# نعم — Kâmûsü'l-Muhît

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D9%85/sozluk/kamus
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%B9%D9%85/entries/kamus

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نعم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D9%85.md)
- Kâmûsü'l-Muhît: Fîrûzâbâdî · 15. yy

## Madde başı: نعم

* ن ع م * * النِّعْمَةُ * اليد والصنيعة والمِنة وما أُنعم به عليك وكذا * النُّعْمَى * فإن فتحت النون مددت فقلت * النَّعْمَاءُ * و * النَّعِيمُ * مثله وفلان واسع * النِّعْمَةِ * أي واسع المال وقولهم إن فعلت ذلك فيها و * نِعْمَتِ * أي ونَعِمت الخُصلة و * نِعْمَ * وبئس فِعلان ماضيان لا يتصرفان لأنهما استعمُلا للحال بمعنى الماضي فنِعم مدح وبئس ذم وفيها أربع لُغات الأصل نَعِم بفتح أوله وكسر ثانيه ثم تقول نِعِم فتُتْبِع الكسرة بالكسرة ثم تكرح الكسرة الثانية فتقول نِعْم بكسر النون وإن شئت قلت نَعْم بفتح النون وتقول نِعْم الرجل زيد ونِعْم المرأة هِند وإن شئت قلت نِعْمت المرأة هِند فالرجل فاعل نِعْم وزيد يرتفع من وجهين أحدهما أن يكون مُبتدأ قُدِم عليه خبره والثاني أن يكون خبرا مُبتدإ محذوف تقديره هو زيد جواب لسائل سأل من هو لمَّا قلت نِعْم الرجل و * النُّعْمُ * بالضم خِلاف البُّؤس يقال يوم نُعْمٌ ويوم بُؤس والجمع * أَنْعُم * وأَبْؤُس و * نَعُمَ * الشيء صار * نَاعماً * لينا وبابه سهُل وكذا * نَعِمَ * ينْعُم مثل عَلِم يَعْلَم وفيه لُغة ثاللثة مُركبة منهما وهي * نَعِمَ * يَنْعُم مثل فَضِل يفضُل ولغة رابعة * نِعَمَ * ينْعِم بالكسر فيهما وهو شاذ و * النَّعْمَةُ * بالفتح التنعيم ويقال * نَعَّمَهُ * الله * تَنْعِيما * و * نَاعَمَهُ فَتَنَعَّم * ومرأة * مُنَعَّمَةٌ * و * مُنَاعَمَةٌ * بمعنى و * أَنْعَمَ * الله عليه من النعمة وأنعم الله صباحه من * النُّعُومَةِ * و * أَنْعَمَ * له قال له نعم وفعل كذا وأنعم أي زاد وأنعم الله بك عينا أي أقر الله عينك بمن تحبه وكذا * نَعِمَ * الله بك عينا ونَعِمَك عينا و * النَّعَمُ * واحد * الأَنْعَامِ * وهي المال الراعية وأكثر ما يقع هذا الاسم على الإبل قال الفراء هو ذكر لا يؤنث يقولون هذا نَعَمٌ وارد وجمعه * نُعْمَانٌ * كحمل وحملان و * الأَنْعَامُ * يذكر ويؤنث قال الله تعالى ﴿مما في بطونه﴾ وقال ﴿مما في بطونها﴾ وجمع الجمع * أَنَاعِيمُ * و * نَعَمْ * عِدَةُ وتصديق وجواب الاستفهام وربما ناقض بلى إذا قيل ليس لي عندك وديعة فقولك نعم وبلى تكذيب و * نَعِمْ * بكسر العين لغة فيه و * النَّعَامَةُ * من الطير يذكر ويؤنث و * النَّعَامُ * اسم جنس مثل حمامة وحمام وجراد وجرادة و * النُّعَامَى * بالضم ريح الجنوب لأنها أَبَلُّ الرياح وأرطبها و * نَعْمَانُ * بالفتح واد في طريق الطائف يخرج إلى عرفات ويقال له نعمان الأراك وقولهم * عِمْ * صباحا كلمة تحية كأنه محذوف من نَعِمَ ينعِمُ بالكسر كما يقال من أكل يأكل حذف منه الألف والنون تخفيفا و * التَّنْعِيمُ * موضع بمكة

