# نفع (ن-ف-ع) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%81%D8%B9

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Fayda eder

- Harfler: ن - ف - ع
- Kur'an'da: 50 geçiş · 49 ayet · 22 sîga
- 12 sözlük

## Sîgalar (22)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [نَفْعًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/siga/%D9%86%D9%8E%D9%81%D9%92%D8%B9%D9%8B%D8%A7.md) | فَعْلًا | Fayda | 9 | 9 | [4:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/4:11.md) |
| [يَنْفَعُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/siga/%D9%8A%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%B9%D9%8F.md) | يَفْعَلُ | Fayda eder | 8 | 8 | [2:164](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/2:164.md) |
| [مَنَافِعُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/siga/%D9%85%D9%8E%D9%86%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D8%B9%D9%8F.md) | مَفَاعِلُ | Faydalar | 4 | 4 | [22:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/22:33.md) |
| [يَنْفَعُهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/siga/%D9%8A%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%B9%D9%8F%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | يَفْعَلُهُمْ | Onlara fayda eder | 4 | 4 | [2:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/2:102.md) |
| [تَنْفَعُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/siga/%D8%AA%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%B9%D9%8F.md) | تَفْعَلُ | Fayda eder | 3 | 3 | [20:109](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/20:109.md) |
| [وَمَنَافِعُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/siga/%D9%88%D9%8E%D9%85%D9%8E%D9%86%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D8%B9%D9%8F.md) | وَمَفَاعِلُ | Ve faydalar | 3 | 3 | [2:219](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/2:219.md) |
| [يَنْفَعَكُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/siga/%D9%8A%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | يَفْعَلَكُمْ | Size fayda eder | 2 | 2 | [33:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/33:16.md) |
| [يَنْفَعَنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/siga/%D9%8A%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | يَفْعَلَنَا | Bize fayda eder | 2 | 2 | [12:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/12:21.md) |
| [يَنْفَعُكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/siga/%D9%8A%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%B9%D9%8F%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | يَفْعَلُكُمْ | Size fayda eder | 2 | 2 | [11:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/11:34.md) |
| [تَنْفَعَكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/siga/%D8%AA%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | تَفْعَلَكُمْ | Size fayda eder | 1 | 1 | [60:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/60:3.md) |
| [تَنْفَعُهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/siga/%D8%AA%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%B9%D9%8F%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | تَفْعَلُهَا | Ona fayda eder | 1 | 1 | [2:123](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/2:123.md) |
| [تَنْفَعُهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/siga/%D8%AA%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%B9%D9%8F%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | تَفْعَلُ | Onlara fayda eder | 1 | 1 | [74:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/74:48.md) |
| [فَتَنْفَعَهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/siga/%D9%81%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D9%87%D9%8F.md) | فَتَفْعَلَهُ | Ona fayda etmesi sebebiyle | 1 | 1 | [80:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/80:4.md) |
| [فَنَفَعَهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/siga/%D9%81%D9%8E%D9%86%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | فَفَعَلَهَا | Hemen ona fayda etti | 1 | 1 | [10:98](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/10:98.md) |
| [مَنَافِعَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/siga/%D9%85%D9%8E%D9%86%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D8%B9%D9%8E.md) | مَفَاعِلَ | Faydalar | 1 | 1 | [22:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/22:28.md) |
| [نَفَعَتِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/siga/%D9%86%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D8%AA%D9%90.md) | فَعَلَتْ | Fayda etti | 1 | 1 | [87:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/87:9.md) |
| [نَفْعِهِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/siga/%D9%86%D9%8E%D9%81%D9%92%D8%B9%D9%90%D9%87%D9%90.md) | فَعْلِهِ | Onun faydası | 1 | 1 | [22:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/22:13.md) |
| [نَفْعِهِمَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/siga/%D9%86%D9%8E%D9%81%D9%92%D8%B9%D9%90%D9%87%D9%90%D9%85%D9%8E%D8%A7.md) | فَعْلِهِمَا | İkisinin faydası | 1 | 1 | [2:219](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/2:219.md) |
| [يَنْفَعُكَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/siga/%D9%8A%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%B9%D9%8F%D9%83%D9%8E.md) | يَفْعَلُكَ | Sana fayda eder | 1 | 1 | [10:106](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/10:106.md) |
| [يَنْفَعُنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/siga/%D9%8A%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%B9%D9%8F%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | يَفْعَلُنَا | Bize fayda eder | 1 | 1 | [6:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/6:71.md) |
| [يَنْفَعُهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/siga/%D9%8A%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%B9%D9%8F%D9%87%D9%8F.md) | يَفْعَلُهُ | Ona fayda eder | 1 | 1 | [22:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/22:12.md) |
| [يَنْفَعُونَكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/siga/%D9%8A%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | يَفْعَلُونَكُمْ | Size fayda ederler | 1 | 1 | [26:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/26:73.md) |

## Mücavir kökler — 75 mücavir (280 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [ضرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%B1.md) — 17 ortak ayet · G² 94 · “Darir” zor, bulanık gören kişi demektir
2. [شفع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D8%B9.md) — 5 ortak ayet · G² 24 · “Şefeve” dudak demektir
3. [دون](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88%D9%86.md) — 9 ortak ayet · G² 24 · Dane, inek yavrusuna denir
4. [ملك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%84%D9%83.md) — 10 ortak ayet · G² 23 · Melekut, tüm kainatı mülk olarak varlığını ifade eder
5. [يوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%88%D9%85.md) — 12 ortak ayet · G² 15 · “Yemm” durgun akan su demektir
6. [بأس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%A3%D8%B3.md) — 5 ortak ayet · G² 14 · Bes besese dağınık taşlar demektir
7. [عذر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Özür
8. [مرأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D8%A3.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · Mer’, “merve”den dönüşmüştür
9. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 20 ortak ayet · G² 9 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
10. [ولد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%AF.md) — 4 ortak ayet · G² 8 · “Yavru” demektir
11. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 24 ortak ayet · G² 8 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
12. [نفس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B3.md) — 7 ortak ayet · G² 8 · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir
13. [شري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Satın aldılar
14. [فلك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D9%83.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Fülk (kef), İğ topacı demektir
15. [متع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AA%D8%B9.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · Mut’a, üzerine ev eşyasını konduğu yüksekçe yer; sonra…
16. [عسى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B3%D9%89.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Umulur
17. [ظلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md) — 6 ortak ayet · G² 5 · Zalimler
18. [خلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%82.md) — 5 ortak ayet · G² 4 · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir
19. [أذن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0%D9%86.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · Kulak demektir
20. [أنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D8%B3.md) — 6 ortak ayet · G² 4 · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir
21. [أكل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%83%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · Ekel pas demektir
22. [أجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · İcl havuz demektir
23. [عبد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A8%D8%AF.md) — 5 ortak ayet · G² 3 · Ana kapının önündeki bekçidir
24. [حمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Haml: İple yüklenen yük demektir
25. [دعو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88.md) — 4 ortak ayet · G² 3 · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir
26. [ذكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%83%D8%B1.md) — 5 ortak ayet · G² 3 · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır
27. [شيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A3.md) — 7 ortak ayet · G² 3 · Şey
28. [غيب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%8A%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Ğayb, Uzaktan bakıldığında arazide kapalı kalmış yere, dibi…
29. [موه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D9%87.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Su
30. [سمي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Ad verilen
31. [جري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Cariye yelkenli sandal demektir
32. [رضي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Radiy : Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt
33. [نعم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D9%85.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · "Neam" geviş getiren çift parmaklı hayvanların ortak adıdır
34. [علو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · “A’leve” kökünden fiilin ismi olmuş ve “gel !” anlamındadır
35. [بعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%AF.md) — 4 ortak ayet · G² 2 · Baid uzak demektir
36. [شرك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D9%83.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Tasma kayış demektir
37. [موت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%AA.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Kış uykusundan uyanmış yılana hayy, kış uykusundaki yılana…
38. [وحد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AD%D8%AF.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…
39. [شطن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B7%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Şetan, kuyudan su çekilen uzun iptir
40. [مول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Onların malları
41. [علم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%85.md) — 9 ortak ayet · G² 2 · Dağın sivri noktası demektir
42. [أخذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md) — 4 ortak ayet · G² 2 · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…
43. [كثر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Kesr(sin ile) kırık demektir
44. [بعض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%B6.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…
45. [أرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B1%D8%B6.md) — 6 ortak ayet · G² 2 · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
46. [حيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Uyanık yılan demektir
47. [نزل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B2%D9%84.md) — 4 ortak ayet · G² 2 · “Nezle” konaklama yeri demektir
48. [قرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Suyun içine konduğu kap veya tulum demektir
49. [نور](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Ateş demektir
50. [نهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%87%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…
51. [رجع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Rac’, ırmakta akan suyun ters istikamette aktığı yerdir
52. [أمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Emam ön demektir
53. [سمو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%88.md) — 4 ortak ayet · G² 1 · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır
54. [نظر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B8%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Korkuluk demektir
55. [خلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Half : Ense demektir
56. [رود](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · “Raid”, bir şeyi çevirmek için kullanılan koldur
57. [قتل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AA%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…
58. [بنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%86%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Oğullar
59. [نصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B5%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Bereketli yağmurla sulanmış toprak demektir
60. [بصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B5%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%81%D8%B9/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | نفع |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [خير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%8A%D8%B1.md), [فضل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B6%D9%84.md), [صلح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD.md) |
| Zıt Kök | [ضرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%B1.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir varlığın kendisinden başkasına hayır, destek veya elverişlilik sunması; eksikliği tamamlayan ve varlığı tahkim eden katkı |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın gerçek fail olan Allah karşısındaki mutlak muhtaçlığı ile sahte ilahların, putların ve dünyevi dayanakların hiçbir ontolojik ya da eskatolojik katkı sağlayamayacağı gerçeği |
| Çekirdek Özet 3 | Bir eylemin veya nesnenin değerinin yalnızca anlık pratik faydaya değil, nihai akıbete ve varoluşsal gayeye yaptığı kalıcı müspet katkıya göre belirlenmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökün anlamını pragmatist, anlık ve bencil dünyevi menfaate indirgeyerek ayetlerdeki ontolojik ve uhrevi yetkinleşme boyutunu gözden kaçırmak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| نف | İçten dışa doğru hareket etme, fışkırma, üfleme, yayılma ve boşluğa çıkarak etki gösterme; nitekim [نفخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AE.md) üflemeyi, [نفث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AB.md) tükürük veya nefes püskürtmeyi, [نفح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AD.md) kokunun veya rüzgârın yayılmasını, [نفق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82.md) tünelden dışarı çıkışı ve harcamayı, [نفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%84.md) asıl payın dışına taşan fazlalığı ifade eder | ع | ع harfinin boğazın ortasından çıkan derin, kuşatıcı ve açığa çıkarıcı niteliği, dışa taşan ve yayılan bu gücü somut bir varlığa yönelterek onda kalıcı bir iyilik, elverişlilik ve tahkim edici bir tesir oluşturacak şekilde sabitleştirmiştir. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ن | Filiz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılık | Yaşamın sürekliliğini, hareket enerjisini ve kendiliğinden dışa doğru gelişen canlı potansiyeli simgeler. |
| ف | Ağız; söz, açıklık, kenar | Bir açıklıktan dışarıya yönelişi, aktarımı, dış dünyaya açılan temas noktasını ve salıvermeyi temsil eder. |
| ع | Göz; görme, bilme, kaynak | Açığa çıkan şeyin görünürlük kazanmasını, derin kaynağa bağlanmasını ve bilinçli/fark edilir bir etki odağı haline gelmesini ifade eder. |
| نفع | Canlı potansiyelin bir açıklıktan dışarı taşarak görünür bir hedefe hayır ve destek olarak yönelmesi | İçerideki diriltici ve geliştirici gücün dışarıya aktarılması, muhatabın eksiğini kapatıp onu görünür kılacak şekilde tahkim etmesi hareketidir. |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Su tulumunun (mezâde) iki yanına dikiş yerlerini sağlamlaştırmak, yük taşırken yırtılmasını önlemek veya yırtılan yeri yamamak amacıyla dikilen takviye deri parçası (en-nif‘a / en-nef‘a). Nesneyi dağılmaktan kurtaran, işlevini sürdürmesini sağlayan dış destek. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Ebû Züeyb el-Hüzelî şiirinde bu kökü malın insanı yıpranmaktan koruyan, onun işlerini görerek sahibine destek sağlayan imkân anlamında kullanmıştır: قالت أُمَيْمةُ ما لجِسْمِكَ شاحِباً / مُنْذُ ابْتَذَلْتَ ومِثْلُ مالِكَ يَنْفَعُ |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem bedevi kullanımında نفع kökü, özellikle zorlu çöl koşullarında bir kabilenin, hayvanın veya eşyanın diğerine sağladığı hayati destek, himaye ve işe yararlık anlamında kullanılmıştır. Ayrıca klasik sözlüklerde şahsın başkasından destek ve himaye istemesi durumunu ifade eden mastanfi' (مستنفع) kullanımı aktarılır. |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Lisānü’l-Arab, Maqāyīsü’l-Luğa.

### Sami etimolojik katman

Arapça نفع kökü, klasik sözlüklerde zararın zıddı olarak tanımlanmakla birlikte, semantik gelişiminde fiziksel bir nesneyi sağlamlaştırma, eksikliğini giderme ve ona dışarıdan koruyucu bir güç ekleme matrisine dayanır. Erken Sami kök katmanında نف ikili çekirdeği genellikle nefes vermek, dışarı üflemek, kabarmak ve yayılmak gibi dışa taşma hareketlerini kodlarken, üçüncü harf olan ‘ayn harfiyle birleştiğinde Güney Sami ve Arap sahasında özelleşerek müspet bir sonuç doğuran eylem niteliği kazanmıştır. İbranice ve Süryanicede bu kök doğrudan Arapçadaki geniş ahlaki ve hukuki anlamıyla müstakil bir birincil kök olarak yaygınlık göstermez; İbranicede kâr ve çıkar anlamları daha ziyade יעל veya סכן gibi köklerle karşılanırken, Arapça نفع kökü bedevi hayatın tulum yamama ve deri parçasıyla takviye etme gibi somut zanaat terimlerinden ahlaki, iktisadi ve itikadi sahaya aktarılan özgün bir anlamsal genişleme çizgisi sergiler. Bu bakımdan kök, Güney Sami dil havzasında pratik bir onarma ve destekleme eyleminden mutlak hayır ve işe yararlık kavramına doğru evrilmiş yerli bir semantik zenginleşmeye işaret eder.

Güven: Güçlü

Kaynak: Maqāyīsü’l-Luğa, Lisānü’l-Arab, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Su kabını takviye eden parça (nif‘a) anlamından mutlak hayır ve faydaya geçiş | Bir nesnenin dağılmasını önleyen fiziksel ek parça, soyutlanarak insanın varlığını veya durumunu koruyup iyileştiren her türlü imkâna isim olmuştur. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | نف ikili çekirdeğinin yayılma ve taşma kökleriyle ortaklığı | İkili çekirdek seviyesindeki dışa taşma ve hareket dinamiği Sami dillerinde ortaktır; ancak üçlü kök olarak نفع biçimi en yetkin morfolojik ve semantik gelişimini Arapçada tamamlamıştır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami dışı Afro-Asyatik kollarda kökün doğrudan karşılığına dair güvenilir ve düzenli ses denkliği içeren veri tespit edilememiştir. | Veri bulunamadı |

Kaynak: Lisānü’l-Arab, Gesenius, HALOT.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| نفع | Anlamlı | Fayda vermek, takviye etmek | Birine hayır ulaştırmak, eksiğini gidermek, işe yarar kılmak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| [نعف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D9%81.md) | Anlamlı | Dağın etek kısmı, yüksek yer | Dağın düzlüğe kavuştuğu engebeli ve yüksek etekleri, vadinin yukarı kısmı | Kur'an'da geçmez; yükseklik ve belirginleşme yönü taşır |
| [فنع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%86%D8%B9.md) | Anlamlı | Yayılmak, bollaşmak, çokluk | Kokunun veya cömertliğin etrafa bolca yayılması, malın çoğalması | Kur'an'da geçmez; نفع ile yayılma ve çokluk bağlamında anlamdaştır |
| [فعن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B9%D9%86.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel (kullanım dışı) kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| [عنف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D9%81.md) | Anlamlı | Sertlik, kabalık, hırpalama | Bir şeye yumuşaklıkla değil güç ve zor kullanarak yaklaşmak | Kur'an'da geçmez; zıtlaşma ve yıkıcılık nüansı barındırır |
| [عفن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%81%D9%86.md) | Anlamlı | Çürüme, kokuşma, bozulma | Nem ve kapalılık sebebiyle maddenin yapısının bozularak pis kokması | Kur'an'da geçmez; faydanın zıddı olan yok oluş ve işe yaramazlık hali |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| نفع | Merkez | İşe yararlık, destek, olumlu tesir | Bir eksikliği gideren, muhatabına bizzat değer katan ve zarar vermeyen her türlü katkı | Somut takviyeden soyut hayra kadar uzanan geniş fayda |
| [خير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%8A%D8%B1.md) | Komşu | Mutlak iyilik ve üstünlük | [خير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%8A%D8%B1.md) varlığın özündeki ontolojik iyiliği ve seçilmişliği ifade ederken, نفع bu iyiliğin fiilen bir hedefe tesir edip işe yaramasını anlatır | Tercih edilen ve bizatihi iyi olan durum |
| [فضل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B6%D9%84.md) | Komşu | Artıklık, lütuf, fazlalık | [فضل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B6%D9%84.md) bir ihtiyacın ötesinde verilen ekstra ihsan ve derece üstünlüğüdür; نفع ise ihtiyacı kapatan temel işlevselliği de kapsar | Hak edilenden fazla verilen ihsan |
| [صلح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD.md) | Komşu | Bozukluğun gitmesi, uygunluk | [صلح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD.md) bir şeyin kendi doğasına ve amacına elverişli hale gelmesidir; نفع ise o elverişlilikten başkalarının istifade etmesidir | Denge, nizam ve bozulmamışlık hali |
| [ضرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%B1.md) | Zıt | Zarar, eksilme, hasar | [ضرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%B1.md) varlığın bütünlüğünü bozan, eksilten ve ona acı veren her türlü olumsuz tesirdir; نفع ise bunu telafi eden zıddıdır | Varlıkta meydana gelen noksanlık ve tahribat |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | نفع | Hayır ulaştırmak, takviye etmek | Varlıktaki eksiği tamamlayan ve zarar vermeyen müspet katkı | Kesin |
| Latince | prodesse, beneficium | Faydalı olmak, iyilik sağlamak | prodesse birinin lehine olmak ve desteklemek anlamına gelir; kökün takviye yönünü iyi karşılar | Güçlü |
| İngilizce | benefit, utility, profit | Yarar, fayda, işe yararlık | benefit ahlaki ve genel faydayı karşılarken, utility ve profit kavramları kökün metafizik boyutunu dışarıda bırakıp pragmatik alana daraltır | Güçlü |
| Almanca | nützen, Nutzen, Frommen | Fayda sağlamak, yarar | Nutzen teknik ve iktisadi yararı öne çıkarır; eski bir kelime olan Frommen ise hayır ve salah yönünü tamamlar | Güçlü |
| Fransızca | profiter, utilité, bienfait | İstifade etmek, hayırlı katkı | bienfait yapılan iyiliği, utilité işlevsel yararı karşılar; manevi ve ontolojik boyutu tam kuşatamaz | Güçlü |

