# نغص (ن-غ-ص) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%BA%D8%B5
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%BA%D8%B5

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ن - غ - ص
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%BA%D8%B5/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والصاد والنون معهما
غ ص ن، ن غ ص مستعملان فقط غصن: الغُصْنُ: ما تشعب من ساق الشجرة دقها وغِلاظُها، وجمعه: غُصُونٌ. ويجمع الغُصُن غِصَنةً وأغصاناً، غُصْنَةٌ واحدةٌ والجميع غُصْنٌ.
نغص: نَغِصَ الرجلُ نَغَصاً إذا لم تتم له هَناءَتُه، وبالتشديد أكثَرُ. ونغص عليه عَيْشَه بأذًى ومكروهٍ.

##### Türkçe

باب **الغين** و**الصاد** و**النون** معهما
**غ ص ن**، **ن غ ص** kullanılmıştır; yalnızca ikisi.

**غصن**: **الغُصْنُ**: ağacın gövdesinden dallanıp ayrılan şey; incesi ve kalını. Çoğulu: **غُصُونٌ**. Ve **الغُصُن** **غِصَنةً** ve **أغصاناً** olarak da çoğul yapılır; **غُصْنَةٌ** bir tanedir, hepsi **غُصْنٌ**dür.

**نغص**: adam **نَغِصَ** olur, **نَغَصاً** (olur); ona **هَناءَتُه** tamam olmadığında. Şeddeli (kullanım) daha çoktur. Ve ona eziyet ve hoş olmayan bir şey ile yaşayışını **نغص** etti.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%BA%D8%B5/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

نَغَّصَ الله عليه العيشَ تَنْغيصاً، أي كدَّره. وقد جاء في الشعر نَغَّصَهُ. وأنشد الأخفش:
لا أرى الموتَ يَسْبِقُ الموتَ شيءٌ		نَغَّصَ الموتُ ذا الغِنى والفَقـيرا
وتَنَغَّصَتْ عيشته، أي تكدَّرتْ. ونَغِصَ الرجلُ بالكسر يَنْغَصُ نَغَصاً، إذا لم يتمَّ مراده. وكذلك البعير إذا لم يتمَّ شُربه. قال لبيد:
فأَوْرَدَها العِراكَ ولم يَذُدْهـاولم يُشْفِقْ على نَغَصِ الدِخالِ

##### Türkçe

**نَغَّصَ** Allah ona hayatı **تَنْغيصاً** (tengîs ederek) **نَغَّصَ** etti; yani onu bulandırdı. Şiirde **نَغَّصَهُ** gelmiştir. **الأخفش** şöyle inşad etti:
Ölümden önce ölümden hiçbir şeyin geçtiğini görmüyorum		Ölüm, zengini de fakiri de **نَغَّصَ** etti

Onun hayatı **تَنَغَّصَتْ**; yani bulandı. Adam **نَغِصَ** (kesre ile) **يَنْغَصُ** **نَغَصاً**; muradı tamam olmadığında. Aynı şekilde deve de içişi tamam olmadığında. **لبيد** dedi:
Onu **العِراكَ**’a götürdü ve onu savmadı		ve **نَغَصِ الدِخالِ** üzerine acımadı

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%BA%D8%B5/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

غ ص ن
غنص ، غصن ، نغص : ( مستعملة ) .
غنص : أهملَ الليث غَنَصَ .
وقال أبو مالك عَمرو بن كِرْكِرَةَ : الغَنَصُ ضِيقُ الصَّدر ، يقال : غَنِصَ به صدْرُه غنوصاً .
غصن : قال الليث : الغُصْنُ ما تَشَعَّبَ عن ساقِ الشَّجرة ، دِقَاقُها وغِلاَظها ، والجميعُ الغصونُ ويُجْمَعُ الغصنُ غِصَنَةً وأَغصاناً ، ويقال : غُصْنةٌ واحدةٌ والجميع غُصْنٌ .
وقال القِنانِيُّ : غَصَنْتُ الغُصْنَ غَصْناً إذا مَدَدْتَهُ إِليك فهو مَغصُونٌ .
ثعلبٌ عن ابن الأعرابي : غَصَنَنِي فلانٌ عن حاجتي يَغصنِني أي ثَنَانِي عنها وكَفّنِي ، قلت : هكذا أَقْرَأَنِيهِ المنذريُّ في ( النوادرِ ) ، وغيره ، يقول : غضَنَنِي بالضَّاد يَغْضِنُنِي .
نغص : قال الليث : يقال : نَغِصَ الرجل نَغَصاً إذا لم تتمّ له هناءته قال : وأكثره بالتشديدِ نُغِّص تنغيصاً .
وقال : نَغَّصَ علينا ، أي : قطعَ علينا ما كنا نحبُّ الاستكثار منه .
وأنشد غيره :
وطالما نُغِّصوا بالفجع ضاحيةً
وطال بالفجع والتنغيص ما طُرِقوا
وقيل : النَّغَص كدر العيش وقد تنغَّصَتْ عليه عيشتُه ، أي تكدرتْ .

##### Türkçe

غ ص ن
**غنص** ، **غصن** ، **نغص** : (kullanılan).

**غنص** : el-Leys **غَنَصَ**’ı ihmal etti.
Ebû Mâlik ʿAmr b. Kirkire dedi ki: **الغَنَصُ** göğsün darlığıdır; denir ki: **غَنِصَ** onunla göğsü **غنوصاً**.