### Türkçe

* ن ع م * * **النِّعْمَةُ** * el ve iyilik ve minnet ve sana nimet kılınan şey; ve bunun gibi * **النُّعْمَى** *; artık eğer **النون**’u fethedersen uzatırsın da * **النَّعْمَاءُ** * dersin; ve * **النَّعِيمُ** * onun gibidir. Ve falan geniş * **النِّعْمَةِ** * (sahibidir), yani malı geniştir. Ve onların “eğer bunu yaparsan onda ve * **نِعْمَتِ** *” sözleri; yani “ve haslet nimetli oldu” ve * **نِعْمَ** *. Ve **نِعْمَ** ile **بِئْسَ** iki mâzî fiildir, çekimlenmezler; çünkü hâl için, mâzî mânâsıyla kullanılmışlardır. Artık **نِعْمَ** övgüdür, **بِئْسَ** yergidir. Ve onda dört lügat vardır: asıl olanı, evvelini fetha, ikincisini kesra ile **نَعِمَ**’dir; sonra **نِعِمَ** dersin; böylece kesrayı kesraya tâbi kılarsın; sonra ikinci kesrayı hafifletirsin de **نِعْمَ** dersin, **النون**’u kesra ile; ve istersen **نَعْمَ** dersin, **النون**’u fetha ile. Ve “**نِعْمَ** adam Zeyd’dir” dersin; ve “**نِعْمَ** kadın Hind’dir” dersin; ve istersen “**نِعْمَتِ** kadın Hind’dir” dersin. Artık adam, **نِعْمَ**’ın fâilidir; Zeyd ise iki yönden merfû olur: birincisi, haberi kendisinden önce getirilmiş bir mübteda olması; ikincisi, takdiri “o Zeyd’dir” olan, hazfedilmiş bir mübteda’nın haberi olmasıdır; “kimdir?” diye soran bir sorana cevap olarak; sen “**نِعْمَ** adam” dediğin vakit.

Ve * **النُّعْمُ** * (damme ile) * **البُّؤس** *’un zıddıdır; “**نُعْمٌ** gün” ve “**بُؤس** gün” denir. Cem‘i * **أَنْعُم** * ve * **أَبْؤُس** *’tur. Ve * **نَعُمَ** * şey, * **نَاعماً** * oldu; yumuşak. Babı **سَهُلَ**’dür. Ve bunun gibi * **نَعِمَ** * **يَنْعُم**; **عَلِمَ يَعْلَم** gibi. Ve onda üçüncü bir lügat vardır; ikisinden terkib edilmiştir; o da * **نَعِمَ** * **يَنْعُم**; **فَضِلَ يَفْضُل** gibi. Ve dördüncü bir lügat: * **نِعَمَ** * **يَنْعِم**; ikisinde de kesra ile; ve o şâzdır. Ve * **النَّعْمَةُ** * (fetha ile) ten‘îm’dir. Ve “Allah onu * **نَعَّمَهُ** * * **تَنْعِيما** *” denir. Ve * **نَاعَمَهُ فَتَنَعَّم** *. Ve bir kadın * **مُنَعَّمَةٌ** * ve * **مُنَاعَمَةٌ** * mânâca (bunun) demektir. Ve * **أَنْعَمَ** * Allah ona, nimetten (olarak) ihsanda bulundu. Ve “Allah onun sabahını * **أَنْعَمَ**” (kıldı), * **النُّعُومَةِ** *’den (olarak). Ve * **أَنْعَمَ** * ona: ona “evet” dedi; ve şöyle yaptı. Ve “**أَنْعَمَ**” yani artırdı. Ve “Allah senin gözünü * **أَنْعَمَ**” yani Allah gözünü, sevdiğin kimse ile serinletsin. Ve bunun gibi: “Allah seninle gözü * **نَعِمَ**” ve “gözü seninle * **نَعِمَ**”.

Ve * **النَّعَمُ** * * **الأَنْعَامِ** *’ın biridir; ve o, otlayan maldır. Bu isim en çok develer üzerine vâki olur. Ferrâ dedi ki: o müzekkerdir, müennes yapılmaz; “bu, gelen * **نَعَمٌ**” derler. Cem‘i * **نُعْمَانٌ** *’dır; **حَمْل** ve **حَمْلَان** gibi. Ve * **الأَنْعَامُ** * müzekker de olur müennes de. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿مما في بطونه﴾ ve dedi ki: ﴿مما في بطونها﴾. Cem‘in cem‘i * **أَنَاعِيمُ** *’dur.

Ve * **نَعَمْ** * va‘d ve tasdik ve istifhamın cevabıdır. Ve bazen **بَلَى**’yı nakzeder: eğer “bende senin yanında emanet yoktur” denilirse, senin “**نَعَمْ**” ve “**بَلَى**” demen tekziptir. Ve * **نَعِمْ** * (ayn’ın kesrası ile) onda bir lügattir.

Ve * **النَّعَامَةُ** * kuşlardandır; müzekker de olur müennes de. Ve * **النَّعَامُ** * cins ismidir; **حَمَامَة** ve **حَمَام** ve **جَرَاد** ve **جَرَادَة** gibi. Ve * **النُّعَامَى** * (damme ile) güney rüzgârıdır; çünkü o rüzgârların en nemlisi ve en rutubetlisidir. Ve * **نَعْمَانُ** * (fetha ile) Tâif yolunda bir vadidir; Arafat’a çıkar; ona “**نَعْمَانُ الأَرَاك**” denir.

Ve onların * **عِمْ** * “sabah(ın) hayır” sözü, bir selamlama kelimesidir; sanki **نَعِمَ يَنْعِمُ** (kesra ile)den hazfedilmiştir; nitekim “**أَكَلَ يَأْكُلُ**”den (de) denildiği gibi; hafifletme için ondan **الألف** ve **النون** hazfedilmiştir.

Ve * **التَّنْعِيمُ** * Mekke’de bir yerdir.