Kaynak: Lewis & Short Latin Dictionary, Oxford English Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| İlahlık iddiasını çürütme | Acziyet ve sahte tanrıların fayda verememesi | Müşriklerin taptığı putların kendilerine ne zarar ne de fayda veremeyeceğini bildiren ayetler (Furkan [25:3](https://lisan.digital/tr/ayet/25:3.md), Yunus [10:18](https://lisan.digital/tr/ayet/10:18.md), Enbiya [21:66](https://lisan.digital/tr/ayet/21:66.md)) |
| Eskatolojik / Uhrevi kurtuluş | Kıyamet günü amelsiz veya imansız faydasızlık | Kıyamet gününde malın, çocukların, soyun veya şefaatin geçerli bir iman olmadan işe yaramayacağını bildiren ayetler (Şuara [26:88](https://lisan.digital/tr/ayet/26:88.md), Mümtehine [60:3](https://lisan.digital/tr/ayet/60:3.md), Müddessir [74:48](https://lisan.digital/tr/ayet/74:48.md)) |
| Nesnelerin ve canlıların işlevselliği | İnsan hayatı için yaratılan somut nimetler | Hayvanlarda, demirde veya tabiat olaylarında insanlar için var edilen bedensel ve iktisadi faydalar (Nahl [16:5](https://lisan.digital/tr/ayet/16:5.md), Hac [22:28](https://lisan.digital/tr/ayet/22:28.md), Hadid [57:25](https://lisan.digital/tr/ayet/57:25.md)) |
| Hukuki ve ahlaki sorumluluk | Bireysel ve toplumsal kazanım, miras payı | Mirasçıların hangisinin insana daha faydalı olacağının bilinemeyeceğini belirten fıkhi bağlam (Nisa [4:11](https://lisan.digital/tr/ayet/4:11.md)) |
| İman ve tövbenin kabul vakti | Ye's anındaki imanın geçersizliği | Azap veya ölüm anında gösterilen imanın kişiyi kurtarmayacağını ifade eden ayetler (En'am [6:158](https://lisan.digital/tr/ayet/6:158.md), Mü'min [40:85](https://lisan.digital/tr/ayet/40:85.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | es-Sıfât ve'l-Esmâ (en-Nâfi‘), Hüsün ve Kubuh | Gerçek fayda ve zararı yaratanın yalnızca Allah olması; Allah'ın fiillerinde bir fayda (garaz/maslahat) gözetip gözetmediği tartışması | Mutlak yaratıcı kudret ve ilahi fiillerin hikmeti |
| Fıkıh | Menfaat akitleri (İcâre, Âriyet, Hibe), Maslahat | Eşyanın aynı ile menfaatinin (kullanım değerinin) ayrılması; akitlerde menfaatin hukuki bir mal sayılıp sayılmayacağı | Hukuki ve iktisadi kullanım değeri, istifade hakkı |
| Tefsir | Tevhid delilleri ve kıyamet tasvirleri | Putların zararı defetmekten ve menfaati celbetmekten aciz oluşunun tevhidin aklı delili kılınması | İlah olmanın zorunlu şartı olarak mutlak tasarruf ve fayda verme gücü |
| Hadis | Ahlak ve toplumsal sorumluluk | "İnsanların en hayırlısı insanlara en çok faydası dokunandır" gibi nebevi ilkelerde aktif hayır üretimi | Bencillikten arınmış, topluma yayılan üretken iyilik |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve kulluk | Mutlak sığınak ve yegâne fail | Sahte bağlılıkları tasfiye etme | Kulun yalnızca gerçek fayda ve zarar sahibi olan Allah'a yönelmesi, şirk şaibelerinden arınması | Kesin |
| İlmi | Ameli bilgi | Faydalı ilim (el-ilmu'n-nâfi‘) | Bilgiyi ahlaka ve ıslaha dönüştürme | Amelle bütünleşmeyen, varoluşa katkı sunmayan teorik malumatın değersizleşmesi, ilmin insana ve evrene katkı üretmesi | Güçlü |
| Siyasi | Hükümranlık ve adalet | Kamu maslahatını temin | Otoritenin meşruiyet zemini | Siyasi iktidarın halkın can, mal ve akıl güvenliğini sağlayarak toplumsal tahribatı önleme ve kamu faydası üretme vazifesi | Güçlü |
| İktisadi | Üretim ve tüketim | Kullanım değeri ve bereket | Emeği ve serveti reel faydaya bağlama | Sanal veya spekülatif kazançlar yerine demir, hayvanlar ve ticaret gibi somut hayatı ikame eden reel değerlerin dolaşımı | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Sisteme enerji girdisi sağlayan pozitif iş ($W > 0$) ve entropiyi azaltan termodinamik katkı | Bir sistemin kendi başına bırakıldığında dağılmaya (entropiye) meyilli olması karşısında, dışarıdan veya içeriden yapılan yapıcı müdahalenin sistemi düzenli, çalışır ve kararlı tutması durumu kökün fiziksel tulum takviyesi mantığıyla birebir örtüşür. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Pozitif dışsallık (positive externality) ve sosyal refah fonksiyonu | Bireysel bir eylemin sadece failine değil, çevresindeki aktörlere de maliyetsiz bir iyileşme, destek ve yaşam kalitesi artışı sağlaması sosyolojik ve iktisadi açıdan نفع kökünün yapısıyla tam bir izomorfizm gösterir. | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca kapitalist/pragmatist anlamda maddi kâr, bireysel çıkar ve dünyevi kullanışlılığa indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | نفع, sadece bu dünyadaki anlık pratik menfaatleri değil, bilakis ahiretteki nihai kurtuluşu, tevhid bilincini, ruhsal arınmayı ve insanın ontolojik bütünlüğünü koruyan kalıcı iyiliği ifade eder. Nitekim Kur'an'da ahirette fayda vermeyecek şeyler ısrarla vurgulanarak gerçek faydanın kalıcı eskatolojik esenlik olduğu gösterilir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Pragmatik bir yaklaşımla, kısa vadede getiri sağlayan fakat uzun vadede helake sürükleyen günahların ve zulümlerin "faydalı" zannedilmesi; buna karşılık meşakkatli olan hakikatin ve adaletin "faydasız" görülmesi tehlikesi doğar. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın tevhid çağrısı büyük oranda "fayda ve zarar verememe" ilkesi üzerinden inşa edilir. İnsanın sahte tanrılara, dünyevi güç odaklarına ve fanilere tapınmasının altında yatan psikolojik yanılsama, onların fayda sağlayabileceği zannıdır. Kök, bu yanılsamayı yıkarak tevhidi zihne yerleştirir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Şirk eleştirisi yapan ayetlerde, kıyamet sahnelerini anlatan uyarılarda (özellikle şefaatin ve soy bağının geçersizliği bağlamında) ve yeryüzündeki varlıkların (demir, ekinler, hayvanlar) insanın hizmetine verildiğini belirten nimet ayetlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İnsanın kendi gücüne, soyuna, servetine veya aracı kıldığı putlara güvenerek ilahi adaletten kurtulabileceği zannını düzeltir; hakiki faydanın ancak Allah'ın rızasına ve selim bir kalbe ulaştıracak amellerde olduğunu gösterir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Su kabının kenarına yırtılmayı ve dağılmayı önlemek üzere dikilen koruyucu deri parçası; bir nesneye dağılmaması için yapılan dış takviye.
- Soyut anlam: Bir varlığın kendisinden başkasına yönelttiği, onun eksikliğini gideren, onu koruyan, yetkinleştiren ve nihai kurtuluşuna katkı sağlayan kalıcı hayır.
- Sistematik karşılık: İlahlık iddiasını ve sahte güven odaklarını çürüten ontolojik bağımlılık ölçütü; adaleti ve kamu maslahatını gözeten değer standardı.
- LaTeX modeli: $$\Delta U(x) = \sum_{t=0}^{\infty} \gamma^t \big( f(x_t) - d(x_t) \big) > 0$$
- LaTeX açıklaması: Model, $x$ eyleminin veya varlığının ürettiği gerçek faydayı ($\Delta U$) temsil eder. $f(x_t)$ zaman içindeki müspet katkıyı (hayır ve istifadeyi), $d(x_t)$ ise ortaya çıkan zararı veya tahribatı gösterir. $\gamma \in (0, 1]$ sonsuz zamana yayılan iskonto ve ahiret süreklilik katsayısıdır. Bir şeyin Kur'an nazarında gerçek bir menfaat (نفع) sayılabilmesi için, anlık getirilerin toplam zarardan arındırılmış nihai dengesinin kesin bir şekilde sıfırdan büyük olması ($\Delta U > 0$) zorunludur; anlık getirisi olsa dahi nihai akıbette negatife düşen durumlar kökün hakiki anlamına dahil edilemez.

## Geçtiği ayetler (49 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%81%D8%B9/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/2:102.md) — يَنْفَعُهُمْ

وَاتَّبَعُوا مَا تَتْلُو الشَّيَاطِينُ عَلَى مُلْكِ سُلَيْمَانَ وَمَا كَفَرَ سُلَيْمَانُ وَلَكِنَّ الشَّيَاطِينَ كَفَرُوا يُعَلِّمُونَ النَّاسَ السِّحْرَ وَمَا أُنْزِلَ عَلَى الْمَلَكَيْنِ بِبَابِلَ هَارُوتَ وَمَارُوتَ وَمَا يُعَلِّمَانِ مِنْ أَحَدٍ حَتَّى يَقُولَا إِنَّمَا نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلَا تَكْفُرْ فَيَتَعَلَّمُونَ مِنْهُمَا مَا يُفَرِّقُونَ بِهِ بَيْنَ الْمَرْءِ وَزَوْجِهِ وَمَا هُمْ بِضَارِّينَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ وَيَتَعَلَّمُونَ مَا يَضُرُّهُمْ وَلَا يَنْفَعُهُمْ وَلَقَدْ عَلِمُوا لَمَنِ اشْتَرَاهُ مَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلَاقٍ وَلَبِئْسَ مَا شَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Ve onlar şeytanların Süleyman’ın mülkü aleyhine uydurdukları şeylerin ardına düştüler. Halbuki Süleyman asla küfretmedi. Sadece şeytanlar küfrettiler. Onlar, insanlara sihri ve Babil’de ki iki meleğe; Harut ile Marut a indirilenleri öğretiyorlardı. Bu iki melek ise: «Biz ancak imtihan için gönderildik, sakın küfretme. «demedikçe kimseye sihirden bir şey öğretmezlerdi. Onlardan koca ile karısının arasını ayıracak şeyler öğrendiler. Halbuki bunlar, Allah’ın izni olmadıkça o sihirle kimseye zarar verici değillerdi. Onlarsa kendilerine zarar verip fayda vermeyen şeyleri öğreniyorlardı. Andolsun ki, onlar onu satın alan kimse için ahirette hiçbir olmayacağını biliyorlardı. Ne fena birşey karşılığında nefislerini sattılar. Şayet bilmiş olsalardı?

### [Bakara 2:123](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/2:123.md) — تَنْفَعُهَا

وَاتَّقُوا يَوْمًا لَا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئًا وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا عَدْلٌ وَلَا تَنْفَعُهَا شَفَاعَةٌ وَلَا هُمْ يُنْصَرُونَ

Meal (IK): Ve öyle bir günden sakının ki, o gün kimse kimseden yana bir şey ödeyemez, kimseden bedel kabul olunmaz, şefaat fayda vermez ve yardım olunmaz.

### [Bakara 2:164](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/2:164.md) — يَنْفَعُ

إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْكِ الَّتِي تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِمَا يَنْفَعُ النَّاسَ وَمَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّمَاءِ مِنْ مَاءٍ فَأَحْيَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فِيهَا مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ وَتَصْرِيفِ الرِّيَاحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ

Meal (IK): Şüphesiz ki göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün değişmesinde, insanlara yararlı şeylerle denizde akan gemilerde, Allah’ın gökten indirip, yeryüzünü ölümünden sonra dirilttiği suda, her türlü canlıyı orada yaymasında, rüzgarların değiştirilmesinde, gökle yer arasında emre hazır bekleyen bulutta elbette akleden bir kavim için ayetler vardır.

### [Bakara 2:219](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/2:219.md) — وَمَنَافِعُ · نَفْعِهِمَا

يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمَا وَيَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ

Meal (IK): Sana içkiden ve kumardan soruyorlar. De ki: İkisinde de hem büyük günah, hem de insanlar için faydalar vardır. Günahları ise faydalarından daha büyüktür. Ve sana ne infak edeceklerini soruyorlar. De ki: İhtiyaçlarınızdan artanı. Düşünesiniz diye Allah size ayetlerini böyle açıklıyor.

### [Nisa 4:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/4:11.md) — نَفْعًا

يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلَادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ فَإِنْ كُنَّ نِسَاءً فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَ وَإِنْ كَانَتْ وَاحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ وَلِأَبَوَيْهِ لِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِنْ كَانَ لَهُ وَلَدٌ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلَدٌ وَوَرِثَهُ أَبَوَاهُ فَلِأُمِّهِ الثُّلُثُ فَإِنْ كَانَ لَهُ إِخْوَةٌ فَلِأُمِّهِ السُّدُسُ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِي بِهَا أَوْ دَيْنٍ آبَاؤُكُمْ وَأَبْنَاؤُكُمْ لَا تَدْرُونَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعًا فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا

Meal (IK): Çocuklarınızın mirastaki durumu hakkında Allah, size şöyle emir buyuruyor: Erkeğe iki dişinin hissesi kadardır. Eğer kadınlar ikinin üstünde ise; bırakılan malların üçte ikisi onlarındır. Şayet kız tek ise, yarısı onundur. Ölenin çocuğu varsa; ana ve babadan herbirine bırakılan malın altıda biri; çocuğu olmayıp da ona ana ve babası mirasçı olduysa; üçte biri, anasınındır. Kardeşleri varsa; o vakit, altıda bir anasınındır. Bu hükümler ölenin borcu ödenip yaptığı vassiyetler yerine getirildikten sonradır. Babalarınız ve oğullarınızdan hangisinin fayda bakımından size daha yakın olduğunu bilmezsiniz. Allah’tan bir fariza olarak. Doğrusu Allah; Alim, Hakim olandır.

### [Maide 5:76](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/5:76.md) — نَفْعًا

قُلْ أَتَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَمْلِكُ لَكُمْ ضَرًّا وَلَا نَفْعًا وَاللَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

Meal (IK): De ki: Allah’ı bırakıp da size ne bir zarar, ne de bir fayda veremeyecek birine mi ibadet ediyorsunuz? Halbuki Allah, Semi’, Ali olanın kendisidir.

### [Maide 5:119](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/5:119.md) — يَنْفَعُ

قَالَ اللَّهُ هَذَا يَوْمُ يَنْفَعُ الصَّادِقِينَ صِدْقُهُمْ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

Meal (IK): Allah buyurdu ki: Bu, doğru söyleyenlerin doğruluklarının fayda verdiği gündür. Onlara; altından ırmaklar akan, içinde temelli kalacakları cennetler vardır. Allah; onlardan hoşnud olmuştur, onlar da Allah’dan hoşnud olmuşlardır. Büyük kurtuluş işte budur.

### [En'am 6:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/6:71.md) — يَنْفَعُنَا

قُلْ أَنَدْعُو مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَنْفَعُنَا وَلَا يَضُرُّنَا وَنُرَدُّ عَلَى أَعْقَابِنَا بَعْدَ إِذْ هَدَانَا اللَّهُ كَالَّذِي اسْتَهْوَتْهُ الشَّيَاطِينُ فِي الْأَرْضِ حَيْرَانَ لَهُ أَصْحَابٌ يَدْعُونَهُ إِلَى الْهُدَى ائْتِنَا قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدَى وَأُمِرْنَا لِنُسْلِمَ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ

Meal (IK): De ki: Allah’ı bırakıp da bize fayda ve zarar veremeyen şeylere mi yalvaralım? Allah bizi hidayete erdirdikten sonra arkadaşları; bize gel, diye doğru yola çağırırken; şeytanların saptırıp şaşkın bir halde çöle düşürmek istedikleri kimse gibi ökçelerimizin üstünden gerisin geri mi dönelim? De ki: Allah’ın hidayeti, asıl hidayetin kendisidir. Ve biz; alemlerin Rabbına teslim olmakla emrolunduk.

### [En'am 6:158](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/6:158.md) — يَنْفَعُ

هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ تَأْتِيَهُمُ الْمَلَائِكَةُ أَوْ يَأْتِيَ رَبُّكَ أَوْ يَأْتِيَ بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ لَا يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا قُلِ انْتَظِرُوا إِنَّا مُنْتَظِرُونَ

Meal (IK): Onlar; hala kendilerine meleklerin gelmesini, yahut Rabbının gelmesini veya Rabbının ayetlerinden birinin gelmesini mi bekliyorlar? Rabbının ayetleri geldiği gün; kişi daha önceden inanmamış veya imanından bir hayır kazanmamışsa; imanı, ona hiç fayda vermez. De ki: Bekleyin, doğrusu biz de bekleyenlerdeniz.

### [Araf 7:188](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/7:188.md) — نَفْعًا

قُلْ لَا أَمْلِكُ لِنَفْسِي نَفْعًا وَلَا ضَرًّا إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ وَلَوْ كُنْتُ أَعْلَمُ الْغَيْبَ لَاسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَيْرِ وَمَا مَسَّنِيَ السُّوءُ إِنْ أَنَا إِلَّا نَذِيرٌ وَبَشِيرٌ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): De ki: Ben, kendime Allah’ın dilediğinden başka ne fayda verebilirim, ne de zarar. Eğer ben, gaybı bileydim; daha çok hayır yapmak isterdim. Ve bana, hiç bir fenalık da dokunmazdı. Ben, sadece iman eden bir kavme uyarıcı ve müjdeciyim.

### [Yunus 10:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/10:18.md) — يَنْفَعُهُمْ

وَيَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَضُرُّهُمْ وَلَا يَنْفَعُهُمْ وَيَقُولُونَ هَؤُلَاءِ شُفَعَاؤُنَا عِنْدَ اللَّهِ قُلْ أَتُنَبِّئُونَ اللَّهَ بِمَا لَا يَعْلَمُ فِي السَّمَوَاتِ وَلَا فِي الْأَرْضِ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى عَمَّا يُشْرِكُونَ

Meal (IK): Onlar Allah’ı bırakarak; kendilerine fayda da, zarar da vermeyen şeylere taparlar. Bunlar, Allah katında bizim şefaatçılarımızdır, derler. De ki: Siz, Allah’a göklerde ve yerde bilmediği bir şey mi bildiriyorsunuz? Allah, onların ortak koşmalarından münezzeh ve yücedir.

### [Yunus 10:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/10:49.md) — نَفْعًا

قُلْ لَا أَمْلِكُ لِنَفْسِي ضَرًّا وَلَا نَفْعًا إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ إِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ فَلَا يَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلَا يَسْتَقْدِمُونَ

Meal (IK): De ki: Allah’ın dilemesi dışında, ben; kendime bir fayda ve zarar verecek durumda değilim. Her ümmet için bir sure vardır. Sureleri gelince; ne bir an geciktirilir, ne de öne alınırlar.

### [Yunus 10:98](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/10:98.md) — فَنَفَعَهَا

فَلَوْلَا كَانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَهَا إِيمَانُهَا إِلَّا قَوْمَ يُونُسَ لَمَّا آمَنُوا كَشَفْنَا عَنْهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَتَّعْنَاهُمْ إِلَى حِينٍ

Meal (IK): İman edip imanı kendisine fayda sağlayan bir kasaba olsaydı ya? Yunus’un kavmi müstesna. Onlar, iman ettikleri zaman üzerlerinden bu dünya hayatında rüsvaylık azabını kaldırdık, bir zamana kadar da kendilerini faydalandırdık.

### [Yunus 10:106](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/10:106.md) — يَنْفَعُكَ

وَلَا تَدْعُ مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَنْفَعُكَ وَلَا يَضُرُّكَ فَإِنْ فَعَلْتَ فَإِنَّكَ إِذًا مِنَ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Allah’ı bırakıp da sana ne fayda, ne de zarar getirmeyecek olan şeylere tapma. Eğer böyle yapacak olursan; şüphesiz zalimlerden olursun.

### [Hud 11:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/11:34.md) — يَنْفَعُكُمْ

وَلَا يَنْفَعُكُمْ نُصْحِي إِنْ أَرَدْتُ أَنْ أَنْصَحَ لَكُمْ إِنْ كَانَ اللَّهُ يُرِيدُ أَنْ يُغْوِيَكُمْ هُوَ رَبُّكُمْ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

Meal (IK): Allah, sizi azdırmak isterse; ben size öğüt vermek istesem de faydası olmaz, Rabbınız O’dur. O’na döndürüleceksiniz.

### [Yusuf 12:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/12:21.md) — يَنْفَعَنَا

وَقَالَ الَّذِي اشْتَرَاهُ مِنْ مِصْرَ لِامْرَأَتِهِ أَكْرِمِي مَثْوَاهُ عَسَى أَنْ يَنْفَعَنَا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَدًا وَكَذَلِكَ مَكَّنَّا لِيُوسُفَ فِي الْأَرْضِ وَلِنُعَلِّمَهُ مِنْ تَأْوِيلِ الْأَحَادِيثِ وَاللَّهُ غَالِبٌ عَلَى أَمْرِهِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Onu satın alan Mısırlı, karısına dedi ki: Ona güzel bak, olur ki bize faydası dokunur veya onu evlad ediniriz. İşte böylece Yusuf’u Biz oraya yerleştirdik. Ve ona rüyaların yorumunu öğrettik. Ve Allah; emrinde galibdir. Fakat insanların çoğu bilmezler.

### [Rad 13:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/13:16.md) — نَفْعًا

قُلْ مَنْ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ قُلِ اللَّهُ قُلْ أَفَاتَّخَذْتُمْ مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ لَا يَمْلِكُونَ لِأَنْفُسِهِمْ نَفْعًا وَلَا ضَرًّا قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمَى وَالْبَصِيرُ أَمْ هَلْ تَسْتَوِي الظُّلُمَاتُ وَالنُّورُ أَمْ جَعَلُوا لِلَّهِ شُرَكَاءَ خَلَقُوا كَخَلْقِهِ فَتَشَابَهَ الْخَلْقُ عَلَيْهِمْ قُلِ اللَّهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ وَهُوَ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ

Meal (IK): De ki: Göklerin ve yerin Rabbı kimdir? Allah’tır de. Yoksa O’nu bırakıp kendilerine bir fayda ve zararı olmayan veliler mi edindiniz? de. De ki: Hiç körle gören bir olur mu? Yahut karanlık ile aydınlık bir midir? Yoksa, Allah gibi yaratması olan ortaklar buldular da yaratmaları birbirine mi benzettiler? De ki: Her şeyi yaratan, Allah’tır. Ve O; Vahid ve Kahhar’dır.

