# نفص — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B5/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%81%D8%B5/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نفص](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B5.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: نفص

أَنْفَصَ الرجلُ ببوله إِذا رمى به. وأَنْفَصَت الناقة والشاةُ ببولها، فهي مُنْفِصة، دَفَعَت به دُفَعاً دُفَعاً، وفي الصحاح: أَخرجته دُفْعةً دُفْعةً مثل أَوزعت. أَبو عمرو: نافَصْت الرجل مُنافَصةً وهو أَن تقول له: تَبُول أَنت وأَبول أَنا فننظر أَيّنا أَبْعَدُ بَوْلاً، وقد نافَصَه فنَفَصَه؛ وأَنشد:
لعَمْري، لقد نافَصْتَني فنَفَصْتَني
بذي مُشْفَتَرٍ، بَوْلُه مُتَفاوِتُ
وأَخذ الغنمَ النُّفَاصُ. والنُّفَاصُ: داءٌ يأْخذ الغنم فتَنْفِصُ بأَبْوالِها أَي تَدْفَعُها دفعاً حتى تموت. وفي الحديث: مَوْت كنُفَاصِ الغنم، هكذا ورد في رواية، والمشهور: كقُعَاصِ الغنم. وفي حديث السنن العَشْر: وانْتِفَاصُ الماء، قال: المشهور في الرواية بالقاف وسيجيء، وقيل: الصواب بالفاء والمراد نَضْحُه على الذَّكَر من قولهم لِنَضْحِ الدم القليل نُفْصَة، وجمعها نُفَصٌ.
وأَنفَصَ في الضَّحِك وأَنْزَق وزَهْزَقَ بمعنى واحد: أَكْثَرَ منه. والمنْفاصُ: الكثيرُ الضَّحِك. قال الفراء: أَنْفَصَ بالضَّحِك إِنْفاصاً وأَنْفَصَ بشَفَتَيْه كالمَتَرَمِّزِ، وهو الذي يشير بشَفَتَيْه وعينيه. وأَنْفَصَ بنطفته: خَذَفَ؛ هذه عن اللحياني.
والنُّفْصَةُ: دُفْعة من الدم؛ ومنه قول الشاعر:
تَرْمي الدِّماءَ على أَكتافِها نُفَصا
ابن بري: النَّفِيصُ الماءُ العذب؛ وأَنشد لامرئ القيس:
كشَوْكِ السَّيالِ فهو عَذْبٌ نَفِيصُ

### Türkçe

**أَنْفَصَ** adam, idrarını attığı zaman (böyledir). Ve **أَنْفَصَت** dişi deve ve koyun idrarıyla; artık o **مُنْفِصة**’dir: onu iterek iterek itti; ve **الصحاح**’ta: onu itiş itiş çıkardı, **أَوزعت** gibi. **أَبو عمرو**: **نافَصْت** adamı **مُنافَصةً** (ile); ve o, ona şunu demendir: “Sen idrar yaparsın ve ben idrar yaparım; sonra hangimizin idrarının daha uzağa (gittiğine) bakarız”; ve gerçekten onu **نافَصَه** da onu **نَفَصَه**; ve (şu beyit) okundu:

Hayatıma yemin olsun, gerçekten sen benimle **نافَصْتَ** de beni **نَفَصْتَ**
**بذي مُشْفَتَرٍ** ile; onun idrarı değişkendir.

Ve koyunları **النُّفَاصُ** yakaladı. Ve **النُّفَاصُ**: koyunları yakalayan bir hastalıktır; böylece idrarlarıyla **تَنْفِصُ** (yani) onları iterek iter, ta ki ölünceye kadar. Ve hadiste: “koyunların **نُفَاصِ**’ı gibi ölüm”; işte bir rivayette böyle varid olmuştur; meşhur olan ise: “koyunların **قُعَاصِ**’ı gibi”dir. Ve **السنن العَشْر** hadîsinde: “ve suyun **انْتِفَاصُ**’ı”; dedi ki: rivayette meşhur olan **بالقاف** iledir ve gelecektir; ve denildi ki: doğru olan **بالفاء** iledir; murad, onların “az kanın serpilmesi” için **نُفْصَة** demelerinden, onu erkeklik uzvuna serpmektir; onun çoğulu **نُفَصٌ**’tur.

Ve **أَنفَصَ** gülmede, ve **أَنْزَق** ve **زَهْزَقَ** bir mânâdadır: ondan çoğalttı. Ve **المنْفاصُ**: çok gülen. **الفراء** dedi ki: **أَنْفَصَ** gülme ile **إِنْفاصاً**; ve **أَنْفَصَ** iki dudağıyla, **كالمَتَرَمِّزِ** gibi; ve o, iki dudağı ve iki gözüyle işaret eden kimsedir. Ve **أَنْفَصَ** nutfesiyle: fırlattı; bu, **اللحياني**’dendir.

Ve **النُّفْصَةُ**: kandan bir itiştir; ve ondan şairin sözü:

Kanları omuzlarının üzerine **نُفَصا** olarak atar.

**ابن بري**: **النَّفِيصُ** tatlı sudur; ve **امرئ القيس**’e ait olarak (şu beyit) okundu:

**كشَوْكِ السَّيالِ**; artık o tatlıdır, **نَفِيصُ**.
