# نفث (ن-ف-ث) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AB
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%81%D8%AB

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Tükürük demektir

- Harfler: ن - ف - ث
- Kur'an'da: 1 geçiş · 1 ayet · 1 sîga
- 13 sözlük

## Sîgalar (1)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [النَّفَّاثَاتِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AB/siga/%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%8E%D9%91%D9%81%D9%8E%D9%91%D8%A7%D8%AB%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%90.md) | الْفَعَّالَاتِ | Tükürenler | 1 | 1 | [113:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AB/ayet/113:4.md) |

## Mücavir kökler — 2 mücavir (4 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [عقد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%82%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 14 · Düğüm demektir
2. [شرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 11 · Şerareden gelen bir kelimedir

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | نفث |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [نفخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AE.md), [تفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%81%D9%84.md), [بصق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B5%D9%82.md), [سحر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AD%D8%B1.md) |
| Zıt Kök | ابتلع |
| Çekirdek Özet 1 | Ağızdan veya bir yarıktan çok az miktarda tükürük, hava veya sıvıyı fısıltılı bir sesle dışarı üfürmek |
| Çekirdek Özet 2 | Gizli, sinsi ve düğümlenmiş yapılara tesir etmek üzere yapılan örtük telkin, büyü veya fesat üfürmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Sağlam bağları, iradeleri ve toplumsal akitleri çözmek amacıyla alttan alta yürütülen sinsi psikolojik ve yıkıcı müdahale |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca fiziksel ve folklorik üfürükçülüğe indirgeyerek akitleri, güven bağlarını ve zihinsel direnci zayıflatan sinsi telkin ve tahrik boyutunu yok saymak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| نف | İçeriden dışarıya doğru hafif bir basınçla hava, sıvı veya hareket çıkarma, kabarma ve yayılma; [نفخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AE.md) (şiddetle üflemek), [نفح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AD.md) (koku veya esintinin yayılması), [نفس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B3.md) (nefes alıp vermek), [نفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B1.md) (aniden ürküp fırlamak) köklerinde olduğu gibi basınçlı bir çıkışı temsil eder. | ث | Peltek se harfinin getirdiği fısıltılı, sürtünmeli ve yayılımcı fonetik değerle bu hava çıkışı tükürüksüz veya çok az bir nem eşliğinde, fısıltı düzeyinde ve hedefli bir üfürmeye dönüşmüştür. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ن | Balık, tohum veya filiz; süreklilik, içsel canlanma ve potansiyelin dışa doğru hareketi |  |
| ف | Ağız; nefesin, sözün, tükürüğün veya bir açıklıktan çıkan maddenin çıkış menfezi |  |
| ث | İşaret, sınır veya pelteklik ve sürtünmeyle dağılan serpinti (ikiz harf olan ت işaret imgesinden türetme yoğunlaşma) |  |
| نفث | Ağız menfezinden (ف) içsel bir itkiyle (ن) fısıltılı, serpintili ve belirli bir noktayı hedefleyen bir parçacığın/havanın dışarı fırlatılması (ث) hareketini resmeder. |  |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Ağızdan tükürüksüz veya son derece az bir nem damlasıyla, fısıltı sesine yakın bir hışırtıyla hava üfürmek; yaranın dışarıya kan sızdırması veya yılanın zehrini püskürtmesi |
| Cahiliye şiiri kullanımı | صخر الغي (Sahrü’l-Ğayy) kılıcın açtığı yaradan kan fışkırmasını şu beyitle tasvir etmiştir: مَتى ما تُنْكِرُوها تَعْرِفُوها / على أَقْطارِها عَلَقٌ نَفِيثُ |
| Erken Arapça kullanım | İbn Mes‘ûd rivayetinde geçen ve Cibrîl’in vahiy telkinini anlatan şu hadis-i şerif: إِنَّ رُوحَ القُدُسِ نَفَثَ فِي رُوعِي أَنَّ نَفْساً لَنْ تَمُوتَ حَتَّى تَسْتَوْفِيَ رِزْقَهَا / Ayrıca göğsü daralan veya derdi olan kişinin içini dökmesini anlatan Arap atasözü: لَا بُدَّ لِلْمَصْدُورِ أَنْ يَنْفُثَ |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha, Kitābü’l-ʿAyn.

### Sami etimolojik katman

Arapça نفث kökü, Sami dil ailesindeki hava ve tükürük püskürtmeye dayalı ses yansımalı (onomatopoetik) kök katmanına aittir. Kök, Batı Sami dillerinde üfleme, soluma veya tükürme eylemleriyle morfolojik ve semantik paralellik gösterir. İbranicede nefes alma, soluma ve üfleme fiillerini karşılayan נָפַח (nāp̄aḥ) ve üfleyip savurma kökleriyle yakın fonetik-semantik matris paylaşır; Süryanicede de benzer şekilde ܢܦܚ (npaḥ) ve ܢܦܫ (npaš) kökleri can verme, nefes üfleme ve soluk alma fiillerini karşılar. Arapçada نفث formu, peltek ث foneminin kattığı sürtünmeli fısıltı etkisiyle, kuvvetli hava püskürtmesi olan [نفخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AE.md) kökünden ve sıvı ağırlıklı tükürme olan [تفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%81%D9%84.md) veya [بصق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B5%D9%82.md) köklerinden ayrılarak hem hava hem de mikro düzeyde nem ihtiva eden fısıltılı püskürtme manasında özelleşmiştir. Erken Sami katmanında büyüsel eylemler, zehir akıtma ve fısıltılı telkinle doğrudan bağdaştırılmıştır.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha, Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | نف ikili çekirdeğinden türeyen fısıltılı üfürme | İçten gelen basıncın (نف) fısıltı ve zayıf sesle (ث) dışa vurulması; yaranın kan sızdırması (نَفِيث) ve yılanın zehir püskürtmesi ile somutlaşmıştır. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice nāp̄aḥ / Süryanice npaḥ ile semantik akrabalık | Nefes ve hava püskürtme ortak semantik matrisine dayanır; Arapçada fısıltılı ve nemli mikro üfleme olarak özelleşmiştir. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik ses yansımalı nefes kökleri | Püskürtme ve fısıltı sesini taklit eden fonetik yapıların yansımasıdır. | Muhtemel |

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab, Lane’s Arabic-English Lexicon.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| نفث | Anlamlı | Fısıltıyla az nemli üfürmek | Düğümlere üfürmek, yaranın kan sızdırması, zehir püskürtmek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| نثف | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| فنث | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| فثن | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir |
| ثنف | Anlamlı | Bir şeye yönelmek veya çevrelemek | Devenin burnuna takılan ip veya bir nesnenin etrafını sarma bağlamında kullanılır | Kur'an'da geçmez; hedef kökle zayıf semantik bağ |
| [ثفن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%81%D9%86.md) | Anlamlı | Sertleşmek, nasır tutmak | Devenin dizlerindeki nasır (ثَفِنَة); diz çöküp bir yere yerleşmek | Kur'an'da geçmez; hedef kökle zıt yapısal hareket |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| نفث | Merkez | Hava ve az nem fırlatma | Fısıltılı, çok az tükürüklü veya sadece hava ile yönlendirilmiş sinsi üfürme | Büyü, gizli telkin veya yara sızıntısında kullanılır |
| [نفخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AE.md) | Komşu | Güçlü hava üfleme | Tükürük olmaksızın sadece hacimli ve güçlü bir nefes borusu hareketi | Sure üflenmesi veya ruhtan üflenmesi bağlamında geçer |
| [تفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%81%D9%84.md) | Komşu | Tükürük püskürtme | Mutlaka belirgin bir tükürük parçası eşliğinde dışarı fırlatma | Nefes veya fısıltıdan ziyade tükürüğün kendisi esastır |
| [بصق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B5%D9%82.md) | Komşu | Tükürme | Ağızdaki salgıyı tamamen ve kaba bir şekilde dışarı atma | Büyü veya nefes boyutu yoktur, biyolojik bir boşaltımdır |
| [سحر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AD%D8%B1.md) | Komşu | Algıyı saptırma ve aldatma | Göz boyama, gizli ve hileli yollarla zihni manipüle etme | نفث bu eylemin fiziksel ve pratik icra vasıtasıdır |
| ابتلع | Zıt | İçeri çekme, yutma | Dışarı üfürmek ve fırlatmak yerine bütünüyle içeriye alma ve hapsetme | Dışa dönük püskürtmenin tam tersi olan içe çekme hareketi |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | نفث | Fısıltılı ve hafif nemli üfürme | İçteki havayı, telkini veya zehri dışarıya gizlice aktarma eylemi | Kesin |
| Latince | Insufflare, exspuere | İçine/üzerine üflemek, tükürmek | Büyüsel veya ritüel amaçlı üfleme eylemini kısmen karşılar | Güçlü |
| İngilizce | To blow with spitting, puff, whisper evil | Tükürüklü üflemek, fısıldamak | Kelimenin hem fiziksel tükürük serpintisini hem sinsi telkin boyutunu kapsar | Güçlü |
| Almanca | Anhauchen, anspucken | Üzerine hafifçe üflemek, tükürmek | Fiziksel üfürmeyi verir ancak akitleri çözme mecazını dışarıda bırakır | Güçlü |
| Fransızca | Souffler (en crachotant), insinuer | Tükürükle üflemek, telkin etmek | Hem mikro tükürme hareketini hem zihne sinsi fikir aşılamayı yansıtır | Güçlü |

Kaynak: Oxford English Dictionary, Lewis & Short Latin Dictionary, Lane’s Lexicon.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| النَّفَّاثَاتِ فِي الْعُقَدِ | Büyü yapan, düğümlere üfleyerek bağları çözmeye çalışan odaklar veya sözleşmelere ve iradelere sinsi telkinlerle fesat karıştıran güçler | Şerlerden Allah'a sığınma bağlamında, düğümlenmiş akitleri ve zihni koruma duası (Felak [113:4](https://lisan.digital/tr/ayet/113:4.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Sihrin hakikati ve tesiri meselesi | Büyünün ontolojik bir gerçekliği ve varlık üzerinde yaratıcı bir gücü mü vardır, yoksa psikolojik bir illüzyon ve telkin midir tartışması | İradeyi sarsıcı, fıtratı zedeleyici gizli psikolojik tesir |
| Fıkıh | Sihirbazın hükmü ve rükyenin caizliği | Tükürüklü üfürmenin (rüfye ve sihir ayrımı) hukuki durumu, akitleri fesada uğratan hile ve tuzakların cezai yaptırımı | Hukuki ve sıhhi açıdan haram olan büyü ile meşru rükyenin ayrıştırılması |
| Tefsir | Felak Suresi'ndeki النَّفَّاثَات lafzının tevili | Kelimenin kadın büyücüler mi, nefisler/cemaatler mi yoksa toplumsal bağları ve sözleşmeleri (العُقَد) bozan sinsi zihniyetler mi olduğu | Maddi büyüden ahlaki ve toplumsal bağların çözülmesine uzanan semantik genişleme |
| Hadis | Vahiy telkini ve şifa rükyesi | Cebrail'in kalbe vahyi üflemesi (نفث في روعي) ve hastalıklara karşı meşru dualarla üfleme uygulamaları | İlahî esin ve manevi arınma amacıyla dışa vurulan latif nefes |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kalp ve niyet emniyeti | Vesvese ve batıl telkin | İmanı ve teslimiyeti zayıflatma | Kalbe atılan gizli şüpheler ve fıtrî inanç bağını koparan gizli tesirler | Kesin |
| İlmi | Zihinsel manipülasyon | Dezenformasyon ve manipülatif fısıltı | Hakikat algısını çarpıtma | Delile dayanmayan, alttan alta yürütülen ve zihinleri zehirleyen safsatalar | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal sözleşmeler ve ittifaklar | İttifakları sabote eden nifak ve kulis | Toplumsal bağı (العُقَد) çözme | Yazılı veya zımni siyasi akitleri dedikodu, tezvirat ve gizli entrikalarla felce uğratma | Güçlü |
| İktisadi | Ticari akitler ve güven ortamı | Güven sarsıcı spekülasyon ve hile | Ticaret bağlarını sabote etme | Piyasadaki sözleşmelere ve güvene dayalı ortaklıklara sinsi fesat karıştırma | Muhtemel |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Korozyon, kılcal sızıntı veya mikronize pertürbasyon | Sistemin bütünlüğünü sağlayan sağlam bir düğüme mikro düzeyde, sürekli ve fark edilmesi güç bir kimyasal ajanın veya küçük titreşimlerin nüfuz ederek bağı gevşetmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Subliminal manipülasyon veya sinsi propaganda | Bireylerin veya kurumların arasındaki açık akitleri, güven bağlarını ve zihinsel kararlılıkları arkadan dolanarak, doğrudan cepheden saldırmadan, fısıltı ve algı yönetimiyle aşındırma süreci | Kesin |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca ipe düğüm atıp üzerine tüküren masalsı, arkaik kadın büyücülere indirgenmesi |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da نفث, sağlamlaştırılmış her türlü fıtrî, ahlakî, ticarî ve siyasî bağı ([عقد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%82%D8%AF.md)) gizli, sinsi, mikro düzeydeki telkin ve tahriklerle çözmeye çalışan her türlü bireysel ve kurumsal fesat hareketini kapsar. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetin evrensel uyarısı ıskalanarak bireyin ve toplumun maruz kaldığı sinsi algı operasyonları, siyasal ittifakları bozan kulisler ve sözleşmeleri felç eden bürokratik sabotajlar görünmez kılınır. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Varlığın ve toplumun nizamını ayakta tutan akitlerin ve bağların ([عقد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%82%D8%AF.md)) kaba kuvvetle değil, sinsi ve fark edilmez mikro müdahalelerle çözülebileceğini haber vererek müminin uyanık olması gereken görünmez şer cephesini tarif ettiği için hayatidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Muavvizeteyn surelerinde, sihir ve hileden Allah'a sığınma ayetlerinde, ahitlerin ve akitlerin korunmasını emreden Maide ve İsra sureleri bağlamında belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Şerrin yalnızca kaba şiddet ve açık düşmanlıktan ibaret olduğu yanılgısını düzeltir; en tehlikeli tahribatın alttan alta yürütülen sinsi telkin, dedikodu, büyü ve bağ bozucu faaliyetler olduğunu ortaya koyar. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Ağızdan veya bir menfezden çok az miktarda sıvı/tükürük eşliğinde fısıltılı bir sesle hava üfürmek; yaranın kan sızdırması.
- Soyut anlam: İnsan iradesini, inanç bütünlüğünü veya toplumsal sözleşmeleri çözmek maksadıyla alttan alta, görünmez ve sinsi bir tarzda yürütülen telkin, büyü ve fesat hareketi.
- Sistematik karşılık: Bir sistemin kararlı düğüm noktalarına dışarıdan uygulanan ve sistemi içten içe gevşeten mikro düzeydeki sinsi aşındırma kuvveti.
- LaTeX modeli: $$S(t) = S_0 \cdot \exp\left(-\int_{0}^{t} \lambda \cdot N(\tau) \, d\tau\right)$$
- LaTeX açıklaması: Formülde $S(t)$, akdin, inancın veya toplumsal bağın zaman içindeki sağlamlık derecesini; $S_0$, akdin başlangıçtaki orijinal mukavemetini; $N(\tau)$, düğümlere yöneltilen sinsi üfürme, telkin ve mikro fesat şiddetini; $\lambda$, bu sinsi müdahalenin bağ dokusuna nüfuz etme katsayısını temsil eder. Model, doğrudan bir darbe olmaksızın, sinsi üfürmelerin birikimli etkisiyle sağlam bir bağın üstel olarak nasıl çözüldüğünü sembolize eder.

## Geçtiği ayetler (1 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%81%D8%AB/occurrences?meal=IK

### [Felak 113:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AB/ayet/113:4.md) — النَّفَّاثَاتِ

وَمِنْ شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِي الْعُقَدِ

Meal (IK): Düğümlere üfürenlerin şerrinden,

## Sözlükler (13)

### ★ Akevler Sözlüğü

Tükürük demektir. Düğümlere veya sözleşmelere tükürenler tabiri kullanılmıştır. Neffas mubalağa ismi faildir. Hakiki manada belli tükürenler olmadığına göre mecazi manada kullanılmıştır. Büyü yapanlar veya sözleşmeleri bozanlar anlamında kullanılmış olmalıdır. Neffasat, dişi kurallı çoğuldur. Bu da belli bir teşkilat anlamı taşır. Büyücülerin organize olmaları söz konusu olmayacağına göre buradaki “tükürenler” “sözleşmelere fesat karıştıranlar” anlamına gelmiş olmalıdır.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AB/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الثاء والنون والفاء معهما
ن ف ث يستعمل فقط
نفث:
النَّفْث: نَفْثُكَ في العُقَد ونحوِها، يقال: نَفَثَ يَنْفُثُ نَفْثاً، ومن ذلك قوله تعالى: "ومن شَرِّ النَّفّاثات في العُقَدِ" يعني السَّواحِرَ.

##### Türkçe

باب **الثاء** و**النون** و**الفاء** معهما
**ن ف ث** yalnızca kullanılır.