### [Rad 13:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/13:17.md) — يَنْفَعُ

أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَسَالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِهَا فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَدًا رَابِيًا وَمِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيْهِ فِي النَّارِ ابْتِغَاءَ حِلْيَةٍ أَوْ مَتَاعٍ زَبَدٌ مِثْلُهُ كَذَلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْحَقَّ وَالْبَاطِلَ فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفَاءً وَأَمَّا مَا يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الْأَرْضِ كَذَلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثَالَ

Meal (IK): Göten su indirir de dereler onunla dolar taşar. Üste çıkan köpüğü sel alır götürür. Süslenmek veya yararlanmak için ateşle erittiklerinizin üzerinde de buna benzer bir köpük vardır. Böyle misal verir Allah hak ile batıl için. Köpük; uçar gider, insanlara fayda veren ise yerde kalır. İşte böyle; Allah daha nice misaller verir.

### [Nahl 16:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/16:5.md) — وَمَنَافِعُ

وَالْأَنْعَامَ خَلَقَهَا لَكُمْ فِيهَا دِفْءٌ وَمَنَافِعُ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ

Meal (IK): Hayvanları da yaratmıştır. Onlarda sizi ısıtacak şeyler ve birçok faydalar vardır. Ve onlardan yersiniz.

### [Taha 20:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/20:89.md) — نَفْعًا

أَفَلَا يَرَوْنَ أَلَّا يَرْجِعُ إِلَيْهِمْ قَوْلًا وَلَا يَمْلِكُ لَهُمْ ضَرًّا وَلَا نَفْعًا

Meal (IK): Görmüyorlar mıydı ki; o kendilerine ne bir söz söyleyebilirdi, ne bir zarar, ne de bir fayda verebilirdi.

### [Taha 20:109](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/20:109.md) — تَنْفَعُ

يَوْمَئِذٍ لَا تَنْفَعُ الشَّفَاعَةُ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمَنُ وَرَضِيَ لَهُ قَوْلًا

Meal (IK): O gün; Rahman’ın izin verdiği ve sözünden hoşnud olduğu kimseden başkasının şefaati fayda vermez.

### [Enbiya 21:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/21:66.md) — يَنْفَعُكُمْ

قَالَ أَفَتَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَنْفَعُكُمْ شَيْئًا وَلَا يَضُرُّكُمْ

Meal (IK): Dedi ki: O halde Allah’ı bırakıp da size hiç bir fayda veya zarar veremeyecek şeylere ne diye taparsınız?

### [Hac 22:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/22:12.md) — يَنْفَعُهُ

يَدْعُو مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَضُرُّهُ وَمَا لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ هُوَ الضَّلَالُ الْبَعِيدُ

Meal (IK): O, Allah’ı bırakıp da kendisine fayda ve zarar veremeyecek şeylere tapınır. İşte en derin sapıklık budur.

### [Hac 22:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/22:13.md) — نَفْعِهِ

يَدْعُو لَمَنْ ضَرُّهُ أَقْرَبُ مِنْ نَفْعِهِ لَبِئْسَ الْمَوْلَى وَلَبِئْسَ الْعَشِيرُ

Meal (IK): Kendisine zararı faydasından daha yakın olana tapınır. Tapındığı şey ne kötü yardımcıdır, ne kötü yoldaştır.

### [Hac 22:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/22:28.md) — مَنَافِعَ

لِيَشْهَدُوا مَنَافِعَ لَهُمْ وَيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَعْلُومَاتٍ عَلَى مَا رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ فَكُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْبَائِسَ الْفَقِيرَ

Meal (IK): Ta ki kendileri için faydalara şahid olsunlar ve Allah’ın onlara rızık olarak verdiği hayvanları belli günlerde kurban ederken O’nun adını ansınlar. Siz de bunlardan yeyin. Çaresiz kalmış yoksulu da doyurun.

### [Hac 22:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/22:33.md) — مَنَافِعُ

لَكُمْ فِيهَا مَنَافِعُ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ مَحِلُّهَا إِلَى الْبَيْتِ الْعَتِيقِ

Meal (IK): Onlarda belli bir süreye kadar sizin için faydalar vardır. Sonra varacakları yer, Beyt el Atik ile son bulur.

### [Müminun 23:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/23:21.md) — مَنَافِعُ

وَإِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعَامِ لَعِبْرَةً نُسْقِيكُمْ مِمَّا فِي بُطُونِهَا وَلَكُمْ فِيهَا مَنَافِعُ كَثِيرَةٌ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ

Meal (IK): Davarlarda da sizin için elbette bir ibret vardır. Onların karınlarındakinden size içiririz. Sizin için onlarda daha bir çok faydalar vardır. Ve onlardan yersiniz de.

### [Furkan 25:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/25:3.md) — نَفْعًا

وَاتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ آلِهَةً لَا يَخْلُقُونَ شَيْئًا وَهُمْ يُخْلَقُونَ وَلَا يَمْلِكُونَ لِأَنْفُسِهِمْ ضَرًّا وَلَا نَفْعًا وَلَا يَمْلِكُونَ مَوْتًا وَلَا حَيَاةً وَلَا نُشُورًا

Meal (IK): O’nu bırakıp da, bir şey yaratmayan; üstelik kendileri yaratılmış olan ve kendilerine ne bir zarar ne de bir fayda vermeyen, öldürmeye, diriltmeye ve ölümden sonra tekrar canlandırmaya gücü yetmeyen bir takım ilahlar edindiler.

### [Furkan 25:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/25:55.md) — يَنْفَعُهُمْ

وَيَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَنْفَعُهُمْ وَلَا يَضُرُّهُمْ وَكَانَ الْكَافِرُ عَلَى رَبِّهِ ظَهِيرًا

Meal (IK): Allah’ı bırakıp kendilerine fayda veya zarar veremeyen şeylere ibadet ederler. Kafir; Rabbına karşı duranın yardımcısıdır.

### [Şuara 26:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/26:73.md) — يَنْفَعُونَكُمْ

أَوْ يَنْفَعُونَكُمْ أَوْ يَضُرُّونَ

Meal (IK): Yahut size fayda veya zarar veriyorlar mı?

### [Şuara 26:88](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/26:88.md) — يَنْفَعُ

يَوْمَ لَا يَنْفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَ

Meal (IK): O gün ki mal da fayda vermez, çocuklar da.

### [Kasas 28:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/28:9.md) — يَنْفَعَنَا

وَقَالَتِ امْرَأَةُ فِرْعَوْنَ قُرَّةُ عَيْنٍ لِي وَلَكَ لَا تَقْتُلُوهُ عَسَى أَنْ يَنْفَعَنَا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَدًا وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ

Meal (IK): Firavun’un karısı dedi ki: Benim de, senin de gözün aydın olsun. Onu öldürmeyin. Belki bize faydası dokunur veya onu oğul ediniriz. Ve onlar, farkında değillerdi.

### [Rum 30:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/30:57.md) — يَنْفَعُ

فَيَوْمَئِذٍ لَا يَنْفَعُ الَّذِينَ ظَلَمُوا مَعْذِرَتُهُمْ وَلَا هُمْ يُسْتَعْتَبُونَ

Meal (IK): Zulmedenlerin o gün mazeret beyan etmeleri fayda vermez. Artık kendilerinden dönüşleri de istenmez.

### [Secde 32:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/32:29.md) — يَنْفَعُ

قُلْ يَوْمَ الْفَتْحِ لَا يَنْفَعُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِيمَانُهُمْ وَلَا هُمْ يُنْظَرُونَ

Meal (IK): De ki: Fetih günü o kafirlere imanları fayda vermeyecek ve onlara bakılmayacak.

### [Ahzab 33:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/33:16.md) — يَنْفَعَكُمُ

قُلْ لَنْ يَنْفَعَكُمُ الْفِرَارُ إِنْ فَرَرْتُمْ مِنَ الْمَوْتِ أَوِ الْقَتْلِ وَإِذًا لَا تُمَتَّعُونَ إِلَّا قَلِيلًا

Meal (IK): De ki: Eğer ölümden veya öldürülmekten kaçtıysanız; firar, size fayda vermeyecektir. Ve o zaman, çok az eğlendirileceksiniz.

### [Sebe 34:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/34:23.md) — تَنْفَعُ

وَلَا تَنْفَعُ الشَّفَاعَةُ عِنْدَهُ إِلَّا لِمَنْ أَذِنَ لَهُ حَتَّى إِذَا فُزِّعَ عَنْ قُلُوبِهِمْ قَالُوا مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ قَالُوا الْحَقَّ وَهُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ

Meal (IK): O’nun katında, kendisine izin verdiğinden başkası şefaat edemez. Nihayet kalblerindeki korku giderilince: Rabbınız ne dedi? dediler. Hakkı, dediler. Ve O, Aliyy’dir, Kebir’dir.

### [Sebe 34:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/34:42.md) — نَفْعًا

فَالْيَوْمَ لَا يَمْلِكُ بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ نَفْعًا وَلَا ضَرًّا وَنَقُولُ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا ذُوقُوا عَذَابَ النَّارِ الَّتِي كُنْتُمْ بِهَا تُكَذِّبُونَ

Meal (IK): İşte bugün; bir kısmınız, bir kısmınız için ne bir fayda, ne de bir zarar verebilir. Zulmetmiş olanlara da deriz ki: Yalanladığınız ateşin azabını tadın.

### [Yasin 36:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/36:73.md) — مَنَافِعُ

وَلَهُمْ فِيهَا مَنَافِعُ وَمَشَارِبُ أَفَلَا يَشْكُرُونَ

Meal (IK): Onlarda kendileri için faydalar ve içecekler vardır. Hala şükretmezler mi?

### [Mü'min 40:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/40:52.md) — يَنْفَعُ

يَوْمَ لَا يَنْفَعُ الظَّالِمِينَ مَعْذِرَتُهُمْ وَلَهُمُ اللَّعْنَةُ وَلَهُمْ سُوءُ الدَّارِ

Meal (IK): O gün; mazeretleri zalimlere fayda vermez. La’net onların, yurdun kötüsü de onlarındır.

### [Mü'min 40:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/40:80.md) — مَنَافِعُ

وَلَكُمْ فِيهَا مَنَافِعُ وَلِتَبْلُغُوا عَلَيْهَا حَاجَةً فِي صُدُورِكُمْ وَعَلَيْهَا وَعَلَى الْفُلْكِ تُحْمَلُونَ

Meal (IK): Onlarda sizin için daha nice faydalar vardır. Gönüllerinizdeki arzulara, onlara binerek ulaşırsınız. Onlarla ve gemilerle taşınırsınız.

### [Mü'min 40:85](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/40:85.md) — يَنْفَعُهُمْ

فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ إِيمَانُهُمْ لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنَا سُنَّةَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ فِي عِبَادِهِ وَخَسِرَ هُنَالِكَ الْكَافِرُونَ

Meal (IK): Ama baskınımızı görüp de öylece inanmaları kendilerine fayda vermedi. Bu; Allah’ın kulları hakkında öteden beri cari olan sünnetidir. Ve işte kafirler burada hüsrana uğramışlardır.

### [Zuhruf 43:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/43:39.md) — يَنْفَعَكُمُ

وَلَنْ يَنْفَعَكُمُ الْيَوْمَ إِذْ ظَلَمْتُمْ أَنَّكُمْ فِي الْعَذَابِ مُشْتَرِكُونَ

Meal (IK): Zulmettiğiniz için, bugün pişmanlığın hiç bir faydası yoktur. Muhakkak ki azabda ortaksınız.

### [Fetih 48:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/48:11.md) — نَفْعًا

سَيَقُولُ لَكَ الْمُخَلَّفُونَ مِنَ الْأَعْرَابِ شَغَلَتْنَا أَمْوَالُنَا وَأَهْلُونَا فَاسْتَغْفِرْ لَنَا يَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِمْ مَا لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ لَكُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا إِنْ أَرَادَ بِكُمْ ضَرًّا أَوْ أَرَادَ بِكُمْ نَفْعًا بَلْ كَانَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا

Meal (IK): Bedevilerden geri bırakılanlar sana diyeceklerdir ki: Mallarımız ve ailelerimiz bizi alıkoydu. Allah’tan bizim bağışlanmamızı dile. Kalblerinde olmayanı dilleriyle söylüyorlar. De ki: Allah, size bir zarar gelmesini dilerse veya bir fayda elde etmenizi isterse; O’na karşı kim engel olabilir? Hayır, Allah yaptıklarınızdan haberdar olandır.

### [Zariyat 51:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/51:55.md) — تَنْفَعُ

وَذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرَى تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Sen, öğüt ver. Çünkü öğüt mü’minlere fayda verir.

### [Hadid 57:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/57:25.md) — وَمَنَافِعُ

لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ وَأَنْزَلْنَا الْحَدِيدَ فِيهِ بَأْسٌ شَدِيدٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ وَرُسُلَهُ بِالْغَيْبِ إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ عَزِيزٌ

Meal (IK): Andolsun ki; Biz, peygamberlerimizi açık delillerle gönderdik. Ve insanların adaleti ayakta tutmaları için beraberlerinde kitabı ve mizanı indirdik. Bir de kendisinde çetin bir sertlik ve insanlar için faydalar bulunan demiri indirdik. Allah; kimin, görmeden Allah’a ve peygamberlerine yardım edeceğini bilir. Muhakkak ki Allah; Kavi’dir, Aziz’dir.

### [Mümtehine 60:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/60:3.md) — تَنْفَعَكُمْ

لَنْ تَنْفَعَكُمْ أَرْحَامُكُمْ وَلَا أَوْلَادُكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَفْصِلُ بَيْنَكُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

Meal (IK): Yakınlarınız ve çocuklarınız size asla fayda veremezler. Allah, kıyamet günü onlarla sizin aranızı ayırır. Ve Allah; işlediklerinizi görendir.

### [Müddessir 74:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/74:48.md) — تَنْفَعُهُمْ

فَمَا تَنْفَعُهُمْ شَفَاعَةُ الشَّافِعِينَ

Meal (IK): Artık onlara, şefaatçıların şefaatı fayda vermez.

### [Abese 80:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/80:4.md) — فَتَنْفَعَهُ

أَوْ يَذَّكَّرُ فَتَنْفَعَهُ الذِّكْرَى

Meal (IK): Yahut öğüt alacaktı da bu, kendisine fayda verecekti.

### [Ala 87:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/ayet/87:9.md) — نَفَعَتِ

فَذَكِّرْ إِنْ نَفَعَتِ الذِّكْرَى

Meal (IK): O halde öğüt fayda verecekse, öğüt ver.

## Sözlükler (12)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب العين والنّون والفاء معهما
ع ن ف، ع ف ن، ن ع ف، ن ف ع، ف ن ع مستعملات
عنف:
العُنْف: ضدّ الرفق. عَنَفَ يَعْنُفُ عَنْفاً فهو عنيفٌ. وعنّفته تعنيفاً، ووجدت له عليك عُنْفاً ومشقّة.
وعُنْفُوانُ الشّباب: أوّل بهجته، وكذلك النّبات. قال:
تلومُ امْرأً في عُنْفُوانِ شبابهِ		وتتركُ أشياعَ الضّلالةِ حُيَّرا
وقال:
وقد دعاها العُنْفُوان المخلس
واعتَنَفْتُ الشيءَ كرهتُه.
عفن:
عَفِنَ الشيءُ يَعْفَنُ عَفَناً فهو عَفِنٌ، وهو الشيء الذي فيه نُدُوَّةٌ يُحبس في موضع فيفسد فإذا مَسَسْتَه تفتّت. وعَفِنَ الخُبْزُ أيضاً إذا فَسَدَ وعَشَّشَ.
نعف:
النَّعْفُ من الأرض: المكانُ المرتفع في اعتراض، ويقال: ناحية من الجبل، وناحية من رأسه. والرّجل ينتعِفُ إذا ارتقى نَعْفاً. قال العجّاج:
والنَّعْفُ بين الأُسْحُمانِ الأطولِ
وقال رؤبة:
بادرْنَ ريح مطر وبَرْقا
وظلمة الليل نِعافاً بُلْقا
والنَّعْفُ: ذُؤابة النَعل. والنَّعَفَةُ: أَدَمَة تضطربُ خلْف مؤخّر الرّحْل.
نفع:
النّفع: ضدّ الضَّرّ. نفعه نَفْعاً، وانتفعت بكذا.
والنَّفْعة في جانبَي المزادة، يشقّ الأديمُ فيجعل في كلّ جانبٍ نَفْعة.
نُفَيْعٌ: اسم رجل.
فنع:
الفَنَعُ: نشرُ المسكِ ونَفْحَتُهُ، ونشرُ الثّناءِ الحسَن. يقال: له فَنَعٌ في الجود، قال:
وفروعٍ سابِغٍ أطرافُها
عَلَّلَتْها ريحُ مِسْكٍ ذي فَنَع
أي: ذي نَشْر.
ومال ذو فَنَعٍ، وذو فَنَأٍ، أي: ذو كَثْرةٍ. والفَنَعُ أكْثَرُ وأَعْرف.

##### Türkçe

باب **العين** و**النّون** و**الفاء** onlarla birlikte
**ع ن ف**، **ع ف ن**، **ن ع ف**، **ن ف ع**، **ف ن ع** kullanımdadırlar.

**عنف**:
**العُنْف**: **الرفق**’in zıddı. **عَنَفَ** **يَعْنُفُ** **عَنْفاً**; o hâlde o **عنيفٌ**’dir. Ve onu **تعنيفاً** olarak **عنّفته**; ve senin aleyhine onda **عُنْفاً** ve meşakkat buldum.
Ve **عُنْفُوانُ الشّباب**: onun sevinç ve güzelliğinin ilki; aynı şekilde bitki (için de). Dedi ki:
تلومُ امْرأً في عُنْفُوانِ شبابهِ		وتتركُ أشياعَ الضّلالةِ حُيَّرا
Ve dedi ki:
وقد دعاها العُنْفُوان المخلس
Ve **اعتَنَفْتُ** şeyi: onu kerih gördüm.

**عفن**:
**عَفِنَ** şey **يَعْفَنُ** **عَفَناً**; o hâlde o **عَفِنٌ**’dir; ve o, içinde **نُدُوَّةٌ** bulunan, bir yerde hapsedilen, böylece bozulan şeydir; sonra ona dokunduğunda ufalanır. Ve **عَفِنَ** ekmek de, bozulduğunda ve küflendiğinde.

**نعف**:
Yerden **النَّعْفُ**: enlemesine bir yükselti olan yer; ve denilir: dağın bir yanı, ve onun başının bir yanı. Ve adam **ينتعِفُ** olur, eğer bir **نَعْفاً**’a yükselirse. **العجّاج** dedi:
والنَّعْفُ بين الأُسْحُمانِ الأطولِ
Ve **رؤبة** dedi:
بادرْنَ ريح مطر وبَرْقا
وظلمة الليل نِعافاً بُلْقا
Ve **النَّعْفُ**: ayakkabının püskülü. Ve **النَّعَفَةُ**: eyerin arka kısmının gerisinde çalkalanan bir deri parçası.

**نفع**:
**النّفع**: **الضَّرّ**’ın zıddı. Ona **نَفْعاً** olarak **نفعه**; ve şununla **انتفعت**.
Ve **النَّفْعة**: su tulumunun iki yanında; deri yarılır da her bir yanda bir **نَفْعة** yapılır.
**نُفَيْعٌ**: bir adamın adıdır.

**فنع**:
**الفَنَعُ**: miskin yayılması ve onun kokusu; ve güzel övgünün yayılması. Denilir: cömertlikte onun için bir **فَنَعٌ** vardır. Dedi ki:
وفروعٍ سابِغٍ أطرافُها
عَلَّلَتْها ريحُ مِسْكٍ ذي فَنَع
Yani: yayılışı olan.
Ve **فَنَعٍ** sahibi mal, ve **فَنَأٍ** sahibi; yani: çokluk sahibi. Ve **الفَنَعُ** daha çok ve daha bilinir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

النَفْعُ، ضد الضُرُّ. يقال: نَفَعْتُهُ بكذا فانْتَفَعَ به، والاسمُ المَنْفَعَةُ.

