# نغف — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%BA%D9%81/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%BA%D9%81/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نغف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%BA%D9%81.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: نغف

غ ن ف
نغف ، نفغ ، غنف
استعمل من وجوهه : نغف نفغ غنف .
غنف : قال الليث : الغَيْنَفُ : غَيْلَمُ الماء في منبع الآبار والعيون ، وبحرٌ ذو غَيْنَفٍ .
وأنشد :
نَغْرِفُ من ذي غَيْنَف ونُؤْزِي
قلت : لم أسمع الغَيْنَفَ بمعنى غَيْلَم الماء إلا ها هنا ، والبيت الذي به استشهد الليثُ لرؤبة أقرأنيهِ الإياديُّ لشمر أنه أنشده :
نَغْرِفُ من ذي غَيِّثٍ ونُوزي
قال : وبئر ذات غَيِّثٍ ، أي لها نائبٌ من الماء ، ومعنى نُؤْزِي : أي نُضْعفُ ولا آمنُ أن يكون الليث صحَّف الغيِّث فجعله الغَيْنَفَ فإن رواه ثقة لرؤبة وإلا فالصواب غَيِّثٌ ، وهكذا رأيته في شعر رؤبة .
نغف : قال الليث : النَّغَفُ : دودٌ غُضْفٌ ينسلخُ عن الخنافس ونحوها ، ويقال : النَّغَفُ : دودٌ بيضٌ يكون فيها ماءٌ .
قال : وفي عظمي الوَجنتين لكلِّ رأسٍ نَغَفَتَانِ : أي عظمان ، ومن تحرُّكِهما يكون العُطاس ، قال : وربَّما نَغِفَ البعير فكثُر نَغَفُهُ .
قلت : الذي قاله الليث في عظْمي الوجنتين لكل رأسٍ نَغَفَتان مُريبٌ ، والمسموع من العرب فيهما : النَّكَفَتان ، وهما حدَّا اللَّحْيَيْنِ من تحت ، وقد فسَّرتهُما في موضعهما من كتاب الكاف ، وأما النَّغَفَتَان بمعناهما فما سمعته لغير الليث .
والنَّغَفُ عند العرب ديدانُ تولدُ في أجواف الحيوان من الناس وغيرهم وفي غَراضِيفِ الخياشيم من رُؤوس الشاءِ والإبل ، والعرب تقول لكل ذليل حقيرٍ : ما هو إلا نَغَفَةٌ ، يُشَبَّه بهذه الدُّودة من ذلِّهِ .
وفي حديث يأجُوج ومأجُوج وهلاكِهم : ( يبعث الله عليهم النَّغَفَ فيُهلكهم ) .
نفغ : النَّفَغُ : التَّنَفُّطُ ، يقال : نَفَغَتْ يده تَنْفَغُ إذا تَنَفَّطَتْ ، قال ذلك أبو مالك وغيره .

### Türkçe

غ ن ف
**نغف** , **نفغ** , **غنف**
Şu vecihlerinden kullanılmıştır: **نغف** **نفغ** **غنف** .

**غنف** : Leys dedi: **الغَيْنَفُ** : kuyuların ve pınarların membaında suyun **غَيْلَمُ**’udur; ve **غَيْنَفٍ** sahibi bir deniz.
Ve inşad etti:
نَغْرِفُ من ذي غَيْنَف ونُؤْزِي

Dedim: **الغَيْنَفَ**’i suyun **غَيْلَم**’ı manasında ancak burada işitmedim; ve Leys’in kendisiyle istişhad ettiği beyit, Ru’be’nindir; onu bana İyâdî, Şemr için, onun onu inşad ettiğini okuyuverdi:
نَغْرِفُ من ذي غَيِّثٍ ونُوزي
Dedi: ve **غَيِّثٍ** sahibi bir kuyu; yani onun su’dan bir nöbetçisi vardır. Ve **نُؤْزِي**’nin manası: yani zayıflatırız. Ve Leys’in **الغيِّث**’i tashîf edip onu **الغَيْنَفَ** kılmış olmasından emin değilim; eğer onu Ru’be’den sika biri rivayet etmişse (başka), yoksa doğru olan **غَيِّثٌ**’tir; ve Ru’be’nin şiirinde onu böyle gördüm.

**نغف** : Leys dedi: **النَّغَفُ** : böceklerden ve benzerlerinden soyulan, **غُضْفٌ** bir kurtçuktur; ve denilir: **النَّغَفُ** : içinde su bulunan beyaz bir kurtçuktur.
Dedi: ve iki elmacık kemiğimde her baş için iki **نَغَفَتَانِ** vardır: yani iki kemik; ve onların hareketinden hapşırma olur. Dedi: ve belki deve **نَغِفَ** olur da onun **نَغَفُهُ** çoğalır.

Dedim: Leys’in, her baş için elmacık kemiklerinde iki **نَغَفَتان** olduğu hakkında söylediği şüphelidir; Araplardan işitilen, ikisi hakkında: **النَّكَفَتان**’dır; ve onlar, alttan iki çenenin iki sınırıdır. Ve onları, **الكاف** kitabının yerinde açıklamışımdır. **النَّغَفَتان** ise, onların manasında, Leys’ten başkası için onu işitmedim.

Ve **النَّغَفُ** Araplar katında, insanlardan ve başkalarından hayvanın iç boşluklarında ve koyunların ve develerin başlarından burun kıkırdaklarında doğan kurtçuklardır; ve Araplar her zelil hakir için derler: o ancak bir **نَغَفَةٌ**’dir; zilletinden dolayı bu kurtçuğa benzetilir.

Ve Ye’cûc ve Me’cûc ve onların helâki hakkında bir hadiste: (Allah onların üzerine **النَّغَفَ**’i gönderir de onları helâk eder).

**نفغ** : **النَّفَغُ** : **التَّنَفُّطُ**’tur; denilir: eli **نَفَغَتْ** **تَنْفَغُ**; **تَنَفَّطَتْ** olduğu zaman. Bunu Ebû Mâlik ve başkası söyledi.