**غصن** : el-Leys dedi ki: **الغُصْنُ** ağacın gövdesinden dallanıp ayrılan şeydir; onun ince olanları ve kalın olanları; çoğulu **الغصونُ**’dur. **الغصنُ** **غِصَنَةً** ve **أَغصاناً** olarak da çoğul yapılır. Ve denir ki: **غُصْنةٌ** bir tanedir; çoğulu **غُصْنٌ**’dur.
el-Kinânî dedi ki: **غَصَنْتُ الغُصْنَ غَصْناً**; onu kendine doğru uzattığında; o hâlde o **مَغصُونٌ**’dur.
Saʿleb, İbnü’l-Aʿrâbî’den: “Falan beni ihtiyacımdan **غَصَنَنِي**; beni ondan **يَغصنِني**” yani beni ondan çevirdi ve beni alıkoydu. Dedim ki: el-Münzirî bana (en-Nevâdir)’de ve başkalarında bunu böyle okuttu; o ise der ki: **غضَنَنِي** **بالضَّاد**; beni **يَغْضِنُنِي**.

**نغص** : el-Leys dedi ki: denir ki: adam **نَغِصَ** **نَغَصاً**; eğer onun sevinci tamamlanmadıysa. Dedi ki: bunun çoğu şeddeli olarak **نُغِّص** **تنغيصاً**’dır.
Ve dedi ki: “Bize karşı **نَغَّصَ**”; yani bizim çoğaltmayı sevdiğimiz şeyi bize karşı kesti.
Başkası inşad etti:
وطالما **نُغِّصوا** بالفجع ضاحيةً
وطال بالفجع والتنغيص ما طُرِقوا
Ve denildi ki: **النَّغَص** geçimin bulanıklığıdır; ve onun üzerine geçimi **تنغَّصَتْ**; yani bulandı.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%BA%D8%B5/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب النون والغين وما يثلثهما)
(نغق)  النون والغين والقاف. ليس فيه إلاَّ نَغَقَ الغُرابُ نَغِيقاً. وحكى بعضُهم: ناقةٌ نَغِيقٌ، وهي التي تَبْغَُِمُ بُعَيداتِ بَينٍ، أي مَرَّةً بعد مرّة.
(نغل)  النون والغين واللام كلمةٌ تدلُّ على فسادٍ وإفساد. النَّغِل: الأديم الفاسد. يقولون: "وقد يُرْقَع النَّغِل". يقال إن النَّغَل([1]): الإفساد بين القوم والنَّميمةُ.
(نغم)  النون والغين والميم ليس إلاَّ النَّغْمة: جَرْس الكلام وحُسْن الصَّوت بالقِراءةِ وغيرها. وهو النَّغْم([2]). وتَنَغّم الإنسانُ بالغِناء ونحوِه.
(نغي)  النون والغين والحرف المعتلّ كلمةٌ تدلُّ على كلامٍ طيّب. يقولون: هو يَناغِي الصَّبِيَّ: يكلِّمهُ بما يسرُّه ويُجْذِلُه من الكلام. ومنه: كلَّمته فَمَا نَغَى بحرف. وسمِعْت نَغْية. قال:
* لما أتانِي نَغْيةٌ كالشُّهدِ([3]) *
ومنه جبلٌ يناغِي السَّماء، كأنَّه داناها فهو يكلِّمها. والمُناغاة المُغازَلة.
(نغب)  النون والغين والباء كلمةٌ واحدة، هي النُّغْبة: الجُرْعة. ونَغَبت، إذا جَرَعْتَ، والجمع نُغَب. قال ذو الرّمّة يصف حميراً وردت ماءً فلم تَرْوَ:
حَتَّى إذا زَلَجَتْ عن كلِّ حنجرةٍ *** إلى الغَليل ولم يَقْصَعْنَهُ نُغَبُ([4]) (نغر)  النون والغين والراء أصلٌ يدلُّ على غَلَيانٍ واغتياظ. ونَغِرَت القدرُ([5]): غَلَتْ. ونَغِر الرّجلُ: اغتاظ. ومنه قول المرأة في حديث عليّ عليه السلام: "رُدُّوني إلى أهلي غَيْرَ نَغِرة". ونَغَرت النّاقةُ: ضَمَّت مُؤَخَّرها ومضَتْ، كأنَّها اغتاظت من شيء فمضَتْ لوجهها. وهو يتنغَّر علينا، أي يتنكَّر([6]). وهو من الأوّل. وفِراخُ العصافير يقال لها النغَر ولعلَّ ذلك لصوتها المتدارِك، الواحدة نُغرة، والذّكَر نُغَر، والجمع نُغْران. قال:
يَحْمِلنَ أوعيةَ المُدامِ كأنما *** يحمِلْنَها بأكارع النّغْرانِ([7])يصف عناقيدَ العِنب.
(نغش)  النون والغين والشين كلمةٌ تدلُّ على اضطرابٍ وحركة. منه النَّغَشان: الاضطراب. ويقال: دارٌ تَنْتَغِش، لكثرة مَن فيها. ويقال النُّغاشِيُّ([8]): الرّجلُ القَصير.
(نغص)  النون والغين والصاد كلمةٌ تدل على القطع عن المُرادِ. ونَغِصَ الرجل: لم يتمَّ لـه مراده، ونُغِّص عليه. والنَّغَْص يقولون: هو أن تورد إبلَكَ الحوض فإذا شربَتْ صرفْتَها وأورَدْتَ مكانها غيرها. وعندنا أنَّ النَّغَْص ألا تُتْرَكَ* تتمِّم الشُّرب.
(نغض)  النون والغين والضاد أصلٌ صحيح يدلُّ على هَزٍّ وتحريك. من ذلك النَّغَضان: تحرُّك الأسنان. والإنغاض: تحريك الإنسان [رأسه([9])] نحو صاحبه كالمتعجّب([10]) منه. قال الله سبحانه: ﴿فَسَيُنْغِضُونَ إلَيكَ رُؤوسَهُمْ﴾ [الإسراء 51].
والنَّغِض: الظليمُ؛ لاضطراب رأسِه عند مَشْيِه. قال:
* والنَّغِْضُ مثل الأجرب المدجَّلِ([11]) *
والنَّاغض والنَُّغْض: غرضوف([12]) الكَتِف. سمِّي لاضطرابه، ويكون للأُذُن أيضاً. والنَّغُوض: النّاقة العظيمة السَّنام، وإذا عَظُم اضطرَبَ. ونَغَضَ الغَيمُ: سار.
--------------ـــ
([1])  بفتح الغين، كما في المجمل واللسان.
([2]) ويقال النغم أيضاً بالتحريك.
([3]) لأبي نخيلة، كما في المجمل واللسان (نغى) وإصلاح المنطق 644 برواية "لما أتتني". في جميعها. وفي اللسان: "يعني ولاية بعض ولد عبد الملك بن مروان. قال ابن سيده: أظنه هشاماً".
([4]) ديوان ذي الرمة 16 واللسان (نغب).
([5]) بابه فرح، وضرب، ومنع، في جميع معانيه.
([6]) في القاموس: "تنكر أو تذمر"، وفي اللسان: "يتذمر". والتذمر: التنكر. لكن في المجمل: "تتنغر علينا، أي تتكبر".
([7]) في اللسان: "أزقاق المدام"، و "بأظافر النقران".
([8]) والنغاش أيضاً، كغراب.
([9]) التكملة من المجمل.
([10])  في الأصل: "كالمتحرك"، صوابه من المجمل.
([11])  لأبي النجم العجلي في أرجوزته المنشورة بمجلة المجمع العلمي العربي بدمشق سنة 1347.
([12])  كذا في الأصل، والقاموس وفي المجمل: "غضروف"، وهما لغتان.