##### Türkçe

**النَفْعُ**, **الضُرُّ**’un zıddıdır. Denilir: **نَفَعْتُهُ** onun için şu ile fayda verdim; böylece o onunla **انْتَفَعَ**; isim ise **المَنْفَعَةُ**’dır.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب العين والنون والفاء
عنف ، عفن ، فنع ، نفع ، نعف : مستعملة .
عنف : قال الليث : العُنْفُ ضد الرفق ، يقال عَنُفَ به يَعْنُف عُنْفاً فهو عَنيف إذا لم يكن رفيقاً في أمره . قال : وأعنفته أنا ، وعنّفته تعنيفاً . قال : وعُنْفوان الشباب أوّل بهجته ، وكذلك عُنْفُوان النبات .
قلت : عُنْفُوان فُعْلُوان من العُنْف ضدّ الرفق ، ويجوز أن يكون الأصل فيه : أُنْفُوَان ، من ائتنفت الشيء واستأنفته ، إذا اقتبلتَه ، فقُلبت الهمزة عيناً ، فقيل : عُنْفوان . وسمعت بعض تميم يقول : اعتنفت الأمر بمعنى ائتنفته ، واعتنفنا المراعي ، أي رعينا أُنفها . وهذا كقولهم : ( أعن ترسّمت ) ، موضع ( أأن ترسّمت ) .
وأخبرني المنذريّ عن أبي العبَّاس أن ابن الأعرابيّ أنشده :
لم يَخْتَرِ البَيْتَ على التعزُّبِ
ولا اعْتِنَافَ رُجْلَةٍ عن مركب
قال : والاعتناف الكراهة ، يقول لم يختر كراهة الرُّجلة فيركبَ ويدع الرُجْلة ، ولكنه اشتهى الرجلة ، وأنشد في الاعتناف بمعنى الكراهة :
إذا اعْتَنَفَتْني بلدةٌ لم أكن بها
نسيباً ولم تُسْدَدْ عليَّ المطالب
وقال أبو عُبَيد عن أصحابه : اعْتَنَفْتُ الشيء : كرهته ، ووجدت له عليّ مشقّة وعُنْفاً .
وقال أبو عبيدة : اعتنفت الأمر اعتنافاً جهِلته ، وأنشد قول رؤبة :
بأربع لايَعْتَنِفْنَ العَفْقا
أي لا يجهلْن شدّة العَدْو . قال : واعتنفت الأمر اعتنافاً أي أتيته ولم يكن لي به علم .
وقال أبو نُخَيْلة :
نَعَيْتَ امرأً زَيْناً إذا تُعْقَدُ الحُبَا
وإن أُطْلِقَتْ لم تَعْتَنِفْهُ الوقائع
يريد : لم تجده الوقائع جاهلاً بها .
وقال بن شميل : قال الباهلي : أكلتُ طعاماً فاعتنفتُه ، أي أنكرته . قلت : وذلك إذا لم يوافقه .
ويقال : طريق مُعْتَنِفٌ أي غير قاصد . وقد اعتنف اعتنافاً إذا جار ولم يقصد ، وأصله من اعتنفت الشيء إذا أخذته أو أتيته غير حاذق به ولا عالم .
عفن : الليث : عَفِن الشيء يَعْفَنُ عَفَناً فهو عَفِنٌ ، وهو الشيء الذي فيه نُدُوّة ويُحْبَس في موضع مغموم فَيَعْفَنُ ويَفْسُد .
وقال اللحياني وغيره : عَفَنَ في الجبل وعَثَن فيه ، إذا صَعَّد فيه ، جاء به في باب الفاء والثاء .
فنع : قال الليث : الفَنَعُ نَفْحَة المسك ، ونَشْر الثناء الحسن . وقال سُوَيد بن أبي كاهل :
وفُرُوع سابغ أطرافُها
عَلَّلَتْها ريحُ مِسْكٍ ذي فَنَع
أبو عبيد : الفَنَع : الكرم والعطاء والجود الواسع . وقال أبو العباس : أنشدنا ابن الأعرابي :
أظلَّ بَيْتي أم حسناء ناعمةً
عَيَّرَتْني أم عَطَاء الله ذي الفَنَعِ
قال : الفَنَعِ : الكثير من كل شيء ، وكذلك الفَنِيعُ ، والفَنْع . ويقال : له فَنَعٌ في الجود ، ومال ذو فنعٍ وفَنَأ ، أي ذو كثرة . قال : والفَنَعُ أعرف وأكثر في كلامهم ، قاله الليث .
نفع : قال الليث : يقال : نَفَعَ يَنْفَعُ نَفْعاً فهو نافع ، والنفْع ضدّ الضَّر ، وفلان ينتفع بكذا وكذا . قال : والنِّفعُ في المزادة في جانبيها ، يُشَقُّ الأديم فيُجْعَلُ في جانبيها ، في كل جانب نِفْعَةٌ .
وروى أبو العباس عن ابن نَجْدة قال أبو زيد : النَّفْعَةُ العصا ، وهي فَعْلَةٌ من النَّفْع .
عمرو عن أبيه : يقال أنفع الرجل إذا اتجَّر في النَّفَعَاتِ وهي العِصِيُّ .
وقال اللحياني : ما عندهم نَفِيعَةٌ أي منفعة . ويقال : رجل نفَّاعٌ : إذا كان ينفع الناس ولا يضرّهم .
نعف : قال الليث : النَّعْفُ من الأرض المكان المرتفِع في اعتراض ، وانْتَعَف الرجلُ إذا ارتقى نعفاً . قال :
والنَّعْفَةُ : ذؤابة النعل ، والنَّعَفة : أَدَم يَضرب خلف شَرْخ الرَّحْلِ .
أبو عبيد عن الأصمعي : النَّعفة : الجلدة التي تعلّق على آخِرَةِ الرَّحْل .
شمر عن ابن الأعرابيّ : النَّعْفَة في النعل : السير الذي يضرب ظهر القدم من قبل وحْشِيِّها .
أبو عبيد عن الأصمعيّ : النَّعْف ما ارتفع عن الوادي إلى الأرض ، وليس بالغليظ .
وقال غيره : النَّعَف : ما انحدر عن غِلظ الجبل ، وارتفع عن مَجْرَى السيل ، ومثله الخَيْف .
وقال أبو عبيد : يقال نعَافٌ نُعَّف ، وقِفَافٌ قُفَّف .
وقال ابن الأعرابي : نَعْف الرملة : مقدَّمها ، وما استَرقّ منها .
وفي ( النوادر ) : أخذت نَاعِفَةَ القُنَّة ، وراعفتها ، وطارفتها ، ورُعَافها ، وقائِدَتها ، كل هذا : متقادُها . اللحياني : يقال : ضعيف نَعِيفٌ إِتْباعٌ له . وقال غيره : الانْتِعَافُ : وضوح الشخص وظهوره .
يقال :
من أين انْتعفَ الراكبُ أي من أين وَضَحَ ومن أين ظَهَر . والمُنْتعفُ الحَدُّ بين الحَزْنِ والسَّهلِ . وقال البَعيثُ :
بمُنْتَعَفِ بين الحُزُونَةِ والسّهْل
وقال ذو الرمة :
قطعتُ بنعف مَعْقُلَةَ العِدَالا
يريد : ما استرقَّ من رمله .

##### Türkçe

باب **العين** و**النون** و**الفاء**
**عنف** ، **عفن** ، **فنع** ، **نفع** ، **نعف** : kullanımdadır.

**عنف** : Leys dedi: **العُنْفُ** yumuşaklığın zıddıdır; “onunla sert davrandı” denir: **عَنُفَ** onunla **يَعْنُف** **عُنْفاً**; o, işinde yumuşak olmadığında **عَنيف**tir. Dedi: Ben onu sertleştirdim: **أعنفته**; ve onu azarladım: **عنّفته** **تعنيفاً**. Dedi: **عُنْفوان** gençliğin, sevinç ve parlaklığının başlangıcıdır; aynı şekilde bitkinin **عُنْفُوان**ı da böyledir.

Dedim: **عُنْفُوان**; yumuşaklığın zıddı olan **العُنْف**ten **فُعْلُوان** veznindedir. Aslı şu da olabilir: **أُنْفُوَان**; “şeyi karşıladığında” **ائتنفت** ve **استأنفته** (yaptım)dan; hemze **عين**e çevrilmiş, böylece **عُنْفوان** denmiştir. Temîm’den bazılarının “**اعتنفت** işi”yi **ائتنفته** mânasında söylediğini işittim; ve “**اعتنفنا** meraları” (dediler), yani onun **أُنف**unu otlattık. Bu, onların “(**أعن** ترسّمت)” demeleri gibidir; “(**أأن** ترسّمت)” yerinde.

Münzirî bana Ebû’l-‘Abbâs’tan haber verdi ki İbnü’l-A‘râbî ona şu beyti okumuş:
لم يَخْتَرِ البَيْتَ على التعزُّبِ
ولا اعْتِنَافَ رُجْلَةٍ عن مركب

Dedi: **الاعتناف** kerâhettir; “yaya yürümeyi kerih görüp biner ve yaya yürümeyi bırakır diye evi seçmedi; bilakis yaya yürümeyi arzuladı” demektir. Kerâhet mânasında **الاعتناف** hakkında şu beyti okudu:
إذا اعْتَنَفَتْني بلدةٌ لم أكن بها
نسيباً ولم تُسْدَدْ عليَّ المطالب

Ebû ‘Ubeyd, ashabından (naklen) dedi: “**اعْتَنَفْتُ** şeyi”: onu kerih gördüm; ve onda bana karşı bir meşakkat ve bir **عُنْف** buldum.

Ebû ‘Ubeyde dedi: “**اعتنفت** işi **اعتنافاً**”: onu bilmedim; ve Rü’be’nin sözünü okudu:
بأربع لايَعْتَنِفْنَ العَفْقا

Yani: koşunun şiddetini bilmezlik etmesinler. Dedi: “**واعتنفت** işi **اعتنافاً**” yani onu yaptım/ona geldim; hâlbuki benim onunla ilgili bir bilgim yoktu.

Ebû Nuhayle dedi:
نَعَيْتَ امرأً زَيْناً إذا تُعْقَدُ الحُبَا
وإن أُطْلِقَتْ لم تَعْتَنِفْهُ الوقائع

İster: vakıalar onu, onlara karşı câhil bulmadı.

İbn Şümeyl dedi: Bâhilî dedi: Bir yemek yedim de onu **اعتنفتُه**; yani onu yadırgadım. Dedim: Bu, ona uymadığı zaman olur.

Ve denir: **طريق مُعْتَنِفٌ**; yani kastetmeyen (yol). Ve **اعتنف** **اعتنافاً**; eğrildi ve kastetmediği zaman. Aslı, “şeyi **اعتنفت**”ten gelir: onu aldığında yahut ona geldiğinde; ona mahir ve âlim olmaksızın.

**عفن** : Leys: **عَفِن** şey **يَعْفَنُ** **عَفَناً**; o **عَفِنٌ**dir. O, içinde nem bulunan ve kapalı bir yerde hapsedilen şeydir; böylece **يَعْفَنُ** ve bozulur.

Lihyânî ve başkası dedi: Dağda **عَفَنَ** ve onda **عَثَن**; yani onda yukarı çıktı. Bunu **الفاء** ve **الثاء** babında getirdi.

**فنع** : Leys dedi: **الفَنَعُ** miskin bir nefhasıdır ve güzel övgünün yayılmasıdır. Süveyd b. Ebî Kâhil dedi:
وفُرُوع سابغ أطرافُها
عَلَّلَتْها ريحُ مِسْكٍ ذي فَنَع

Ebû ‘Ubeyd: **الفَنَع**; kerem, atâ ve geniş cömertliktir. Ebû’l-‘Abbâs dedi: İbnü’l-A‘râbî bize okudu:
أظلَّ بَيْتي أم حسناء ناعمةً
عَيَّرَتْني أم عَطَاء الله ذي الفَنَعِ

Dedi: **الفَنَعِ**: her şeyden çok olan; aynı şekilde **الفَنِيعُ** ve **الفَنْع** da böyledir. Ve denir: Onun cömertlikte bir **فَنَعٌ**ı vardır; ve **مال ذو فنعٍ وفَنَأ**; yani çokluk sahibi. Dedi: **الفَنَعُ** onların كلامında daha bilinen ve daha çok olandır; bunu Leys söyledi.

**نفع** : Leys dedi: Denir: **نَفَعَ** **يَنْفَعُ** **نَفْعاً**; o **نافع**tır. **النَّفْع** zararının zıddıdır; ve falan kimse şundan şundan faydalanır. Dedi: **النِّفعُ**; su tulumunda iki yanında (bulunan parçadır); deri yarılır da iki yanına konur; her yanda bir **نِفْعَةٌ** vardır.

Ebû’l-‘Abbâs, İbn Nejde’den rivayet etti: Ebû Zeyd dedi: **النَّفْعَةُ** asadır; o, **النَّفْع**ten **فَعْلَةٌ**dır.

‘Amr, babasından (naklen): Denir: Adam **أنفع** etti; yani **النَّفَعَاتِ**te ticaret yaptı; onlar asâlardır.

Lihyânî dedi: Onların yanında **نَفِيعَةٌ** yoktur; yani menfaat. Ve denir: **رجل نفَّاعٌ**: insanlara fayda verip onlara zarar vermediği zaman.

**نعف** : Leys dedi: **النَّعْفُ**; yerden, enlemesine (uzanan) yüksekçe yerdir. Adam **انْتَعَف** etti; yani bir **نعف**a yükseldi. Dedi:
Ve **النَّعْفَةُ**: nalın püskülüdür; ve **النَّعَفة**: semerin yarığının arkasına vurulan deridir.

Ebû ‘Ubeyd, Asma‘î’den (naklen): **النَّعفة**; semerin arka tarafına asılan deridir.

Şemmer, İbnü’l-A‘râbî’den (naklen): Nalında **النَّعْفَة**: ayağın üstüne, dış yanından vurulan kayıştır.

Ebû ‘Ubeyd, Asma‘î’den (naklen): **النَّعْف**; vadiden yere doğru yükselen şeydir; kalın değildir.

Başkası dedi: **النَّعَف**; dağın kalınlığından aşağı inen ve sel yatağından yükselen şeydir; benzeri **الخَيْف**tir.

Ebû ‘Ubeyd dedi: Denir: **نعَافٌ نُعَّف** ve **قِفَافٌ قُفَّف**.

İbnü’l-A‘râbî dedi: **نَعْف** kumluğun: onun önü ve ondan incelen (kısmı).

(**النوادر**)de: **ناعِفَةَ القُنَّة**yi aldım; ve **راعفتها** ve **طارفتها** ve **رُعَافها** ve **قائِدَتها**; bütün bunlar: onun önden giden kısmıdır. Lihyânî: Denir: zayıf **نَعِيفٌ**; ona tâbidir. Başkası dedi: **الانْتِعَافُ**: şahsın açıklığı ve görünmesidir.

Denir:
Nereden **انْتعفَ** binen (kimse); yani nereden açık oldu ve nereden göründü. Ve **المُنْتعفُ**; engebeli yer ile düz yer arasındaki sınırdır. Ba‘îs dedi:
بمُنْتَعَفِ بين الحُزُونَةِ والسّهْل

Zü’r-Rumme dedi:
قطعتُ بنعف مَعْقُلَةَ العِدَالا

İster: kumundan incelen (kısmı).