**نفث**:
**النَّفْث**: senin düğümlere ve benzerlerine üflemen; denir ki: **نَفَثَ** **يَنْفُثُ** **نَفْثاً**. Bundan da Yüce Allah’ın şu sözü vardır: "ومن شَرِّ **النَّفّاثات** في **العُقَدِ**" yani **السَّواحِرَ**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AB/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

النَفْثُ: شبيه بالنفخ. وهو أقلُّ من التَفْلِ. وقد نَفَثَ الراقي يَنْفِثُ ويَنْفُثُ. وقوله تعالى: "والنَفَّاثاتُ في العُقَدِ": السواحر. والحيَّةُ تَنْفُثُ السَمَّ، إذا نَكَزَتْ. وفي المثل: "لا بدَّ للمصدور أن يَنْفِثُ". والنُفاثَةُ، بالضم: ما نَفَثْتَهُ من فيك. يقال: لو سألني نُفاثَةَ سِواكٍ ما أعطيته، وهو ما بقيَ منه في فيك فَنَفَثْتَهُ. ودمٌ نَفيثٌ، إذا نَفَثَهُ الجُرح.

##### Türkçe

**النَفْثُ**: **النفخ**a benzer. Ve o, **التَفْلِ**den daha azdır. Ve **الراقي** **نَفَثَ** eder; **يَنْفِثُ** ve **يَنْفُثُ**. Ve O’nun (yüce) sözü: "**والنَفَّاثاتُ في العُقَدِ**": **السواحر** (büyücüler)dir. Ve **الحيَّةُ** **السَمَّ**ı **تَنْفُثُ**, **نَكَزَتْ** (ısırıp soktuğu) zaman. Ve meselde: "لا بدَّ للمصدور أن **يَنْفِثُ**". Ve **النُفاثَةُ**, zamme ile: ağzından **نَفَثْتَهُ** (tükürür gibi dışarı attığın) şeydir. Denir ki: Benden **نُفاثَةَ سِواكٍ** isteseydi onu vermezdim; ve o, ondan ağzında kalmış olan şeydir; sonra onu **نَفَثْتَهُ**. Ve **دمٌ نَفيثٌ**, eğer onu yara **نَفَثَهُ** (dışarı püskürttüyse).

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AB/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ث ن ف
ثفن ، نفث .
ثفن : الثَّفِنَاتُ من البَعير : ما وَلِي الأرْضَ منه عند بُرُوكه .
والكِركرة : إِحدى الثَّفنات ، وهي خَمْسٌ بها ، وقال الشاعر يَصف ناقةً :
ذات انتِباذٍ عن الحادِي إذا بَركت
خوَّت على ثَفِناتٍ مُحْزئِلاّتِ
وقال عُمر بن أبي رَبيعة يَصف أَرْبع رَواحِلَ وبُرُوكَها :
على قَلْوصَيْن مِن رِكَابِهمُ
وعَنْتَرِيسَيْن فيهما شَجَعُ
كأَنَّما غادرت كَلاَكِلُهَا
والثَّفناتُ الخِفافُ إذ وَقَعُوا
مَوْقِعَ عِشْرينَ مِن قَطاً زُمَرٍ
وَقَعْنَ خمساً خمساً معاً شِبَعُ
قال ابْنُ السِّكِّيت : الثّفِنة : مَوْصِل الفَخِذ في السّاق مِن باطِن ، وموصلُ الوَظيف في
الذِّراع ، فشبّه آثارَ كراكرها وثَفِناتها بمَجاثم القَطَا ، وإنما أراد خِفّة برُوكهنّ .
وقال العجّاج :
خَوَى على مُسْتَوياتٍ خَمْسِ
كِرْكرةٍ وثَفِنَاتٍ مُلْسِ
وقال ذو الرّمّة ، فجعل الكِرْكِرة من الثَّفنَات :
كأنّ مُخَوّاها على ثَفِنَاتِها
مُعَرّسُ خَمْسٍ مِن قَطاً مُتَجَاور
وَقَعْن اثْنَتَيْن واثْنَتَيْن وفرْدَةً
جريداً هي الوُسْطى لتَغْليس حائر
ويقال : ثافنتُ فلاناً أُثافنه مُثافَنة ، إذا جاثَيْتَه تُحادثه وتُلازمه وتكلِّمه .
وقال أبو عُبيد : المُثَافِن والمُثَابر ، والمُواظِب ، واحِدٌ .
ثعلب ، عن ابن الأَعرابيّ : الثَّفَنُ : الثِّقَل .
وقال غيره : الثَّفْن : الدّفْع .
وقد ثَفَنه ثَفْناً ، إذا دَفَعه .
وقال أبو سَعيد : ثَفَنْت الرَّجُل أَثْفُنه ، إذا أَتَيْته من خَلْفه .
وقال أبو زيد : ثافَنْت الرَّجُل مُثافنة ، أي صاحَبْتُه حتى لا يَخْفَى عليّ شيءٌ من أَمْره ، وذلك أن تَصْحبه حتى تَعلمَ أَمْره .
نفث : رُوي عن النَّبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( إنّ رُوح القُدس نَفَث في رُوعي ) وقال : ( إنّ نَفْساً لن تَمُوت حتى تَسْتَوْفي رِزْقها ، فاتقُوا الله وأَجْمِلوا في الطَّلَب ) .
قال أبو عُبيد : هو كالنَّفْث بالفم ، شبيهٌ بالنّفْخ .
وأما التَّفْل ، فلا يكون إلاّ ومَعه شيءٌ من الرِّيق .
وأمّا الحديث الآخر في افتتاح الصَّلاة : ( اللّهم إنّي أعُوذ بك من الشَّيْطان الرَّجيم من هَمْزه ونَفْثه ونَفْخه ) .
فقد مَرَّ تَفْسِير الهَمْز والنّفْخ في مَوْضعهما من الكتاب .
وأمّا ( النّفْث ) فتفسيرُه في الحديث : أنه الشِّعْر .
قال أبو عُبيد : وإنما سُمِّي الشِّعْر نَفْثاً ، لأنه كالشَّيء يَنْفُثه الإنسان من فِيه مثل الرقية . وقوله عزّ وجلّ : ( ) وَقَبَ وَمِن شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِى الْعُقَدِ ) ( الفلق : 4 ) هن السواحر .
ونُفاثةُ السِّواك : ما يَتَشَظَّى منه فَيَبْقَى في الأسْنان فيَنْفُثه صاحبُه .
وقيل : مَعْنَى قوله : ( نَفَث في رُوعي ) ، أي أَوْحَى إليّ .

##### Türkçe

ث ن ف
**ثفن**, **نفث**.

**ثفن**: deveden **الثَّفِنَاتُ**: çöktüğü vakit ondan yere bitişik olan şey.
Ve **الكِركرة**: **الثَّفنات**’tan biridir; onda beştir. Şair, bir dişi deveyi vasfederek dedi ki:
ذات انتِباذٍ عن الحادِي إذا بَركت
خوَّت على **ثَفِناتٍ** مُحْزئِلاّتِ

Ve Ömer b. Ebî Rebîa, dört binek ve onların çöküşünü vasfederek dedi ki:
على قَلْوصَيْن مِن رِكَابِهمُ
وعَنْتَرِيسَيْن فيهما شَجَعُ
كأَنَّما غادرت كَلاَكِلُهَا
وال**ثَّفناتُ** الخِفافُ إذ وَقَعُوا
مَوْقِعَ عِشْرينَ مِن قَطاً زُمَرٍ
وَقَعْنَ خمساً خمساً معاً شِبَعُ

İbnü’s-Sikkît dedi: **الثّفِنة**: iç taraftan uyluğun bacakta birleştiği yer; ve koldaki **الوَظيف**’in birleştiği yer. Böylece onun **كراكر**’inin ve **ثَفِنات**’ının izlerini, **القَطَا**’nın konak yerlerine benzetti; ancak onların çöküşlerinin hafifliğini kastetti.
Ve el-Acçâc dedi:
خَوَى على مُسْتَوياتٍ خَمْسِ
**كِرْكرةٍ** و**ثَفِنَاتٍ** مُلْسِ

Ve Zü’r-Rumme dedi; böylece **الكِرْكِرة**’yi **الثَّفنَات**’tan kıldı:
كأنّ مُخَوّاها على **ثَفِنَاتِها**
مُعَرّسُ خَمْسٍ مِن قَطاً مُتَجَاور
وَقَعْن اثْنَتَيْن واثْنَتَيْن وفرْدَةً
جريداً هي الوُسْطى لتَغْليس حائر

Ve denir ki: **ثافنتُ** falancayı **أُثافنه مُثافَنة**; eğer onunla diz çöküp konuşur, ona devam eder ve onunla konuşursan.
Ebû Ubeyd dedi: **المُثَافِن** ve **المُثَابر**, ve **المُواظِب**, birdir.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الثَّفَنُ**: ağırlık.
Ve başkası dedi: **الثَّفْن**: itme.
Ve onu **ثَفَنه ثَفْناً**; eğer onu ittiyse.
Ebû Sa‘îd dedi: **ثَفَنْت** adamı **أَثْفُنه**; eğer ona arkasından geldiysen.
Ebû Zeyd dedi: **ثافَنْت** adamı **مُثافنة**; yani onu, işinden bana hiçbir şey gizli kalmayıncaya kadar arkadaş edindim; bu, onu, işini bilinceye kadar arkadaş edinmendir.

