# نغص — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%BA%D8%B5/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%BA%D8%B5/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نغص](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%BA%D8%B5.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: نغص

نغِصَ نَغَصاً: لم تَتِمَّ له هَناءَتُه، قال الليث: وأَكثرُه بالتشديد نُغِّصَ تَنْغِيصاً، وقيل: النَّغَصُ كَدَرُ العيش، وقد نَغَّصَ عليه عَيْشَه تَنْغِيصاً أَي كَدَّرَه، وقد جاءَ في الشعر نَغَّصَه، وأَنشد الأَخفش لعدي بن زيد، وقيل هو لسوادة بن زيد ابن عديّ:
لا أَرَى الموتَ يَسْبِقُ الموتُ شيئاً،
نَغَّصَ الموتُ ذا الغِنَى والفَقِيرا
قال فأَظهر الموت في موضع الإِضمار، وهذا كقولك أَمّا زيدٌ فقد ذهب زيد، وكقوله عزّ وجلّ: وللّه ما في السموات وما في الأَرض وإِلى اللّه تُرْجَعُ الأُمور، فثنى الاسم وأَظهره. وتنَغَّصَتْ عيشَتُه أَي تَكدَّرت. ابن الأَعرابي: نَغَّصَ علينا أَي قطع علينا ما كنا نُحِبُّ الاستكثار منه. وكل من قطع شيئاً مما يُحَبُّ الازديادُ منه، فهو مُنَغِّصٌ؛ قال ذو الرمة:غَدَاة امْتَرَتْ ماءَ العُيونِ، ونَغَّصَتْ
لُبَاناً من الحاجِ الخدورُ الروافع
وأَنشده غيره:
وطالَما نُغِّصُوا بالفَجْعِ ضاحِيةً،
وطالَ بالفَجْعِ والتَّنْغِيصِ ما طُرِقُوا
والنَّغْصُ والنَّغَصُ: أَن يُورِدَ الرجلُ إِبلَه الحوض فإِذا شربت أُخْرِجَ من كل بعيرين بعيرٌ قويٌّ وأُدخل مكانه بعير ضعيف؛ قال لبيد: فأَرْسَلَها العِرَاكَ ولم يَذُدْها
ولم يُشْفِقْ على نَغَصِ الدِّخالِ
ونَغِصَ الرجلُ، بالكسر، يَنْغَصُ نَغَصاً إِذا لم يَتِمَّ مراده، وكذلك البعير إِذا لم يَتِمَّ شُرْبُه. ونَغَصَ الرجلَ نَغْصاً: منعَه نصيبَه من الماء فحال بين إِبله وبين أَن تشرب؛ قالت غادية الدبيرية: قد كَرِهَ القِيامَ إِلا بالعَصا،
والسَّقْيَ إِلا أَن يُعدَّ الفُرَصا،
أَوْ عَنْ يَذُودَ مالَه عن يُنْغَصا
وأَنْغَصَه رَعْيَه كذلك، هذه بالأَلف.

### Türkçe

**نغِصَ** **نَغَصاً**: onun için sevinci tamam olmadı; Leys dedi ki: bunun çoğu şeddeli olarak **نُغِّصَ** **تَنْغِيصاً**(dır); ve denildi ki: **النَّغَصُ** geçimin bulanıklığıdır; ve onun üzerine geçimini **نَغَّصَ** **تَنْغِيصاً** yani onu bulandırdı; ve şiirde **نَغَّصَه** gelmiştir; ve Ahfeş, Adî b. Zeyd için inşad etti, ve denildi ki o, Adî’nin oğlu Zeyd’in oğlu Sevâde’nindir:

Ölümün hiçbir şeyi ölümden öncelediğini görmüyorum,
Ölüm, zengin olanı ve fakiri bulandırdı.

Dedi ki: böylece ölümü, zamir yerinde açıkça getirdi; bu, senin “Zeyd’e gelince, Zeyd gitmiştir” demen gibidir; ve Aziz ve Celil olanın sözü gibidir: “Ve göklerde olan ve yerde olan Allah’ındır ve işlere Allah’a döndürülür”; böylece ismi ikiledi ve onu açıkça getirdi. Ve **تنَغَّصَتْ** onun geçimi, yani bulandı. İbnü’l-A‘râbî: “Bize **نَغَّصَ**” yani çoğaltmayı sevdiğimiz şeyden bize karşı kesti. Ve artması sevilenden bir şeyi kesen herkes, o **مُنَغِّصٌ**dur; Zü’r-Rumme dedi ki:

Gözlerin suyunu çektiği sabah, ve bulandırdı
Hâc’dan bir **لُبَاناً**ı, kaldıran perdeli kadınlar.

Ve başkası onu inşad etti:

Nice zamandır açıkta, musibetle bulandırıldılar,
Ve nice zamandır musibet ve bulandırma ile, uğradıkları şey uzadı.

Ve **النَّغْصُ** ve **النَّغَصُ**: kişinin develerini havuza getirmesidir; develer içtiği vakit, her iki deveden bir güçlü deve çıkarılır ve onun yerine zayıf bir deve sokulur; Lebîd dedi ki:

Onları **العِرَاكَ**a saldı ve onları uzaklaştırmadı,
Ve **نَغَصِ الدِّخالِ** üzerine acımadı.

Ve **نَغِصَ** adam, kesre ile, **يَنْغَصُ** **نَغَصاً**: muradı tamam olmadığında; ve aynı şekilde deve, içişi tamam olmadığında. Ve adamı **نَغَصَ** **نَغْصاً**: onu sudan payını vermekten men etti; böylece develeri ile onların içmesi arasına girdi; Gâdiye ed-Dübeyriyye dedi ki:

Asadan başka kalkmayı kerih gördü,
Ve sulamayı, ancak fırsatlar sayılmadıkça,
Yahut malını, **يُنْغَصا**dan uzaklaştırıp sürmekten.

Ve onun otlatmasını **أَنْغَصَه** da böyledir; bu, elif ile olan(ıdır).