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب النون والفاء وما يثلثهما)
(نفق)  النون والفاء والقاف أصلانِ صحيحان، يدلُّ أحدُهما على انقطاعِ شيءٍ وذَهابه، والآخر على إخفاءِ شيءٍ وإغماضِه. ومَتَى حُصِّل الكلامُ فيهما تقارَبا.
فالأوَّل: نَفَقَت الدّابةُ نُفوقاً: ماتت، ونَفَق السِّعر نَفَاقاً، وذلك أنَّه يمضي فلا يَكْسُد ولا يَقِف. وأنْفَقوا: نَفَقت سُوقُهم. والنَّفَقة لأنَّها تمضي لوجهها. ونفَق الشيءُ: فني يقال قد نَفِقَتْ نفقةُ القوم. وأنْفَق الرّجُل: افتَقَر، أي ذهب ما عِندَه. قال ابنُ الأعرابي: ومنه قوله تعالى: ﴿إذاً لأَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الإنْفَاقِ﴾ [الإسراء 100].وفرسٌ نَفِقُ الجرْيِ، أي سريعُ انقطاع الجري.
والأصل الآخر النَّفَق: سَرَبٌ في الأرض لـه مَخْلَصٌ إلى مكان. والنَّافقاء: موضِعٌ يرقِّقه اليَربوعُ من جُحْرِه فإذا أُتِيَ من قِبَل القاصعاء ضَرَب النَّافقاءَ برأسه فانتفَقَ، أي خرج. ومنه اشتقاق النِّفاق، لأن صاحبَه يكتُم خلافَ ما يُظهِر، فكأن الإيمان يَخرُج منه، أو يخرج هو من الإيمانِ في خفاء. ويمكن أنَّ الأصلَ في الباب واحد، وهو الخُرُوجُ. والنَّفَق: المَسلك النَّافذ الذي يُمكن الخروجُ منه.
أمَّا نَيْفَق السَّراويل فقد قال أبو بكر([1]): هو فارسيٌّ معرَّب.
(نفل)  النون والفاء واللام أصلٌ صحيح يدلُّ على عَطاء وإعطاء. منه النَّافلة: عَطِيَّة الطَّوْعِ من حيثُ لا تَجِب. ومنه نافلة الصَّلاة. والنَّوْفل: الرّجُل الكثيرُ العطاء. قال:
* يأبَى الظُّلامةَ منه النَّوفلُ الزُّفَر([2]) *
ومن الباب النفَل: الغُنْم. والجمع أنفال، وذلك أن الإمام ينفِّل المحارِبينَ، أي يُعطِيهم ماغَنِموه. يقال: نفَّلتُك: أعطيتُك نَفَلا. وقولهم: انتَفَلَ من الشَّيء انتفى منه، فمن الإبدال، واللام بدل من الياء. قال المتلمِّس:
أَمنْتفِلاً من نَصْر بُهْثة خِلْتَني *** ألاَ إنَّني منهم وإن كنتُ أيْنَما([3]) (نفه)  النون والفاء والهاء أصلٌ واحد يدلُّ على إعياءٍ وضعف. منه نَفِهت النَّفسُ: أعْيَتْ وكَلَّت. وهو نافِهٌ ونُفَّهٌ. قال:
* بنا حَرَاجِيجُ المَهَارِي النُّفَّهِ([4]) *
وهو مُنَفَّهٌ ومَنْفُوهٌ: ضعيفٌ جَبان.
(نفي)  النون والفاء والحرف المعتلّ أُصَيلٌ يدلُّ على تعْرِية([5]) شيء من شيءٍ وإبعاده منه. ونَفَيتُ الشّيءَ أنفيه نفياً، وانتفى هو انتفاء. والنُّفَاية: الرَّدِيُّ يُنفَى. ونَفِيُّ الرِّيحِ: ما تَنفيه من التُّرابِ حتى يصيرَ في أصولِ الحِيطان. ونَفِيُّ المطر: ما تنفيه الرِّيحُ أو ترُشُّه. ونَفِيُّ الماء: ما تطاير من الرِّشاءِ على ظهر المائح. قال:
* على تِلك الجِفَارِ من النّفيِّ *
والمهموز منه كلمةٌ واحدة، هي النُّفأُ: قطعٌ من الكلأ متفرّقة من([6]) عُظْم الكلأ، الواحدة نُفَأة. قال:
جَادَتْ سوارِيه وآزَرَ نَبتَهُ *** نُفَأٌ من الصَّفراءِِ والزُّبَّادِ([7])(نفت)  النون والفاء والتاء. يقولون: نَفَتَت القِدرُ: غَلَتْ ويَبِسَ مَرَقُها عليها. قال:
وصاحبٍ لِصدرِهِ كَتِيتُ *** عليَّ مثلَ المِرْجَلِ النَّفُوتِ
ونفت صَدْرُه بالعَداوة: غَلاَ.
(نفث)  النون والفاء والثاء أصلٌ صحيح يدلُّ على خروج شيء من فمٍ أو غيره بأدنَى جَرْس. منه نَفَثَ الرّاقِي رِيقَه، وهو أقلُّ من التَّفْل. والساحرة* تَنْفُِثُ السمّ. و "لابدَّ للمصدور أن يَنْفُث([8])" مثَل. و "لو سألني نُفَاثَةَ سِوَاكٍ ما أعطيته"، وهو ما بقي في أسنانه فنفَثَه. ودمٌ نفيثٌ: نَفَثَهُ الجُرحُ، أي أظهَرَه.
(نفج)  النون والفاء والجيم: أصلٌ يدلُّ على ثُؤُورِ شيءٍ وارتفاعِه. ونفجَ اليَربوعُ: ثار. وأنْفَجَه صائدُه. ونَفَجَت الفَرُّوجة من بَيضها: خرجَتْ. وانتَفَجَ جَنْبَا البعيرِ: ارتفعا. والنَّوَافج: مؤخَّرات الضُّلوع، واحدتها نافجة([9]). والنَّفّاج: المفتخر بما ليس عنده. ونَفَجَتِ الرِّيح: جاءت بقُوَّة. والنَّفِيجة: الشّطبية من النَّبْع تُتَّخذ قوساً، كأنَّها تنتفج على الشّجرة.
(نفح)  النون والفاء والحاء: أصلٌ يدلُّ على اندفاعِ الشَّيء أو رَفْعِه. ونَفَحتْ رائحةُ الطِّيب نَفحاً: انتشرَتْ واندفعت. ولهذا الطِّيب نَفحةٌ طيِّبة. ثم قيس عليه فقيل: نَفَح بالمال نَفحاً، كأنَّه أرسله من يده إرسالاً. ولا تزالُ لفلانٍ نَفَحاتٌ من معروف. ونَفَحت الرِّيح. هبَّت. وقوسٌ نَفُوحٌ: بعيدة الدَّفع للسَّهم. ونَفَحت الدّابّةُ: رمَتْ بحافرها فضربَتْ به. وكذلك نَفَحَه بالسَّيف: تناوَله به. والنَّفوح من ا لنُّوق: ما يخرُج لبنُها من أحاليلها من غير حَلْب.
(نفخ)  النون والفاء والخاء: أصلٌ صحيح يدلُّ على انتفاخٍ وعلوّ. منه انتفَخَ الشّيءُ انتفاخاً. ويقال انتَفَخَ النَّهار: علا. ونَفْخَة الرَّبيع: إعْشابه([10])؛ لأنَّ الأرضَ تربو فيه وتنتفِخ. والمْنفُوخُ: الرَّجل السَّمين. والنَّفْخاء من الأرض مثلُ النَّبْخاء؛ وقد مَضَى.
(نفد)  النون والفاء والدال: أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على انقطاعِ شيء وفَنائِه. ونفِدَ الشّيءُ يَنفَد نَفاداً. وأنفَدُوا: فَنِيَ زادُهم. ويقال للخَصْم مُنافِدٌ، وذلك أن يَتخاصمَ الرَّجُلانِ يريد كلٌّ منهما إنفادَ حجَّةِ صاحِبه. وفي الحديث: "إنْ نافَدْتَهم نافَدُوك"، أي إنْ قلتَ لهم قالوا لك.
(نفذ)  النون والفاء والذال: أصلٌ صحيح يدلُّ على مَضاءٍ في أمْرٍ وغيرِه. ونَفذ السَّهمُ الرمية نَفاذاً([11]). وأنْفذْتُه أنا. وهو نافذٌ: ماضٍ في أمره.
(نفر)  النون والفاء والراء: أصلٌ صحيح يدلُّ على تجافٍ وتباعد. منه نَفَر الدّابّةُ وغيرُه نِفاراً، وذلك تَجافِيهِ وتباعُدُه عن مكانِه ومَقرِّه. ونَفَر جلدُه: وَرِمَ. وفي الحديث: "أنَّ رجلاً تخلَّلَ بالقَصَب فنَفَرَ فَمُه"، أي وَرِم. قال أبو عبيد: وإنَّما هو من نِفَار الشَّيءِ عن الشَّيءِ وتَجافِيهِ عنه؛ لأنَّ الجلد يَنفِر عن اللَّحم للدَّاء الحادثِ بينهما. ويوم النَّفْر: يومَ يَنفِر النّاسُ عن مِنىً. ويقولون: لقيته قبل صَيحٍ ونَفْر، أي قبلَ كلِّ صائح ونافر. والمنافرة: المحاكمة إلى القاضي بين اثنَين، قالوا: معناه أنَّ المُبتغَى تفضيلُ نَفَر على نفر([12]). وأنفرت أحدَهما على الآخر. والنَّفَر أيضاً من قياس الباب لأنَّهم يَنفِرون للنُّصْرة. والنَّفير: النَّفَر، وكذا النَّفْر والنَّفْرة: كلُّ ذلك قياسُه واحد. وأنشَدَ الفرّاء في النَّفْرة:
حَيَّتْكَ ثُمَّتَ قالتْ إنَّ نَفْرَتَنا *** اليومَ كلّهُمُ يا عُرْوَ مشتَغِلُ([13])وتقول العرب: نَفَّرْتُ عن الصَّبيِّ، أي لقَّبتُه لَقَباً، كأنَّه عِندهم تنفيرٌ للجِنّ عنه وللعَيْن. قال أعرابيّ: قيل لأبي لما وُلِدْت: نَفِّرْ عن ابنك! فسمَّاني قُنفُذاً، وكَنَّاني أبا العَدّاء.
(نفز)  النون والفاء والزاء أُصَيْلٌ يدلُّ على الوُثوب وشِبْه الوُثوب. ونَفَزَ الظَّبي: وَثَبَ في عَدْوِه. والمرأة تنفِّز ولدها: ترقِّصه. وأنْفَزتُ السَّهمَ على ظهر يدي: أدَرْتُه. قال:
يَخُرْنَ إذا أُنْفزْن في ساقِط النَّدَى *** وإن كانَ يوماً ذا أهاضيبَ مُخْضِلا([14])(نفس)  النون والفاء والسين أصلٌ واحد يدلُّ على خُروج النَّسيم كيف كان، من ريح أو غيرها، وإليه يرجعُ فروعه. منه التَّنَفُّس: خُروج النَّسِيم من الجوف. ونَفَّسَ الله كُربَته، وذلك أنَّ في خُروج النَّسيم رَوْحاً وراحةً*. والنَّفَس: كلُّ شيءٍ يفرَّجُ به عن مكروب. وفي الحديث: "لا تَسُبُّوا الرِّيح فإنَّها من نَفَس الرَّحمن" يعني أنَّها رَوحٌ يتنفَّس به عن المكروبين. وجاء في ذكر الأنصار: "أجِدُ نَفَس رَبِّكم من قِبَلِ اليَمَن"، يراد أن بالأنصار نُفِّسَ عن الذين كانوا يؤذَوْن من المؤمنين بمكَّة([15]). ويقال للعَيْن نَفَسٌ. وأصابت فلاناً نَفْسٌ. والنَّفْس: الدَّم، وهو صحيح، وذلك أنَّه إذا فُقِد الدّمُ من بَدَنِ الإنسان فَقَدَ نَفْسَه. والحائض تسمَّى النُّفَساءَ([16]) لخرُوج دَمِها. والنِّفاس: وِلادُ المرأة، فإذا وَضَعت فهي نُفَساء. ويقال: ورِثْتُ هذا قبل أن يُنْفَسَ فلانٌ، أي يولَد. والولدُ منفوس. والنِّفاس أيضاً: جمع نُفَساء. ويقال: كرَعَ في الإناء نَفَساً أو نَفَسَيْن. ويقال: للماء نَفَسٌ، وهذا على تسميته الشَّيء باسم غيرِه، ولأنَّ قِوام النَّفس به. والنَّفسُ قِوامُها بالنَّفَس. قال:
تَبِيت الثَّلاثُ السُّودُ وهي مناخةٌ ***على نَفَسٍ من [ماءِ] ماوِيّةَ العَذْبِ([17])ومن الاستعارة: تَنفّسَت القَوسُ: انشقَّت. وشيءٌ نفيس، أي ذو نفس وخَطَر يُتنافَسُ به. والتّنافُس: أن يُبرِزَ كلُّ واحد من المتبارزَين قوَّةَ نَفْسه. وقولُهم في الدِّباغ نَفس([18])، هذا هو القياس، أي يَسير منه، قَدرُ ما يُدبَغ به الإهاب مَرَّة، شبّهه في قلَّته بنَفَسٍ يُتَنفَّس. وقياس الباب في هذا وفيما معناه واحد([19]).
(نفش)  النون والفاء والشين أصلٌ صحيح يدلُّ على انتشار. من ذلك نَفْش الصُّوف، وهو أن يُطْرَق حَتَّى يتنفّش. ونَفَش الطّائرُ جناحَيه. ونَفَشَت الإبلُ: تردَّدَتْ وانتشرَتْ بلا راع. وفِعلُها النَّفْش؛ وإبلٌ نُفّاشٌ ونَوافش.
(نفص)  النون والفاء والصاد كلماتٌ يتقارب قِياسُها، وهي تدلُّ على إخْراج شيءٍ من البدن أو إلقائِهِ بقُوّة. منه أنفَصَ فلانٌ في ضَحِكه: استغْربَ.
وأنفصَ ببَولِه مثل أوْزَعَ. ويقال إنَّ النُّفَص: أنضاحُ الدّم، الواحدة نُفْصَة. قال:
* تَرَى الدِّماءَ على أكتافها نُفَصا([20]) *
قال ابن دريد([21]): والنُّفَاص: داءٌ يصيب الغَنَم فيبول حتى يموت.
(نفض)  النون والفاء والضاد أصلٌ صحيح يدلُ على تحريكِ شيءٍ لتنظيفه من غبارٍ أو نحوه، ثم يُستَعار. ونَفَضت الثّوبَ وغيرَه نَفْضاً. والنَّفَض: ما نفضَتْه الشَّجرةُ من ثَمَرِها. وامرأةٌ نَفوضٌ: نَفَضَتْ بطنَها عن وَلدها. والنَّافض: الحُمَّى ذات الرِّعْدة، لأنَّها تَنفُض البَدن نَفْضاً. وأنْفَضوا: فَنِيَ زادُهم، أي لمَّا نفِدَ زادُهم وَفَنِيَ نَفَضُوا أوعيتَهم. وتقول العربُ مثلاً: "النُّفاض([22]) يُقطِّرُ الجَلَب"، إذا أنْفَضُوا وقلَّ ما عِندهم جَلَبوا إبلَهم للبيْع.
ويُستعار من الباب قولهم: نَفَضْتُ الأرضَ، إذا بَعَثْتَ مَن ينظر أبِها عدوٌّ أم لا. ونَفَضْتُ اللَّيلَ، إذا عَسَسْتَ لتنفُض عن أهل الرِّيبة. والنَّفِيضة والنَّفَضَة: القومُ يفعلون ذلك. قال:
يَرِدُ المياهَ حضيرَةً ونَفِيضةً *** وِرْدَ القطاةِ إذا اسْمَألَّ التُّبَّعُ([23])وتقول العرب: "إذا تكلَّمتَ ليلاً فاخفِضْ، وإذا تكلَّمت النّهارَ فانْفُض". تقول: انظر حَوالَيْك، فلعلَّ ثَمَّ مَنْ لا يَصلُح أن يَسمَع كلامَك. والنِّفاض: إزار الصِّبْيان. ويمكن أن يكون من الباب. قال:
* جارية بيضاء في نِفَاضِ([24]) *
(نفط)  النون والفاء والطاء: ثلاثُ كلماتٍ: النِّفط معروف، مكسور النون. والنَّفَط: قَرْحٌ يخرج في اليَدِ من العمل. ونَفَطَ الصَّبِيُّ نَفِيطاً: صَوّت. وماله عافطَةٌ ولا نافطة. فالنَّافطة: الشاة تَنْفِط من أنْفها.
(نفع)  النون والفاء والعين: كلمة تدلُّ على خلاف الضَّرّ. ونَفَعَه ينفَعُه نَفْعاً ومَنفَعة. وانتفَعَ بكذا. والله أعلَمُ بالصَّواب.
--------------ـــ
([1]) الجمهرة (3، 155)، ونصها: "ونئفق القميص مهموز مكسور الفاء فارسي معرب".
([2]) لأعشى باهلة في اللسان (زفر) من قصيدة يرثي بها المنتشر بن وهب الباهلي. انظر الأصمعيات 89 طبع المعارف وجمهرة أشعار العرب 135 ومختارات ابن الشجري 10 وأمالي المرتضى
(3: 105-113) والخزانة (1: 79-97). وقد سبق في (زفر). وصدره:
* أخو رغائب يعطيها ويسألها *
([3])  ديوان المتلمس الورقة 1 ومخطوطة الشنقيطي، واللسان (نفل).
([4])  لرؤبة في ديوانه 167 واللسان (نفه). وقبله:
* به تمطت غول كل ميله *
([5])  في الأصل: "تغرية".
([6])  في الأصل: "عن"، صوابه في المجمل واللسان.
([7])  للأسود بن يعفر في المفضليات (2: 19) واللسان (نفأ).
([8])  انظر البيان (2: 97/ 4: 46). وأنشد في المختار من شعر بشار وحواشيه 146:
لا بد للمصدور أن ينفثا *** وللذي في الصدر أن يبعثا
 ([9])  ونافج أيضاً.
([10])  بدله في المجمل واللسان: "حين أعشب".
([11])  يقال: نفذ السهم الرمية، ونفذ فيها أيضاً.
([12])  في الأصل: "عن نفر". وفي المجمل: "كأن معناها تفضيل أحد الرجلين على الآخر".
([13])  في الأصل: "ياعز"، صوابه في اللسان (نفر).
([14]) لأوس بن حجر في ديوانه 22 والمجمل (نفز) واللسان (نفز، خور). وفي الأصل: "وإن كان ما بوذا أهاديب"، صوابه في المراجع السابقة. وبعده:
خوار المطافيل الملمعة الشوى *** وأطلائها صادفن عرنان مبقلا
 ([15]) والأنصار يمانون، لأنهم من الأزد. اللسان (نفس).
([16]) في اللسان: "ثعلب: النفساء: الوالدة، والحامل، والحائض".
([17]) أنشده في المجمل، وكذا أنشده ياقوت في معجم البلدان (رسم ماوية).
([18]) كذا ضبط في الأصل والمجمل، وهو ما يقتضيه التعليل بعده. لكن ضبط في اللسان والقاموس بسكون الفاء. وأنشد في اللسان:
أتجعل النفس التي تدير *** في جلد شاة ثم لا تسير
 ([19]) كذا وردت هذه العبارة.
([20]) أنشده في المجمل واللسان (نفص).
([21])  في الجمهرة (3: 83).
([22])  يقال بضم النون وفتحها.
([23])  لسعدى بنت الشمردل الجهنية، من قصيدة في الأصمعيات 41-43. وسبق إنشاده في (تبع).
([24])  بعده في اللسان (نفض): * تنهض فيه أيما انتهاض *

ـ

##### Türkçe

(نûn, **الفاء** ve ikisini üçleyen(ler) bâbı)

(**نفق**)  **النون** ve **الفاء** ve **القاف** iki sahih asıldır; ikisinden biri bir şeyin kesilmesine ve gidip yok olmasına delâlet eder, diğeri ise bir şeyin gizlenmesine ve örtülmesine delâlet eder. Ne zaman ki ikisi hakkında söz elde edilse birbirine yaklaşırlar.

Birincisi: binek hayvanı **نَفَقَت** **نُفوقاً**: öldü. Ve fiyat **نَفَق** **نَفَاقاً**; bu, onun geçip gitmesidir; ne kesada uğrar ne durur. Ve **أنْفَقوا**: pazarları **نَفَقت**. Ve **النَّفَقة** (nafaka), çünkü o kendi yönüne doğru geçip gider. Ve şey **نفَق**: tükendi; “kavmin nafakası **نَفِقَتْ**” denir. Ve adam **أنْفَق**: fakirleşti; yani yanında olan gitti. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: Bundan, Yüce Allah’ın sözü: ﴿إذًا لأَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الإنْفَاقِ﴾ [الإسراء 100]. Ve koşusu **نَفِقُ الجرْيِ** olan at: yani koşusu çabuk kesilen.

Diğer asıl: **النَّفَق**: yerde bir tünel; onun bir yere çıkışı vardır. Ve **النَّافقاء**: jerboa’nın deliğinden incelttiği bir yer; **القاصعاء** tarafından gelinince başıyla **النَّافقاء**’ya vurur da **انتفَقَ**, yani çıktı. Bundan **النِّفاق**’ın اشتقاق’ı; çünkü sahibi, gösterdiğinin tersini gizler; sanki iman ondan çıkar, yahut o imandan gizlice çıkar. Ve bâbda aslın bir olması mümkündür; o da **الخُرُوجُ**’dur. Ve **النَّفَق**: içinden çıkmanın mümkün olduğu nüfuz eden geçit.

**نَيْفَق السَّراويل**’e gelince, Ebû Bekir([1]) dedi ki: o, Arapçalaştırılmış Farsçadır.

(**نفل**)  **النون** ve **الفاء** ve **اللام** sahih bir asıldır; عطا ve إعطاء’ya delâlet eder. Ondan **النَّافلة**: vacip olmadığı hâlde gönüllü عطية. Ondan namazın **نافلة**’si. Ve **النَّوْفل**: çok عطا sahibi adam. Dedi ki:
* يأبَى الظُّلامةَ منه النَّوفلُ الزُّفَر([2]) *

Ve bâbdan **النفَل**: ganimet. Çoğulu **أنفال**; bu, imamın savaşanlara **ينفِّل** etmesidir; yani onlara ganimet aldıklarını verir. “Seni **نفَّلتُك**: sana **نَفَلا** verdim” denir. Ve onların “şeyden **انتَفَلَ**: ondan uzaklaştı” sözü, ibdâl’dendir; **اللام** **الياء**’ın bedelidir. **المتلمِّس** dedi ki:
أَمنْتفِلاً من نَصْر بُهْثة خِلْتَني *** ألاَ إنَّني منهم وإن كنتُ أيْنَما([3])

(**نفه**)  **النون** ve **الفاء** ve **الهاء** tek bir asıldır; yorgunluk ve zayıflığa delâlet eder. Ondan: nefis **نَفِهت**: yoruldu ve bitkin düştü. O, **نافِهٌ** ve **نُفَّهٌ**’dir. Dedi ki:
* بنا حَرَاجِيجُ المَهَارِي النُّفَّهِ([4]) *
Ve o, **مُنَفَّهٌ** ve **مَنْفُوهٌ**’dur: zayıf, korkak.

(**نفي**)  **النون** ve **الفاء** ve illetli harf, bir asıldır; bir şeyin bir şeyden soyulmasına([5]) ve ondan uzaklaştırılmasına delâlet eder. “Şeyi **نَفَيتُه**: onu **نفياً** sürdüm” ve o da **انتفى**: **انتفاء** ile uzaklaştı. Ve **النُّفَاية**: sürülen kötü şey. Ve rüzgârın **نَفِيُّ**’si: duvarların diplerinde olacak şekilde topraktan sürdüğü şey. Ve yağmurun **نَفِيُّ**’si: rüzgârın sürdüğü yahut serptiği şey. Ve suyun **نَفِيُّ**’si: su çekenin sırtı üzerinde kovadan sıçrayan şey. Dedi ki:
* على تِلك الجِفَارِ من النّفيِّ *
Ve hemzeli olanından tek bir kelime vardır; o da **النُّفأُ**: otun büyük kısmından([6]) dağınık parçalar; bir tanesi **نُفَأة**. Dedi ki:
جَادَتْ سوارِيه وآزَرَ نَبتَهُ *** نُفَأٌ من الصَّفراءِِ والزُّبَّادِ([7])

(**نفت**)  **النون** ve **الفاء** ve **التاء**. Derler ki: kazan **نَفَتَت**: kaynadı ve üzerindeki suyu kurudu. Dedi ki:
وصاحبٍ لِصدرِهِ كَتِيتُ *** عليَّ مثلَ المِرْجَلِ النَّفُوتِ
Ve göğsü düşmanlıkla **نفت**: kaynadı.

(**نفث**)  **النون** ve **الفاء** ve **الثاء** sahih bir asıldır; en hafif sesle ağızdan yahut başkasından bir şeyin çıkmasına delâlet eder. Ondan: rukyeci tükürüğünü **نَفَثَ** eder; o, **التَّفْل**’den daha azdır. Ve büyücü kadın zehri **تَنْفُِثُ** eder. Ve “**لابدَّ للمصدور أن يَنْفُث([8])**” bir meseldir. Ve “Benden misvak kırıntısı **نُفَاثَةَ سِوَاكٍ** istese vermezdim”; o, dişlerinde kalıp da onu **نفَثَه** ettiği şeydir. Ve **دمٌ نفيثٌ**: yarası onu **نَفَثَهُ** etti; yani onu ortaya çıkardı.

(**نفج**)  **النون** ve **الفاء** ve **الجيم**: bir asıl; bir şeyin kabarmasına ve yükselmesine delâlet eder. Jerboa **نفجَ**: kabardı. Ve avcısı onu **أنْفَجَه** etti. Ve tavuk **نَفَجَت** yumurtasından: çıktı. Ve devenin iki yanı **انتَفَجَ**: yükseldi. Ve **النَّوَافج**: kaburgaların arka tarafları; bir tanesi **نافجة**([9]). Ve **النَّفّاج**: kendinde olmayanla övünen. Ve rüzgâr **نَفَجَت**: kuvvetle geldi. Ve **النَّفِيجة**: **النَّبْع**’dan olan şatbiyye; yay yapılır; sanki ağaç üzerinde kabarıp yükselir.

(**نفح**)  **النون** ve **الفاء** ve **الحاء**: bir asıl; şeyin atılması yahut kaldırılmasına delâlet eder. Güzel koku kokusu **نَفَحتْ** **نَفحاً**: yayıldı ve atıldı. Bu güzel kokunun hoş bir **نَفحةٌ**’sı vardır. Sonra buna kıyas edildi de denildi ki: mal ile **نَفَح** **نَفحاً**; sanki onu elinden salıvererek göndermiş gibi. Ve falanın iyilikten **نَفَحاتٌ**’ı hâlâ vardır. Ve rüzgâr **نَفَحت**: esti. Ve **قوسٌ نَفُوحٌ**: oku uzağa iten. Ve binek hayvanı **نَفَحت**: toynağıyla attı da onunla vurdu. Aynı şekilde onu kılıçla **نَفَحَه**: onunla ona uzandı. Ve develerden **النَّفوح**: sütü, sağım olmaksızın meme deliklerinden çıkan.