**نفث**: Peygamber’den ( صلى الله عليه وسلم ) rivayet olundu ki dedi: ( Şüphesiz **رُوح القُدس** benim gönlüme **نَفَث** etti ) ve dedi: ( Şüphesiz bir nefis, rızkını tam olarak almadıkça ölmeyecektir; öyleyse Allah’tan sakının ve talepte güzel yapın ).
Ebû Ubeyd dedi: o, ağızla **النَّفْث** gibidir; **النّفْخ**’a benzer.
أما **التَّفْل** ise, ancak onunla birlikte tükürükten bir şey olduğu halde olur.
Ve namazın açılışındaki diğer hadis ise: ( Allah’ım, **الشَّيْطان الرَّجيم**’den; onun **هَمْزه**’inden, **نَفْثه**’inden ve **نَفْخه**’inden Sana sığınırım ).
**الهَمْز** ve **النّفْخ**’un tefsiri, kitabın onların yerinde geçmiştir.
أما (**النّفْث**) ise, onun hadisteki tefsiri: onun şiir olduğudur.
Ebû Ubeyd dedi: Şiir ancak **نَفْثاً** diye adlandırıldı; çünkü o, insanın ağzından, rukye gibi, onu **يَنْفُثه** olduğu şey gibidir. Ve O’nun (azze ve celle) sözü: ( ) وَقَبَ وَمِن شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِى الْعُقَدِ ) ( الفلق : 4 ) onlar sihirbaz kadınlardır.
Ve **نُفاثةُ السِّواك**: ondan parçalanıp dişlerde kalan, sonra sahibinin onu **يَنْفُثه** olduğu şey.
Ve denildi: ( **نَفَث في رُوعي** ) sözünün manası: yani bana vahyetti.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AB/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب النون والفاء وما يثلثهما)
(نفق)  النون والفاء والقاف أصلانِ صحيحان، يدلُّ أحدُهما على انقطاعِ شيءٍ وذَهابه، والآخر على إخفاءِ شيءٍ وإغماضِه. ومَتَى حُصِّل الكلامُ فيهما تقارَبا.
فالأوَّل: نَفَقَت الدّابةُ نُفوقاً: ماتت، ونَفَق السِّعر نَفَاقاً، وذلك أنَّه يمضي فلا يَكْسُد ولا يَقِف. وأنْفَقوا: نَفَقت سُوقُهم. والنَّفَقة لأنَّها تمضي لوجهها. ونفَق الشيءُ: فني يقال قد نَفِقَتْ نفقةُ القوم. وأنْفَق الرّجُل: افتَقَر، أي ذهب ما عِندَه. قال ابنُ الأعرابي: ومنه قوله تعالى: ﴿إذاً لأَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الإنْفَاقِ﴾ [الإسراء 100].وفرسٌ نَفِقُ الجرْيِ، أي سريعُ انقطاع الجري.
والأصل الآخر النَّفَق: سَرَبٌ في الأرض لـه مَخْلَصٌ إلى مكان. والنَّافقاء: موضِعٌ يرقِّقه اليَربوعُ من جُحْرِه فإذا أُتِيَ من قِبَل القاصعاء ضَرَب النَّافقاءَ برأسه فانتفَقَ، أي خرج. ومنه اشتقاق النِّفاق، لأن صاحبَه يكتُم خلافَ ما يُظهِر، فكأن الإيمان يَخرُج منه، أو يخرج هو من الإيمانِ في خفاء. ويمكن أنَّ الأصلَ في الباب واحد، وهو الخُرُوجُ. والنَّفَق: المَسلك النَّافذ الذي يُمكن الخروجُ منه.
أمَّا نَيْفَق السَّراويل فقد قال أبو بكر([1]): هو فارسيٌّ معرَّب.
(نفل)  النون والفاء واللام أصلٌ صحيح يدلُّ على عَطاء وإعطاء. منه النَّافلة: عَطِيَّة الطَّوْعِ من حيثُ لا تَجِب. ومنه نافلة الصَّلاة. والنَّوْفل: الرّجُل الكثيرُ العطاء. قال:
* يأبَى الظُّلامةَ منه النَّوفلُ الزُّفَر([2]) *
ومن الباب النفَل: الغُنْم. والجمع أنفال، وذلك أن الإمام ينفِّل المحارِبينَ، أي يُعطِيهم ماغَنِموه. يقال: نفَّلتُك: أعطيتُك نَفَلا. وقولهم: انتَفَلَ من الشَّيء انتفى منه، فمن الإبدال، واللام بدل من الياء. قال المتلمِّس:
أَمنْتفِلاً من نَصْر بُهْثة خِلْتَني *** ألاَ إنَّني منهم وإن كنتُ أيْنَما([3]) (نفه)  النون والفاء والهاء أصلٌ واحد يدلُّ على إعياءٍ وضعف. منه نَفِهت النَّفسُ: أعْيَتْ وكَلَّت. وهو نافِهٌ ونُفَّهٌ. قال:
* بنا حَرَاجِيجُ المَهَارِي النُّفَّهِ([4]) *
وهو مُنَفَّهٌ ومَنْفُوهٌ: ضعيفٌ جَبان.
(نفي)  النون والفاء والحرف المعتلّ أُصَيلٌ يدلُّ على تعْرِية([5]) شيء من شيءٍ وإبعاده منه. ونَفَيتُ الشّيءَ أنفيه نفياً، وانتفى هو انتفاء. والنُّفَاية: الرَّدِيُّ يُنفَى. ونَفِيُّ الرِّيحِ: ما تَنفيه من التُّرابِ حتى يصيرَ في أصولِ الحِيطان. ونَفِيُّ المطر: ما تنفيه الرِّيحُ أو ترُشُّه. ونَفِيُّ الماء: ما تطاير من الرِّشاءِ على ظهر المائح. قال:
* على تِلك الجِفَارِ من النّفيِّ *
والمهموز منه كلمةٌ واحدة، هي النُّفأُ: قطعٌ من الكلأ متفرّقة من([6]) عُظْم الكلأ، الواحدة نُفَأة. قال:
جَادَتْ سوارِيه وآزَرَ نَبتَهُ *** نُفَأٌ من الصَّفراءِِ والزُّبَّادِ([7])(نفت)  النون والفاء والتاء. يقولون: نَفَتَت القِدرُ: غَلَتْ ويَبِسَ مَرَقُها عليها. قال:
وصاحبٍ لِصدرِهِ كَتِيتُ *** عليَّ مثلَ المِرْجَلِ النَّفُوتِ
ونفت صَدْرُه بالعَداوة: غَلاَ.
(نفث)  النون والفاء والثاء أصلٌ صحيح يدلُّ على خروج شيء من فمٍ أو غيره بأدنَى جَرْس. منه نَفَثَ الرّاقِي رِيقَه، وهو أقلُّ من التَّفْل. والساحرة* تَنْفُِثُ السمّ. و "لابدَّ للمصدور أن يَنْفُث([8])" مثَل. و "لو سألني نُفَاثَةَ سِوَاكٍ ما أعطيته"، وهو ما بقي في أسنانه فنفَثَه. ودمٌ نفيثٌ: نَفَثَهُ الجُرحُ، أي أظهَرَه.
(نفج)  النون والفاء والجيم: أصلٌ يدلُّ على ثُؤُورِ شيءٍ وارتفاعِه. ونفجَ اليَربوعُ: ثار. وأنْفَجَه صائدُه. ونَفَجَت الفَرُّوجة من بَيضها: خرجَتْ. وانتَفَجَ جَنْبَا البعيرِ: ارتفعا. والنَّوَافج: مؤخَّرات الضُّلوع، واحدتها نافجة([9]). والنَّفّاج: المفتخر بما ليس عنده. ونَفَجَتِ الرِّيح: جاءت بقُوَّة. والنَّفِيجة: الشّطبية من النَّبْع تُتَّخذ قوساً، كأنَّها تنتفج على الشّجرة.
(نفح)  النون والفاء والحاء: أصلٌ يدلُّ على اندفاعِ الشَّيء أو رَفْعِه. ونَفَحتْ رائحةُ الطِّيب نَفحاً: انتشرَتْ واندفعت. ولهذا الطِّيب نَفحةٌ طيِّبة. ثم قيس عليه فقيل: نَفَح بالمال نَفحاً، كأنَّه أرسله من يده إرسالاً. ولا تزالُ لفلانٍ نَفَحاتٌ من معروف. ونَفَحت الرِّيح. هبَّت. وقوسٌ نَفُوحٌ: بعيدة الدَّفع للسَّهم. ونَفَحت الدّابّةُ: رمَتْ بحافرها فضربَتْ به. وكذلك نَفَحَه بالسَّيف: تناوَله به. والنَّفوح من ا لنُّوق: ما يخرُج لبنُها من أحاليلها من غير حَلْب.
(نفخ)  النون والفاء والخاء: أصلٌ صحيح يدلُّ على انتفاخٍ وعلوّ. منه انتفَخَ الشّيءُ انتفاخاً. ويقال انتَفَخَ النَّهار: علا. ونَفْخَة الرَّبيع: إعْشابه([10])؛ لأنَّ الأرضَ تربو فيه وتنتفِخ. والمْنفُوخُ: الرَّجل السَّمين. والنَّفْخاء من الأرض مثلُ النَّبْخاء؛ وقد مَضَى.
(نفد)  النون والفاء والدال: أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على انقطاعِ شيء وفَنائِه. ونفِدَ الشّيءُ يَنفَد نَفاداً. وأنفَدُوا: فَنِيَ زادُهم. ويقال للخَصْم مُنافِدٌ، وذلك أن يَتخاصمَ الرَّجُلانِ يريد كلٌّ منهما إنفادَ حجَّةِ صاحِبه. وفي الحديث: "إنْ نافَدْتَهم نافَدُوك"، أي إنْ قلتَ لهم قالوا لك.
(نفذ)  النون والفاء والذال: أصلٌ صحيح يدلُّ على مَضاءٍ في أمْرٍ وغيرِه. ونَفذ السَّهمُ الرمية نَفاذاً([11]). وأنْفذْتُه أنا. وهو نافذٌ: ماضٍ في أمره.
(نفر)  النون والفاء والراء: أصلٌ صحيح يدلُّ على تجافٍ وتباعد. منه نَفَر الدّابّةُ وغيرُه نِفاراً، وذلك تَجافِيهِ وتباعُدُه عن مكانِه ومَقرِّه. ونَفَر جلدُه: وَرِمَ. وفي الحديث: "أنَّ رجلاً تخلَّلَ بالقَصَب فنَفَرَ فَمُه"، أي وَرِم. قال أبو عبيد: وإنَّما هو من نِفَار الشَّيءِ عن الشَّيءِ وتَجافِيهِ عنه؛ لأنَّ الجلد يَنفِر عن اللَّحم للدَّاء الحادثِ بينهما. ويوم النَّفْر: يومَ يَنفِر النّاسُ عن مِنىً. ويقولون: لقيته قبل صَيحٍ ونَفْر، أي قبلَ كلِّ صائح ونافر. والمنافرة: المحاكمة إلى القاضي بين اثنَين، قالوا: معناه أنَّ المُبتغَى تفضيلُ نَفَر على نفر([12]). وأنفرت أحدَهما على الآخر. والنَّفَر أيضاً من قياس الباب لأنَّهم يَنفِرون للنُّصْرة. والنَّفير: النَّفَر، وكذا النَّفْر والنَّفْرة: كلُّ ذلك قياسُه واحد. وأنشَدَ الفرّاء في النَّفْرة:
حَيَّتْكَ ثُمَّتَ قالتْ إنَّ نَفْرَتَنا *** اليومَ كلّهُمُ يا عُرْوَ مشتَغِلُ([13])وتقول العرب: نَفَّرْتُ عن الصَّبيِّ، أي لقَّبتُه لَقَباً، كأنَّه عِندهم تنفيرٌ للجِنّ عنه وللعَيْن. قال أعرابيّ: قيل لأبي لما وُلِدْت: نَفِّرْ عن ابنك! فسمَّاني قُنفُذاً، وكَنَّاني أبا العَدّاء.
(نفز)  النون والفاء والزاء أُصَيْلٌ يدلُّ على الوُثوب وشِبْه الوُثوب. ونَفَزَ الظَّبي: وَثَبَ في عَدْوِه. والمرأة تنفِّز ولدها: ترقِّصه. وأنْفَزتُ السَّهمَ على ظهر يدي: أدَرْتُه. قال:
يَخُرْنَ إذا أُنْفزْن في ساقِط النَّدَى *** وإن كانَ يوماً ذا أهاضيبَ مُخْضِلا([14])(نفس)  النون والفاء والسين أصلٌ واحد يدلُّ على خُروج النَّسيم كيف كان، من ريح أو غيرها، وإليه يرجعُ فروعه. منه التَّنَفُّس: خُروج النَّسِيم من الجوف. ونَفَّسَ الله كُربَته، وذلك أنَّ في خُروج النَّسيم رَوْحاً وراحةً*. والنَّفَس: كلُّ شيءٍ يفرَّجُ به عن مكروب. وفي الحديث: "لا تَسُبُّوا الرِّيح فإنَّها من نَفَس الرَّحمن" يعني أنَّها رَوحٌ يتنفَّس به عن المكروبين. وجاء في ذكر الأنصار: "أجِدُ نَفَس رَبِّكم من قِبَلِ اليَمَن"، يراد أن بالأنصار نُفِّسَ عن الذين كانوا يؤذَوْن من المؤمنين بمكَّة([15]). ويقال للعَيْن نَفَسٌ. وأصابت فلاناً نَفْسٌ. والنَّفْس: الدَّم، وهو صحيح، وذلك أنَّه إذا فُقِد الدّمُ من بَدَنِ الإنسان فَقَدَ نَفْسَه. والحائض تسمَّى النُّفَساءَ([16]) لخرُوج دَمِها. والنِّفاس: وِلادُ المرأة، فإذا وَضَعت فهي نُفَساء. ويقال: ورِثْتُ هذا قبل أن يُنْفَسَ فلانٌ، أي يولَد. والولدُ منفوس. والنِّفاس أيضاً: جمع نُفَساء. ويقال: كرَعَ في الإناء نَفَساً أو نَفَسَيْن. ويقال: للماء نَفَسٌ، وهذا على تسميته الشَّيء باسم غيرِه، ولأنَّ قِوام النَّفس به. والنَّفسُ قِوامُها بالنَّفَس. قال:
تَبِيت الثَّلاثُ السُّودُ وهي مناخةٌ ***على نَفَسٍ من [ماءِ] ماوِيّةَ العَذْبِ([17])ومن الاستعارة: تَنفّسَت القَوسُ: انشقَّت. وشيءٌ نفيس، أي ذو نفس وخَطَر يُتنافَسُ به. والتّنافُس: أن يُبرِزَ كلُّ واحد من المتبارزَين قوَّةَ نَفْسه. وقولُهم في الدِّباغ نَفس([18])، هذا هو القياس، أي يَسير منه، قَدرُ ما يُدبَغ به الإهاب مَرَّة، شبّهه في قلَّته بنَفَسٍ يُتَنفَّس. وقياس الباب في هذا وفيما معناه واحد([19]).
(نفش)  النون والفاء والشين أصلٌ صحيح يدلُّ على انتشار. من ذلك نَفْش الصُّوف، وهو أن يُطْرَق حَتَّى يتنفّش. ونَفَش الطّائرُ جناحَيه. ونَفَشَت الإبلُ: تردَّدَتْ وانتشرَتْ بلا راع. وفِعلُها النَّفْش؛ وإبلٌ نُفّاشٌ ونَوافش.
(نفص)  النون والفاء والصاد كلماتٌ يتقارب قِياسُها، وهي تدلُّ على إخْراج شيءٍ من البدن أو إلقائِهِ بقُوّة. منه أنفَصَ فلانٌ في ضَحِكه: استغْربَ.
وأنفصَ ببَولِه مثل أوْزَعَ. ويقال إنَّ النُّفَص: أنضاحُ الدّم، الواحدة نُفْصَة. قال:
* تَرَى الدِّماءَ على أكتافها نُفَصا([20]) *
قال ابن دريد([21]): والنُّفَاص: داءٌ يصيب الغَنَم فيبول حتى يموت.
(نفض)  النون والفاء والضاد أصلٌ صحيح يدلُ على تحريكِ شيءٍ لتنظيفه من غبارٍ أو نحوه، ثم يُستَعار. ونَفَضت الثّوبَ وغيرَه نَفْضاً. والنَّفَض: ما نفضَتْه الشَّجرةُ من ثَمَرِها. وامرأةٌ نَفوضٌ: نَفَضَتْ بطنَها عن وَلدها. والنَّافض: الحُمَّى ذات الرِّعْدة، لأنَّها تَنفُض البَدن نَفْضاً. وأنْفَضوا: فَنِيَ زادُهم، أي لمَّا نفِدَ زادُهم وَفَنِيَ نَفَضُوا أوعيتَهم. وتقول العربُ مثلاً: "النُّفاض([22]) يُقطِّرُ الجَلَب"، إذا أنْفَضُوا وقلَّ ما عِندهم جَلَبوا إبلَهم للبيْع.
ويُستعار من الباب قولهم: نَفَضْتُ الأرضَ، إذا بَعَثْتَ مَن ينظر أبِها عدوٌّ أم لا. ونَفَضْتُ اللَّيلَ، إذا عَسَسْتَ لتنفُض عن أهل الرِّيبة. والنَّفِيضة والنَّفَضَة: القومُ يفعلون ذلك. قال:
يَرِدُ المياهَ حضيرَةً ونَفِيضةً *** وِرْدَ القطاةِ إذا اسْمَألَّ التُّبَّعُ([23])وتقول العرب: "إذا تكلَّمتَ ليلاً فاخفِضْ، وإذا تكلَّمت النّهارَ فانْفُض". تقول: انظر حَوالَيْك، فلعلَّ ثَمَّ مَنْ لا يَصلُح أن يَسمَع كلامَك. والنِّفاض: إزار الصِّبْيان. ويمكن أن يكون من الباب. قال:
* جارية بيضاء في نِفَاضِ([24]) *
(نفط)  النون والفاء والطاء: ثلاثُ كلماتٍ: النِّفط معروف، مكسور النون. والنَّفَط: قَرْحٌ يخرج في اليَدِ من العمل. ونَفَطَ الصَّبِيُّ نَفِيطاً: صَوّت. وماله عافطَةٌ ولا نافطة. فالنَّافطة: الشاة تَنْفِط من أنْفها.
(نفع)  النون والفاء والعين: كلمة تدلُّ على خلاف الضَّرّ. ونَفَعَه ينفَعُه نَفْعاً ومَنفَعة. وانتفَعَ بكذا. والله أعلَمُ بالصَّواب.
--------------ـــ
([1]) الجمهرة (3، 155)، ونصها: "ونئفق القميص مهموز مكسور الفاء فارسي معرب".
([2]) لأعشى باهلة في اللسان (زفر) من قصيدة يرثي بها المنتشر بن وهب الباهلي. انظر الأصمعيات 89 طبع المعارف وجمهرة أشعار العرب 135 ومختارات ابن الشجري 10 وأمالي المرتضى
(3: 105-113) والخزانة (1: 79-97). وقد سبق في (زفر). وصدره:
* أخو رغائب يعطيها ويسألها *
([3])  ديوان المتلمس الورقة 1 ومخطوطة الشنقيطي، واللسان (نفل).
([4])  لرؤبة في ديوانه 167 واللسان (نفه). وقبله:
* به تمطت غول كل ميله *
([5])  في الأصل: "تغرية".
([6])  في الأصل: "عن"، صوابه في المجمل واللسان.
([7])  للأسود بن يعفر في المفضليات (2: 19) واللسان (نفأ).
([8])  انظر البيان (2: 97/ 4: 46). وأنشد في المختار من شعر بشار وحواشيه 146:
لا بد للمصدور أن ينفثا *** وللذي في الصدر أن يبعثا
 ([9])  ونافج أيضاً.
([10])  بدله في المجمل واللسان: "حين أعشب".
([11])  يقال: نفذ السهم الرمية، ونفذ فيها أيضاً.
([12])  في الأصل: "عن نفر". وفي المجمل: "كأن معناها تفضيل أحد الرجلين على الآخر".
([13])  في الأصل: "ياعز"، صوابه في اللسان (نفر).
([14]) لأوس بن حجر في ديوانه 22 والمجمل (نفز) واللسان (نفز، خور). وفي الأصل: "وإن كان ما بوذا أهاديب"، صوابه في المراجع السابقة. وبعده:
خوار المطافيل الملمعة الشوى *** وأطلائها صادفن عرنان مبقلا
 ([15]) والأنصار يمانون، لأنهم من الأزد. اللسان (نفس).
([16]) في اللسان: "ثعلب: النفساء: الوالدة، والحامل، والحائض".
([17]) أنشده في المجمل، وكذا أنشده ياقوت في معجم البلدان (رسم ماوية).
([18]) كذا ضبط في الأصل والمجمل، وهو ما يقتضيه التعليل بعده. لكن ضبط في اللسان والقاموس بسكون الفاء. وأنشد في اللسان:
أتجعل النفس التي تدير *** في جلد شاة ثم لا تسير
 ([19]) كذا وردت هذه العبارة.
([20]) أنشده في المجمل واللسان (نفص).
([21])  في الجمهرة (3: 83).
([22])  يقال بضم النون وفتحها.
([23])  لسعدى بنت الشمردل الجهنية، من قصيدة في الأصمعيات 41-43. وسبق إنشاده في (تبع).
([24])  بعده في اللسان (نفض): * تنهض فيه أيما انتهاض *

ـ

##### Türkçe

(باب **النون** و**الفاء** ve ikisini üçleyen şeyler)

(**نفق**)  **النون** ve**الفاء** ve**القاف** iki sahih asıldır; ikisinden biri bir şeyin kesilmesine ve gidip gitmesine delâlet eder, diğeri bir şeyin gizlenmesine ve örtülmesine delâlet eder. Ve ne zaman bu ikisi hakkında söz elde edilse birbirine yaklaşırlar.

Birincisi: **نَفَقَت** binek hayvanı **نُفوقاً**: öldü. Ve **نَفَق** fiyat **نَفَاقاً**; bu, onun geçip gitmesi, ne durgunlaşması ne de durmasıdır. Ve **أنْفَقوا**: pazarları **نَفَقت**. Ve **النَّفَقة**; çünkü o kendi yönüne doğru geçip gider. Ve **نفَق** şey: tükendi; “kavmin harcaması **نَفِقَتْ**” denir. Ve **أنْفَق** adam: fakirleşti; yani yanında olan gitti. İbnü’l-A‘râbî dedi: Bundan, Yüce Allah’ın sözü: ﴿إذاً لأَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ **الإنْفَاقِ**﴾ [الإسراء 100]. Ve koşusu **نَفِقُ** olan at: yani koşunun çabuk kesileni.

Diğer asıl: **النَّفَق**: yerde bir tünel; onun bir yere çıkışı vardır. Ve **النَّافقاء**: jerboa’nın deliğinden incelttiği bir yer; **القاصعاء** tarafından gelinince **النَّافقاء**’yı başıyla vurur da **انتفَقَ**, yani çıktı. Bundan **النِّفاق**’ın اشتقاق’ı; çünkü sahibi, gösterdiğinin tersini gizler; sanki iman ondan çıkar, yahut o imandan gizlice çıkar. Ve babın aslının bir olması mümkündür; o da çıkıştır. Ve **النَّفَق**: içinden çıkmanın mümkün olduğu nüfuz eden geçittir.

**نَيْفَق** السَّراويل’e gelince, Ebû Bekir([1]) dedi: O, Arapçalaştırılmış Farsçadır.

(**نفل**)  **النون** ve**الفاء** ve**اللام** عطا ve verme üzerine delâlet eden sahih bir asıldır. Ondan **النَّافلة**: vacip olmadığı hâlde gönüllü عطية. Ondan namazın **نافلة**’si. Ve **النَّوْفل**: çok veren adam. Dedi ki:
* يأبَى الظُّلامةَ منه **النَّوفلُ** الزُّفَر([2]) *

Babdan **النفَل**: ganimet. Çoğulu **أنفال**; bu, imamın savaşanlara **ينفِّل** etmesi, yani ganimet ettiklerini onlara vermesidir. “Seni **نفَّلتُك**: sana **نَفَلا** verdim” denir. “Şeyden **انتَفَلَ**: ondan uzaklaştı” sözleri ise, ibdâldendir; **اللام** **الياء**’ın bedelidir. Mütelemmis dedi:
أَمنْتفِلاً من نَصْر بُهْثة خِلْتَني *** ألاَ إنَّني منهم وإن كنتُ أيْنَما([3])

(**نفه**)  **النون** ve**الفاء** ve**الهاء** yorgunluk ve zayıflık üzerine delâlet eden tek bir asıldır. Ondan: **نَفِهت** nefis: yoruldu ve bitkin düştü. O, **نافِهٌ** ve **نُفَّهٌ**’dir. Dedi ki:
* بنا حَرَاجِيجُ المَهَارِي **النُّفَّهِ**([4]) *
Ve o, **مُنَفَّهٌ** ve **مَنْفُوهٌ**’dur: zayıf, korkak.