ـ

##### Türkçe

(باب **النون** و**الغين** وما يثلثهما)
(**نغق**)  **النون** ve**الغين** ve**القاف**. Onda ancak **نَغَقَ الغُرابُ نَغِيقاً** vardır. Bazıları hikâye etti: **ناقةٌ نَغِيقٌ**; o, **بُعَيداتِ بَينٍ** ile böğüren devedir; yani bir kereden sonra bir kere.
(**نغل**)  **النون** ve**الغين** ve**اللام**; bozulmaya ve bozmağa delâlet eden bir kelimedir. **النَّغِل**: bozuk deri. Derler: "Ve **النَّغِل** yamalanır." Denilir ki **النَّغَل**: kavim arasında bozma ve **النَّميمةُ**.
(**نغم**)  **النون** ve**الغين** ve**الميم**; ancak **النَّغْمة**: sözün çınlaması ve kıraatte ve başkasında sesin güzelliğidir. Ve o **النَّغْم**’dür. İnsan **بالغِناء** ve benzeri ile **تَنَغّم** etti.
(**نغي**)  **النون** ve**الغين** ve **الحرف المعتلّ**; hoş söze delâlet eden bir kelimedir. Derler: O, **يَناغِي الصَّبِيَّ**: onu, onu sevindiren ve onu neşelendiren sözden onunla konuşur. Ondandır: Onunla konuştum da bir harfle **نَغَى** etmedi. Ve bir **نَغْية** işittim. Dedi:
* لما أتانِي **نَغْيةٌ** كالشُّهدِ *
Ondandır: göğe **يناغِي** eden bir dağ; sanki ona yaklaşmış da onunla konuşuyor. Ve **المُناغاة**: **المُغازَلة**.
(**نغب**)  **النون** ve**الغين** ve**الباء** tek bir kelimedir; o **النُّغْبة**: yudum. Ve **نَغَبت**: yudumladığın zaman; çoğulu **نُغَب**. Zû’r-Rumme, suya varıp da kanmayan yaban eşeklerini vasfederek dedi:
حَتَّى إذا زَلَجَتْ عن كلِّ حنجرةٍ *** إلى الغَليل ولم يَقْصَعْنَهُ **نُغَبُ** (**نغر**)  **النون** ve**الغين** ve**الراء**; kaynamaya ve öfkelenmeye delâlet eden bir asıldır. **ونَغِرَت القدرُ**: kaynadı. Ve **نَغِر** adam: öfkelendi. Ondandır, Ali عليه السلام hadîsinde kadının sözü: "Beni ehlimin yanına, **غَيْرَ نَغِرة** olarak geri döndürün." Ve **نَغَرت النّاقةُ**: art tarafını topladı ve gitti; sanki bir şeyden öfkelenmiş de kendi yoluna gitmiş gibi. Ve o, bize karşı **يتنغَّر** eder; yani **يتنكَّر**. Ve o, birincidendir. Ve serçelerin yavrularına **النغَر** denir; belki bu, peş peşe gelen sesleri sebebiyledir; teki **نُغرة**; erkeği **نُغَر**; çoğulu **نُغْران**. Dedi:
يَحْمِلنَ أوعيةَ المُدامِ كأنما *** يحمِلْنَها بأكارع **النّغْرانِ** يصف عناقيدَ العِنب.
(**نغش**)  **النون** ve**الغين** ve**الشين**; çalkantıya ve harekete delâlet eden bir kelimedir. Ondan **النَّغَشان**: çalkantı. Ve denir: Çok olan kimse sebebiyle, bir ev **تَنْتَغِش** eder. Ve denir **النُّغاشِيُّ**: kısa adam.
(**نغص**)  **النون** ve**الغين** ve**الصاد**; muraddan kesmeye delâlet eden bir kelimedir. Ve **نَغِصَ** adam: muradı onun için tamam olmadı; ve ona **نُغِّص** edildi. Ve **النَّغَْص** derler: develerini havuza getirmen; içtikleri vakit onları çevirmen ve onların yerine başkalarını getirmen. Ve bizim yanımızda **النَّغَْص**: içmeyi tamamlaması için bırakılmamasıdır.