(**نفخ**)  **النون** ve **الفاء** ve **الخاء**: sahih bir asıl; şişme ve yükselmeye delâlet eder. Ondan: şey **انتفَخَ** **انتفاخاً**. Ve denir ki: gündüz **انتَفَخَ**: yükseldi. Ve baharın **نَفْخَة**’si: otlanması([10]); çünkü onda yer kabarır ve şişer. Ve **المْنفُوخُ**: şişman adam. Ve yerden **النَّفْخاء** **النَّبْخاء** gibidir; geçmişti.

(**نفد**)  **النون** ve **الفاء** ve **الدال**: sahih bir asıl; bir şeyin kesilmesine ve tükenmesine delâlet eder. Şey **نفِدَ** **يَنفَد** **نَفاداً**. Ve **أنفَدُوا**: azıkları tükendi. Ve hasma **مُنافِدٌ** denir; bu, iki adamın çekişmesidir; her biri, sahibinin delilini **إنفاد** etmeyi ister. Hadiste: “**إنْ نافَدْتَهم نافَدُوك**”; yani onlara söylersen sana söylerler.

(**نفذ**)  **النون** ve **الفاء** ve **الذال**: sahih bir asıl; işte ve başkasında ilerleyip geçmeye delâlet eder. Ok, atışı **نَفذ** **نَفاذاً**([11]). Ve ben onu **أنْفذْتُه**. Ve o **نافذٌ**’dir: işinde yürüyen.

(**نفر**)  **النون** ve **الفاء** ve **الراء**: sahih bir asıl; uzak durma ve uzaklaşmaya delâlet eder. Ondan: binek hayvanı ve başkası **نَفَر** **نِفاراً**; bu, onun yerinden ve karar yerinden uzak durması ve uzaklaşmasıdır. Ve derisi **نَفَر**: şişti. Hadiste: “Bir adam kamışla diş araladı da ağzı **نَفَرَ**”; yani şişti. Ebû Ubeyd dedi ki: bu ancak şeyin şeyden **نِفَار**’ından ve ondan uzak durmasındandır; çünkü deri, aralarında meydana gelen hastalıktan dolayı etten uzaklaşır. Ve **يوم النَّفْر**: insanların Mina’dan ayrılıp gittiği gün. Ve derler ki: onu **قبل صَيحٍ ونَفْر**’den önce gördüm; yani her bağırandan ve kaçandan önce. Ve **المنافرة**: iki kişi arasında hâkime muhakeme; dediler ki: manası, bir **نَفَر**’in bir **نَفَر** üzerine üstün kılınmasının istenmesidir([12]). Ve birini diğerine karşı **أنفرت** ettim. Ve **النَّفَر** da bâbın kıyasındandır; çünkü onlar yardıma koşmak için **يَنفِرون**. Ve **النَّفير**: **النَّفَر**; aynı şekilde **النَّفْر** ve **النَّفْرة**: bunların hepsi kıyası birdir. Ve **الفرّاء** **النَّفْرة** hakkında inşad etti:
حَيَّتْكَ ثُمَّتَ قالتْ إنَّ نَفْرَتَنا *** اليومَ كلّهُمُ يا عُرْوَ مشتَغِلُ([13])
Ve Araplar der ki: çocuktan **نَفَّرْتُ**; yani ona bir lakap taktım; sanki onlara göre bu, cini ondan ve gözü (nazar) ondan uzaklaştırmadır. Bir bedevî dedi ki: doğduğumda babama denildi: “Oğlundan **نَفِّرْ** et!”; beni **قُنفُذاً** diye adlandırdı ve künyemi **أبا العَدّاء** yaptı.

(**نفز**)  **النون** ve **الفاء** ve **الزاء** bir asıldır; sıçramaya ve sıçramaya benzer şeye delâlet eder. Ceylan **نَفَزَ**: koşusunda sıçradı. Ve kadın çocuğunu **تنفِّز** eder: onu zıplatır. Ve oku elimin üstünde **أنْفَزتُ**: onu çevirdim. Dedi ki:
يَخُرْنَ إذا أُنْفزْن في ساقِط النَّدَى *** وإن كانَ يوماً ذا أهاضيبَ مُخْضِلا([14])

(**نفس**)  **النون** ve **الفاء** ve **السين** tek bir asıldır; rüzgârdan yahut başkasından, nasıl olursa olsun esintinin çıkmasına delâlet eder; dalları ona döner. Ondan **التَّنَفُّس**: içten esintinin çıkması. Ve Allah onun sıkıntısını **نَفَّسَ** etti; bu, esintinin çıkışında ferahlık ve rahatlık olmasındandır. Ve **النَّفَس**: sıkıntılıdan onunla ferahlık verilen her şey. Hadiste: “Rüzgâra sövmeyin; çünkü o **نَفَس** **الرَّحمن**’dandır”; yani o, sıkıntılılardan onunla nefes alınan bir ferahlıktır. Ensar zikrinde geldi: “Yemen tarafından Rabbinizin **نَفَس**’ini buluyorum”; bununla, Mekke’de müminlerden eziyet görenlerden Ensar ile ferahlatma kastedilir([15]). Ve göze **نَفَسٌ** denir. Falana bir **نَفْسٌ** isabet etti. Ve **النَّفْس**: kandır; bu sahihtir; çünkü insanın bedeninden kan kaybolunca **نَفْس**’ini kaybeder. Hayızlı kadına, kanının çıkmasından dolayı **النُّفَساءَ**([16]) denir. Ve **النِّفاس**: kadının doğurmasıdır; doğurunca o **نُفَساء**’dır. Ve denir ki: “Falan **يُنْفَسَ** edilmeden önce bunu miras aldım”; yani doğmadan önce. Ve çocuk **منفوس**’tur. Ve **النِّفاس** ayrıca **نُفَساء**’ın çoğuludur. Ve “kapta bir **نَفَساً** yahut iki **نَفَسَيْن** içti” denir. Ve suya **نَفَسٌ** denir; bu, şeyi başkasının adıyla adlandırmadandır ve çünkü nefsin kıvamı onunladır. Nefsin kıvamı **النَّفَس** iledir. Dedi ki:
تَبِيت الثَّلاثُ السُّودُ وهي مناخةٌ ***على نَفَسٍ من [ماءِ] ماوِيّةَ العَذْبِ([17])
Ve استعارة’dendir: yay **تَنفّسَت**: yarıldı. Ve **شيءٌ نفيس**: yani nefis ve değer sahibi; onunla yarışılır. Ve **التّنافُس**: iki müsabıkın her birinin nefsinin gücünü ortaya koymasıdır. Ve onların tabaklamada “**نَفس**” sözü([18])—bu kıyastır—yani ondan az bir miktar; deriyi bir kere tabaklamaya yetecek kadar; azlığında onu, nefes alınan bir **نَفَسٍ**’e benzetti. Ve bu ve manası onunla olan şeylerde bâbın kıyası birdir([19]).

(**نفش**)  **النون** ve **الفاء** ve **الشين**: sahih bir asıl; yayılmaya delâlet eder. Bundan: yünün **نَفْش**’i; o, vurulmasıdır, ta ki kabarıp **يتنفّش** edinceye kadar. Ve kuş iki kanadını **نَفَش** etti. Ve develer **نَفَشَت**: çobansız dolaşıp yayıldı. Fiili **النَّفْش**’tir; ve **إبلٌ نُفّاشٌ** ve **نَوافش**.

(**نفص**)  **النون** ve **الفاء** ve **الصاد**: kıyasları birbirine yaklaşan kelimelerdir; bedenden bir şey çıkarmaya yahut onu kuvvetle atmaya delâlet eder. Ondan: falan gülmesinde **أنفَصَ** etti: aşırıya gitti. Ve idrarında **أنفصَ** etti; **أوْزَعَ** gibi. Ve denir ki: **النُّفَص**: kanın sıçramasıdır; bir tanesi **نُفْصَة**. Dedi ki:
* تَرَى الدِّماءَ على أكتافها نُفَصا([20]) *
İbn Düreyd([21]) dedi ki: **النُّفَاص**: koyuna isabet eden bir hastalıktır; idrar yapar da ölünceye kadar.

(**نفض**)  **النون** ve **الفاء** ve **الضاد**: sahih bir asıl; bir şeyi, tozdan yahut benzerinden temizlemek için hareket ettirmeye delâlet eder; sonra استعارة edilir. Elbiseyi ve başkasını **نَفَضت** **نَفْضاً**. Ve **النَّفَض**: ağacın meyvesinden silkip düşürdüğü şey. Ve **امرأةٌ نَفوضٌ**: karnını çocuğundan silkip attı (düşürdü). Ve **النَّافض**: titremeli humma; çünkü bedeni **نَفْضاً** sallar. Ve **أنْفَضوا**: azıkları tükendi; yani azıkları **نفِدَ** olup tükendiğinde kaplarını silkip boşalttılar. Ve Araplar mesel olarak der ki: “**النُّفاض([22]) يُقطِّرُ الجَلَب**”; **أنْفَضوا** edip yanlarındaki az olunca, satmak için develerini getirirler.

Ve bâbdan onların şu sözü de استعارة edilir: “Yeri **نَفَضْتُ**”; birini, orada düşman var mı yok mu diye baktırdığında. Ve “geceyi **نَفَضْتُ**”; şüphe ehli üzerinden silkip atmak için gece bekçiliği yaptığında. Ve **النَّفِيضة** ve **النَّفَضَة**: bunu yapan topluluktur. Dedi ki:
يَرِدُ المياهَ حضيرَةً ونَفِيضةً *** وِرْدَ القطاةِ إذا اسْمَألَّ التُّبَّعُ([23])
Ve Araplar der ki: “Gece konuşursan alçalt; gündüz konuşursan **انْفُض**.” Yani: çevrene bak; belki orada sözünü işitmesi uygun olmayan biri vardır. Ve **النِّفاض**: çocukların izarı. Ve bâbdan olması mümkündür. Dedi ki:
* جارية بيضاء في نِفَاضِ([24]) *

(**نفط**)  **النون** ve **الفاء** ve **الطاء**: üç kelime: **النِّفط** bilinen şeydir; **النون**’u kesralıdır. Ve **النَّفَط**: çalışmaktan elde çıkan bir yara. Ve çocuk **نَفَطَ** **نَفِيطاً**: ses çıkardı. Ve onun ne **عافطَةٌ**’si vardır ne **نافطة**’sı. **النَّافطة**: burnundan **تَنْفِط** eden koyundur.

(**نفع**)  **النون** ve **الفاء** ve **العين**: zarar’ın zıddına delâlet eden bir kelime. Ona **نَفَعَه**; onu **ينفَعُه** **نَفْعاً** ve **مَنفَعة**. Ve şununla **انتفَعَ**. Ve Allah doğruyu daha iyi bilendir.

ـ

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- النفع: ما يستعان به في الوصول إلى الحيرات، وما يتوصل به إلى الخير فهو خير، فالنفع خير، وضده الضر. قال تعالى: ﴿ولا يملكون لأنفسهم ضرا ولا نفعا﴾ [الفرقان/3]، وقال: ﴿قل لا أملك لنفسي نفعا ولا ضرا﴾ [الأعراف/188]، وقال: ﴿لن تنفعكم أرحامكم ولا أولادكم﴾ [الممتحنة/3]، ﴿ولا تنفع الشفاعة﴾ [سبأ/23]، ﴿ولا ينفعكم نصحي﴾ [هود/34] إلى غير ذلك من الآيات.

##### Türkçe

- **النفع**: hayırlara ulaşmada kendisiyle yardım olunan şey; kendisiyle hayra ulaşılan şey de hayırdır; öyleyse **النفع** hayırdır; onun zıddı **الضر**’dür. Yüce Allah dedi ki: ﴿ولا يملكون لأنفسهم ضرا ولا نفعا﴾ [الفرقان/3], ve dedi ki: ﴿قل لا أملك لنفسي نفعا ولا ضرا﴾ [الأعراف/188], ve dedi ki: ﴿لن تنفعكم أرحامكم ولا أولادكم﴾ [الممتحنة/3], ﴿ولا تنفع الشفاعة﴾ [سبأ/23], ﴿ولا ينفعكم نصحي﴾ [هود/34] ve bunun dışındaki ayetlerden başka.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ن ف ع
فيه نَفْعٌ ومَنْفعة ومنافع ونَفَعك الله بعلمك وما نفعني فلان بنافعة وانتفعت به واستنفعت‏.‏
قال نصيب‏:‏ ولو كان فوق الأرض حيّ فعاله كفعلك أوفى الفعل منك يقارب لقلت له مثلاً ولكن تعذّرت سواك على المستنفعين المذاهب وفلان نفاع ضرّار‏.‏
وإنه لحاضر النفيعة أي النفع‏.‏
قال‏:‏ وإني لأرجو من سعاد نفيعة وإني من عيني سعاد لأوجر مشفق‏.‏
وتقول‏:‏ منزل فلانٍ نافع وساكنه رافع أي سجنٌ وهو يرفع عليك‏.‏

##### Türkçe

ن ف ع
Onda **نَفْعٌ** ve **مَنْفعة** ve **منافع** vardır; ve “Allah seni ilminle faydalandırsın”; ve “Falan bana bir fayda ile fayda vermedi”; ve “Onunla faydalandım”; ve “fayda istedim”.

**نصيب** dedi ki:
“Eğer yeryüzünün üstünde diri bir kimse olsaydı, fiilleri senin fiilin gibi; senden fiili daha vefalı, (senden) daha yakın olurdu; ona bir misal olarak derdim; fakat senden başkası, fayda isteyenler üzerine mezhepler (yollar) bakımından güçleşti.” Ve falan **نفاع** (çok faydalı), **ضرّار** (çok zarar verici)dir.

Ve o, elbette **النفيعة** (yani fayda)ya hazırdır.

Dedi ki:
“Ve ben, **سعاد**’dan bir **نفيعة** umarım; ve ben, **سعاد**’ın gözünden, elbette ürkek bir kimse olarak ecirlenirim.”

Ve dersin: “Falanın menzili **نافع**tır ve sakini **رافع**tır”; yani bir hapishanedir ve o, senin aleyhine yükseltir (şikâyet eder).

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

في أَسماء الله تعالى النافِعُ: هو الذي يُوَصِّلُ النفْعَ إِلى مَن يشاء من خلْقه حيث هو خالِقُ النفْعِ والضَّرِّ والخيْرِ والشرِّ. والنفْعُ: ضِدُّ الضرِّ، نَفَعَه يَنْفَعُه نَفْعاً ومَنْفَعةً؛ قال: كَلاً، مَنْ مَنْفَعَتي وضَيْري
بكَفِّه، ومَبْدَئي وحَوْرِي
وقال أَبو ذؤيب:
قالت أُمَيْمةُ: ما لجِسْمِكَ شاحِباً،
مُنْذُ ابْتَذَلْتَ، ومِثْلُ مالِكَ يَنْفَعُ؟
أَي اتَّخِذْ مَنْ يَكْفِيكَ فمثل مالِكَ ينبغي أَن تُوَدِّعَ نَفْسَكَ به. وفلان يَنْتَفِعُ بكذا وكذا، ونَفَعْتُ فُلاناً بكذا فانْتَفَعَ به. ورجل نَفُوعٌ ونَفّاعٌ: كثيرُ النَّفْعِ، وقيل: يَنْفَع الناسَ ولا يَضُرُّ. والنَّفِيعةُ والنُّفاعةُ والمَنْفَعةُ: اسم ما انْتَفِعَ به. ويقال: ما عندهم نَفِيعةٌ أَي مَنْفَعةٌ. واسْتَنْفَعَه: طلب نَفْعَه؛ عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد:
ومُسْتَنْفِعٍ لَمْ يَجْزِه بِبَلائِه
نَفَعْنا، ومَوْلًى قد أَجَبْنا لِيُنْصَرا
والنِّفْعةُ: جِلْدةٌ تشق فتجعل في جانبِي المَزادِ وفي كل جانب نِفْعةٌ، والجمع نِفْعٌ ونِفَعٌ؛ عن ثعلب. وفي حديث ابن عمر: أَنه كان يشرب من الإِداوةِ ولا يَخْنِثُها ويُسَمِّيها نَفْعةَ؛ قال ابن الأَثير: سمَّاها بالمرَّة الواحدة من النَّفْعِ ومنعها الصرف للعلَمية والتأْنيث، وقال: هكذا جاء في الفائق، فإِن صح النقل وإِلا فما أَشبَهَ الكلمة أَن تكون بالقاف من النَّقْعِ وهو الرَّيُّ. والنَّفْعةُ: العَصا، وهي فَعْلةٌ من النَّفْعِ. وأَنْفَعَ الرجلُ إِذا تَجِرَ في النَّفعاتِ، وهي العِصِيُّ. ونافِعٌ ونَفّاعٌ ونُفَيْعٌ: أَسماء؛ قال ابن الأَعرابي: نُفَيْعٌ شاعر من تَمِيم، فإِما أَن يكون تَصْغِيرَ نَفْع وإِما أَن يكون تصغير نافِعٍ أَو نَفّاعٍ بعد الترخيم.

##### Türkçe

Allah Teâlâ’nın isimleri içinde **النافِعُ**: O, dilediği kullarından dilediğine faydayı ulaştırandır; zira O, faydanın ve zararın ve hayrın ve şerrin yaratıcısıdır.

**والنفْعُ**: zararın zıddıdır; **نَفَعَه يَنْفَعُه نَفْعاً ومَنْفَعةً**; dedi ki:
كَلاً، مَنْ مَنْفَعَتي وضَيْري
بكَفِّه، ومَبْدَئي وحَوْرِي

Ebû Züeyb dedi ki:
قالت أُمَيْمةُ: ما لجِسْمِكَ شاحِباً،
مُنْذُ ابْتَذَلْتَ، ومِثْلُ مالِكَ يَنْفَعُ؟
Yani: Kendine yetecek kimse edin; çünkü senin malın gibi (bir mal) ile kendini onunla (o mal ile) vedalaşman gerekir. Ve falan, şundan şundan **يَنْتَفِعُ**; ve ben falana şundan fayda verdim: **نَفَعْتُ فُلاناً بكذا**; böylece onunla faydalandı: **فانْتَفَعَ به**.

Ve **رجل نَفُوعٌ ونَفّاعٌ**: faydası çok olan; ve denildi ki: insanlara fayda verir ve zarar vermez. Ve **النَّفِيعةُ** ve **النُّفاعةُ** ve **المَنْفَعةُ**: kendisiyle faydalanılan şeyin adıdır. Ve denilir: Onlarda **نَفِيعةٌ** yoktur; yani **مَنْفَعةٌ**. Ve **اسْتَنْفَعَه**: onun faydasını istedi; İbnü’l-A‘râbî’den; ve şu beyti okudu:
ومُسْتَنْفِعٍ لَمْ يَجْزِه بِبَلائِه
نَفَعْنا، ومَوْلًى قد أَجَبْنا لِيُنْصَرا

Ve **النِّفْعةُ**: bir deridir; yarılır da kırbanın iki yanına konur; ve her yanda bir **نِفْعةٌ** vardır; çoğulu **نِفْعٌ** ve **نِفَعٌ**dur; Sa‘leb’den. Ve İbn Ömer hadîsinde: onun, ibrikten içerdiği ve onu bozmadığı ve ona **نَفْعةَ** adını verdiği (rivayet edilmiştir); İbnü’l-Esîr dedi ki: onu, faydanın bir defasıyla adlandırdı ve onu, özel isim oluşu ve müenneslik sebebiyle gayr-i munsarif kıldı; ve dedi ki: İşte böylece **الفائق**’te gelmiştir; eğer nakil sahihse; değilse, kelimenin **النَّقْعِ**’dan, yani sulanma olan **الرَّيُّ**’den, **القاف** ile olması ne kadar da benzer.