(**نفي**)  **النون** ve**الفاء** ve illetli harf, bir şeyin bir şeyden soyulmasına([5]) ve ondan uzaklaştırılmasına delâlet eden köklü bir asıldır. **نَفَيتُ** şeyi, onu **أنفيه** **نفياً**; ve o **انتفى** **انتفاء**. Ve **النُّفَاية**: kovulan kötü şey. Ve **نَفِيُّ** rüzgâr: duvarların diplerinde olacak şekilde topraktan rüzgârın kovduğu şey. Ve **نَفِيُّ** yağmur: rüzgârın kovduğu yahut serptiği şey. Ve **نَفِيُّ** su: su çekenin sırtı üzerinde ipten sıçrayan şey. Dedi ki:
* على تِلك الجِفَارِ من **النّفيِّ** *
Hemzeli olanından tek bir kelime vardır; o da **النُّفأُ**: otun büyüğünden([6]) dağınık parçalar; bir tanesi **نُفَأة**. Dedi ki:
جَادَتْ سوارِيه وآزَرَ نَبتَهُ *** **نُفَأٌ** من الصَّفراءِِ والزُّبَّادِ([7])

(**نفت**)  **النون** ve**الفاء** ve**التاء**. Derler ki: **نَفَتَت** tencere: kaynadı ve üzerinde suyu kurudu. Dedi ki:
وصاحبٍ لِصدرِهِ كَتِيتُ *** عليَّ مثلَ المِرْجَلِ **النَّفُوتِ**
Ve göğsü düşmanlıkla **نفت**: kaynadı.

(**نفث**)  **النون** ve**الفاء** ve**الثاء**: bir ağızdan yahut başkasından en düşük sesle bir şeyin çıkmasına delâlet eden sahih bir asıl. Ondan: **نَفَثَ** okuyucu tükürüğünü; o, **التَّفْل**’den daha azdır. Ve büyücü kadın* zehri **تَنْفُِثُ**. Ve “**لابدَّ للمصدور أن يَنْفُث**([8])” bir meseldir. Ve “لو سألني **نُفَاثَةَ سِوَاكٍ** ما أعطيته”; o, dişlerinde kalıp da onu **نفَثَه** ettiği şeydir. Ve **دمٌ نفيثٌ**: yarası onu **نَفَثَهُ**; yani onu ortaya çıkardı.

(**نفج**)  **النون** ve**الفاء** ve**الجيم**: bir şeyin kabarmasına ve yükselmesine delâlet eden bir asıl. **نفجَ** jerboa: kabardı. Ve avcısı onu **أنْفَجَه**. Ve **نَفَجَت** tavuk, yumurtasından: çıktı. Ve devenin iki yanı **انتَفَجَ**: yükseldi. Ve **النَّوَافج**: kaburgaların arka tarafları; bir tanesi **نافجة**([9]). Ve **النَّفّاج**: kendisinde olmayanla övünen. Ve rüzgâr **نَفَجَتِ**: kuvvetle geldi. Ve **النَّفِيجة**: **النَّبْع**’dan olan şatbiyye; yay yapılır; sanki ağaç üzerinde kabarıp yükselir.

(**نفح**)  **النون** ve**الفاء** ve**الحاء**: şeyin itilişine yahut kaldırılışına delâlet eden bir asıl. **نَفَحتْ** güzel koku kokusu **نَفحاً**: yayıldı ve itildi. Bu yüzden bu güzel kokunun hoş bir **نَفحةٌ**’sı vardır. Sonra buna kıyas edildi de denildi ki: mal ile **نَفَح** **نَفحاً**; sanki onu elinden salıvererek göndermiştir. Ve falanın iyilikten **نَفَحاتٌ**’ı hâlâ vardır. Ve rüzgâr **نَفَحت**: esti. Ve **قوسٌ نَفُوحٌ**: oka uzak itişlidir. Ve binek hayvanı **نَفَحت**: tırnağıyla attı da onunla vurdu. Aynı şekilde onu kılıçla **نَفَحَه**: onunla ona uzandı. Ve develerden **النَّفوح**: sütü, sağım olmaksızın meme deliklerinden çıkan.

(**نفخ**)  **النون** ve**الفاء** ve**الخاء**: şişme ve yükselme üzerine delâlet eden sahih bir asıl. Ondan: şey **انتفَخَ** **انتفاخاً**. Ve denir ki: gündüz **انتَفَخَ**: yükseldi. Ve baharın **نَفْخَة**’si: otlanmasıdır([10]); çünkü yer onda kabarır ve şişer. Ve **المْنفُوخُ**: şişman adam. Ve yerden **النَّفْخاء** **النَّبْخاء** gibidir; geçmişti.

(**نفد**)  **النون** ve**الفاء** ve**الدال**: bir şeyin kesilmesine ve tükenmesine delâlet eden sahih bir asıl. Şey **نفِدَ** **يَنفَد** **نَفاداً**. Ve **أنفَدُوا**: azıkları tükendi. Ve hasma **مُنافِدٌ** denir; bu, iki adamın çekişmesi, her birinin diğerinin delilini tüketmek istemesidir. Hadiste: “إنْ **نافَدْتَهم** **نافَدُوك**”; yani onlara söylersen sana söylerler.

(**نفذ**)  **النون** ve**الفاء** ve**الذال**: işte ve başkasında ilerleyişe delâlet eden sahih bir asıl. Ok, atışı **نَفذ** **نَفاذاً**([11]). Ve ben onu **أنْفذْتُه**. Ve o **نافذٌ**’dir: işinde yürüyen.

(**نفر**)  **النون** ve**الفاء** ve**الراء**: uzak durma ve uzaklaşma üzerine delâlet eden sahih bir asıl. Ondan: binek hayvanı ve başkası **نَفَر** **نِفاراً**; bu, onun yerinden ve karar yerinden uzak durması ve uzaklaşmasıdır. Ve derisi **نَفَر**: şişti. Hadiste: “أنَّ رجلاً تخلَّلَ بالقَصَب فنَفَرَ فَمُه”; yani şişti. Ebû Ubeyd dedi: Bu ancak şeyin şeyden **نِفَار**’ından ve ondan uzak durmasındandır; çünkü deri, aralarında meydana gelen hastalık sebebiyle etten uzaklaşır. Ve **يوم النَّفْر**: insanların Minâ’dan ayrıldığı gün. Ve derler ki: onu **صَيحٍ** ve **نَفْر**’den önce gördüm; yani her bağırandan ve kaçandan önce. Ve **المنافرة**: iki kişi arasında kadıya muhakeme; dediler ki: manası, istenenin bir **نَفَر**’i bir **نَفَر** üzerine üstün kılmaktır([12]). Ve ikisinden birini diğerine karşı **أنفرت**. Ve **النَّفَر** da babın kıyasındandır; çünkü onlar yardıma koşmak için **ينفِرون**. Ve **النَّفير**: **النَّفَر**; aynı şekilde **النَّفْر** ve**النَّفْرة**: bunların hepsi kıyası birdir. Ferrâ, **النَّفْرة** hakkında inşad etti:
حَيَّتْكَ ثُمَّتَ قالتْ إنَّ **نَفْرَتَنا** *** اليومَ كلّهُمُ يا عُرْوَ مشتَغِلُ([13])
Ve Araplar der ki: çocuktan **نَفَّرْتُ**; yani ona bir lakap taktım; sanki onlara göre bu, cini ondan ve gözü ondan uzaklaştırmadır. Bir bedevî dedi: Doğduğumda babama denildi: “Oğlundan **نَفِّرْ**!”; beni **قُنفُذاً** diye adlandırdı ve beni Ebû’l-‘Addâ’ diye künyelendirdi.

(**نفز**)  **النون** ve**الفاء** ve**الزاء** sıçrama ve sıçramaya benzer şeye delâlet eden köklü bir asıldır. **نَفَزَ** ceylan: koşusunda sıçradı. Ve kadın, çocuğunu **تنفِّز** eder: onu zıplatır. Ve oku elimin üstünde **أنْفَزتُ**: onu çevirdim. Dedi ki:
يَخُرْنَ إذا أُنْفزْن في ساقِط النَّدَى *** وإن كانَ يوماً ذا أهاضيبَ مُخْضِلا([14])

(**نفس**)  **النون** ve**الفاء** ve**السين** tek bir asıldır; rüzgâr veya başkası olsun, esintinin çıkışına delâlet eder; dalları ona döner. Ondan **التَّنَفُّس**: içten esintinin çıkması. Ve Allah onun sıkıntısını **نَفَّسَ** etti; bu, esintinin çıkışında bir ferahlık ve rahatlık olduğundandır*. Ve **النَّفَس**: sıkıntılıdan onunla ferahlık verilen her şey. Hadiste: “لا تَسُبُّوا الرِّيح فإنَّها من **نَفَس** الرَّحمن”; yani o, sıkıntılılardan onunla nefes alınan bir ferahlıktır. Ensar zikrinde geldi: “أجِدُ **نَفَس** رَبِّكم من قِبَلِ اليَمَن”; bununla, Mekke’de müminlerden eziyet görenlerden Ensar sebebiyle ferahlık verildiği kastedilir([15]). Ve göze **نَفَسٌ** denir. Ve falana bir **نَفْسٌ** isabet etti. Ve **النَّفْس**: kandır; bu sahihdir; çünkü insan bedeninden kan kaybolduğunda **نَفْس**’ini kaybeder. Hayızlı kadına **النُّفَساءَ**([16]) denir; kanının çıkması sebebiyle. Ve **النِّفاس**: kadının doğurmasıdır; doğurduğunda o **نُفَساء**’dır. Ve denir ki: falan **يُنْفَسَ** edilmeden önce bunu miras aldım; yani doğmadan önce. Ve çocuk **منفوس**’tur. Ve **النِّفاس** da: **نُفَساء**’ın çoğuludur. Ve denir ki: kapta bir **نَفَساً** yahut iki **نَفَسَيْن** içti. Ve suya **نَفَسٌ** denir; bu, şeyi başkasının adıyla adlandırmadandır ve çünkü nefsin ayakta durması onunladır. Ve nefsin ayakta durması **النَّفَس** iledir. Dedi ki:
تَبِيت الثَّلاثُ السُّودُ وهي مناخةٌ ***على **نَفَسٍ** من [ماءِ] ماوِيّةَ العَذْبِ([17])
İstiareden: yay **تَنفّسَت**: yarıldı. Ve **نفيس** bir şey: yani nefsi ve değeri olan, onunla yarışılan. Ve **التّنافُس**: iki yarışanın her birinin nefsinin gücünü ortaya koymasıdır. Ve tabaklamada **نَفس**([18]) sözleri; bu kıyastır; yani ondan az bir miktar; deriyi bir defa tabaklamaya yetecek kadar; azlığında onu, alınan bir **نَفَسٍ**’e benzetti. Bu ve manası bir olan şeylerde babın kıyası birdir([19]).

(**نفش**)  **النون** ve**الفاء** ve**الشين** yayılmaya delâlet eden sahih bir asıl. Bundan: yünün **نَفْش**’i; o, kabarıp **يتنفّش** edinceye kadar dövülmesidir. Ve kuş kanatlarını **نَفَش** etti. Ve develer **نَفَشَت**: çobansız dolaştı ve yayıldı. Fiili **النَّفْش**’tir; ve **نُفّاشٌ** ve**نَوافش** develer.

(**نفص**)  **النون** ve**الفاء** ve**الصاد** kıyasları birbirine yaklaşan kelimelerdir; bedenden bir şeyin çıkarılmasına yahut onu kuvvetle atmaya delâlet ederler. Ondan: falan gülmesinde **أنفَصَ**: aşırıya vardı.

Ve idrarında **أنفصَ**; **أوْزَعَ** gibi. Ve denir ki: **النُّفَص**: kanın sıçramasıdır; bir tanesi **نُفْصَة**. Dedi ki:
* تَرَى الدِّماءَ على أكتافها **نُفَصا**([20]) *
İbn Düreyd([21]) dedi: **النُّفَاص**: koyuna isabet eden bir hastalıktır; idrar yapar da ölünceye kadar.

(**نفض**)  **النون** ve**الفاء** ve**الضاد**: bir şeyi tozdan yahut benzerinden temizlemek için hareket ettirmeye delâlet eden sahih bir asıl; sonra istiare edilir. Elbiseyi ve başkasını **نَفَضت** **نَفْضاً**. Ve **النَّفَض**: ağacın meyvesinden silkip düşürdüğü şey. Ve **امرأةٌ نَفوضٌ**: karnını çocuğundan silkip attı. Ve **النَّافض**: titremeli humma; çünkü bedeni **نَفْضاً** sallar. Ve **أنْفَضوا**: azıkları tükendi; yani azıkları tükenip yok olunca kaplarını silkip boşalttılar. Araplar mesel olarak der ki: “**النُّفاض**([22]) **يُقطِّرُ** **الجَلَب**”; yani **أنْفَضوا** ettiklerinde ve yanlarındaki azaldığında develerini satış için getirdiler.

Babdan istiare olarak sözleri: “yeri **نَفَضْتُ**”; eğer bir düşman var mı yok mu diye bakan birini gönderdin ise. Ve “geceyi **نَفَضْتُ**”; eğer şüphe ehlinin üzerinden silkip atmak için gece bekçiliği yaptıysan. Ve **النَّفِيضة** ve**النَّفَضَة**: bunu yapan topluluk. Dedi ki:
يَرِدُ المياهَ حضيرَةً ونَفِيضةً *** وِرْدَ القطاةِ إذا اسْمَألَّ التُّبَّعُ([23])
Ve Araplar der ki: “Gece konuştuğunda alçalt; gündüz konuştuğunda **فانْفُض**.” Yani: çevrene bak; belki orada sözünü işitmesi uygun olmayan biri vardır. Ve **النِّفاض**: çocukların izarı. Babdan olması mümkündür. Dedi ki:
* جارية بيضاء في **نِفَاضِ**([24]) *

(**نفط**)  **النون** ve**الفاء** ve**الطاء**: üç kelime: **النِّفط** bilinir; **النون**’u kesralıdır. Ve **النَّفَط**: işten elde çıkan yara. Ve çocuk **نَفَطَ** **نَفِيطاً**: ses çıkardı. Ve onun ne **عافطَةٌ**’si vardır ne de **نافطة**’sı. **النَّافطة**: burnundan **تَنْفِط** eden koyundur.

(**نفع**)  **النون** ve**الفاء** ve**العين**: zarar’ın zıddına delâlet eden bir kelime. Ona **نَفَعَه**; onu **ينفَعُه** **نَفْعاً** ve**مَنفَعة**. Ve bununla **انتفَعَ**. Ve Allah doğruyu daha iyi bilendir.

ـ

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AB/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- النفث: قذف الريق القليل، وهو أقل من التفل، ونفث الراقي والساحر أن ينفث في عقده، قال تعالى: ﴿ومن شر النفاثات في العقد﴾ [الفلق/4] ومنه الحية تنفث السم، وقيل: لو سألته نفاثة سواك ما أعطاك (انظر: المجمل 3/878؛ واللسان (نفث) ). أي: ما بقي في أسنانك فنفثت به، ودم نفيث: نفثه الجرح، وفي المثل: لا بد للمصدور أن ينفث (انظر: البصائر 5/93؛ والمجمل 3/878؛ ومجمع الأمثال 2/241).

##### Türkçe

- **النفث**: az miktar tükürüğü fırlatmak; o, **التفل**’den daha azdır. **الراقي**’nin ve **الساحر**’in **عقده**’lerine üflemesi: **عقده**’lerine üflemesidir. Yüce Allah dedi ki: ﴿ومن شر **النفاثات** في **العقد**﴾ [الفلق/4]. Ondandır: yılan zehri üfler. Ve denildi ki: “Eğer ondan bir **نفاثة** **سواك** isteseydin sana vermezdi” (bak: المجمل 3/878؛ واللسان (**نفث**) ). Yani: dişlerinde kalan şey; onunla üfledin. Ve **دم نفيث**: onu yara üfledi. Ve meselde: “**المصدور** için mutlaka **أن ينفث** vardır” (bak: البصائر 5/93؛ والمجمل 3/878؛ ومجمع الأمثال 2/241).