(**نغض**)  **النون** ve**الغين** ve**الضاد**; sarsmaya ve oynatmaya delâlet eden sahih bir asıldır. Bundan **النَّغَضان**: dişlerin hareketi. Ve **الإنغاض**: insanın [**رأسه**]’ni, ondan hayret eder gibi, arkadaşına doğru oynatmasıdır. Allah سبحانه dedi: ﴿فَسَيُنْغِضُونَ إلَيكَ رُؤوسَهُمْ﴾ [الإسراء 51].
Ve **النَّغِض**: devekuşudur; yürüyüşünde başının çalkantısı sebebiyle. Dedi:
* و**النَّغِْضُ** مثل الأجرب المدجَّلِ *
Ve **النَّاغض** ve**النَُّغْض**: kürek kemiğinin **غرضوف**’udur. Çalkantısı sebebiyle adlandırıldı; ve kulak için de olur. Ve **النَّغُوض**: hörgücü büyük deve; büyüdüğü vakit çalkalanır. Ve **نَغَضَ الغَيمُ**: yürüdü.
--------------ـــ
([1]) **الغين**’in fethasıyladır; **المجمل** ve **اللسان**’da olduğu gibi.
([2]) Ve **النغم** de hareke ile söylenir.
([3]) Ebû Nuhayla’nındır; **المجمل** ve **اللسان** (**نغى**) ve **إصلاح المنطق** 644’te "لما أتتني" rivayetiyle; hepsinde. Ve **اللسان**’da: "Abdülmelik b. Mervân’ın bazı evlâdının velâyetini kasteder. İbn Sîde dedi: Zannederim Hişâm’dır."
([4]) Zû’r-Rumme Dîvânı 16 ve **اللسان** (**نغب**).
([5]) Babı **فرح** ve **ضرب** ve **منع**’dır; bütün mânalarında.
([6]) **القاموس**’ta: "تنكر أو تذمر"; ve **اللسان**’da: "يتذمر". Ve **التذمر**: **التنكر**’dir. Lâkin **المجمل**’de: "تتنغر علينا، أي تتكبر".
([7]) **اللسان**’da: "أزقاق المدام" ve "بأظافر النقران".
([8]) Ve **النغاش** da; **غراب** gibi.
([9]) Tekmile **المجمل**’dendir.
([10]) Asılda: "كالمتحرك"; doğrusu **المجمل**’dendir.
([11]) Ebû’n-Necm el-‘Aclî’nindir; Dımaşk’ta 1347 senesinde **مجلة المجمع العلمي العربي**’de yayımlanan urcûzesinde.
([12]) Asılda böyle; ve **القاموس**’ta; ve **المجمل**’de: "غضروف"; ikisi iki lugattır.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%BA%D8%B5/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ن غ ص
نغّص عليه عيشه‏.‏
إذا قطع عليه مراده منه‏.‏
وتنغّص عليه وهو في نغص من أمره‏.‏
وقد نغص أمره نغصاً‏.‏
قال لبيد‏:‏ فأوردها العراك ولم يذدها ولم يشفق على نغص الدّخال

##### Türkçe

ن غ ص
**نغّص عليه عيشه**: onun geçimini/yaşayışını ona acılaştırdı.

**إذا قطع عليه مراده منه**: ondan olan muradını ona kestiği zaman.

**وتنغّص عليه**: ve ona acılaştı; **وهو في نغص من أمره**: ve o, işinden bir acılık/sıkıntı içindedir.

**وقد نغص أمره نغصاً**: ve onun işi bir acılık/sıkıntı ile acılaştı.

Lebîd dedi ki:
“Onu boğuşmaya sevk etti ve onu uzaklaştırmadı; ve **نغص الدّخال** üzerine acımadı.”

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%BA%D8%B5/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