Ve **النَّفْعةُ**: asadır; ve o, **النَّفْعِ**’dan **فَعْلةٌ**dir. Ve adam **أَنْفَعَ** eder; **النَّفعاتِ** içinde ticaret yaptığında; ve o, asalar demektir. Ve **نافعٌ** ve **نَفّاعٌ** ve **نُفَيْعٌ**: isimlerdir; İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **نُفَيْعٌ** Temîm’den bir şairdir; artık ya **نَفْع**’ın küçültmesidir ya da terhîmden sonra **نافِعٍ** yahut **نَفّاعٍ**’ın küçültmesidir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ن ف ع * * النَّفْعُ * ضد الضر يقال * نَفَعَهُ * بكذا * فاْتَفَعَ * به والاسم * المَنْفَعَةُ * وبابه قطع

##### Türkçe

* ن ف ع * * **النَّفْعُ** * zarar’ın zıddıdır; şöyle denir: **نَفَعَهُ** bununla; böylece onunla yararlandı; ad(ı) **المَنْفَعَةُ**’dır; ve babı **قطع**’dır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

النفع، كالمنع: ضد الضر، وهو م معروف وفي البصائر: هو ما يستعان به في الوصول إلى الخير، وقد نفعه نفعا، وانتفع به، والاسم: المنفعة، وعليه اقتصر الجوهري وزاد ابن عباد: النفاع كسحاب. وعن اللحياني: النفيعة كسفينة، شاهد المنفعة قول الراجز:
  كلا ومن منفعتي وضيري
  بكفه ومبدئي وحوري وشاهد النفيعة قول الشاعر:
  وإني لأرجو من سعاد نفيعة                      وإني من عيني جمال لأوجر أوجر: أي مرتاب.
 ورجل نفوع ونفاع كصبور، وشداد: كثير النفع، قال المرار بن سعيد:
  فدى لأب إذا فاخرت قوما                      وجدت بلاءه حسنا نفوعا وأنشد سيبويه:
  كم في بني سعد بن بكر سيد                      ضخم الدسيعة ماجد نفـاع ج: نفع، بالضم كصبور وصبر.
 ومنفعة بن كليب الحنفي: تابعي، وأبوه كليب: صحابي، روى منفعة عن أبيه، وعنه ابنه كليب، و الذي في التبصير: أن كليبا روى عن جده، فانظر ذلك وأبو منفعة الثقفي: صحابي رضي الله عنه، بصري، له حديث في بر الأم وليس مصحف أبو منقعة الأنماري، بالقاف، كما توهمه بعض، وسيأتي في التي تليها.
 ونافع: مولى للنبي صلى الله عليه وسلم ورضي الله عنه، وآخر: لابن عمر، رضي الله تعالى عنهما، الأخير روى عنه الزهري وغيره.

  وفاته: نافع بن أبي نافع الرواسي جد علقمة: صحابي، رضي الله عنه، وأما نافع بن يزيد الثقفي، الذي روى عنه الحسن فإنه تابعي.
 ونافع: سجن كان بناه علي رضي الله تعالى عنه فنقب، وكان من القصب، فبنى من الطين سجنا، وسماه مخيسا، كما تقدم ذلك في السين.
 ونافع: مخلاف باليمن نقله الصاغاني.
 ونفيع كزبير: جبل بمكة، حرسها الله تعالى، كان الحارث بن عبيد بن عمر بن مخزوم المخزومي يحبس فيه سفهاء قومه.
 قلت: وهو أبو حنطب جد الحكم بن المطلب، نزيل منبج، أحد الأجواد.
 ومولى للنبي صلى الله عليه وسلم مكرر فإنه قد سبق ذكره.
 ونفاع، كشداد: اسم.
 والنفيعية، كحسينية: ة، بسنجار، نقله الصاغاني.
 والنفعة بالفتح: العصا، عن أبي زيد، فعلة مرة واحدة من النفع.
 ج: نفعات، محركة.
 وقال أبو عمرو: أنفع الرجل: إذا اتجر فيها أي: في العصي.
 وقال الليث: النفعة، بالكسر: يكون في جانبي المزادة يشق أديم فيجعل في كل جانب نفعة، وأخصر من هذا: النفعة: جلدة تشق فتجعل في جانبي المزادة، ولو قال هذا كان أحسن ج: نفع بالكسر، وكعنب عن ثعلب.
 ومما يستدرك عليه: النافع من أسماء الله الحسنى، وهو الذي يوصل النفع إلى من يشاء من خلقه، حيث هو خالق النفع والضر، والخير والشر.
 والمنفوع، استعمله جماعة، والقياس يقتضيه ولكن صرح أبو حيان أنه لا يقال من نفع: منفوع، لأنه غير مسموع.
 قال شيخنا: والبيضاوي، وجماعة، يستعملون أنفع رباعيا، وهو أيضا معروف.
 قلت: إن كان المراد به تعدية النفع، فكما قال، وإن كان غير ذلك كالتجارة في النفعات، فمسموع نقله أبو عمرو وغيره، كما تقدم.
 والنفاعة، بالضم: ما ينتفع به.
 واستنفعه: طلب نفعه، عن ابن الأعرابي وأنشد:
  ومستنفع لم يجـزه بـبـلائه                      نفعنا، ومولى قد أجبنا لينصرا ونفعة، بالفتح: اسم للإداوة يشرب منها، جاء ذلك في حديث ابن عمر، قال ابن الأثير: سماها بالمرة الواحدة من النفع، ومنعها من الصرف للعلمية والتأنيث، وقال: هكذا جاء في الفائق، فإن صح النقل وإلا فما أشبه الكلمة أن تكون بالقاف من النقع، وهو الري.
 وقد يأتي استنفع بمعنى انتفع.
 ونفعه تنفيعا: أوصل إليه النفع.
 والنفعة، والتنفعة: ما يأخذه الحاكم من الشكوى، يمانية، يقال: نفعه بكذا، يعنون به ذلك.
 وأبو بكرة: نفيع بن مسروح، ونفيع بن الحارث، ونفيع بن المعلى: صحابيون.
 ونفيع: شاعر من تميم، قال ابن الأعرابي: إما أن يكون تصغير نفع، أو نافع، أو نفاع، بعد الترخيم. وسموا نويفعا.
 والحسن بن مغيث النافعي عن أمه.
 وجيش بن محمد النافعي، المقرئ.
 وأبو علي الحسن بن سليمان النافعي الأنطاكي، منسوب إلى قراءة نافع.

##### Türkçe

**النفع**، **كالمنع**: **الضر**’un zıddıdır; o, bilinen bir (isim)dir. Ve **البصائر**’de: “O, hayra ulaşmada kendisiyle yardım olunan şeydir.” denilmiştir. Ve “ona fayda verdi” **نفعه نفعا**; “onunla faydalandı” **وانتفع به**. İsim: **المنفعة**. Cevherî bununla yetindi; İbn Abbâd artırdı: **النفاع** **كسحاب**. Lihyânî’den: **النفيعة** **كسفينة**. **المنفعة**’nin şahidi râcizin sözü:
  “Kallâ ve min menfa‘atî ve ḍayrî”
  “Bi-kaffihi ve mubde’î ve ḥawrî”
Ve **النفيعة**’nin şahidi şairin sözü:
  “Ve innî le-ercû min Su‘âd nefi‘aten                      Ve innî min ‘aynî Cemâl le-ûcer”
**أوجر**: yani “şüphelenen”.

Ve (bir) adam: **نفوع** ve **نفاع** **كصبور** ve **شداد**: faydası çok olan. Merâr b. Sa‘îd dedi:
  “Fidâ li-ebin izâ fâḫert kavmen                      Vecedte belâehu ḥasenen nefû‘â”
Sîbeveyh okuttu:
  “Kem fî Benî Sa‘d b. Bekr seyyidin                      Ḍaḫmi’d-desî‘ati mâcidin nefâ‘”
Çoğulu: **نفع**; zamme ile, **كصبور** ve **صبر**.

Ve **منفعة بن كليب الحنفي**: tâbiîdir; babası **كليب**: sahâbîdir. **منفعة** babasından rivayet etti; ondan oğlu **كليب** (rivayet etti). Ve **التبصير**’de olan: **كليب**’in dedesinden rivayet ettiğidir; öyleyse buna bak. Ve **أبو منفعة الثقفي**: sahâbîdir, Allah ondan razı olsun; Basralıdır; anneye iyilik hakkında bir hadisi vardır. Ve **أبو منقعة الأنماري** (değildir), **بالقاف**; bazılarının zannettiği gibi. Ve bir sonrakinde gelecektir.

Ve **نافع**: Peygamber’in (sallallahu aleyhi ve sellem) mevlasıdır, Allah ondan razı olsun. Ve bir diğeri: İbn Ömer’indir, Allah Teâlâ ikisinden de razı olsun; sonuncudan Zührî ve başkaları rivayet etti.

  Vefatı: **نافع بن أبي نافع الرواسي**; Alkame’nin dedesi: sahâbîdir, Allah ondan razı olsun. Ama **نافع بن يزيد الثقفي** ki Hasan ondan rivayet etti: o tâbiîdir.

Ve **نافع**: Ali’nin (Allah Teâlâ ondan razı olsun) bina ettiği bir zindandı; sonra delindi. Kamıştandı; bunun üzerine çamurdan bir zindan bina etti ve ona **مخيسا** adını verdi; sîn maddesinde geçtiği üzere.

Ve **نافع**: Yemen’de bir **مخلاف**; Sâgânî onu nakletti.

Ve **نفيع** **كزبير**: Mekke’de bir dağdır, Allah Teâlâ onu korusun; Mahzûmî, Mahzûm’dan Hâris b. Ubeyd b. Ömer, kavminin sefihlerini onda hapsederdi.

Dedim: O, **أبو حنطب**’tır; Muttalib’in oğlu Hakem’in dedesidir; Menbic sakini; cömertlerden biridir.

Ve Peygamber’in (sallallahu aleyhi ve sellem) mevlası: tekrardır; çünkü onun zikri geçmişti.

Ve **نفاع** **كشداد**: bir isimdir.

Ve **النفيعية** **كحسينية**: (dişil **ة** ile), Sincar’dadır; Sâgânî onu nakletti.

Ve **النفعة** fetha ile: asa; Ebû Zeyd’den. (Bu,) **النفع**’tan bir defalık (kalıbı)dır.
Çoğulu: **نفعات**; harekeli.

Ebû Amr dedi: **أنفع الرجل**: onda ticaret yaptıysa; yani: asalar hakkında.

Leys dedi: **النفعة** kesra ile: kırbanın iki yanında olur; bir deri yarılır da her iki yana bir **نفعة** yapılır. Bundan daha kısa olan: **النفعة**: bir deridir; yarılır da kırbanın iki yanına yapılır. Bunu söyleseydi daha iyi olurdu. Çoğulu: **نفع** kesra ile; ve **كعنب**; Sa‘leb’den.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **النافع** Allah’ın güzel isimlerindendir; o, dilediği kullarına faydayı ulaştırandır; zira o, faydanın ve zararın, hayrın ve şerrin yaratıcısıdır.

Ve **المنفوع**: bir topluluk onu kullandı; kıyas onu gerektirir; fakat Ebû Hayyân açıkça söyledi ki: **نفع**’tan **منفوع** denilmez; çünkü işitilmiş değildir.

Şeyhimiz dedi: Beyzâvî ve bir topluluk, **أنفع**’ı dörtlü (fiil) olarak kullanırlar; o da bilinen (bir kullanımdır).

Dedim: Eğer bununla murad faydayı geçişli kılmak ise, onun dediği gibidir; eğer bunun dışında, **النفعات**’ta ticaret gibi ise, işitilmiştir; Ebû Amr ve başkaları onu nakletti; geçtiği üzere.

Ve **النفاعة** zamme ile: kendisiyle faydalanılan şey.

Ve **استنفعه**: onun faydasını istedi; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve okuttu:
  “Ve mustenfi‘in lem yucze bi-belâihi                      Nef‘anâ, ve mevlâ kad ecebnâ li-yenṣurâ”

Ve **نفعة** fetha ile: kendisinden içilen kırba için bir isimdir; bu, İbn Ömer hadîsinde geldi. İbnü’l-Esîr dedi: onu, **النفع**’tan bir defalık (kalıbı) ile adlandırdı; ve onu, özel isimlik ve dişillik sebebiyle gayr-i munsarif kıldı. Ve dedi: **الفائق**’te böyle geldi. Eğer nakil sahihse (öyledir); değilse kelimenin **النقع**’tan, yani sulanma olan (kökten), **بالقاف** olması ne kadar da benzer.

Ve **استنفع** bazen **انتفع** manasında gelebilir.

Ve “ona fayda ulaştırdı” **نفعه تنفيعا**: ona faydayı ulaştırdı.

Ve **النفعة** ve **التنفعة**: hâkimin şikâyetten aldığı şey; Yemenîdir. “Ona bununla fayda verdi” **نفعه بكذا** denir; bununla onu kastederler.

Ve **أبو بكرة**: **نفيع بن مسروح**; ve **نفيع بن الحارث**; ve **نفيع بن المعلى**: sahâbîlerdir.

Ve **نفيع**: Temîm’den bir şairdir. İbnü’l-A‘râbî dedi: ya **نفع**’ın küçültmesidir; yahut **نافع**’ın; yahut **نفاع**’ın, ترخيم’den sonra. Ve **نويفعا** diye adlandırdılar.

Ve **الحسن بن مغيث النافعي**: annesinden (rivayet eder).

Ve **جيش بن محمد النافعي**: kıraat âlimi.

Ve **أبو علي الحسن بن سليمان النافعي الأنطاكي**: Nâfi‘ kıraatına nispet edilmiştir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

نَفَعَهُ
1 نَفَعَهُ ذ It profited him; availed him; was of use or benefit, or was useful or beneficial, to him. ― -b2- نَفَعَهُ مِنْهُ: see an ex. voce جَدٌّ. ― -b3- يَنْفَعُ لِكَذَا, and مِنْ كَذَا, It (a medicine) is good, beneficial, or profitable, as a remedy, for, or against, such a thing, meaning such a disease or the like.

نَفَّعَهُ
2 نَفَّعَهُ ذ , inf. n. تَنْفِيعٌ, He caused نَفْع to come to him. (TA.)

اِنْتَفَعَ بِهِ
8 اِنْتَفَعَ بِهِ ذ He benefited or profited by it; made use of it; had the use of it; enjoyed it; like تَمَتَّعَ بِهِ. See 10.

اِسْتَنْفَعَهُ
10 اِسْتَنْفَعَهُ ذ He sought, or demanded, his profiting him, or being useful to him. (IAar, TA.) ― -b2- And اِسْتَنَفَعَ sometimes occurs in the sense of ↓ اِنْتَفَعَ. (TA.)

نَفْعٌ
نَفْعٌ ذ contr. of ضَرٌّ: (TA:) or a thing whereof one makes use for the attainment of good: (B:) or good: or a means of attaining one's desire. (Msb.)

مَنْفَعَةٌ
مَنْفَعَةٌ ذ [A cause, or means, of advantage, profit, utility; or benefit: and simply, advantage; profit, or profitableness; utility, use, usefulness; or benefit:] contr. of مَضَرَّةٌ. (S, art. ضر.)

##### Türkçe

**نَفَعَهُ**
1 **نَفَعَهُ** ذ Ona fayda verdi; ona yaradı; ona fayda veya menfaat oldu, yahut ona faydalı veya yararlı oldu. ― -b2- **نَفَعَهُ مِنْهُ**: **جَدٌّ** maddesinde bir örneğe bak. ― -b3- **يَنْفَعُ لِكَذَا**, ve **مِنْ كَذَا**, O (bir ilaç) böyle bir şeye, yani böyle bir hastalığa veya benzerine karşı, bir tedavi olarak iyi, faydalı veya kârlıdır.

**نَفَّعَهُ**
2 **نَفَّعَهُ** ذ , mastar ismi **تَنْفِيعٌ**, Ona **نَفْع**’ın gelmesini sağladı. (TA.)

**اِنْتَفَعَ بِهِ**
8 **اِنْتَفَعَ بِهِ** ذ Ondan faydalandı veya kâr elde etti; onu kullandı; onun kullanımına sahip oldu; ondan yararlandı; **تَمَتَّعَ بِهِ** gibi. 10’a bak.

**اِسْتَنْفَعَهُ**
10 **اِسْتَنْفَعَهُ** ذ Ondan kendisine fayda vermesini, yahut kendisine yararlı olmasını istedi veya talep etti. (IAar, TA.) ― -b2- Ve **اِسْتَنَفَعَ** bazen ↓ **اِنْتَفَعَ** manasında vâki olur. (TA.)

**نَفْعٌ**
**نَفْعٌ** ذ **ضَرٌّ**’un zıddı: (TA:) yahut iyinin elde edilmesi için kişinin kendisiyle yararlandığı bir şey: (B:) yahut iyi: yahut kişinin arzusuna erişmesinin bir vasıtası. (Msb.)

**مَنْفَعَةٌ**
**مَنْفَعَةٌ** ذ [Üstünlük, kâr, yararlılık; yahut faydanın bir sebebi veya vasıtası: ve sırf, üstünlük; kâr, yahut kârlılık; yararlılık, kullanım, kullanışlılık; yahut fayda:] **مَضَرَّةٌ**’nin zıddı. (S, madde **ضر**.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

نَفَعَ
نَفَعَ A ( n. ac. نَفْع 1 )
a.  [ Bi ], Benefited, profited, advantaged, was useful to.

b.  [ Min ], Counteracted, served as an antidote to.

اِنْتَفَعَ
اِنْتَفَعَ VIII
a.  [ Bi or Min ], Benefited, profited by; took advantage of.

اِسْتَنْفَعَ
اِسْتَنْفَعَ X ,
a.  Promoted, furthered the interests of.

نَفْع
نَفْع 1 ,
a.  Profit, benefit, advantage, utility, use, service.

b.  Profit, gain; emolument.

نَفْعَة
نَفْعَة 1t ,

نَفَعَات
نَفَعَات ,
a.  Rod, switch.

b.  see 1 .

نِفْعَة
نِفْعَة 2t , ( pl. نِفْع 2 ,  نِفَع 7 ),
a.  Leather flap of a travelling bag.

مَنْفَعَة
مَنْفَعَة 17t , ( pl. مَنَاْفِعُ 44 ),
a.  see 1 .

نَاْفِع
نَاْفِع 21 ,
a.  Profitable, useful, advantageous.

b.  Antidote.

نَفَاْع
نَفَاْع 22 ,  نَفِيْعَة 25t ,
a.  see 1 .

نَفُوْع
نَفُوْع 26 , ( pl. نُفْع 3 ),
a.  Handy, deft ( man ).

نَفَّاْع
نَفَّاْع 28 ,
a.  see 26 .

##### Türkçe

**نَفَعَ**
**نَفَعَ** A (isim mastarı **نَفْع** 1)
a. [Bi], fayda verdi, yarar sağladı, avantaj sağladı, -e faydalı oldu.

b. [Min], karşı koydu, -e panzehir oldu.

**اِنْتَفَعَ**
**اِنْتَفَعَ** VIII
a. [Bi veya Min], faydalandı, -den kâr/yarar sağladı; avantaj elde etti.

**اِسْتَنْفَعَ**
**اِسْتَنْفَعَ** X,
a. menfaatlerini ilerletti, çıkarlarını geliştirdi.

**نَفْع**
**نَفْع** 1,
a. kâr, fayda, avantaj, yararlılık, kullanım, hizmet.

b. kâr, kazanç; ücret/gelir.

**نَفْعَة**
**نَفْعَة** 1t,

**نَفَعَات**
**نَفَعَات**,
a. değnek, kamçı.

b. 1’e bak.

**نِفْعَة**
**نِفْعَة** 2t, (çoğulu **نِفْع** 2, **نِفَع** 7),
a. yolculuk çantasının deri kapağı/sarkıntısı.

**مَنْفَعَة**
**مَنْفَعَة** 17t, (çoğulu **مَنَاْفِعُ** 44),
a. 1’e bak.

**نَاْفِع**
**نَاْفِع** 21,
a. kârlı, faydalı, avantajlı.

b. panzehir.

