# نفج — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AC/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%81%D8%AC/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نفج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AC.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: نفج

نَفَجَتِ الأرنبُ، إذا ثارتْ. وأنْفَجْتُها أنا. ونَفَجَتِ الفَرُّوجَةُ من بَيْضَتِها، أي خرجت. ونَفَجَ ثَدْيُ المرأة قميصَها يَنْفُجُهُ نَفْجاً، أي رفعه. ورجلٌ نَفَّاجٌ، إذا كان صاحب فخرٍ وكبرٍ. والنافِجَةُ: أوَّل كلِّ شيء يبدأ بشدَّة. تقول: نَفَجَتِ الريحُ، إذا جاءت بقوَّة. قال ذو الرمّة يصف ظليماً:
يَرْقَدُّ في ظِلِّ عَرَّاصٍ ويَطْرُدُهُ		حَفيفُ نافِجَةٍ عُثْنونُها حَصِبُ
وقد تسمَّى السحابة الكثيرةُ المطَر بذلك، كما يسمَّى الشيء باسمِ غيره لكونه منه بسبب. قال الكميت:
راحَتْ له في جُنوحِ الليلِ نافجةٌلا الضَبُّ مُمْتَنِعٌ منها ولا الوَرَلُ
ثمَّ قال:
يستخرجُ الحشراتِ الخُشْنَ رَيِّقُها		كأنَّ أرؤُسَها في مَوْجِهِ الخَشَلُ
والنَوافِجُ: مؤخَّراتُ الضلوع، الواحدة نافِجَةٌ. وكانت العرب تقول في الجاهلية إذا وُلِدَ لأحدهم بنتٌ: هنيئاً لك النافجة، أي المُعَظِّمَةُ لمالِكَ، لأنَّك تأخذ نهرها فتضمُّه إلى مالِك فيَنْتَفِجُ. وأمَّا نوافِجُ المِسْك فمعرَّبة. والنَفيجةُ: القوس، وهي شَطيبَةٌ من نَبْعٍ. وانْتَفَجَ جَنْبا البعير: ارتفعا.

### Türkçe

**نَفَجَتِ الأرنبُ**: ürktüğü zaman. Ve ben onu **أنْفَجْتُها** (ürküten)im. Ve **نَفَجَتِ الفَرُّوجَةُ من بَيْضَتِها**: yani çıktı. Ve kadının memesi gömleğini **نَفَجَ** eder, onu **يَنْفُجُهُ نَفْجاً**: yani onu kaldırdı. Ve **رجلٌ نَفَّاجٌ**: övünç ve kibir sahibi olduğu zaman. Ve **النافِجَةُ**: şiddetle başlayan her şeyin ilki. Dersin ki: **نَفَجَتِ الريحُ**: kuvvetle geldiği zaman. Zû’r-Rumme bir devekuşunu vasfederek dedi:
يَرْقَدُّ في ظِلِّ عَرَّاصٍ ويَطْرُدُهُ		حَفيفُ نافِجَةٍ عُثْنونُها حَصِبُ

Ve çok yağmurlu buluta da bununla ad verilir; sebep bakımından ondan olması dolayısıyla, şeyin başkasının adıyla adlandırıldığı gibi. el-Kumeyt dedi:
راحَتْ له في جُنوحِ الليلِ نافجةٌلا الضَبُّ مُمْتَنِعٌ منها ولا الوَرَلُ

Sonra dedi:
يستخرجُ الحشراتِ الخُشْنَ رَيِّقُها		كأنَّ أرؤُسَها في مَوْجِهِ الخَشَلُ

Ve **النَوافِجُ**: kaburgaların arka kısımlarıdır; teki **نافِجَةٌ**dur. Araplar cahiliyede, birine kız doğduğu zaman şöyle derlerdi: “Senin için **النافجة** mübarek olsun”; yani malını büyüten; çünkü onun mehrini alırsın da onu malına katarsın, böylece (malın) **يَنْتَفِجُ**. Ama **نوافِجُ المِسْك** ise Arapçalaştırılmıştır. Ve **النَفيجةُ**: yaydır; ve o, **نَبْعٍ**dan bir **شَطيبَةٌ**dır. Ve devenin iki yanı **انْتَفَجَ**: yükseldi.
