve ona ek olarak (şu da) istidrâk edilir: **الناعِقاء**: yer faresinin deliğidir; onun üzerinde durur, sesleri işitir; Kırâʿ’dan bilinen **العانِقاءُ**’dır; daha önce geçti. Ve müezzinin **نَعْقَةَ**’sini işittim; yani ezanla sesini. İbnü’l-Kattâʿ dedi ki: fitnede **نعَق** etti: **نَعيقاً** ve **نَعَقاناً**; (insanları) topladı; ve denir ki: o, falan oğullarının **ناعِقَةُ**’sidir; çoğulu **نَواعِقُ**’tur. Ve o, “kettân” gibi **نعّاق**’tır: **النّعيقِ**i çok olan.