نغِصَ نَغَصاً: لم تَتِمَّ له هَناءَتُه، قال الليث: وأَكثرُه بالتشديد نُغِّصَ تَنْغِيصاً، وقيل: النَّغَصُ كَدَرُ العيش، وقد نَغَّصَ عليه عَيْشَه تَنْغِيصاً أَي كَدَّرَه، وقد جاءَ في الشعر نَغَّصَه، وأَنشد الأَخفش لعدي بن زيد، وقيل هو لسوادة بن زيد ابن عديّ:
لا أَرَى الموتَ يَسْبِقُ الموتُ شيئاً،
نَغَّصَ الموتُ ذا الغِنَى والفَقِيرا
قال فأَظهر الموت في موضع الإِضمار، وهذا كقولك أَمّا زيدٌ فقد ذهب زيد، وكقوله عزّ وجلّ: وللّه ما في السموات وما في الأَرض وإِلى اللّه تُرْجَعُ الأُمور، فثنى الاسم وأَظهره. وتنَغَّصَتْ عيشَتُه أَي تَكدَّرت. ابن الأَعرابي: نَغَّصَ علينا أَي قطع علينا ما كنا نُحِبُّ الاستكثار منه. وكل من قطع شيئاً مما يُحَبُّ الازديادُ منه، فهو مُنَغِّصٌ؛ قال ذو الرمة:غَدَاة امْتَرَتْ ماءَ العُيونِ، ونَغَّصَتْ
لُبَاناً من الحاجِ الخدورُ الروافع
وأَنشده غيره:
وطالَما نُغِّصُوا بالفَجْعِ ضاحِيةً،
وطالَ بالفَجْعِ والتَّنْغِيصِ ما طُرِقُوا
والنَّغْصُ والنَّغَصُ: أَن يُورِدَ الرجلُ إِبلَه الحوض فإِذا شربت أُخْرِجَ من كل بعيرين بعيرٌ قويٌّ وأُدخل مكانه بعير ضعيف؛ قال لبيد: فأَرْسَلَها العِرَاكَ ولم يَذُدْها
ولم يُشْفِقْ على نَغَصِ الدِّخالِ
ونَغِصَ الرجلُ، بالكسر، يَنْغَصُ نَغَصاً إِذا لم يَتِمَّ مراده، وكذلك البعير إِذا لم يَتِمَّ شُرْبُه. ونَغَصَ الرجلَ نَغْصاً: منعَه نصيبَه من الماء فحال بين إِبله وبين أَن تشرب؛ قالت غادية الدبيرية: قد كَرِهَ القِيامَ إِلا بالعَصا،
والسَّقْيَ إِلا أَن يُعدَّ الفُرَصا،
أَوْ عَنْ يَذُودَ مالَه عن يُنْغَصا
وأَنْغَصَه رَعْيَه كذلك، هذه بالأَلف.

##### Türkçe

**نغِصَ** **نَغَصاً**: onun için sevinci tamam olmadı; Leys dedi ki: bunun çoğu şeddeli olarak **نُغِّصَ** **تَنْغِيصاً**(dır); ve denildi ki: **النَّغَصُ** geçimin bulanıklığıdır; ve onun üzerine geçimini **نَغَّصَ** **تَنْغِيصاً** yani onu bulandırdı; ve şiirde **نَغَّصَه** gelmiştir; ve Ahfeş, Adî b. Zeyd için inşad etti, ve denildi ki o, Adî’nin oğlu Zeyd’in oğlu Sevâde’nindir:

Ölümün hiçbir şeyi ölümden öncelediğini görmüyorum,
Ölüm, zengin olanı ve fakiri bulandırdı.

Dedi ki: böylece ölümü, zamir yerinde açıkça getirdi; bu, senin “Zeyd’e gelince, Zeyd gitmiştir” demen gibidir; ve Aziz ve Celil olanın sözü gibidir: “Ve göklerde olan ve yerde olan Allah’ındır ve işlere Allah’a döndürülür”; böylece ismi ikiledi ve onu açıkça getirdi. Ve **تنَغَّصَتْ** onun geçimi, yani bulandı. İbnü’l-A‘râbî: “Bize **نَغَّصَ**” yani çoğaltmayı sevdiğimiz şeyden bize karşı kesti. Ve artması sevilenden bir şeyi kesen herkes, o **مُنَغِّصٌ**dur; Zü’r-Rumme dedi ki:

Gözlerin suyunu çektiği sabah, ve bulandırdı
Hâc’dan bir **لُبَاناً**ı, kaldıran perdeli kadınlar.

Ve başkası onu inşad etti:

Nice zamandır açıkta, musibetle bulandırıldılar,
Ve nice zamandır musibet ve bulandırma ile, uğradıkları şey uzadı.

Ve **النَّغْصُ** ve **النَّغَصُ**: kişinin develerini havuza getirmesidir; develer içtiği vakit, her iki deveden bir güçlü deve çıkarılır ve onun yerine zayıf bir deve sokulur; Lebîd dedi ki:

Onları **العِرَاكَ**a saldı ve onları uzaklaştırmadı,
Ve **نَغَصِ الدِّخالِ** üzerine acımadı.

Ve **نَغِصَ** adam, kesre ile, **يَنْغَصُ** **نَغَصاً**: muradı tamam olmadığında; ve aynı şekilde deve, içişi tamam olmadığında. Ve adamı **نَغَصَ** **نَغْصاً**: onu sudan payını vermekten men etti; böylece develeri ile onların içmesi arasına girdi; Gâdiye ed-Dübeyriyye dedi ki:

Asadan başka kalkmayı kerih gördü,
Ve sulamayı, ancak fırsatlar sayılmadıkça,
Yahut malını, **يُنْغَصا**dan uzaklaştırıp sürmekten.

Ve onun otlatmasını **أَنْغَصَه** da böyledir; bu, elif ile olan(ıdır).

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%BA%D8%B5/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ن غ ص * * نَغَّصَ * الله عليه * تَنْغِيصاً * أي كدره وقد جاء في الشعر * نَغَّصَهُ * وأنشد الأخفش لا أرى الموت يسبق الموت شيء نغَّص الموتُ ذا الغنى والفقيرا و * تَنَغَّصَت * عيشته تكدرت و * نَغِصَ * الرجل من باب طرب إذا لم يتم مراده

* ن غ ص * * نَغَصَ * رأسه من باب نصر وجلس أي تحرك و * أَنْغَصَ * رأسه حركه كالمتعجب من الشيء ومنه قوله تعالى ﴿فسينغصون إليك رءوسهم﴾ و * نَغَصَ * فلان رأسه أي حركه يتعدَّى ويلزم

##### Türkçe

* ن غ ص * **نَغَّصَ** الله عليه **تَنْغِيصاً**: yani onu bulandırdı; şiirde de gelmiştir: **نَغَّصَهُ**. el-Ahfeş şu beyti okudu:
“Ölümden önce hiçbir şeyin ölümü geçtiğini görmüyorum; ölüm, zengini de fakiri de bulandırdı.”
ve **تَنَغَّصَت** onun yaşayışı: bulandı. ve **نَغِصَ** adam, باب طرب’dan: muradı tamam olmadığında.