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AB/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ن ف ث
نفث الشيء من فيه‏:‏ رمى به ونفث ريقه‏.‏
ونفث في العقدة‏.‏
ونفث عليه عند الرقية‏.‏
قال‏:‏ فإن يبرأ فلم أنفث عليه وإن يهلك فذلك كان قدري أي تقديري‏.‏
ولو نفث عليك فلان لقطّرك‏:‏ تقوله لمن يقاوي من فوقه‏.‏
ولو سألتني نفاثة سواك ما أعطيتك‏.‏
ودم نفيث‏:‏ نفثه العرق‏.‏
ومن المجاز‏:‏ امرا نفّاثة‏:‏ سحّارة‏.‏
ورجل منفوث‏:‏ مسحور‏.‏
وهذامن نفاثات فلان‏:‏ من شعره‏.‏
‏"‏ ولا بدّ للمصدور أن ينفث ‏"‏ وهذه نفثه مصدور ونفث في روعي كذا‏:‏ ألهمته‏.‏

##### Türkçe

ن ف ث
**نفث** şeyi ağzından: onu attı ve tükürüğünü üfledi.
Ve düğüme **نفث** etti.
Ve rukye sırasında onun üzerine **نفث** etti.
Dedi: “Şayet iyileşirse onun üzerine **أنفث** etmedim; şayet helâk olursa, işte bu benim kaderim idi, yani takdirim.”
“Eğer falan sana **نفث** etseydi, seni mutlaka damlatırdı”: bunu, üstündekine karşı koyana söylersin.
“Eğer senden başka birinden bir **نفاثة** isteseydin, sana vermezdim.”
Ve **دم نفيث**: onu damar **نفث** etti.
Mecazdan: **امرا نفّاثة**: büyücü kadın.
Ve **رجل منفوث**: büyülenmiş.
Ve bu, falanın **نفاثات**ındandır: onun şiirindendir.
“Göğsü dar olana mutlaka **ينفث** etmek gerekir.” Ve bu, göğsü dar olanın **نفثه**sidir. Ve “şöyle şöyle benim gönlüme **نفث** etti”: onu ilham etti.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AB/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

النَّفْثُ: أَقلُّ من التَّفْل، لأَن التفل لا يكون إِلاَّ معه شيء من الريق؛ والنفثُ: شبيه بالنفخ؛ وقيل: هو التفل بعينه.
نَفَثَ الرَّاقي، وفي المحكم: نَفَثَ يَنْفِثُ ويَنْفُثُ نَفْثاً ونَفَثاناً. وفي الحديث أَن النبي، صلى الله عليه وسلم، قال إِنَّ رُوحَ القُدُس نَفَثَ في رُوعي، وقال: إِنّ نَفْساً لن تَموتَ حتى تَسْتوفِيَ رزقها، فاتَّقوا الله وأَجملوا في الطلب؛ قال أَبو عبيد: هو كالنَّفْثِ بالفم، شبيهٌ بالنفخ، يعني جبريلَ أَي أَوْحى وأَلقى. والحيَّةُ تَنْفُثُ السمَّ حين تَنْكُزُ. والجُرْحُ يَنْفُثُ الدمَ إِذا أَظهره. وَسمٌّ نَفِيثٌ ودم نَفِيثٌ إِذا نَفَثَه الجرحُ؛ قال صخر الغيّ:
مَتى ما تُنْكِرُوها تَعْرِفُوها،
على أَقْطارِها عَلَقٌ نَفِيثُ
وفي الحديث: أَنّ زَيْنَبَ بنتَ رسولُ الله، صلى الله عليه وسلم، أَنْفَرَ بها المشركون بعيرَها حتى سقطت، فَنَفَثَتِ الدماءَ مَكانَها، وأَلقت ما في بطنها أِي سالَ دمُها. وأَما قوله في الحديث في افتتاح الصلاة: اللهمَّ إِني أَعوذ بك من الشيطان الرجيم من هَمْزِهِ ونَفْثِهِ ونَفْخِهِ؛ فأَما الهمز والنفخ فمذكوران في موضعهما، وأَما النفث فتفسيره في الحديث أَنه الشِّعْرُ؛ قال أَبو عبيد: وإِنما سمي النَّفْثُ شِعْراً (* قوله
«وإنما سمي النفث شعراً إلخ» هكذا في الأصل والأنسب أن يقول وإنما سمي الشعر نفثاً.) لأَنه كالشيء يَنْفُثُه الإِنسانُ من فيه، مِثل الرُّقْية. وفي الحديث: أَنه قرأَ المُعَوِّذتين على نَفْسِهِ ونَفَثَ. وفي حديث المغيرة: مِئْناثٌ كأَنها نُفاثٌ أَي تَنْفُثُ البناتَ نَفْثاً. قال ابن الأَثير: قال الخطابي: لا أَعلم النُّفاثَ في شيء غير النَّفْثِ، قال: ولا موضع لها ههنا؛ قال ابن الأَثير: يحتمل أَن يكون شبَّه كثرة مجيئها بالبنات بكثرة النَّفْثِ، وتَواتُرِه وسُرْعَتِهِ.
وقوله عز وجل: ومن شر النَّفَّاثاتِ في العُقَد؛ هنّ السَّواحِرُ. والنَّوافِثُ: السواحر حين يَنْفُثْنَ في العُقَد بلا ريق. والنُّفاثَةُ، بالضم: ما تَنْفُثُه من فيك. والنُّفاثَةُ: الشَّظِيَّةٌ من السواك، تَبْقى في فم الرجل فَيَنْفُثُها. يقال: لوسأَلني نُفاثةَ سِواكٍ من سِواكي هذا، ما أَعطيته؛ يعني ما يَتَشَظَّى من السواك فيبقى في الفم، فينفيه صاحبه. وفي حديث النجاشي: والله ما يزيد عيسى على ما تقول مِثْلَ هذه النُّفاثَةِ.
وفي المَثَلِ: لا بد للمَصْدور أَن يَنْفُِث. وهو يَنْفُِثُ عليَّ غَضَباً أَي كأَنه يَنْفُخ من شدّة غضبه. والقِدْرُ تَنْفُثُ، وذلك في أَول غَلَيانها.
وبَنُو نُفاثَةَ: حَيٌّ؛ وفي الصحاح: قوم من العرب.

##### Türkçe

**النَّفْثُ**: **التَّفْل**’den daha azdır; çünkü **التفل** ancak onunla birlikte tükürükten bir şey olduğu hâlde olur; **النفثُ**: **النفخ**’e benzer; ve denildi ki: o, **التفل**’in bizzat kendisidir.

**نَفَثَ** okuyup üfleyen; ve **المحكم**’de: **نَفَثَ يَنْفِثُ ويَنْفُثُ نَفْثاً** ve **نَفَثاناً**. Ve hadiste: Peygamber, sallallahu aleyhi ve sellem, dedi ki: “Şüphesiz **رُوحَ القُدُس** benim iç duyuma **نَفَثَ**”; ve dedi ki: “Şüphesiz bir nefis, rızkını tam olarak almadıkça ölmeyecektir; öyleyse Allah’tan sakının ve talepte güzel davranın.” Ebû Ubeyd dedi ki: O, ağızla **النَّفْث** gibidir, **النفخ**’e benzer; yani Cebrâil’i; yani vahyetti ve bıraktı. Ve yılan, soktuğu zaman zehri **تَنْفُثُ**. Ve yara, onu ortaya çıkardığı zaman kanı **يَنْفُثُ**. Ve **وَسمٌّ نَفِيثٌ** ve **دم نَفِيثٌ**: yara onu **نَفَثَ** ettiği zaman; Sahr el-Ğayy dedi ki:

مَتى ما تُنْكِرُوها تَعْرِفُوها،
على أَقْطارِها عَلَقٌ نَفِيثُ

Ve hadiste: Resûlullah’ın kızı Zeyneb’i, sallallahu aleyhi ve sellem, müşrikler devesini ürküttüler de düştü; bunun üzerine bulunduğu yerde kanları **نَفَثَتِ** ve karnında olanı attı; yani kanı aktı. Ve hadiste namaza başlangıçta olan sözüne gelince: “Allah’ım, **الشيطان الرجيم**’den, onun **هَمْزِهِ**’inden, **نَفْثِهِ**’inden ve **نَفْخِهِ**’inden sana sığınırım”; **الهمز** ve **النفخ** ise kendi yerlerinde zikredilmiştir; **النفث**’e gelince, onun tefsiri hadiste, onun **الشِّعْرُ** olduğudur; Ebû Ubeyd dedi ki: **النَّفْثُ** ancak **شِعْراً** diye adlandırıldı
(* sözü: “وإنما سمي النفث شعراً إلخ” asılda böyledir; daha uygun olan, “وإنما سمي الشعر نفثاً” demesidir.) çünkü o, insanın ağzından **يَنْفُثُه** ettiği bir şey gibidir; **الرُّقْية** gibi. Ve hadiste: **المُعَوِّذتين**’i kendi üzerine okudu ve **نَفَثَ**. Ve Muğîre hadîsinde: **مِئْناثٌ** sanki o **نُفاثٌ** gibidir; yani kızları **تَنْفُثُ** eder, **نَفْثاً**. İbnü’l-Esîr dedi ki: Hattâbî dedi ki: **النُّفاثَ**’ı **النَّفْثِ**’ten başka bir şeyde bilmem; dedi ki: ve onun burada yeri yoktur; İbnü’l-Esîr dedi ki: muhtemeldir ki, kızlarla gelişinin çokluğunu, **النَّفْثِ**’in çokluğuna, onun ardı ardına oluşuna ve süratine benzetmiştir.

Ve O’nun, azze ve celle, sözü: “Ve düğümlerdeki **النَّفَّاثاتِ**’ın şerrinden”; onlar sihirbaz kadınlardır. Ve **النَّوافِثُ**: tükürük olmaksızın düğümlere **يَنْفُثْنَ** ettikleri zaman sihirbaz kadınlardır.

Ve **النُّفاثَةُ** (ötre ile): ağzından **تَنْفُثُه** ettiğin şeydir. Ve **النُّفاثَةُ**: misvaktan bir kıymıktır; adamın ağzında kalır da onu **فَيَنْفُثُها** eder. Denir ki: “Benden, şu misvağımdan bir misvak **نُفاثةَ**’sini isteseydi, ona vermezdim”; yani misvaktan kıymık kıymık ayrılan ve ağızda kalan şey; sahibi onu dışarı atar. Necâşî hadîsinde: “Vallahi Îsâ, senin söylediğine, şu **النُّفاثَةِ** misli kadar bile ziyade etmez.”

Ve meselde: **المَصْدور** için mutlaka **أَن يَنْفُِث** vardır. Ve o, bana **يَنْفُِثُ** eder, **غَضَباً**; yani sanki öfkesinin şiddetinden **يَنْفُخ** eder. Ve kazan **تَنْفُثُ**; bu, onun kaynamasının başında olur.

Ve **بَنُو نُفاثَةَ**: bir kabiledir; ve **الصحاح**’ta: Araplardan bir kavim.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AB/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ن ف ث * * النَّفْثُ * شبيه بالنفخ وهو أقل من التَّفل وقد * نَفَثَ * الراقي من باب ضرب ونصر و * النَّفَّاثَاتُ * في العُقَد السواحر

##### Türkçe

* ن ف ث * * **النَّفْثُ** * üflemeye benzer; o, tükürmekten daha azdır. Ve rukyeci, ضرب ve نصر bâbından **نَفَثَ** etti. Ve düğümlerdeki **النَّفَّاثَاتُ**: sihirbaz kadınlardır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AB/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

نفث ينفث  ، بالضم،  وينفث  ، بالكسر، نفثا ونفثانا، محركة،  وهو كالنفخ  مع ريق، كذا في الكشاف. وفي النشر: النفث: شبه النفخ يكون في الرقية ولا ريق معه، فإن كان معه ريق فهو التفل، وهو الأصح، كذا في العناية. وفي الأذكار: قال أهل اللغة: التفث: نفخ لطيف بلا ريق. النفث  : أقل من التفل  ، لأن التفل لا يكون إلا ومعه شئ من الريق، وقيل: هو التفل بعينه. ونقل شيخنا عن بعضهم: النفث: فوق النفخ أو شبهه ودون التفل، وقد يكون بلا ريق، بخلاف التفل، وقد يكون بريق خفيف، بخلاف النفخ. وقيل: النفث: إخراج الريح من الفم بقليل من الريق. وفي المصباح: نفثه من فمه نفثا، من باب ضرب: رمى به. ونفث، إذا بزق، وبعضهم يقول: إذا بزق ولا ريق معه. ونفث في العقدة عند الرقى، وهو البصاق الكثير. وفي الأساس: النفث: الرمى. والنفث: الإلهام والإلقاء، كما في المصباح، وهو مجاز، وفي الحديث، أن النبي صلى الله عليه وسلم قال: إن روح القدس نفث في روعى  أي أوحى وألقى، كذا في النهاية. من المجاز في الحديث: اللهم إني أعوذ بك من الشيطان الرجيم، من همزه ونفثه ونفخه فأما الهمز والنفخ فمذكوران في موضعهما، وأما  نفث الشيطان: الشعر  . وقال أبو عبيد: وإنما سمى النفث شعرا، لأنه كالشىء ينفثه الإنسان من فيه، مثل الرقية. وذا من نفاثات فلان، أي من شعره. في المصباح: ونفثه نفثا: سحره. وفي الأساس: امرأة نفاثة: سحارة، ورجل منفوث: مسحور. وقوله عز وجل:  ومن شر النفاثات في العقد  هن السواحر حين ينفثن في العقد بلا ريق.  والنفاثة، ككناسة: ما ينفثه  أي يلقيه  المصدور  أي من به علة في صدره، وكثيرا ما يطلق على المحزون  من فيه  ، وفي المثل:  لا بد للمصدور أن ينفث  . نفاثة  : أبو قوم  من بني كنانة، وهم بنو نفاثة بن عدي بن الدئل، منهم نوفل بن معاوية بن عروة بن صخر بن يعمر بن نفاثة، له صحبة. النفاثة  : الشطيبة  ، بالطاء المهملة بعد الشين، هكذا في نسختنا، والصواب على ما في اللسان وغيره: الشظية  من السواك  ، بالظاء المشالة، وهي التي  تبقى في الفم فتنفث  أي ترمي، يقال: لو سألني نفاثة سواك من سواكي هذا ما أعطيته، يعني ما يتشظي من السواك، فيبقى في الفم فينفثه صاحبه. الحية تنفث السم حين تنكز والجرح ينفث الدم، إذا أظهره. وسم نفيث، و  دم نفيث  ، إذا  نفثه  عرق أو  الجرح  ، قال صخر الغي:
  متى ما تنكروها تعرفوها                      على أقطارها علق نفيث  وأنافث: ع باليمن  ، والصواب أنه أيافث، بالتحتية، وقد صحفه الصاغاني، وسيأتي للمصنف بعد. وفي المثل:  ولو نفث عليك فلان لقطرك  . تقوله لمن يقاوي من فوقه، كذا في الأساس. وفي اللسان: وهو ينفث على غضبا، أي كأنه ينفخ من شدة غضبه. والقدر تنفث، وذلك في أول غليانها. وفي حديث المغيرة:  مئناث كأنها نفاث  أي تنفث البنات نفثا، قال ابن الأثير: قال الخطابي: لا أعلم النفاث في شيء غير النفث، قال: ولا موضع لها ها هنا، قال ابن الأثير: يحتمل أن يكون شبه كثرة مجيئها بالبنات بكثرة النفث وتواتره وسرعته. وكذا في اللسان.

##### Türkçe

**نفث** **ينفث**، (ötre ile), ve **ينفث**, (esre ile), **نفثا** ve **نفثانا**, harekeli; ve o, tükürük ile birlikte **النفخ** gibidir; **الكشاف**’ta böyle. **النشر**’de: **النفث**: **النفخ**a benzer; **الرقية**’de olur ve onunla birlikte tükürük yoktur; eğer onunla birlikte tükürük olursa o **التفل**’dir; ve o daha sahih olandır; **العناية**’de böyle. **الأذكار**’da: dil ehli dedi ki: **التفث**: tükürük olmaksızın latif bir üflemedir. **النفث**: **التفل**’den daha azdır; çünkü **التفل** ancak onunla birlikte tükürükten bir şey olduğu hâlde olur; ve denildi ki: o, bizzat **التفل**’dir. Şeyhimiz bazılarıdan nakletti: **النفث**: **النفخ**’ün üstünde yahut ona benzer ve **التفل**’in altındadır; ve tükürüksüz olabilir; **التفل**’in aksine; ve hafif tükürük ile olabilir; **النفخ**’ün aksine. Ve denildi ki: **النفث**: ağızdan, az bir tükürük ile rüzgârı çıkarmaktır. **المصباح**’ta: **نفثه** من فمه **نفثا**، “**ضرب**” babından: onu attı. Ve **نفث**, eğer tükürdüyse; ve bazıları der ki: eğer tükürdüyse ve onunla birlikte tükürük yoksa. Ve **نفث** düğümün içine **الرقى** عند, ve o çok tükürüktür. **الأساس**’ta: **النفث**: atmadır. Ve **النفث**: ilham ve atmadır; **المصباح**’ta olduğu gibi; ve o mecazdır. Ve hadiste: Peygamber صلى الله عليه وسلم dedi ki: “Şüphesiz **روح القدس** benim içime **نفث** etti” yani vahyetti ve attı; **النهاية**’de böyle. Hadiste mecazdan: “Allah’ım, ben sana kovulmuş şeytandan sığınırım; onun **همزه**’sinden, **نفثه**’sinden ve **نفخه**’sinden.” **الهمز** ve **النفخ** ise kendi yerlerinde zikredilmiştir; أما **نفث الشيطان**: şiirdir. Ebû Ubeyd dedi ki: **النفث** şiir diye adlandırıldı; çünkü o, insanın ağzından üflediği şey gibidir; **الرقية** gibi. Ve “Bu, falanın **نفاثات**’ındandır” yani onun şiirindendir. **المصباح**’ta: ve **نفثه** **نفثا**: onu büyüledi. **الأساس**’ta: **امرأة نفاثة**: büyücü kadın; ve **رجل منفوث**: büyülenmiş. Ve O’nun عز وجل sözü: “**ومن شر النفاثات في العقد**” onlar, düğümlere tükürüksüz olarak üfledikleri vakit büyücülerdir. Ve **النفاثة**, **ككناسة**: **ينفثه** yani attığı şey; **المصدور** yani göğsünde bir illet olan kimsenin; ve çoğu kez, ağzından, mahzun olana ıtlak olunur. Ve meselde: “**لا بد للمصدور أن ينفث**”. **نفاثة**: Kinâne oğullarından bir kavmin babasıdır; ve onlar, **نفاثة بن عدي بن الدئل** oğullarıdır; onlardan **نوفل بن معاوية بن عروة بن صخر بن يعمر بن نفاثة**; onun sohbeti vardır. **النفاثة**: **الشطيبة**, **الطاء** المهملة ile **الشين**’den sonra; nüshamızda böyle; ve doğru olan, **اللسان** ve başkasında olana göre: **الشظية** **من السواك**, **الظاء** المشالة ile; ve o, ağızda kalan, sonra **تنفث** yani atılan şeydir. Denilir: “Eğer benden, bu misvakımdan bir **نفاثة سواك** isteseydi, ona vermezdim”; yani misvaktan parçalanan şey; sonra ağızda kalır, sahibi onu **ينفثه**. Yılan, soktuğu zaman zehri **تنفث** eder; ve yara, kanı **ينفث** eder; eğer onu ortaya çıkardıysa. Ve **سم نفيث**, ve **دم نفيث**, eğer onu bir damar yahut yara **نفثه** ettiyse. صخر الغي dedi ki:

متى ما تنكروها تعرفوها                      على أقطارها علق نفيث

Ve **أنافث**: Yemen’de bir yer adıdır; ve doğru olan, onun **أيافث** olduğudur, alttan noktalı ile; **الصاغاني** onu tashif etmiştir; ve musannif için sonra gelecektir. Ve meselde: “**ولو نفث عليك فلان لقطرك**”. Onun üstündekine karşı koyana söylersin; **الأساس**’ta böyle. **اللسان**’da: “O, öfkeyle üzerine **ينفث** eder” yani öfkesinin şiddetinden sanki üflüyor gibidir. Ve kazan **تنفث** eder; ve bu, kaynamasının başlangıcında olur. **المغيرة** hadîsinde: “**مئناث** sanki o **نفاث** gibidir” yani kızları **نفثا** olarak **تنفث** eder. İbnü’l-Esîr dedi ki: el-Hattâbî dedi: **النفاث**’ı, **النفث**’ten başka bir şeyde bilmiyorum; dedi ki: ve onun burada bir yeri yoktur. İbnü’l-Esîr dedi ki: onun, kızlarla gelişinin çokluğunu, **النفث**’in çokluğu, peş peşeliği ve süratiyle benzetmiş olması muhtemeldir. Ve **اللسان**’da da böyledir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AB/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

نَفَثَ
1 نَفَثَ ذ , aor. نَفِثَ and نَفُثَ , inf. n. نَفْثٌ (S, K) and نَفَثَانٌ, (TA,) [He puffed; or blew, without spitting: or he sputtered, or blew forth a little spittle in minute scattered particles: or] he spat: or he [did as though he] spat without ejecting spittle: and نَفَثَ فى العُقْدَةِ signifies he spat, ejecting a little spittle, upon the knot, in enchantment: (Msb:) or النَّفْثُ is like النَّفْخُ, or blowing, and less than التَّفْلُ, or spitting, or ejecting spittle from the mouth: (S, K:) or like blowing, with [the emission of] spittle: (Keshshلf;) or like blowing, as done in enchantment, without spittle: the action, if accompanied by spittle, being termed التفل: this is the most correct explanation: ('Inلyeh:) or gentle blowing without spittle: (الاذكار:) or more than blowing; or like blowing; but less than spitting: sometimes without spittle, thus differing from التفل; and sometimes with a little spittle, thus differing from النفخ: or the emitting wind from the mouth, together with a little spittle. (MF.) ― -b2- لَا بُدَّ لِلْمَصْدُورِ أَنْ يَنْفِثَ [He who has a disease in his chest must spit]. A proverb. (S.) ― -b3- نَفَثَهُ مِنْ فِيهِ, aor. نَفِثَ , inf. n. نَفْثٌ, He ejected it from his mouth. (Msb.) ― -b4- [Hence,] نَفَثَ اللّٰهُ الشَّىْءِ فِى القَلْبِ (tropical:) God cast, or put, the thing into the heart. (Msb) ― -b5- نَفِثَ فِى رُوعِى كَذَا (tropical:) Such a thing was inspired, or put, into my mind. (A.) ― -b6- نَفَثَ فِى رُوعِى (tropical:) He (the Holy Spirit [Gabriel]) inspired, or cast, or put, into my mind, or heart. (Nh, from a trad.) ― -b7- [You say,] لَوْ نَفَثَ عَلَيْكَ فُلَانٌ قَطَّرَكَ [If such a one blew, or spat, upon thee, he would throw thee down upon thy side.]. Said to one who tries his strength with one superior to him. (A.) ― -b8- نَفَثَ عَلَىَّ غَضَبًا as though meaning He blew at me by reason of the violence of his anger. (L.) [See also نَفَتَ.] ― -b9- الحَيَّةُ تَنْفِثُ السَّمَّ اِذَا نَكَزَتْ [The serpent ejects venom from its mouth when it inflicts a wound with its nose]. (S.) ― -b10- نَفَثَ It (a wound) emitted blood. (TA.) ― -b11- [From the blowing or spitting upon the knots:] نَفَثَهُ, inf. n. نَفْثٌ, He enchanted him. (Msb.) ― -b12- نَفَثَتِ القِدْرُ, aor. نَفِثَ , inf. n. نَفِيثٌ and نَفْثٌ, The cooking-pot boiled: or, boiled, and threw forth what resembled arrows, by reason of the vehemence of its boiling. (Msb.) [See also نَفَتَت.] It is when it begins to boil. (TA.)

نَفْثُ الشَّيْطَانِ
نَفْثُ الشَّيْطَانِ ذ Poetry: (K, from a trad.:) called نفث because it is like a thing which a man spits, or blows, (يَنْفِثُ,) from his mouth, like incantation. (A 'Obeyd.) ― -b2- ذَا مِنْ نَفَثَاتِ فُلَانٍ This is of the poetry of such a one. (TA.)

دَمٌ نَفِيثٌ
دَمٌ نَفِيثٌ ذ Blood emitted by a wound (S, K) or vein. (TA.)

مِئْنَاثٌ كَأَنَّهَا نُفَاثٌ
مِئْنَاثٌ كَأَنَّهَا نُفَاثٌ ذ [A plain land that produces many plants, or herbs, or much herbage,] as though blowing forth, or spitting forth, the pleats, or herbs. (L, from a trad.) [The correctness of نُفَاثٌ is questioned by El-Khattلbee. May it not be a mistake for نَفَّاثٌ?]

نُفَاثَةٌ
نُفَاثَةٌ ذ What one blows, or spits, (يَنْفِثُ,) from his mouth. (S.) ― -b2- What a person having a disease in his chest blows forth or spits out, يَنْفِثُ. (K.) ― -b3- What remains in one's mouth, of a سِوَاك, or tooth-stick, and is spit out: (S:) a particle broken off (شَظِيَّةٌ: so in the L &c.: in the K, شَطِيبَةٌ:) from a سواك, or tooth-stick, remaining in the mouth, and spit out. (L, K.) One says, لَوْ سَأَلَنِى نُفَاثَةَ سِوَاكٍ مَا أَعْطَيْتُهُ If he asked me for a particle of a tooth-stick, remaining in my mouth, I would not give him (it). (S.)

نَفِيثَةٌ
نَفِيثَةٌ ذ A certain kind of food. (See نَفِيتَة and وَطِيْئَة.)

نَفَّاثٌ
نَفَّاثٌ ذ An enchanter; one who is in the habit of enchanting: fem. with ة. (Msb.) ― -b2- النَّفَّاثَاتُ فِى العُقَدِ [Kur, cxiii. 4,] The women who blow, without spitting, saying something at the same time, upon the knots which they tie in a thread, or string: (Jel:) meaning the enchantresses. (S, K, Jel.) [See a verse cited voce عَاضِهٌ.]

نَافِثٌ
نَافِثٌ ذ Enchanting. (Msb.)

مَنْفُوتٌ
مَنْفُوتٌ ذ A man enchanted. (A.)

##### Türkçe

نَفَثَ
1 **نَفَثَ** ذ , muzari‘ **نَفِثَ** ve **نَفُثَ** , mastar ismi **نَفْثٌ** (S, K) ve **نَفَثَانٌ**, (TA,) [O üfledi; yahut tükürmeden üfledi: yahut tükürükten az bir şeyi ince dağınık parçacıklar hâlinde püskürttü, yahut dışarı üfledi: yahut] tükürdü: yahut tükürük çıkarmaksızın tükürür gibi yaptı: ve **نَفَثَ فى العُقْدَةِ** şu mânâya gelir: düğümün üzerine, büyüde, az bir tükürük çıkararak tükürdü: (Msb:) yahut **النَّفْثُ**, **النَّفْخُ** gibidir, yani üfleme; ve **التَّفْلُ**’den, yani tükürmeden yahut ağızdan tükürük çıkarmaktan daha azdır: (S, K:) yahut tükürük [çıkarılması] ile birlikte üfleme gibidir: (Keshshلf;) yahut büyüde yapıldığı üzere, tükürüksüz üfleme gibidir: fiil, tükürükle birlikte olursa ona **التفل** denir: bu, en doğru açıklamadır: ('Inلyeh:) yahut tükürüksüz yumuşak üfleme: (**الاذكار:**) yahut üflemeden daha fazla; yahut üfleme gibi; fakat tükürmeden daha az: bazen tükürüksüzdür, böylece **التفل**’den ayrılır; ve bazen az bir tükürükle beraberdir, böylece **النفخ**’tan ayrılır: yahut ağızdan rüzgâr çıkarmak, az bir tükürükle birlikte. (MF.) ― -b2- **لَا بُدَّ لِلْمَصْدُورِ أَنْ يَنْفِثَ** [Göğsünde hastalık olanın tükürmesi gerekir]. Bir darbımeseldir. (S.) ― -b3- **نَفَثَهُ مِنْ فِيهِ**, muzari‘ **نَفِثَ** , mastar ismi **نَفْثٌ**, Onu ağzından dışarı çıkardı. (Msb.) ― -b4- [Bundan dolayı,] **نَفَثَ اللّٰهُ الشَّىْءِ فِى القَلْبِ** (mecaz:) Allah, şeyi kalbe attı, yahut koydu. (Msb) ― -b5- **نَفِثَ فِى رُوعِى كَذَا** (mecaz:) Şöyle bir şey bana ilham edildi, yahut zihnime kondu. (A.) ― -b6- **نَفَثَ فِى رُوعِى** (mecaz:) O (Rûhu’l-Kudüs [Cebrâil]) zihnime yahut kalbime ilham etti, yahut attı, yahut koydu. (Nh, bir rivayetten.) ― -b7- [Dersin ki,] **لَوْ نَفَثَ عَلَيْكَ فُلَانٌ قَطَّرَكَ** [Falan sana üflese yahut tükürse, seni yanın üzerine düşürürdü.]. Kendisinden üstün olanla kuvvetini deneyene söylenir. (A.) ― -b8- **نَفَثَ عَلَىَّ غَضَبًا** sanki şu mânâda: Öfkesinin şiddetinden dolayı bana üfledi. (L.) [Ayrıca **نَفَتَ**’e bak.] ― -b9- **الحَيَّةُ تَنْفِثُ السَّمَّ اِذَا نَكَزَتْ** [Yılan, burnuyla yara açtığında ağzından zehir çıkarır]. (S.) ― -b10- **نَفَثَ** O (yara) kan çıkardı. (TA.) ― -b11- [Düğümlere üfleme yahut tükürmeden:] **نَفَثَهُ**, mastar ismi **نَفْثٌ**, Ona büyü yaptı. (Msb.) ― -b12- **نَفَثَتِ القِدْرُ**, muzari‘ **نَفِثَ** , mastar ismi **نَفِيثٌ** ve **نَفْثٌ**, Tencere kaynadı: yahut kaynadı ve kaynamasının şiddetinden dolayı okları andıran şeyler fırlattı. (Msb.) [Ayrıca **نَفَتَت**’e bak.] Kaynamaya başladığı zamandır. (TA.)

**نَفْثُ الشَّيْطَانِ**
**نَفْثُ الشَّيْطَانِ** ذ Şiir: (K, bir rivayetten:) ona **نفث** denilmiştir; çünkü o, insanın ağzından, büyü gibi, tükürdüğü yahut üflediği (**يَنْفِثُ**) bir şey gibidir. (A 'Obeyd.) ― -b2- **ذَا مِنْ نَفَثَاتِ فُلَانٍ** Bu, falanın şiirindendir. (TA.)

**دَمٌ نَفِيثٌ**
**دَمٌ نَفِيثٌ** ذ Yaradan (S, K) yahut damardan çıkan kan. (TA.)

**مِئْنَاثٌ كَأَنَّهَا نُفَاثٌ**
**مِئْنَاثٌ كَأَنَّهَا نُفَاثٌ** ذ [Çok bitki yahut ot yahut çokça otlak çıkaran düz arazi,] sanki bitkileri yahut otları üflüyor yahut tükürüyor gibi. (L, bir rivayetten.) [**نُفَاثٌ**’ın doğruluğu el-Hattلbee tarafından sorgulanmıştır. Acaba **نَفَّاثٌ** yerine bir hata olmasın?]

**نُفَاثَةٌ**
**نُفَاثَةٌ** ذ Kişinin ağzından üflediği yahut tükürdüğü (**يَنْفِثُ**) şey. (S.) ― -b2- Göğsünde hastalık olan kimsenin dışarı üflediği yahut tükürdüğü şey, **يَنْفِثُ**. (K.) ― -b3- Ağızda kalan **سِوَاك**’tan, yani diş çubuğundan olup tükürülen şey: (S:) **سواك**’tan, yani diş çubuğundan kopup ağızda kalan ve tükürülen bir parça: (L, K.) (L vb.’de böyle: **شَظِيَّةٌ**; K’da **شَطِيبَةٌ**:) Şöyle denir: **لَوْ سَأَلَنِى نُفَاثَةَ سِوَاكٍ مَا أَعْطَيْتُهُ** Eğer benden, ağzımda kalan bir diş çubuğu parçasını isteseydi, ona vermezdim. (S.)

**نَفِيثَةٌ**
**نَفِيثَةٌ** ذ Yiyeceğin belirli bir türü. (**نَفِيتَة** ve **وَطِيْئَة**’ye bak.)

**نَفَّاثٌ**
**نَفَّاثٌ** ذ Bir büyücü; büyü yapma âdeti olan kimse: müennesi ة ile. (Msb.) ― -b2- **النَّفَّاثَاتُ فِى العُقَدِ** [Kur, cxiii. 4,] İpe yahut sicime düğüm attıkları düğümlerin üzerine, aynı zamanda bir şey söyleyerek, tükürmeden üfleyen kadınlar: (Jel:) yani büyücü kadınlar demektir. (S, K, Jel.) [**عَاضِهٌ** maddesinde zikredilen bir beyte bak.]

**نَافِثٌ**
**نَافِثٌ** ذ Büyü yapan. (Msb.)

**مَنْفُوتٌ**
**مَنْفُوتٌ** ذ Büyülenmiş bir adam. (A.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AB/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

نَفَثَ
نَفَثَ I ,  U ( n. ac. نَفْث 1 ,  نَفَثَاْن 36 )
a.  [ Fī ], Blew upon.

b.  Spat; ejected.

c.  [ Fī ], Cast into; instilled into.

d.  ( n. ac. نَفْث 1 ), Enchanted.

e.  ( n. ac. نَفْث 1 ,  نَفِيْث 25 ), Boiled.

نَاْفَثَ
نَاْفَثَ III ,
a.  Whispered to.

نَفْث
نَفْث 1 ,  نَفْثَة 1t ,
a.  Puff; breath.

b.  Spit.

نَاْفِث
نَاْفِث 21 ,
a.  Enchanting, magical.

نُفَاْثَة
نُفَاْثَة 24t ,
a.  Saliva; phlegm.

نَفِيْث
نَفِيْث 25 ,
a.  Flowing ( blood ).

نَفِيْثَة
نَفِيْثَة 25t ,
a.  A certain dish.

نَفَّاْث
نَفَّاْث 28 ,
a.  Enchanter, sorcerer.

نَفَّاثَاث
نَفَّاثَاث
a.  Enchantments, spells.

نَفْث الشَّيْطَان
نَفْث الشَّيْطَان
a.  Erotic poetry.

##### Türkçe

**نَفَثَ**
**نَفَثَ** I , U ( n. ac. **نَفْث** 1 , **نَفَثَاْن** 36 )
a. [ Fī ], üzerine üfledi.

b. tükürdü; dışarı attı.

c. [ Fī ], içine attı; içine telkin etti.

d. ( n. ac. **نَفْث** 1 ), büyüledi.

e. ( n. ac. **نَفْث** 1 , **نَفِيْث** 25 ), kaynattı.

**نَاْفَثَ**
**نَاْفَثَ** III ,
a. -e fısıldadı.

**نَفْث**
**نَفْث** 1 , **نَفْثَة** 1t ,
a. puf; nefes.

b. tükürük.

