# نفض — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B6/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%81%D8%B6/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نفض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B6.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: نفض

نَفَضْتُ الثوبَ والشجر أنْفُضُهُ نَفْضاً، إذا حرَّكته ليَنْتَفِضَ. ونَفَّضْتُهُ شدِّد للمبالغة. والنَفَضُ، بالتحريك:ما تساقطَ من الورق والثمر. والنُفاضُ بالضم والنُفاضَةُ: ما سقطَ من النَفْضِ. والمِنْفَضُ: المِنْسَفُ. ونَفَضَتِ المرأةُ كَرِشَها فهي نَفوضٌ: كثيرةُ الولدِ. ونَفَضَتِ الإبلُ أيضاً وأَنْفَضَتْ: نُتِجَتْ. والنافِضُ من الحمَّى: ذات الرعدة. يقال: أخذته حُمَّى نافِضٌ. ونَفَضَتْهُ الحمَّى فهو مَنْفوضٌ. والنُفْضَةُ بالضم: النُفَضاءُ، وهي رِعْدةُ النافِضِ. والنُفْضَةُ أيضاً: المطَرة تصيب القطعة من الأرض وتخطئ القطعة. وأَنْفَضَ القومُ، أي هلكت أموالهم. وأَنْفَضوا أيضاً، مثل أرملوا، إذا فَني زادهم والاسمُ النُفاضُ. والنِفاضُ بالكسر: إزارٌ من أُزُر الصبيان. يقال: ما عليه نِفاضٌ. والنَفَضَةُ بالتحريك: الجماعةُ يُبْعَثونَ في الأرض لينظروا هل فيها عدوٌّ أو خوفٌ. وكذلك النَفيضةُ نحو الطليقة. قالت سعدى الجُهَنية ترثي أخاها أسعد:
يَرِدُ المياهَ حَضيرةً ونَفيضَةًوِرْدَ القَطاةِ إذا اسْمَأَلَّ التُبَّعُ
تعني إذا قَصُرَ الظلُّ نصفَ النهار. والجمع النَفائِضُ. وقد نَفَضْتُ المكانَ نَفْضاً، واسْتَنْفَضْتُهُ وتَنَفَّضْتُهُ، إذا نظرت جميع ما فيه. قال زهير يصف البقرة:
وتَنْفُضُ عنها غَـيْبَ كُـلِّ خـمـيلةٍوتخشى رُماة الغَوْثِ من كلِّ مَرْصَدِ
واسْتَنْفَضَ القومُ، أي بعثوا النَفيضَةَ. ويقال: إذا تكلَّمتَ ليلاً فاخفِضْ، وإذا تكلَّمتَ نهاراً فانْفُضْ، أي التفتْ هل ترى من تكره.

### Türkçe

**نَفَضْتُ** elbiseyi ve ağacı **أَنْفُضُهُ نَفْضاً**, onu silkelersem ki silkelensin. Ve **نَفَّضْتُهُ** (şeddeli), mübalağa için. Ve **النَفَضُ**, harekeli olarak: yapraktan ve meyveden dökülen şey. Ve **النُفاضُ** (damme ile) ve **النُفاضَةُ**: **النَفْضِ**’den düşen şey. Ve **المِنْفَضُ**: **المِنْسَفُ**.

Ve kadın **نَفَضَتِ** karnını; o hâlde o **نَفوضٌ**’dur: çok çocuklu. Ve develer de **نَفَضَتِ** ve **أَنْفَضَتْ**: doğurdu. Ve hummadan **النافِضُ**: titremeli olan. Denir: onu **حُمَّى نافِضٌ** tuttu. Ve humma onu **نَفَضَتْهُ**; o hâlde o **مَنْفوضٌ**’dur. Ve **النُفْضَةُ** (damme ile): **النُفَضاءُ**; o, **النافِضِ**’in titremesidir. Ve **النُفْضَةُ** da: bir yer parçasına isabet edip bir yer parçasını ıskalayan yağmur.

Ve kavim **أَنْفَضَ** etti; yani malları helâk oldu. Ve **أَنْفَضوا** da, **أرملوا** gibi: azıkları tükendiği zaman; isim **النُفاضُ**dur. Ve **النِفاضُ** (kesre ile): çocukların izarlarından bir izar. Denir: onun üzerinde **نِفاضٌ** yoktur.

Ve **النَفَضَةُ** (harekeli olarak): yeryüzünde gönderilen topluluk; onda düşman yahut korku var mı diye baksınlar diye. Ve aynı şekilde **النَفيضةُ**, **الطليقة** gibi. Sa‘dâ el-Cüheniyye, kardeşi Es‘ad için mersiye söylerken dedi:
يَرِدُ المياهَ حَضيرةً ونَفيضَةًوِرْدَ القَطاةِ إذا اسْمَأَلَّ التُبَّعُ
Yani, gölge gün ortasının yarısında kısaldığı zaman. Çoğulu **النَفائِضُ**dur.

Ve ben mekânı **نَفَضْتُ** **نَفْضاً**, ve onu **اسْتَنْفَضْتُهُ** ve onu **تَنَفَّضْتُهُ**; içindeki her şeye baktığım zaman. Züheyr, ineği vasfederken dedi:
وتَنْفُضُ عنها غَـيْبَ كُـلِّ خـمـيلةٍوتخشى رُماة الغَوْثِ من كلِّ مَرْصَدِ
Ve kavim **اسْتَنْفَضَ** etti; yani **النَفيضَةَ**yı gönderdiler. Ve denir: gece konuştuğun zaman alçalt; gündüz konuştuğun zaman ise **انْفُضْ**; yani hoşlanmadığını gördün mü diye etrafına bak.