* ن غ ص * **نَغَصَ** başını, باب نصر ve **جلس**’ten: yani hareket etti. ve **أَنْغَصَ** başını: onu hareket ettirdi; bir şeyden hayret eden gibi. Bundan da Yüce Allah’ın sözü: ﴿فسينغصون إليك رءوسهم﴾. ve **نَغَصَ** falan başını: yani onu hareket ettirdi; geçişli olur ve لازِم olur.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%BA%D8%B5/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

النغص، محركة  ، وكذلك النغص، بالفتح أيضا، كما في اللسان، وأهمله المصنف قصورا:  أن تورد إبلك الحوض، فإذا شربت صرفتها، وأوردت غيرها  ، وذلك إن أخرجت من كل بعيرين بعيرا قويا وأدخلت مكانه بعيرا ضعيفا، فكأنه نغص في شربها بهذا الفعل، وأنشد الجوهري للبيد:
  فأرسلها العراك ولـم يذدهـا                      ولم يشفق على نغص الدخال  ونغص  الرجل،  كفرح  ينغص نغصا:  لم يتم مراده  : قال الليث: وأكثره بالتشديد، نغص تنغيصا، كذلك  البعير  إذا  لم يتم شربه  ، نقله الجوهري. وأنشد هنا قول لبيد السابق. نغص  الشراب  بنفسه:  لم يتم  .  وأنغص الله عليه العيش ونغصه  تنغيصا نغصه  عليه  ، أي  كدره  ، والأخير أكثر. وأما نغصه فقد قال الجوهري: جاء في الشعر، قال: وأنشد الأخفش:
  لا أرى الموت يسبق الموت شيء                      نغص الموت ذا الغنى والفقـيرا قال: فأظهر الموت في موضع الإضمار، وهذا كقولك: أما زيد فقد ذهب زيد. قلت: وهذا الشعر أورده سيبويه في كتابه لسوادة بن عدي، ويروى لعدي بن زيد، ويروى لسوادة بن زيد بن عدي بن زيد،  فتنغصت معيشته  أي  تكدرت  . وقال ابن الأعرابي: نغص علينا، أي قطع ما كنا نحب الاستكثار منه، وكل من قطع شيئا مما يحب الازدياد منه فهو منغص. قال الشاعر:
  وطالما نغصوا بالفجع ضـاحـية                      وطال بالفجع والتنغيص ما طرقوا  وتناغصت الإبل  على الحوض:  ازدحمت  ، عن الكسائي. ومما يستدرك عليه: نغص الرجل الرجل نغصا: منعه نصيبه من الماء فحال بين إبله وبين أن تشرب. وأنغصه رعيه كذلك، وهذه بالألف. وقال ابن القطاع: نغص عليه نغصا: كدر، والتشديد أعم.

##### Türkçe

**النغص**، harekeli; ve yine **النغص**, fetha ile de; **اللسان**’da olduğu gibi; müellif onu kusurla ihmal etmiştir: develerini havuza getirmen; sonra içtiklerinde onları çevirip uzaklaştırman ve başkalarını getirmen; bu da, her iki deveden bir güçlü deveyi çıkarıp onun yerine zayıf bir deveyi soktuğun zamandır; sanki bu fiil ile onların içişinde **نغص** etmiş gibidir. **الجوهري** **لبيد**’e ait olarak inşad etti:

فأرسلها العراك ولـم يذدهـا                      ولم يشفق على نغص الدخال

Ve **نغص** adam, **فرح** gibi, **ينغص** **نغصا**: muradı tamam olmadı. **الليث** dedi: ve çoğu teşdîd iledir: **نغص** **تنغيصا**; yine (böyledir) **البعير** (için), içişini tamamlamadığı zaman; onu **الجوهري** nakletti. Ve burada **لبيد**’in önceki sözünü inşad etti. **نغص** içecek, kendi kendine: tamam olmadı. Ve Allah ona yaşayışı **أنغص** etti ve onu **نغصه** **تنغيصا**; onu ona **نغصه** etti; yani onu bulandırdı; ve sonuncusu daha çoktur. **نغصه**’a gelince, **الجوهري** dedi: şiirde geldi; dedi: ve **الأخفش** inşad etti:

لا أرى الموت يسبق الموت شيء                      نغص الموت ذا الغنى والفقـيرا

Dedi: böylece **الموت**’u zamir yerinde izhar etti; bu, senin “أما زيد فقد ذهب زيد” demen gibidir. Dedim: bu şiiri **سيبويه** kitabında **لسوادة بن عدي** için zikretti; ve **لعدي بن زيد** için rivayet olunur; ve **لسوادة بن زيد بن عدي بن زيد** için rivayet olunur; böylece onun geçimi **فتنغصت**; yani bulandı. **ابن الأعرابي** dedi: bize karşı **نغص** etti; yani, çoğaltmayı sevdiğimiz şeyden (bir kısmını) kesti; ve her kim artmasını sevdiği bir şeyden bir şeyi keserse o **منغص**tur. Şair dedi:

وطالما نغصوا بالفجع ضـاحـية                      وطال بالفجع والتنغيص ما طرقوا

Ve develer havuz üzerinde **تناغصت**: sıkışıp izdiham ettiler; **الكسائي**’den. Ve ona ilâve olarak istidrâk olunanlardandır: adam, adamı **نغص** etti **نغصا**: onu sudan payını men etti; böylece onun develeri ile içmeleri arasına girdi. Ve onun otlatmasını da ona **أنغصه** etti; yine böyle; ve bu, elif iledir. **ابن القطاع** dedi: ona karşı **نغص** etti **نغصا**: bulandırdı; ve teşdîd daha geneldir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%BA%D8%B5/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

نَغِصَ
1 نَغِصَ ذ , aor. نَغَصَ , (S, K,) inf. n. نَغَصٌ, (S,) He (a man, S,) failed of having his desire fully accomplished: (S, K:) but Lth says, that it is more commonly with teshdeed, i. e. ↓ نَغَّصَ, [unless this be a mistake for نُغِّصَ,] inf. n. تَنْغِيصٌ. (TA.) ― -b2- And in like manner, (S,) He (a camel) failed of having his full, or complete, draught, or drink. (S, K.) ― -b3- And It (beverage) was imperfect, or defective. (K.) ― -b4- See also 5. -A2- نَغَصٌ (L, K) and نَغْصٌ (L, TA) [both inf. ns., the verb of the former being app. نَغِصَ, used intransitively, and that of the latter نَغَصَ, used transitively, followed by اِبِلَهُ,] also signify The bringing one's camels to the drinking-trough, and, when they have drunk, turning them back, and bringing others; (K;) taking forth, from every two camels, a strong camel, and putting in its place a weak camel; and thus as it were, making their drinking troublesome. (TA.) ― -b2- You say also, نَغَصَ الرَّجُلُ الرَّجُلَ The man prevented the man from obtaining his share of water by interposing to hinder his camels from drinking: and in like manner, رَعْيَهُ ↓ أَنْغَصَهُ [He prevented him from obtaining his share of pasturage for his camels]: the verb in the latter instance being with ا. (TA.) ― -b3- See also 2.

نغّص عَلَيْنَا
2 نغّص عَلَيْنَا ذ He cut short a thing of which we loved to have much, or abundance. (IAar, TA.) ― -b2- نغّص عَلَيْهِ; and عليه ↓ نَغَصَ, inf. n. نَغْصٌ; but the former is the more common; He rendered [an affair, or circumstances, or a state,] troublesome, or perturbed, to him; syn. كَدَّرَ. (IKtt, TA.) You say, نغّص اللّٰهُ عَلَيْهِ العَيْشَ, (S, K,) inf. n. تَنْغِيصٌ; (S;) and نغّصهُ (S, K) and عليه العيش ↓ انغص; (K;) God rendered life troublesome, or perturbed, to him; syn. كَدَّرَهُ: (S, K:) the first of these is the most common: (TA:) the second occurs in poetry; the pronoun in this relating to a man. (Akh, S, TA.) -A2- See also نَغِصَ.

4 أَنْغَصَ see 1, last sentence: ― -b2- and see also 2.

تنغّصت عِيشَتُهُ
5 تنغّصت عِيشَتُهُ ذ , (S,) or مَعِيشَتُهُ, (K,) His state of life, (S,) or his means of subsistence, (K,) became troublesome, or perturbed, or attended with trouble; syn. تَكَدَّرَتْ. (S, K.) You say also, نَغِصَ أَمْرُهُ, inf. n. نَغَصٌ, [His affair, or case, became troublesome, &c.;] (A;) [for] ↓ نَغَصٌ is syn. with تَنَغُّصٌ as signifying تَكَدُّرٌ (Har, p. ٢٧٣).

تناغصت الاِبِلُ عَلَى الحَوْضِ
6 تناغصت الاِبِلُ عَلَى الحَوْضِ ذ The camels crowded, or pressed, together to the drinkingtrough. (Ks, K. *)

نُغَصٌ
نُغَصٌ ذ is said to signify Things that prevent one from attaining an object of desire. (Har, p. ٢٧٣.)

مُنَغِّصٌ
مُنَغِّصٌ ذ Any one who cuts short a thing of which one loves to have more. (IAar, TA.)

##### Türkçe

نَغِصَ
1 **نَغِصَ** ذ, muzâri‘ **نَغَصَ**, (S, K,) mastar ismi **نَغَصٌ**, (S,) O (bir adam, S,) arzusunun tam olarak gerçekleşmesine erişemedi: (S, K:) fakat Lth der ki, bunun daha yaygını teşdîd iledir; yani ↓ **نَغَّصَ**, [bu, **نُغِّصَ** için bir hata değilse,] mastar ismi **تَنْغِيصٌ**. (TA.) ― -b2- Ve aynı şekilde, (S,) O (bir deve) tam, yahut eksiksiz, yudumunu, yahut içişini elde edemedi. (S, K.) ― -b3- Ve O (içecek) eksik, yahut kusurlu oldu. (K.) ― -b4- 5’e de bak. -A2- **نَغَصٌ** (L, K) ve **نَغْصٌ** (L, TA) [ikisi de mastar isimlerdir; birincisinin fiili görünüşe göre geçişsiz olarak kullanılan **نَغِصَ**, ikincisinin fiili ise **نَغَصَ**, geçişli olarak kullanılan ve **اِبِلَهُ** ile gelen,] ayrıca şu mânaya gelir: kişinin develerini su yalaklarına getirmesi ve içtiklerinde onları geri çevirmesi ve başkalarını getirmesi; (K;) her iki deveden bir güçlü deveyi çıkarıp onun yerine zayıf bir deve koymak; ve böylece sanki onların içişini zahmetli kılmak. (TA.) ― -b2- Şunu da dersin: **نَغَصَ الرَّجُلُ الرَّجُلَ** Adam, adamın su payını elde etmesini, develerinin içmesini engellemek için araya girerek engelledi: ve aynı şekilde, **رَعْيَهُ** ↓ **أَنْغَصَهُ** [Onu, develeri için otlak payını elde etmekten alıkoydu]: ikinci örnekte fiil **ا** iledir. (TA.) ― -b3- 2’ye de bak.

