# نعق — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D9%82/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B9%D9%82/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نعق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D9%82.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نعق

نعق الراعي بغنمه، كمنع وضرب، واقتصر الجوهري والصاغاني على الأخيرة نعقا بالفتح، ونعيقا كأمير ونعاقا بالضم ونعقانا بالفتح: صاح بها وزجرها. قال الأخطل:
  فانعق بضأنك يا جرير فإنمـا                      منتك نفسك في الخلاء ضلالا أي ادعها، يكون ذلك في الضأن والمعز. ونقل شيخنا عن بعض: نعق بالإبل أيضا، فلينظر ذلك، فإنه ثقة فيما ينقل. وفي الحديث: وإياكن ونعيق الشيطان يعني الصياح والنوح، وأضافه الى اشيطان لأنه الحامل عليه. وقوله تعالى: )ومثل الذين كفروا كمثل الذي ينعق بما لا يسمع إلا دعاء ونداء( قال الفراء: أضاف المثل الى الذين كفروا، ثم شبههم بالراعي ولم يقل كالغنم. والمعنى - والله أعلم -: مثل الذين كفروا كالبهائم التي لا تفقه ما يقول الراعي أكثر من الصوت فأضاف التشبيه الى الراعي، والمعنى في المرعي قال: ومثله في الكلام: فلان يخافك كخوف الأسد، المعنى كخوفه الأسد؛ لأن الأسد معروف أنه المخوف. قال الجوهري: وحكى ابن كيسان: نعق الغراب بالعين غير معجمة، قال الزمخشري: والغين أعلى، أي: صاح. وقال الأزهري: نعيق الغراب، ونعاقه، ونغيقه، ونغاقه، مثل نهيق الحمار ونهاقه، ولكن الثقات من الأئمة يقولون: كلام العرب: نغق الغراب، بالغين المعجمة، ونعق الراعي بالشاء، بالعين المهملة، ولا يقال في الغراب نعق، ويجوز نعب، قال: وهذا هو الصحيح. والناعقان: كوكبان من كواكب الجوزاء كما في الصحاح، وهما أضوأ كوكبين فيها، يقال: أحدهما رجلها اليسرى، والآخر منكبها الأيمن وهو الذي يسمى الهنعة. وناعق: فرس كان لبني فقيم. قال دكين بن رجاء الفقيمي:
  وبين آل ساطع وناعق كما في العباب. ومما يستدرك عليه: الناعقاء: جحر اليربوع يقف عليه يسمع الأصوات، والمعروف عن كراع: العانقاء، وقد تقدم. وسمعت نعقة المؤذن، أي: صوته بالأذان. وقال ابن القطاع: نعق في الفتنة نعيقا ونعقانا: جلب، ويقال: هو ناعقة بني فلان، والجمع نواعق. وهو نعاق، ككتان: كثير النعيق.

### Türkçe

**نعق** çoban sürüsüne **نعق** etti; **منع** ve **ضرب** gibi; Cevherî ve Sâğânî sonuncusuyla yetindi: **نعقا** (fetha ile), **ونعيقا** **كأمير** ve **نعاقا** (damme ile) ve **نعقانا** (fetha ile): onunla bağırdı ve onu azarladı. Ahtal dedi:
  “Sürüne **انعق** et ey Cerîr; çünkü ancak                      nefsin sana ıssızlıkta sapıklık vaad etti”
yani: onu çağır; bu, koyun ve keçide olur. Şeyhimiz bazı kimselerden nakletti: **نعق** develere de (olur); şu hâlde ona bakılsın; çünkü o, naklettiğinde güvenilirdir. Hadiste: “Şeytanın **نعيق**’inden sakının” yani bağırma ve ağıt; onu şeytana nisbet etti, çünkü ona sevk eden odur. Yüce Allah’ın sözü: “(Kâfir olanların misali, ancak çağırma ve seslenmeden başka bir şey işitmeyen şeye **ينعق** edenin misali gibidir)” Ferrâ dedi: misali kâfir olanlara izafe etti, sonra onları çobana benzetti ve koyun gibi demedi. Mânâ –Allah daha iyi bilir–: kâfir olanların misali, çobanın söylediğinden sesten fazlasını anlamayan hayvanlar gibidir; böylece benzetmeyi çobana izafe etti; mânâ ise otlatılanda(=güdülende)dir. Dedi ki: bunun sözde benzeri: “Falan senden aslandan korkma gibi korkar”; mânâ: onun aslandan korkması gibi; çünkü aslanın korkulan olduğu bilinir. Cevherî dedi: İbn Keysân nakletti: karga **نعق** etti; **بالعين غير معجمة**. Zemahşerî dedi: **والغين أعلى**; yani: bağırdı. Ezherî dedi: karganın **نعيق**’i ve onun **نعاق**’ı ve onun **نغيق**’i ve onun **نغاق**’ı, eşeğin **نهيق**’i ve onun **نهاق**’ı gibidir; fakat imamların güvenilirleri derler ki: Arapların sözü: karga **نغق** eder, **بالغين المعجمة**; çoban koyuna **نعق** eder, **بالعين المهملة**; kargada **نعق** denmez; **نعب** caizdir. Dedi ki: doğru olan budur. **الناعقان**: **الصحاح**’ta olduğu üzere **الجوزاء** yıldızlarından iki yıldızdır; ikisi onun içindeki en parlak iki yıldızdır; denir ki: ikisinden biri onun sol ayağıdır, diğeri sağ omzudur; o da **الهنعة** diye adlandırılandır. Ve **ناعق**: Benî Fakîm’in bir atı idi. Dukeyn b. Recâ el-Fakîmî dedi:
  “Âl-i Sâti‘ ile **ناعق** arasında” **كما في العباب**. Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **الناعقاء**: yer faresi yuvasıdır; onun üzerinde durur, sesleri işitir; Kurrâ‘dan bilinen ise **العانقاء**’dır; ve daha önce geçti. Müezzinin **نعقة**’sini işittim; yani: ezandaki sesi. İbnü’l-Kattâ‘ dedi: fitnede **نعق** etti, **نعيقا** ve **نعقانا**: topladı; ve denir: o, falan oğullarının **ناعقة**’sidir; çoğulu **نواعق**. Ve o, **نعاق**tır, **ككتان**: **النعيق**’i çok olan.