**نَاْفِث**
**نَاْفِث** 21 ,
a. büyüleyen, sihirli.

**نُفَاْثَة**
**نُفَاْثَة** 24t ,
a. salya; balgam.

**نَفِيْث**
**نَفِيْث** 25 ,
a. akan (kan).

**نَفِيْثَة**
**نَفِيْثَة** 25t ,
a. belli bir yemek.

**نَفَّاْث**
**نَفَّاْث** 28 ,
a. büyücü, sihirbaz.

**نَفَّاثَاث**
**نَفَّاثَاث**
a. büyüler, sihirler.

**نَفْث الشَّيْطَان**
**نَفْث الشَّيْطَان**
a. erotik şiir.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AB/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

نفث
نَفَثَ - يَنْفُثُ (نَفَثَ - يَنْفِثُ) - نَفَّاث - نَفَّاثَة - نَفَّاثَات
نَفَثَ - يَنْفُثُ (نَفَثَ - يَنْفِثُ) + كائن + شيئا (سائلاً) + في شيء أو على شيء: ينفخه ويبثه فيه أو عليه: ينقل سائلاً أو شيئاً بحمله بالهواء ثم يدفع الهواء بقوة ويضغط عالٍ فيدخل السائل في الشيء أو ينتثر عليه
نَفَّاث: اسم فاعل مبالغة على وزن " فَعّال " من " نَفَثَ - يَنْفُثُ "
نَفَّاثَة: مؤنث " نَفَّاث "
نَفَّاثَات: جمع : نَفَّاثَة "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " حركة الغازات بالنفخ والنفث والعصف" ، وهي:
عَصَفَ - يَعْصِفُ، نَفَثَ - يَنْفُثُ (نَفَثَ - يَنْفِثُ)، نَفَخَ - يَنْفُخُ، زَفَرَ - يَزْفِرُ، نَفَحَ - يَنْفَحُ، نَفَشَ - يَنْفُشُ (نَفَشَ - يَنْفِشُ) المتعدي
نفاثات
 	﴿ومن شر النفاثات في العقد(4)﴾ الفلق
مختار الصحاح
● [نفث] ن ف ث: النَّفْثُ شبيه بالنفخ وهو أقل من التَّفل وقد نَفَثَ الراقي من باب ضرب ونصر و النَّفَّاثَاتُ في العُقَد السواحر
معجم الفرائد القرآنية:
ن ف ث
" النَّفَّاثَاتِ " في قولـه تعالـى :" وَمِنْ شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِي الْعُقَدِ "(4) الفلق .
النَّفْثُ: قذف الريق القليل من الفم، ويطلق أيضاً على النفخ مع تحريك اللسان دون إخراج ريق، وهو أقل من التفل، والنفاثات هن الساحرات، ينفثن في عُقَدٍ يعقدنها .
الراغب
نفث
- النفث: قذف الريق القليل، وهو أقل من التفل، ونفث الراقي والساحر أن ينفث في عقده، قال تعالى: }ومن شر النفاثات في العقد{ [الفلق/4] ومنه الحية تنفث السم، وقيل: لو سألته نفاثة سواك ما أعطاك (انظر: المجمل 3/878؛ واللسان (نفث) ). أي: ما بقي في أسنانك فنفثت به، ودم نفيث: نفثه الجرح، وفي المثل: لا بد للمصدور أن ينفث (انظر: البصائر 5/93؛ والمجمل 3/878؛ ومجمع الأمثال 2/241).
ملخص اللسان
1.     النَّفْثُ: أَقلُّ من التَّفْل، لأَن التفل لا يكون إِلاَّ معه شيء  من الريق؛ وقيل: هو التفل بعينه.
2.     والنفثُ: شبيه بالنفخ؛ نَفَثَ الرَّاقي، وفي المحكم: نَفَثَ يَنْفِثُ ويَنْفُثُ نَفْثاً ونَفَثاناً.
3.     والحيَّةُ تَنْفُثُ السمَّ حين تَنْكُزُ.
4.    والجُرْحُ يَنْفُثُ الدمَ إِذا أَظهره. وَسمٌّ نَفِيثٌ ودم  نَفِيثٌ إِذا نَفَثَه الجرحُ
5.    فَنَفَثَتِ الدماءَ مَكانَها، وأَلقت  ما في بطنها أِي سالَ دمُها.
6. ومن شر النَّفَّاثاتِ في العُقَد؛ هنّ السَّواحِرُ.  والنَّوافِثُ: السواحر حين يَنْفُثْنَ في العُقَد بلا ريق
7.     والنُّفاثَةُ، بالضم: ما تَنْفُثُه من فيك. والنُّفاثَةُ: الشَّظِيَّةٌ  من السواك، تَبْقى في فم الرجل فَيَنْفُثُها.
8.     وهو يَنْفُِثُ عليَّ  غَضَباً أَي كأَنه يَنْفُخ من شدّة غضبه
9.    والقِدْرُ تَنْفُثُ، وذلك في أَول  غَلَيانها.
لسان العرب
● -   نفث: النَّفْثُ: أَقلُّ من التَّفْل، لأَن التفل لا يكون إِلاَّ معه شيء  من الريق؛ والنفثُ: شبيه بالنفخ؛ وقيل: هو التفل بعينه.  نَفَثَ الرَّاقي، وفي المحكم: نَفَثَ يَنْفِثُ ويَنْفُثُ نَفْثاً  ونَفَثاناً. وفي الحديث أَن النبي، صلى الله عليه وسلم، قال إِنَّ رُوحَ  القُدُس نَفَثَ في رُوعي، وقال: إِنّ نَفْساً لن تَموتَ حتى تَسْتوفِيَ رزقها،  فاتَّقوا الله وأَجملوا في الطلب؛ قال أَبو عبيد: هو كالنَّفْثِ بالفم،  شبيهٌ بالنفخ، يعني جبريلَ أَي أَوْحى وأَلقى. والحيَّةُ تَنْفُثُ السمَّ  حين تَنْكُزُ. والجُرْحُ يَنْفُثُ الدمَ إِذا أَظهره. وَسمٌّ نَفِيثٌ ودم  نَفِيثٌ إِذا نَفَثَه الجرحُ؛ قال صخر الغيّ:  مَتى ما تُنْكِرُوها تَعْرِفُوها،  على أَقْطارِها عَلَقٌ نَفِيثُ  وفي الحديث: أَنّ زَيْنَبَ بنتَ رسولُ الله، صلى الله عليه وسلم،  أَنْفَرَ بها المشركون بعيرَها حتى سقطت، فَنَفَثَتِ الدماءَ مَكانَها، وأَلقت  ما في بطنها أِي سالَ دمُها. وأَما قوله في الحديث في افتتاح الصلاة:  اللهمَّ إِني أَعوذ بك من الشيطان الرجيم من هَمْزِهِ ونَفْثِهِ ونَفْخِهِ؛  فأَما الهمز والنفخ فمذكوران في موضعهما، وأَما النفث فتفسيره في الحديث  أَنه الشِّعْرُ؛ قال أَبو عبيد: وإِنما سمي النَّفْثُ شِعْراً  (* قوله  «وإنما سمي النفث شعراً إلخ» هكذا في الأصل والأنسب أن يقول وإنما سمي  الشعر نفثاً.) لأَنه كالشيء يَنْفُثُه الإِنسانُ من فيه، مِثل الرُّقْية. وفي  الحديث: أَنه قرأَ المُعَوِّذتين على نَفْسِهِ ونَفَثَ. وفي حديث  المغيرة: مِئْناثٌ كأَنها نُفاثٌ أَي تَنْفُثُ البناتَ نَفْثاً. قال ابن  الأَثير: قال الخطابي: لا أَعلم النُّفاثَ في شيء غير النَّفْثِ، قال: ولا موضع  لها ههنا؛ قال ابن الأَثير: يحتمل أَن يكون شبَّه كثرة مجيئها بالبنات  بكثرة النَّفْثِ، وتَواتُرِه وسُرْعَتِهِ.  وقوله عز وجل: ومن شر النَّفَّاثاتِ في العُقَد؛ هنّ السَّواحِرُ.  والنَّوافِثُ: السواحر حين يَنْفُثْنَ في العُقَد بلا ريق.  والنُّفاثَةُ، بالضم: ما تَنْفُثُه من فيك. والنُّفاثَةُ: الشَّظِيَّةٌ  من السواك، تَبْقى في فم الرجل فَيَنْفُثُها. يقال: لوسأَلني نُفاثةَ  سِواكٍ من سِواكي هذا، ما أَعطيته؛ يعني ما يَتَشَظَّى من السواك فيبقى في  الفم، فينفيه صاحبه. وفي حديث النجاشي: والله ما يزيد عيسى على ما تقول  مِثْلَ هذه النُّفاثَةِ.  وفي المَثَلِ: لا بد للمَصْدور أَن يَنْفُِث. وهو يَنْفُِثُ عليَّ  غَضَباً أَي كأَنه يَنْفُخ من شدّة غضبه. والقِدْرُ تَنْفُثُ، وذلك في أَول  غَلَيانها.  وبَنُو نُفاثَةَ: حَيٌّ؛ وفي الصحاح: قوم من العرب.
مقاييس اللغة:
(نفث) النون والفاء والثاء أصلٌ صحيح يدلُّ على خروج شيء من فمٍ أو غيره بأدنَى جَرْس. منه نَفَثَ الرّاقِي رِيقَه، وهو أقلُّ من التَّفْل. والساحرة* تَنْفُِثُ السمّ. و "لابدَّ للمصدور أن يَنْفُث([8])" مثَل. و "لو سألني نُفَاثَةَ سِوَاكٍ ما أعطيته"، وهو ما بقي في أسنانه فنفَثَه. ودمٌ نفيثٌ: نَفَثَهُ الجُرحُ، أي أظهَرَه.
القاموس المحيط:
نَفَثَ يَنْفُثُ ويَنْفِثُ، وهو كالنَّفْخِ، وأقَلُّ من التَّفْل. ونَفْثُ الشَّيْطانِ الشِّعْرُ. و " النَّفَّاثات في العُقَدِ " السَّواحِرُ. والنُّفاثَةُ، ككُناسَةٍ ما يَنْفُثُهُ المَصْدورُ من فيه، وأبو قَوْمٍ، والشَّطيبَةُ من السِّواكِ تَبْقَى في الفَم فَتُنْفَثُ. ودَمٌ نَفيثٌ نَفَثَهُ الجُرحُ. وأنافِثُ ع باليَمن.
تاج العروس:
ن - ف - ث
" نَفَثَ يَنْفُثُ " بالضَّمّ " ويَنِفثُ " بالكسر نَفْثاً ونَفَثَاناً محرّكة " وهو كالنَّفْخِ " مع رِيقٍ كذا في الكَشّاف . وفي النَّشْرِ : النَّفْث : شِبْهُ النَّفْخِ يكون في الرُّقْيَة ولا رِيقَ معهفإِن كان معه رِيقٌ فهو التَّفْل وهو الأَصحّ كذا في العِناية . وفي الأَذكار : قال أَهلُ اللّغةِ : التَّفْثُ : نَفْخٌ لَطِيفٌ بلا رِيقٍ . النَّفْث " : أَقَلُّ من التَّفْلِ " لأَنّ التَّفْلَ لا يكون إِلاّ ومعه شَئٌ من الرِّيقِ وقيل : هو التَّفْل بِعَيْنِه . ونقل شيخُنا عن بعضهم : النَّفْثُ : فوقَ النَّفْخِ أَو شِبْهُه ودُونَ التَّفْلِ وقد يكون بلا رِيقٍ بخلاف التَّفْلِ وقد يكون بِريقٍ خفِيفٍ بخلافِ النَّفْخِ . وقيل : النَّفْثُ : إِخْرَاجُ الرِّيحِ من الفَمِ بقليلٍ من الرِّيقِ . وفي المصباح : نَفَثَه من فَمِه نَفْثاً من باب ضَرَب : رَمَى به . ونَفَثَ إِذا بَزَقَ وبَعْضهُم يقول : إِذا بَزَقَ ولا رِيقَ معه . ونَفَثَ في العُقْدَةِ عند الرُّقَى وهو البُصَاقَ الكَثِيرُ . وفي الأَساس : النَّفْث : الرَّمْىُ . والنَّفْث : الإِلْهَامُ والإِلْقَاءُ كما في المصباح وهو مجاز وفي الحديث أَنّ النّبيّ صلّى الله عليه وسلّم قال : إِنّ رُوحَ القُدُسِ نَفَثَ في رُوعِى " أَي أَوْحَى وأَلْقَى كذا في النهاية . من المجاز في الحديث : اللّهُمّ إِنّي أَعُوذ بِكَ من الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ من هَمْزِه ونَفْثِه ونَفْخِه فأَمّا الهَمْز والنَّفْخ فمذكورانِ في موضعهما وأَمّا " نَفْثُ الشَّيْطَانِ : الشِّعْرُ " . وقال أَبو عُبيد : وإِنما سُمّىَ النَّفْثُ شِعْراً لأَنّه كالشَّىْءِ يَنْفُثه الإِنسانُ من فِيهِ مِثل الرُّقْيَة . وذَا من نُفَاثاتِ فلانٍ أَي من شِعْره . في المصباح : ونَفَثَه نَفْثاً : سَحَرَه . وفي الأَساس : امرأَةٌ نَفَّاثَةٌ : سَحّارَةٌ ورَجلٌ مَنْفُوثٌ : مَسْحُورٌ . وقوله عزّ وجل : " ومِنْ شَرِّ النَّفّاثَاتِ في العُقَدِ " هُنَّ السّواحِرُ حين يَنْفُثْنَ في العُقَدِ بلا رِيقٍ . " والنُّفَاثَةُ ككُنَاسَةِ : ما يَنْفُثُه " أَي يُلْقِيهِ " المَصْدُورُ " أَي مَنْ بهِ عِلَّةٌ في صَدْرِه وكثيراً ما يُطْلَق على المَحْزُون " مِنْ فيه " وفي المثل : " لا بُدّ للمَصْدُورِ أَنْ يَنْفِثَ " . نُفَاثَةُ " : أَبو قَوْمٍ " من بَنِي كِنَانَةَ وهُم بَنُو نُفَاثَةَ بنِ عَديّ بن الدُّئِل منهم نَوْفَلُ بنُ مُعاوِيَةَ بنِ عُرْوَةَ بنِ صَخْرِ بنِ يَعْمُرَ بنِ نُفَاثَةَ له صُحْبةٌ . النُّفَاثَة " : الشَّطِيبَةُ " بالطاءِ المهملة بعد الشين هكذا في نسختنا والصّواب على ما في اللسان وغيره : الشَّظِيَّةُ " من السِّواكِ " بالظَّاءِ المُشالة وهي التي " تَبْقَى في الفَمِ فتُنْفَثُ " أَي تُرمَي يقال : لو سأَلَني نُفَاثَةَ سِوَاكٍ من سِوَاكِي هذا ما أَعْطَيْتُه يعني ما يَتَشَظَّي من السِّوَاك فيَبْقَى في الفَمِ فيَنْفُثُه صاحِبُه . الحَيّة تَنْفُثُ السُّمَّ حين تَنْكُزُ والجُرْحُ يَنْفُثُ الدَّمَ إِذا أَظْهَرَه . وسُمٌّ نَفِيثٌ و " دَمٌ نَفِيثٌ " إِذا " نفَثَه " عِرْقٌ أَو " الجُرْحُ " قال صَخْرُ الغَيِّ :
مَتَى ما تُنْكِرُوها تَعْرِفُوهَا ... على أَقْطَارِها عَلَقٌ نَفيثُ " وأَنافِثُ : ع باليَمَنِ " والصّوَاب أَنه أَيافِثُ بالتّحتِيَّةِ وقد صَحَّفه الصّاغَانيّ وسيأْتي للمُصَنّف بعد . وفي المثَل : " ولو نَفَثَ عليك فُلانٌ لَقَطَّرَكَ " . تَقوله لمَنْ يُقَاوِي من فَوقَه كذا في الأَساس . وفي اللّسَان : وهو يَنْفُث عَلَىَّ غَضَباً أَي كأَنه يَنْفُخُ من شِدّة غَضَبِه . والقِدْرُ تَنْفِثُ وذلك في أَوّل غَلَيَانِها . وفي حديث المُغيرَة : " مِئْنَاثٌ كأَنّهَا نُفَاثٌ " أَي تَنْفُثُ البَنَاتِ نَفْثاً قال ابنُ الأَثير : قال الخَطّابِيّ : لا أَعْلَمُ النُّفَاثَ في شَيْءٍ غير النَّفْثِ قال : ولا موضِعَ لَهَا ها هنا قال ابنُ الأَثير : يحتمل أَن يكونَ شَبَّهَ كَثرةَ مَجيئِها بالبَناتِ بكثرةِ النَّفْثِ وتَواتُرِه وسُرْعَتِه . وكذا في اللسان

##### Türkçe

نفث
**نَفَثَ** - **يَنْفُثُ** (**نَفَثَ** - **يَنْفِثُ**) - **نَفَّاث** - **نَفَّاثَة** - **نَفَّاثَات**
**نَفَثَ** - **يَنْفُثُ** (**نَفَثَ** - **يَنْفِثُ**) + bir varlık + bir şeyi (sıvı) + bir şeyin içine veya bir şeyin üzerine: onu üfler ve onun içine veya üzerine yayar: havayla taşıyarak bir sıvıyı veya bir şeyi nakleder, sonra havayı kuvvetle iter ve yüksek basınçla bastırır; böylece sıvı şeyin içine girer veya onun üzerine saçılır.
**نَفَّاث**: **نَفَثَ - يَنْفُثُ**’tan, “**فَعّال**” vezninde mübalağa ism-i fâil.
**نَفَّاثَة**: **نَفَّاث**’ın müennesi.
**نَفَّاثَات**: çoğul: **نَفَّاثَة**.
Ve lafız, “üfleme ve **النفث** ve **العصف** ile gazların hareketi” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**عَصَفَ - يَعْصِفُ**، **نَفَثَ - يَنْفُثُ** (**نَفَثَ - يَنْفِثُ**)، **نَفَخَ - يَنْفُخُ**، **زَفَرَ - يَزْفِرُ**، **نَفَحَ - يَنْفَحُ**، **نَفَشَ - يَنْفُشُ** (**نَفَشَ - يَنْفِشُ**) müteaddî.