نغّص عَلَيْنَا
2 **نغّص عَلَيْنَا** ذ Bizim çok, yahut bol olmasını sevdiğimiz bir şeyi kısalttı. (IAar, TA.) ― -b2- **نغّص عَلَيْهِ**; ve عليه ↓ **نَغَصَ**, mastar ismi **نَغْصٌ**; fakat birincisi daha yaygındır; O, ona [bir işi, yahut hâlleri, yahut bir durumu] zahmetli, yahut karışık kıldı; eş anlamlısı **كَدَّرَ**. (IKtt, TA.) Şunu dersin: **نغّص اللّٰهُ عَلَيْهِ العَيْشَ**, (S, K,) mastar ismi **تَنْغِيصٌ**; (S;) ve **نغّصهُ** (S, K) ve عليه العيش ↓ **انغص**; (K;) Allah, ona hayatı zahmetli, yahut karışık kıldı; eş anlamlısı **كَدَّرَهُ**: (S, K:) bunların birincisi en yaygındır: (TA:) ikincisi şiirde vârid olmuştur; buradaki zamir bir adama râcidir. (Akh, S, TA.) -A2- **نَغِصَ**’e de bak.

4 **أَنْغَصَ** 1’in son cümlesine bak: ― -b2- ve 2’ye de bak.

تنغّصت عِيشَتُهُ
5 **تنغّصت عِيشَتُهُ** ذ, (S,) yahut **مَعِيشَتُهُ**, (K,) Onun hayat hâli, (S,) yahut geçim vasıtası, (K,) zahmetli oldu, yahut karışık oldu, yahut zahmetle birlikte oldu; eş anlamlısı **تَكَدَّرَتْ**. (S, K.) Şunu da dersin: **نَغِصَ أَمْرُهُ**, mastar ismi **نَغَصٌ**, [Onun işi, yahut hâli, zahmetli oldu, vb.;] (A;) [çünkü] ↓ **نَغَصٌ**, **تَكَدُّرٌ** mânasında **تَنَغُّصٌ** ile eş anlamlıdır (Har, s. ٢٧٣).

تناغصت الاِبِلُ عَلَى الحَوْضِ
6 **تناغصت الاِبِلُ عَلَى الحَوْضِ** ذ Develer su yalaklarına doğru birbirine sokuldu, yahut sıkıştı. (Ks, K. *)

نُغَصٌ
**نُغَصٌ** ذ, arzu edilen bir maksada erişmeyi engelleyen şeyler mânasına geldiği söylenir. (Har, s. ٢٧٣.)

مُنَغِّصٌ
**مُنَغِّصٌ** ذ Kişinin daha fazlasını sevdiği bir şeyi kısaltan herhangi biri. (IAar, TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%BA%D8%B5/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

نَغِصَ
نَغِصَ A ( n. ac. نَغَص 4 ),
a.  Failed; was baffled.

b.  Was troubled.

c.  Was interrupted.

d.  Interrupted; drove away.

نَغَّصَ
نَغَّصَ II
a.  [ acc. &  'Ala ], Troubled, embittered ( the life of ).

b.  [ 'Ala ], Thwarted.

أَنْغَصَ
أَنْغَصَ IV ,
a.  see I (d) & II ( b ).

تَنَغَّصَ
تَنَغَّصَ V ,
a.  Was troubled &c.

تَنَاْغَصَ
تَنَاْغَصَ VI ,
a.  Crowded together.

اِسْتَنْغَصَ
اِسْتَنْغَصَ X
a.  [ La ] [ coll. ], Was moved with pity for.

نَغْصَة
نَغْصَة 1t
a.  [ coll. ], Pitiable state of things.

نُغَص
نُغَص 9 ,
a.  Obstacles.

##### Türkçe

نَغِصَ
نَغِصَ A ( n. ac. **نَغَص** 4 ),
a. Başarısız oldu; şaşkına çevrildi.

b. Sıkıntıya düştü.

c. Kesintiye uğradı.

d. Kesti; uzaklaştırdı.

نَغَّصَ
نَغَّصَ II
a. [ acc. &  'Ala ], (…ın hayatını) sıkıntıya soktu, acılaştırdı.

b. [ 'Ala ], Engelledi.

أَنْغَصَ
أَنْغَصَ IV ,
a. I (d) ve II ( b )’ye bak.

تَنَغَّصَ
تَنَغَّصَ V ,
a. Sıkıntıya düştü vb.

تَنَاْغَصَ
تَنَاْغَصَ VI ,
a. Birbirine sıkışık oldu.

اِسْتَنْغَصَ
اِسْتَنْغَصَ X
a. [ La ] [ coll. ], (…e) acıma ile hareketlendi.

نَغْصَة
نَغْصَة 1t
a. [ coll. ], Acınacak hâl.

نُغَص
نُغَص 9 ,
a. Engeller.
