# نفز — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B2/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%81%D8%B2/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نفز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B2.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: نفز

نَفزَ الظَّبْيُ يَنْفِزُ نَفْزاً ونُفُوزاً ونَفَزاناً إِذا وَثَبَ في عَدْوِه، وقيل: رفع قوائمه معاً ووضعها معاً، وقيل: هو أَشَدُّ إِحضاره، وقيل: هو وَثْبُهُ ووقوعُه مُنْتَشِرَ القوائم، فإِن وقع مُنْضَمَّ القوائم فهو القَفْزُ. وقال ابن دريد: القَفْزُ انضمام القوائم في الوثب، والنَّفْزُ انتشارها. وقال الأَصمعي: نَفَزَ الظبيُ يَنْفِزُ وأَبَزَ يَأْبِزُ إِذا نَزا في عَدْوِه. وقال أَبو زيد: النَّفْزُ أَن يجمع قوائمه ثم يَثِبَ؛ وأَنشد:
إِراحَةَ الجِدايَةِ النَّفُوزِ
أَبو عمرو: والنَّفْزُ عَدْو الظبي من الفَزَعِ. والنَّوافِزُ: القوائم، واحدتها نافِزَةٌ؛ قال الشماخ:
هَتُوفٌ إِذا ما خالَطَ الظَّبْيَ سَهْمُها،
وإِن رِيغَ منها أَسْلَمَتْه النَّوافِزُ
يعني القوائم، والمعروف النَّواقِزُ.
والمرأَة تُنَفِّزُ ولدها أَي تُرَقِّصُه، ونَفَّزَتْهُ أَي رَقَّصَتْهُ. والتَّنْفِيزُ والإِنْفازُ: إِدارة السهم على الظُّفُر ليُعْرَفَ عَوَجُه من قِوامِه، وقد أَنْفَزَ السهمَ ونَفَّزَه تَنْفِيزاً؛ قال أَوْسُ بن حَجَرٍ:
يُحَزْنَ إِذا أُنْفِزْنَ في ساقِطِ النَّدى،
وإِن كانَ يوماً ذا أَهاضِيبَ مُخْضِلا
التهذيب: التَّنْفِيزُ أَن تضع سهماً على ظُفُرك ثم تُنَفِّزَه بيدك الأُخرى حتى يدور على الظفر ليستبين لك اعوجاجه من استقامته. والنَّفِيزَةُ: الزُّبْدَةُ المتفرقة في المِمْخَضِ لا تجتمع. ونَفَزَ الرجلُ: مات.

### Türkçe

**نَفزَ** ceylan **يَنْفِزُ** **نَفْزاً** ve **نُفُوزاً** ve **نَفَزاناً**; koşuşunda sıçradığı zaman. Ve denildi: iki ön/arka ayağını birlikte kaldırıp birlikte koymasıdır. Ve denildi: onun en şiddetli koşturmasıdır. Ve denildi: onun sıçrayışı ve ayakları yayılmış hâlde yere düşmesidir; eğer ayakları bitişik hâlde düşerse o **القَفْزُ**’dür. İbn Düreyd dedi: **القَفْزُ** sıçrayışta ayakların bitişmesidir; **النَّفْزُ** ise onların yayılmasıdır. el-Asmaî dedi: Ceylan **نَفَزَ** **يَنْفِزُ** ve **أَبَزَ** **يَأْبِزُ**; koşuşunda sıçradığı zaman. Ebû Zeyd dedi: **النَّفْزُ** ayaklarını toplaması sonra sıçramasıdır; ve inşad etti:

**إِراحَةَ الجِدايَةِ النَّفُوزِ**

Ebû Amr: ve **النَّفْزُ** korkudan dolayı ceylanın koşuşudur. Ve **النَّوافِزُ**: ayaklar; tekili **نافِزَةٌ**’dir; eş-Şemmâh dedi:

هَتُوفٌ إِذا ما خالَطَ الظَّبْيَ سَهْمُها،
وإِن رِيغَ منها أَسْلَمَتْه النَّوافِزُ

Yani ayaklar; bilinen ise **النَّواقِزُ**’dir.

Ve kadın çocuğunu **تُنَفِّزُ**; yani onu sallayıp zıplatır; ve onu **نَفَّزَتْهُ**; yani onu sallayıp zıplattı. Ve **التَّنْفِيزُ** ve **الإِنْفازُ**: okun eğriliğinin doğruluğundan bilinmesi için oku tırnak üzerinde döndürmektir; ve oku **أَنْفَزَ** ve onu **نَفَّزَه** **تَنْفِيزاً**; Evs b. Hacer dedi:

يُحَزْنَ إِذا أُنْفِزْنَ في ساقِطِ النَّدى،
وإِن كانَ يوماً ذا أَهاضِيبَ مُخْضِلا

**التهذيب**: **التَّنْفِيزُ** bir oku tırnağının üzerine koyman, sonra onu öteki elinle **تُنَفِّزَه**; ta ki tırnak üzerinde dönsün de, sana onun eğriliği doğruluğundan açıklansın.

Ve **النَّفِيزَةُ**: yayıkta dağınık olan, toplanmayan tereyağıdır.

Ve adam **نَفَزَ**: öldü.