نفاثات
 ﴿**ومن شر النفاثات في العقد(4)**﴾ الفلق

مختار الصحاح
● [**نفث**] ن ف ث: **النَّفْثُ** üflemeye benzer; o, **التَّفل**’den daha azdır. Ve okuyup üfleyen, **ضرب** ve **نصر** bâbından **نَفَثَ** etmiştir. Ve **النَّفَّاثَاتُ في العُقَد**: büyücülerdir.

معجم الفرائد القرآنية:
ن ف ث
“**النَّفَّاثَاتِ**”, Yüce’nin şu sözünde: “**وَمِنْ شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِي الْعُقَدِ**”(4) الفلق.
**النَّفْثُ**: ağızdan az tükürüğü fırlatmak; ayrıca, tükürük çıkarmaksızın dili hareket ettirmekle birlikte üflemeye de denir; o, **التفل**’den daha azdır. Ve **النفاثات**: büyücülerdir; bağladıkları düğümlere üflerler.

الراغب
نفث
- **النفث**: az tükürüğü fırlatmak; o, **التفل**’den daha azdır. Ve okuyup üfleyenin ve büyücünün **نفث**’i: düğümüne üflemesidir. Yüce şöyle dedi: ﴿**ومن شر النفاثات في العقد**﴾ [الفلق/4]. Ve ondan: yılan zehri **تنفث** eder; ve denildi ki: “Eğer senden misvakının bir **نفاثة**’sini isteseydi, ona vermezdi” (bkz.: المجمل 3/878; واللسان (**نفث**)). Yani: dişlerinde kalan şey; onu çıkarıp attın. Ve **دم نفيث**: yara onu **نفث** etti. Ve meselde: “Göğsü tıkalı olana mutlaka **ينفث** etmek gerekir” (bkz.: البصائر 5/93; والمجمل 3/878; ومجمع الأمثال 2/241).

ملخص اللسان
1. **النَّفْثُ**: **التَّفْل**’den daha azdır; çünkü **التفل** ancak onunla birlikte tükürükten bir şey olduğu hâlde olur; ve denildi ki: o, **التفل**’in aynısıdır.
2. Ve **النفثُ**: üflemeye benzer; okuyup üfleyen **نَفَثَ** eder. Ve **المحكم**’de: **نَفَثَ يَنْفِثُ ويَنْفُثُ نَفْثاً ونَفَثاناً**.
3. Ve yılan, soktuğu zaman zehri **تَنْفُثُ** eder.
4. Ve yara, kanı ortaya çıkardığı zaman **يَنْفُثُ** eder. Ve **سمٌّ نَفِيثٌ** ve **دم نَفِيثٌ**: yara onu **نَفَثَ** ettiği zaman.
5. Böylece kanlar yerinde **فَنَفَثَتِ**; ve karnındakini attı; yani kanı aktı.
6. **ومن شر النَّفَّاثاتِ في العُقَد**: onlar büyücülerdir. Ve **النَّوافِثُ**: tükürük olmaksızın düğümlere **يَنْفُثْنَ** ettikleri zaman büyücüler.
7. Ve **النُّفاثَةُ** (ötre ile): ağzından **تَنْفُثُ** ettiğin şey. Ve **النُّفاثَةُ**: misvaktan bir kıymık; adamın ağzında kalır da onu **فَيَنْفُثُها** eder.
8. Ve o, bana öfkeyle **يَنْفُِثُ** eder; yani sanki öfkesinin şiddetinden üflüyor gibidir.
9. Ve kazan **تَنْفُثُ** eder; bu, kaynamasının başında olur.

لسان العرب
● - **نفث**: **النَّفْثُ**: **التَّفْل**’den daha azdır; çünkü **التفل** ancak onunla birlikte tükürükten bir şey olduğu hâlde olur. Ve **النفثُ**: üflemeye benzer; ve denildi ki: o, **التفل**’in aynısıdır. Okuyup üfleyen **نَفَثَ** eder. Ve **المحكم**’de: **نَفَثَ يَنْفِثُ ويَنْفُثُ نَفْثاً ونَفَثاناً**. Ve hadiste: Peygamber, صلى الله عليه وسلم, dedi ki: “Şüphesiz **رُوحَ القُدُس** benim içime **نَفَثَ** etti”; ve dedi ki: “Şüphesiz bir nefis, rızkını tamamlayıncaya kadar ölmeyecektir; öyleyse Allah’tan sakının ve talepte güzel davranın.” Ebû Ubeyd dedi ki: O, ağızla **النَّفْث** gibidir; üflemeye benzer; yani Cebrâil’i kasteder; yani vahyetti ve bıraktı. Ve yılan, soktuğu zaman zehri **تَنْفُثُ** eder. Ve yara, kanı ortaya çıkardığı zaman **يَنْفُثُ** eder. Ve **سمٌّ نَفِيثٌ** ve **دم نَفِيثٌ**: yara onu **نَفَثَ** ettiği zaman; صخر الغيّ dedi ki:
مَتى ما تُنْكِرُوها تَعْرِفُوها،
على أَقْطارِها عَلَقٌ نَفِيثُ
Ve hadiste: Resûlullah’ın kızı Zeyneb’i, صلى الله عليه وسلم, müşrikler devesini ürküttüler de düştü; böylece kanlar yerinde **فَنَفَثَتِ** ve karnındakini attı; yani kanı aktı. Ve namazın açılışında hadisteki sözüne gelince: “Allah’ım, şeytan-ı racîmden; onun **هَمْز**’inden, **نَفْث**’inden ve **نَفْخ**’inden Sana sığınırım”; **الهمز** ve **النفخ** kendi yerlerinde zikredilmiştir; **النفث**’in tefsiri ise hadiste: onun şiir olduğudur. Ebû Ubeyd dedi ki: **النَّفْثُ** ancak şiir diye adlandırıldı (* “Ve ancak **النفث** şiir diye adlandırıldı…” ifadesi asılda böyledir; daha uygun olan, “Ve ancak şiir **نفث** diye adlandırıldı” demesidir.) çünkü o, insanın ağzından çıkardığı şey gibidir; **الرُّقْية** gibi. Ve hadiste: O, **المُعَوِّذتين**’i kendi üzerine okudu ve **نَفَثَ** etti. Ve Muğîre hadîsinde: “**مِئْناثٌ** sanki o **نُفاثٌ**” yani kızları **نَفْثاً** olarak **تَنْفُثُ** eder. İbnü’l-Esîr dedi ki: Hattâbî dedi ki: **النُّفاث**’ı **النَّفْث**’ten başka bir şeyde bilmiyorum; dedi ki: burada onun yeri yoktur. İbnü’l-Esîr dedi ki: muhtemeldir ki, kızlarla gelişinin çokluğunu, **النَّفْث**’in çokluğuna, ard ardalığına ve süratine benzetmiştir. Yüce’nin sözü: **ومن شر النَّفَّاثاتِ في العُقَد**; onlar büyücülerdir. Ve **النَّوافِثُ**: tükürük olmaksızın düğümlere **يَنْفُثْنَ** ettikleri zaman büyücüler. Ve **النُّفاثَةُ** (ötre ile): ağzından **تَنْفُثُ** ettiğin şey. Ve **النُّفاثَةُ**: misvaktan bir kıymık; adamın ağzında kalır da onu **فَيَنْفُثُها** eder. Denir ki: “Eğer bu misvağımdan bir misvak **نُفاثة**’si isteseydi, ona vermezdim”; yani misvaktan parçalanıp ağızda kalan şey; sahibi onu dışarı atar. Ve Necâşî hadîsinde: “Vallahi Îsâ, senin söylediğine, şu **النُّفاثَة** gibi bir şey bile eklemez.” Ve meselde: “Göğsü tıkalı olana mutlaka **يَنْفُِث** etmek gerekir.” Ve o, bana öfkeyle **يَنْفُِثُ** eder; yani sanki öfkesinin şiddetinden üflüyor gibidir. Ve kazan **تَنْفُثُ** eder; bu, kaynamasının başında olur. Ve **بَنُو نُفاثَةَ**: bir kabiledir; ve **الصحاح**’ta: Araplardan bir kavim.

مقاييس اللغة:
(**نفث**) **النون** ve **الفاء** ve **الثاء**, sahih bir asıldır; bir ağızdan veya başkasından, en düşük bir sesle bir şeyin çıkışına delâlet eder. Ondan: okuyup üfleyen, tükürüğünü **نَفَثَ** etti; o, **التَّفْل**’den daha azdır. Ve büyücü kadın, zehri **تَنْفُِثُ** eder. Ve “Göğsü tıkalı olana mutlaka **يَنْفُث** etmek gerekir([8])” bir meseldir. Ve “Eğer benden bir misvak **نُفَاثَة**’si isteseydi, ona vermezdim”; o, dişlerinde kalıp da onu **نفَثَه** ettiği şeydir. Ve **دمٌ نفيثٌ**: yara onu **نَفَثَهُ**; yani onu ortaya çıkardı.

القاموس المحيط:
**نَفَثَ يَنْفُثُ ويَنْفِثُ**: o, **النَّفْخ** gibidir ve **التَّفْل**’den daha azdır. Ve şeytanın **نَفْثُ**’i: şiirdir. Ve “**النَّفَّاثات في العُقَدِ**”: büyücülerdir. Ve **النُّفاثَةُ** ( **ككُناسَةٍ** gibi): göğsü tıkalı olanın ağzından **يَنْفُثُهُ** ettiği şey; ve bir kavmin babası. Ve misvaktan **الشَّطيبَةُ**: ağızda kalır da **فَتُنْفَثُ** edilir. Ve **دَمٌ نَفيثٌ**: yara onu **نَفَثَهُ** etti. Ve **أنافِثُ**: Yemen’de bir yer.

تاج العروس:
ن - ف - ث
“**نَفَثَ يَنْفُثُ**” ötre ile, “**ويَنِفثُ**” esre ile; **نَفْثاً** ve **نَفَثَاناً** (harekeli): “o, **النَّفْخ** gibidir”; tükürükle; **الكَشّاف**’ta böyle. Ve **النَّشْر**’de: **النَّفْث**: **شِبْهُ النَّفْخ**; **الرُّقْيَة**’de olur ve onunla birlikte tükürük yoktur; eğer onunla birlikte tükürük varsa o **التَّفْل**’dir; ve en sahih olan budur; **العِناية**’da böyle. Ve **الأَذكار**’da: dil ehli dedi ki: **التَّفْثُ**: tükürüksüz latif bir üflemedir. **النَّفْث**: **التَّفْل**’den daha azdır; çünkü **التَّفْل** ancak onunla birlikte tükürükten bir şey olduğu hâlde olur; ve denildi ki: o, **التَّفْل**’in aynısıdır. Şeyhimiz, bazılarından nakletti: **النَّفْث**: **النَّفْخ**’ün üstündedir veya onun benzeridir ve **التَّفْل**’in altındadır; ve **التَّفْل**’in aksine tükürüksüz olabilir; ve **النَّفْخ**’ün aksine hafif tükürükle olabilir. Ve denildi ki: **النَّفْث**: ağızdan, az tükürükle rüzgâr çıkarmaktır. Ve **المصباح**’ta: **نَفَثَه**’yi ağzından **نَفْثاً** olarak, **ضَرَب** bâbından: onu attı. Ve **نَفَثَ**: tükürdüğü zaman; ve bazısı der ki: tükürdüğü zaman ve onunla birlikte tükürük yoktur. Ve **نَفَثَ**: **الرُّقَى** sırasında düğüme; o, çok tükürüktür. Ve **الأَساس**’ta: **النَّفْث**: atmadır. Ve **النَّفْث**: **الإِلْهَام** ve **الإِلْقَاء**’dır; **المصباح**’ta olduğu gibi; bu mecazdır. Ve hadiste: Peygamber, صلّى الله عليه وسلّم, dedi ki: “Şüphesiz **رُوحَ القُدُسِ** benim içime **نَفَثَ** etti”; yani vahyetti ve bıraktı; **النهاية**’de böyle. Hadisteki mecazdan: “Allah’ım, şeytan-ı racîmden; onun **هَمْز**’inden, **نَفْث**’inden ve **نَفْخ**’inden Sana sığınırım”; **الهمز** ve **النَّفْخ** kendi yerlerinde zikredilmiştir; “şeytanın **نَفْثُ**’i: şiirdir.” Ebû Ubeyd dedi ki: **النَّفْث** ancak şiir diye adlandırıldı; çünkü o, insanın ağzından çıkardığı şey gibidir; **الرُّقْيَة** gibi. Ve “Bu, falanın **نُفَاثات**’ındandır” yani onun şiirindendir. **المصباح**’ta: ve **نَفَثَه نَفْثاً**: ona büyü yaptı. Ve **الأَساس**’ta: **امرأَةٌ نَفَّاثَةٌ**: çok büyü yapan kadın; ve **رَجلٌ مَنْفُوثٌ**: büyülenmiş. Yüce’nin sözü: “**ومِنْ شَرِّ النَّفّاثَاتِ في العُقَدِ**”: onlar, tükürük olmaksızın düğümlere **يَنْفُثْنَ** ettikleri zaman büyücülerdir. “Ve **النُّفَاثَةُ ككُنَاسَةِ**: **ما يَنْفُثُه**” yani “onu atar” “**المَصْدُورُ**” yani göğsünde bir illet olan; ve çoğu kez mahzun olana da ıtlak olunur; “**مِنْ فيه**”. Ve meselde: “**لا بُدّ للمَصْدُورِ أَنْ يَنْفِثَ**.” **نُفَاثَةُ**: Kinâne’den bir kavmin babası; onlar **بَنُو نُفَاثَةَ** b. عديّ b. الدُّئِل’dir; onlardan **نَوْفَلُ بنُ مُعاوِيَةَ** b. عُرْوَةَ b. صَخْرِ b. يَعْمُرَ b. نُفَاثَةَ; onun sahâbeliği vardır. **النُّفَاثَة**: **الشَّطِيبَةُ** (şîn’den sonra noktasız ط ile); nüshamızda böyledir; doğrusu, **اللسان** ve başkalarında olduğu üzere: **الشَّظِيَّةُ** (ظ ile) “misvaktan”; o, “ağızda kalır da **فتُنْفَثُ** edilir” yani atılır. Denir ki: “Eğer bu misvağımdan bir misvak **نُفَاثَة**’si isteseydi, ona vermezdim”; yani misvaktan parçalanıp ağızda kalan şey; sahibi onu **يَنْفُثُ** eder. Yılan, soktuğu zaman zehri **تَنْفُثُ** eder; yara, kanı ortaya çıkardığı zaman **يَنْفُثُ** eder. Ve **سمٌّ نَفِيثٌ** ve “**دَمٌ نَفِيثٌ**”: “onu **نفَثَه**” bir damar veya “yara” olduğu zaman. صَخْرُ الغَيِّ dedi ki:
مَتَى ما تُنْكِرُوها تَعْرِفُوهَا ... على أَقْطَارِها عَلَقٌ نَفيثُ
“Ve **أَنافِثُ**: Yemen’de bir yer”; doğrusu, onun **أَيافِثُ** (alt noktalı ي ile) olduğudur; **الصّاغَانيّ** onu tashif etmiştir; ve müellife sonra gelecektir. Ve meselde: “Ve eğer falan sana **نَفَثَ** etseydi, seni damlatırdı.” Bunu, kendinden üstün olana karşı koyana söylersin; **الأَساس**’ta böyle. Ve **اللّسَان**’da: ve o, bana öfkeyle **يَنْفُث** eder; yani sanki öfkesinin şiddetinden üflüyor gibidir. Ve kazan **تَنْفِثُ** eder; bu, kaynamasının başında olur. Ve Muğîre hadîsinde: “**مِئْنَاثٌ كأَنّهَا نُفَاثٌ**” yani kızları **نَفْثاً** olarak **تَنْفُثُ** eder. İbnü’l-Esîr dedi ki: Hattâbî dedi ki: **النُّفَاث**’ı **النَّفْث**’ten başka bir şeyde bilmiyorum; dedi ki: burada onun yeri yoktur. İbnü’l-Esîr dedi ki: muhtemeldir ki, kızlarla gelişinin çokluğunu, **النَّفْث**’in çokluğuna, ard ardalığına ve süratine benzetmiştir. Ve **اللسان**’da da böyledir.
