# نغب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%BA%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%BA%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نغب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%BA%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نغب

نغب الإنسان الريق،كمنع ونصر وضرب، ينغبه، وينغبه، وينغبه نغبا: ابتلعه، عن الليث. نغب الطائر، ينغب، نغبا: حسا من الماء؛ ولا يقال: شرب. ونغب الإنسان في الشرب، ينغب، نغبا، بضم النون وفتح الغين، جرع جرعا، وكذلك الحمار. سقاه نغبة من لبن. النغبة، بالفتح: الجرعة، ويضم. وعبارة الصحاح: النغبة، بالضم: الجرعة، وقد يفتح، والجمع: النغب، أي: بضم ففتح. قال ذو الرمة:
  حتى إذا زلجت عن كل حنجرة                      إلى الغليل ولم يقصعنه نغـب ونقل عن ابن السكيت: نغبت من الإناء، بالكسر، نغبا، أي: جرعت منه جرعا، او الفتح للمرة الواحدة، والضم للاسم، كما فرق بين الجرعة والجرعة، وسائر أخواتها بمثل هذا. والنغبة، بالفتح: الجوعة. النغبة : إقفار الحي مضبوط عندنا بالوجهين: بالفتح جمع قفر، وبالكسر مصدر أقفر. في الصحاح، قولهم: ما جربت عليه نغبة قط، هي الضم: الفعلة القبيحة. وفي قول الشاعر:
  فبادرت شربها عجلـي مـبـادرة                      حتى استقت دون مجنى جيدها نغما

  إنما أراد نغبا، فأبدل الميم من الباء لاقترابهما. وفي الأساس: من المجاز: قولهم إذا سمعت بموت عدو، أو بلاء نزل به: واها ما أبردها من نغبة ما أبردها على الفؤاد، تعسا لليدين والفم: ونغوبا: اسم قرية بواسط، سمي بها أبو السعادات المبارك بن الحسين ابن عبد الوهاب الواسطي، عرف بابن نغوبا، لكثرة تردده إليها، والذكر لها، فلزمه هذا الاسم. سمع أبا إسحاق الشيرازي، وعنه أبو سعد السمعاني، توفي بواسط سنة 539.

### Türkçe

**نغب** insan tükürüğü yuttu; **منع** ve **نصر** ve **ضرب** gibi; **ينغبه** ve **ينغبه** ve **ينغبه** **نغبا**: onu yuttu; Leys’ten. **نغب** kuş, **ينغب** , **نغبا**: sudan yudumladı; ve “içti” denilmez. Ve insan içmede **نغب** eder, **ينغب** , **نغبا**; **النون**’un dammesi ve **الغين**’in fethasıyla; yudum yudum içti; ve aynı şekilde eşek. Ona sütten bir **نغبة** içirdi. **النغبة**, fetha ile: yudum; ve damme de yapılır. Ve **الصحاح**’ın ibaresi: **النغبة**, damme ile: yudum; ve bazen fetha yapılır; çoğulu: **النغب**; yani: damme sonra fetha ile. ذو الرمة dedi:
  حتى إذا زلجت عن كل حنجرة                      إلى الغليل ولم يقصعنه نغـب

İbn es-Sikkît’ten nakledildi: **نغبت** kaptan, kesra ile, **نغبا**; yani: ondan yudum yudum içtim; yahut fetha bir defalık içindir, damme isim içindir; tıpkı **الجرعة** ile **الجرعة** arasında ve onun diğer kızkardeşleri arasında bunun benzeriyle ayırdıkları gibi. Ve **النغبة**, fetha ile: açlık. **النغبة**: mahallenin ıssızlaşması; bizde iki vecihle ضبط edilmiştir: fetha ile **قفر**’in çoğulu, kesra ile **أقفر**’in mastarı. **الصحاح**’ta, onların sözü: “Onun üzerinde asla bir **نغبة** denemedim”; o, damme iledir: çirkin fiil. Ve şairin sözünde:
  فبادرت شربها عجلـي مـبـادرة                      حتى استقت دون مجنى جيدها نغما

Ancak **نغبا**yı kastetti; **الباء**’ye yakınlıklarından dolayı **الميم**’i **الباء**’den بدل etti. Ve **الأساس**’ta: mecazdan: onların sözü; bir düşmanın ölümüyle yahut ona inen bir belayla işittiğinde: “Vâhâ, ne kadar soğuktur o, bir **نغبة**den; ne kadar soğuktur o, gönül üzerine; ellere ve ağza yazık”: ve **نغوبا**: Vâsıt’ta bir köyün adıdır; onunla Ebû’s-Sa‘âdât el-Mübârek b. el-Hüseyn b. Abdülvehhâb el-Vâsıtî adlandırıldı; **ابن نغوبا** diye bilindi; ona çok gidip gelmesinden ve onu çok anmasından dolayı; bu ad ona لازِم oldu. Ebû İshâk eş-Şîrâzî’yi dinledi; ondan da Ebû Sa‘d es-Sem‘ânî (rivayet etti); Vâsıt’ta 539 yılında vefat etti.