**نَفَاْع**
**نَفَاْع** 22, **نَفِيْعَة** 25t,
a. 1’e bak.

**نَفُوْع**
**نَفُوْع** 26, (çoğulu **نُفْع** 3),
a. becerikli, mahir (adam).

**نَفَّاْع**
**نَفَّاْع** 28,
a. 26’ya bak.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

نفع
نَفَعَ - يَنْفَعُ - نَفْع - مَنْفَعَة - مَنَافِع
نَفَعَ - يَنْفَعُ + شيء أو كائن + كائناً: يزوده بما يطيل بقاءه وسلامته: يزوده بحاجة تلزمه لاستمرار حياته أو تدفع عنه أذى يهدد حياته: ضد "  ضَرَّ - يَضُرُّ "
نَفْع: اسم فعل " نَفَعَ - يَنْفَعُ ": وهو كذلك بمعنى مفعول: الشيء الذي يلزم البشر لدوام حياته سليمة من غير ضر أو أذى
مَنْفَعَة: اسم فعل مصدر ميمي من " نَفَعَ - يَنْفَعُ ": اسم آلة منه: نوع وشكل من أشكال النفع: كالأكل منفعة، والشرب منفعة أخرى، والسكن منفعة ثالثة، والركوب وهكذا
مَنَافِع: جمع " مَنْفَعَة "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الاستجابة وتلبية الطلب والسؤال والدعاء بالعون والنجدة "، وهي:
غَاثَ - يَغِيْثُ (غاثَ - يَغوْثُ)، صَرَخ َ - يَصْرُخُ، جَابَ - يَجِيْبُ، عَانَ - يَعُوْنُ، نَفَعَ - يَنْفَعُ، ضَافَ - يَضِيفُ
ينفع - لا ينفع
التعدين عموماً         الصيد والنقل البحري	﴿أنزل من السماء ماء فسالت أودية بقدرها فاحتمل السيل زبدا رابيا ومما يوقدون عليه في النار ابتغاء حلية أو متاع زبد مثله كذلك يضرب الله الحق والباطل فأما الزبد فيذهب جفاء وأما ما ينفع الناس فيمكث في الأرض كذلك يضرب الله الأمثال(17)﴾ الرعد ﴿إن في خلق السماوات والأرض واختلاف الليل والنهار والفلك التي تجري في البحر بما ينفع الناس وما أنزل الله من السماء من ماء فأحيا به الأرض بعد موتها وبث فيها من كل دابة وتصريف الرياح والسحاب المسخر بين السماء والأرض لآيات لقوم يعقلون (164)﴾ البقرة
احتمال نفع التبني	﴿وقال الذي اشتراه من مصر لامرأته أكرمي مثواه عسى أن ينفعنا أو نتخذه ولدا وكذلك مكنا ليوسف في الأرض ولنعلمه من تأويل الأحاديث والله غالب على أمره ولكن أكثر الناس لا يعلمون(21)﴾ يوسف ﴿وقالت امرأة فرعون قرة عين لي ولك لا تقتلوه عسى أن ينفعنا أو نتخذه ولدا وهم لا يشعرون(9)﴾ القصص
نفع في الدين	﴿وذكر فإن الذكرى تنفع المؤمنين(55)﴾ الذاريات ﴿أو يذكر فتنفعه الذكرى(4)﴾ عبس ﴿فذكر إن نفعت الذكرى(9)﴾ الأعلى
ينفع الصادقين صدقهم	﴿قال الله هذا يوم ينفع الصادقين صدقهم لهم جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها أبدا رضي الله عنهم ورضوا عنه ذلك الفوز العظيم(119)﴾ المائدة
لا ينفع
عبادة ما لا ينفع ولا يضر  ﴿ويعبدون من دون الله ما لا يضرهم ولا ينفعهم ويقولون هؤلاء شفعاؤنا عند الله قل أتنبئون الله بما لا يعلم في السماوات ولا في الأرض سبحانه وتعالى عما يشركون(18)﴾ يونس ﴿ويعبدون من دون الله ما لا ينفعهم ولا يضرهم وكان الكافر على ربه ظهيرا(55)﴾ الفرقان
 	﴿قال أفتعبدون من دون الله ما لا ينفعكم شيئا ولا يضركم(66)﴾ الأنبياء ﴿قل أتعبدون من دون الله ما لا يملك لكم ضرا ولا نفعا والله هو السميع العليم(76)﴾ المائدة
دعاء من دون الله ما لاينفع ولا يضر  	﴿قل أندعو من دون الله ما لا ينفعنا ولا يضرنا ونرد على أعقابنا بعد إذ هدانا الله كالذي استهوته الشياطين في الأرض حيران له أصحاب يدعونه إلى الهدى ائتنا قل إن هدى الله هو الهدى وأمرنا لنسلم لرب العالمين (71)﴾ الأنعام ﴿ولا تدع من دون الله ما لا ينفعك ولا يضرك فإن فعلت فإنك إذا من الظالمين(106)﴾ يونس
ضره أقرب من نفعه  	﴿يدعوا من دون الله ما لا يضره وما لا ينفعه ذلك هو الضلال البعيد(12)﴾ الحج ﴿يدعوا لمن ضره أقرب من نفعه لبئس المولى ولبئس العشير(13)﴾ الحج
لا يسمع ولا يرجع قولاً ولا ينفع ولا يضر	﴿أفلا يرون ألا يرجع إليهم قولا ولا يملك لهم ضرا ولا نفعا(89)﴾ طه ﴿قالوا نعبد أصناما فنظل لها عاكفين(71)قال هل يسمعونكم إذ تدعون(72) أو ينفعونكم أو يضرون(73)﴾ الشعراء

لا ضرر ولا نفع ديني أو دنيوي	﴿قل لن ينفعكم الفرار إن فررتم من الموت أو القتل وإذا لا تمتعون إلا قليلا(16)﴾ الأحزاب ﴿سيقول لك المخلفون من الأعراب شغلتنا أموالنا وأهلونا فاستغفر لنا يقولون بألسنتهم ما ليس في قلوبهم قل فمن يملك لكم من الله شيئا إن أراد بكم ضرا أو أراد بكم نفعا بل كان الله بما تعملون خبيرا(11)﴾ الفتح
 	﴿قل لن ينفعكم الفرار إن فررتم من الموت أو القتل وإذا لا تمتعون إلا قليلا(16)﴾ الأحزاب
لا تنفع المعذرة  	﴿يوم لا ينفع الظالمين معذرتهم ولهم اللعنة ولهم سوء الدار(52)﴾ غافر ﴿فيومئذ لا ينفع الذين ظلموا معذرتهم ولا هم يستعتبون(57)﴾ الروم
لا تنفع الشفاعة  	﴿فما تنفعهم شفاعة الشافعين(48)﴾ المدثر ﴿واتقوا يوما لا تجزي نفس عن نفس شيئا ولا يقبل منها عدل ولا تنفعها شفاعةولا هم ينصرون(123)﴾ البقرة
إلا لمن أذن له	﴿يومئذ لا تنفع الشفاعة إلا من أذن له الرحمان ورضي له قولا(109)﴾ طه ﴿ولا تنفع الشفاعة عنده إلا لمن أذن له حتى إذا فزع عن قلوبهم قالوا ماذا قال ربكم قالوا الحق وهو العلي الكبير(23)﴾ سبأ
لا تنفع الآرحام  	﴿لن تنفعكم أرحامكم ولا أولادكم يوم القيامة يفصل بينكم والله بما تعملون بصير(3)﴾ الممتحنة
لا ينفع أحد أحدا	﴿فاليوم لا يملك بعضكم لبعض نفعا ولا ضرا ونقول للذين ظلموا ذوقوا عذاب النار التي كنتم بها تكذبون(42)﴾ سبأ ﴿ولن ينفعكم اليوم إذ ظلمتم أنكم في العذاب مشتركون(39)﴾ الزخرف
والأولاد والمال	﴿يوم لا ينفع مال ولا بنون(88)﴾ الشعراء
لا يتفع الإيمان ينفع الإيمان	﴿قل يوم الفتح لا ينفع الذين كفروا إيمانهم ولا هم ينظرون(29)﴾ السجدة ﴿فلم يك ينفعهم إيمانهم لما رأوا بأسنا سنة الله التي قد خلت في عباده وخسر هنالك الكافرون(85)﴾ غافر ﴿هل ينظرون إلا أن تأتيهم الملائكة أو يأتي ربك أو يأتي بعض آيات ربك يوم يأتي بعض آيات ربك لا ينفع نفسا إيمانها لم تكن آمنت من قبل أو كسبت في إيمانها خيرا قل انتظروا إنا منتظرون(158)﴾ الأنعام ﴿فلولا كانت قرية آمنت فنفعها إيمانها إلا قوم يونس لما آمنوا كشفنا عنهم عذاب الخزي في الحياة الدنيا ومتعناهم إلى حين(98)﴾ يونس
	﴿ولا ينفعكم نصحي إن أردت أن أنصح لكم إن كان الله يريد أن يغويكم هو ربكم وإليه ترجعون(34)﴾ هود
ضرر بدون نفع : - السحر	﴿واتبعوا ما تتلو الشياطين على ملك سليمان وما كفر سليمان ولكن الشياطين كفروا يعلمون الناس السحر وما أنزل على الملكين ببابل هاروت وماروت وما يعلمان من أحد حتى يقولا إنما نحن فتنة فلا تكفر فيتعلمون منهما ما يفرقون به بين المرء وزوجه وما هم بضارين به من أحد إلا بإذن الله ويتعلمون ما يضرهم ولا ينفعهم ولقد علموا لمن اشتراه ما له في الآخرة من خلاق ولبئس ما شروا به أنفسهم لو كانوا يعلمون(102)﴾ البقرة
نفع
ضرر و نفع : الخمر والميسر﴿يسألونك عن الخمر والميسر قل فيهما إثم كبير ومنافع للناس وإثمهما أكبر من نفعهما ويسألونك ماذا ينفقون قل العفو كذلك يبين الله لكم الآيات لعلكم تتفكرون(219)﴾ البقرة
الضرر أقرب أم النفع ؟	﴿يوصيكم الله في أولادكم للذكر مثل حظ الأنثيين فإن كن نساء فوق اثنتين فلهن ثلثا ما ترك وإن كانت واحدة فلها النصف ولأبويه لكل واحد منهما السدس مما ترك إن كان له ولد فإن لم يكن له ولد وورثه أبواه فلأمه الثلث فإن كان له إخوة فلأمه السدس من بعد وصية يوصي بها أو دين آباؤكم وأبناؤكم لا تدرون أيهم أقرب لكم نفعا فريضة من الله إن الله كان عليما حكيما(11)﴾ النساء
	﴿قل لا أملك لنفسي نفعا ولا ضرا إلا ما شاء الله ولو كنت أعلم الغيب لاستكثرت من الخير وما مسني السوء إن أنا إلا نذير وبشير لقوم يؤمنون(188)﴾ الأعراف ﴿قل لا أملك لنفسي ضرا ولا نفعا إلا ما شاء الله لكل أمة أجل إذا جاء أجلهم فلا يستأخرون ساعة ولا يستقدمون(49)﴾ يوتس
أولياء لا يملكون لأنفسهم ضراً ولا تفعاً    	﴿قل من رب السماوات والأرض قل الله قل أفاتخذتم من دونه أولياء لا يملكون لأنفسهم نفعا ولا ضرا قل هل يستوي الأعمى والبصير أم هل تستوي الظلمات والنور أم جعلوا لله شركاء خلقوا كخلقه فتشابه الخلق عليهم قل الله خالق كل شيء وهو الواحد القهار(16)﴾ الرعد ﴿واتخذوا من دونه آلهة لا يخلقون شيئا وهم يخلقون ولا يملكون لأنفسهم ضرا ولا نفعا ولا يملكون موتا ولا حياة ولا نشورا (3)﴾ الفرقان
ضره أقرب من نفعه  	﴿يدعوا من دون الله ما لا يضره وما لا ينفعه ذلك هو الضلال البعيد(12)﴾ الحج ﴿يدعوا لمن ضره أقرب من نفعه لبئس المولى ولبئس العشير(13)﴾ الحج
لا يسمع ولا يرجع قولاً ولا ينفع ولا يضر	﴿أفلا يرون ألا يرجع إليهم قولا ولا يملك لهم ضرا ولا نفعا(89)﴾ طه ﴿قالوا نعبد أصناما فنظل لها عاكفين(71)قال هل يسمعونكم إذ تدعون(72) أو ينفعونكم أو يضرون(73)﴾ الشعراء
 	﴿سيقول لك المخلفون من الأعراب شغلتنا أموالنا وأهلونا فاستغفر لنا يقولون بألسنتهم ما ليس في قلوبهم قل فمن يملك لكم من الله شيئا إن أراد بكم ضرا أو أراد بكم نفعا بل كان الله بما تعملون خبيرا(11)﴾ الفتح
منافع
الحديد       الخمر والميسر	﴿لقد أرسلنا رسلنا بالبينات وأنزلنا معهم الكتاب والميزان ليقوم الناس بالقسط وأنزلنا الحديد فيه بأس شديد ومنافع للناس وليعلم الله من ينصره ورسله بالغيب إن الله قوي عزيز(25)﴾ الحديد ﴿يسألونك عن الخمر والميسر قل فيهما إثم كبير ومنافع للناس وإثمهما أكبر من نفعهما ويسألونك ماذا ينفقون قل العفو كذلك يبين الله لكم الآيات لعلكم تتفكرون(219)﴾ البقرة
 	﴿ليشهدوا منافع لهم ويذكروا اسم الله في أيام معلومات على ما رزقهم من بهيمة الأنعام فكلوا منها وأطعموا البائس الفقير(28)﴾ الحج ﴿لكم فيها منافع إلى أجل مسمى ثم محلها إلى البيت العتيق(33)﴾ الحج
 	﴿وإن لكم في الأنعام لعبرة نسقيكم مما في بطونها ولكم فيها منافع كثيرة ومنها تأكلون (21)﴾ المؤمنون ﴿والأنعام خلقها لكم فيها دفء ومنافع ومنها تأكلون(5)﴾ النحل ﴿ولهم فيها منافع ومشارب أفلا يشكرون(73)﴾ يس ﴿ولكم فيها منافع ولتبلغوا عليها حاجة في صدوركم وعليها وعلى الفلك تحملون(80)﴾ غافر
مختار الصحاح
● [نفع] ن ف ع: النَّفْعُ ضد الضر يقال نَفَعَهُ بكذا فاْتَفَعَ به والاسم المَنْفَعَةُ وبابه قطع
الراغب
نفع
- النفع: ما يستعان به في الوصول إلى الخيرات، وما يتوصل به إلى الخير فهو خير، فالنفع خير، وضده الضر. قال تعالى: }ولا يملكون لأنفسهم ضرا ولا نفعا﴿[الفرقان/3]، وقال:﴾قل لا أملك لنفسي نفعا ولا ضرا﴿[الأعراف/188]، وقال:﴾لن تنفعكم أرحامكم ولا أولادكم﴿[الممتحنة/3]،﴾ولا تنفع الشفاعة﴿[سبأ/23]،﴾ولا ينفعكم نصحي{ [هود/34] إلى غير ذلك من الآيات.
ملخص اللسان
1.     في أَسماء الله تعالى النافِعُ: هو الذي يُوَصِّلُ النفْعَ إِلى مَن يشاء من خلْقه حيث هو خالِقُ النفْعِ والضَّرِّ والخيْرِ والشرِّ.
2.     والنفْعُ: ضِدُّ الضرِّ، نَفَعَه يَنْفَعُه نَفْعاً ومَنْفَعةً؛وفلان يَنْتَفِعُ بكذا وكذا، ونَفَعْتُ فُلاناً بكذا فانْتَفَعَ به.ورجل نَفُوعٌ ونَفّاعٌ: كثيرُ النَّفْعِ، وقيل: يَنْفَع الناسَ ولا   يَضُرُّ. والنَّفِيعةُ والنُّفاعةُ والمَنْفَعةُ: اسم ما انْتَفِعَ به. ويقال:ما عندهم نَفِيعةٌ أَي مَنْفَعةٌ. واسْتَنْفَعَه: طلب نَفْعَه؛
3.     والنَّفْعةُ: العَصا،
لسان العرب
● - نفع: في أَسماء الله تعالى النافِعُ: هو الذي يُوَصِّلُ النفْعَ إِلى مَن   يشاء من خلْقه حيث هو خالِقُ النفْعِ والضَّرِّ والخيْرِ والشرِّ.   والنفْعُ: ضِدُّ الضرِّ، نَفَعَه يَنْفَعُه نَفْعاً ومَنْفَعةً؛ قال:   كَلاً، مَنْ مَنْفَعَتي وضَيْري   بكَفِّه، ومَبْدَئي وحَوْرِي   وقال أَبو ذؤيب:   قالت أُمَيْمةُ: ما لجِسْمِكَ شاحِباً،   مُنْذُ ابْتَذَلْتَ، ومِثْلُ مالِكَ يَنْفَعُ؟   أَي اتَّخِذْ مَنْ يَكْفِيكَ فمثل مالِكَ ينبغي أَن تُوَدِّعَ نَفْسَكَ   به. وفلان يَنْتَفِعُ بكذا وكذا، ونَفَعْتُ فُلاناً بكذا فانْتَفَعَ به.   ورجل نَفُوعٌ ونَفّاعٌ: كثيرُ النَّفْعِ، وقيل: يَنْفَع الناسَ ولا   يَضُرُّ. والنَّفِيعةُ والنُّفاعةُ والمَنْفَعةُ: اسم ما انْتَفِعَ به. ويقال:   ما عندهم نَفِيعةٌ أَي مَنْفَعةٌ. واسْتَنْفَعَه: طلب نَفْعَه؛ عن ابن   الأَعرابي؛ وأَنشد:   ومُسْتَنْفِعٍ لَمْ يَجْزِه بِبَلائِه   نَفَعْنا، ومَوْلًى قد أَجَبْنا لِيُنْصَرا   والنِّفْعةُ: جِلْدةٌ تشق فتجعل في جانبِي المَزادِ وفي كل جانب   نِفْعةٌ، والجمع نِفْعٌ ونِفَعٌ؛ عن ثعلب. وفي حديث ابن عمر: أَنه كان يشرب من   الإِداوةِ ولا يَخْنِثُها ويُسَمِّيها نَفْعةَ؛ قال ابن الأَثير: سمَّاها   بالمرَّة الواحدة من النَّفْعِ ومنعها الصرف للعلَمية والتأْنيث، وقال:   هكذا جاء في الفائق، فإِن صح النقل وإِلا فما أَشبَهَ الكلمة أَن تكون   بالقاف من النَّقْعِ وهو الرَّيُّ. والنَّفْعةُ: العَصا، وهي فَعْلةٌ من   النَّفْعِ. وأَنْفَعَ الرجلُ إِذا تَجِرَ في النَّفعاتِ، وهي العِصِيُّ.   ونافِعٌ ونَفّاعٌ ونُفَيْعٌ: أَسماء؛ قال ابن الأَعرابي: نُفَيْعٌ شاعر   من تَمِيم، فإِما أَن يكون تَصْغِيرَ نَفْع وإِما أَن يكون تصغير نافِعٍ   أَو نَفّاعٍ بعد الترخيم.
مقاييس اللغة:
(نفع) النون والفاء والعين: كلمة تدلُّ على خلاف الضَّرّ. ونَفَعَه ينفَعُه نَفْعاً ومَنفَعة. وانتفَعَ بكذا. والله أعلَمُ بالصَّواب.
القاموس المحيط:
النَّفْعُ، كالمَنْعِ م، وقد انْتَفَعَ. والاسمُ المَنْفَعَةُ والنَّفاعُ والنَّفيعَةُ. ورجلٌ نَفُوعٌ نَفَّاعٌ، ج نُفُعٌ، بالضم. ومَنْفَعَةُ بنُ كُلَيْبٍ تابِعيٌّ، وأبو مَنْفَعَةَ الثَّقَفيُّ صحابيٌّ، وليس مُصَحَّفَ أَبو مَنْقَعَةَ الأَنْمارِيُّ بالقافِ. ونافِعٌ مَوْلىً للنبيِّ، صلى الله عليه وسلم، وآخَرُ لابنِ عُمَرَ، رضي الله تعالى عنهما، وسِجْنٌ بَناهُ عليٌّ رضي الله تعالى عنه، ومِخْلافٌ باليَمنِ. وكزُبَيْرٍ جبلٌ بمكةَ كان الحَارثُ المَخْزُوميُّ يَحْبِسُ فيه سُفَهاءَ قَوْمِه، ومَوْلىً للنبيِّ، صلى الله عليه وسلم، وكشَدّادٍ اسمٌ.
والنُّفَيْعِيَّةُ، كحُسَيْنِيَّةٍ: ة بِسِنْجارَ. والنَّفْعَةُ: العَصا، فَعْلَةٌ، من النَّفْعِ، ج: نَفَعاتٌ، محرَّكةً. وأَنْفَعَ: اتَّجَرَ فيها، و بالكسرِ: يكونُ في جانِبَيِ المَزادةِ يُشَقُّ أَديمٌ؛ فَيُجْعَلُ في كلِّ جانِبٍ نِفْعَةٌ، ج: نِفْعٌ، بالكسر، وكعِنَبٍ.
تاج العروس:
نفع
النَّفْعُ كالمَنْعِ : ضِدُّ الضَّرِّ وهُوَ م مَعْرُوفٌ وفي البَصَائِرِ : هُوَ ما يُسْتَعانُ بهِ في الوُصُولِ إلى الخَيْرِ وقد نَفَعَه نَفْعاً وانْتَفَعَ بهِ والاسمُ : المَنْفَعَةُ وعليهِ اقْتَصَرَ الجَوْهَرِيُّ وزادَ ابنُ عَبّادٍ : النَّفَاع كسَحابٍ . وعنِ اللِّحْيَانِيِّ : النَّفِيعَةُ كسَفِينَة شاهِدُ المَنْفَعَةِ قَوْلُ الرّاجِزِ :
" كَلا ومَنْ مَنْفَعَتِي وضَيْرِي
" بكَفِّهِ ومَبْدَئِي وحَوْرِي وشاهِدُ النَّفِيعَةِ قَوْلُ الشّاعِرِ :
وإنِّي لأرْجُو منْ سُعَادَ نَفِيعَةً ... وإنِّي منْ عَيْنَيْ جَمالَ لأوْجَرُ أوْجَرُ : أي مُرْتابٌ
ورَجُلٌ نَفُوعٌ ونَفّاعٌ كصَبُورٍ وشَدّادٍ : كَثِيرُ النَّفْعِ قالَ المَرّارُ بنُ سَعِيدٍ :
فِدىً لأبٍ إذا فاخَرْتَ قَوْماً ... وجَدْتَ بَلاءَه حَسَناً نَفُوعَا وأنْشَدَ سِيبَويْهِ :
كَمْ في بَنِي سَعْدِ بنِ بكْرٍ سَيِّد ... ضَخْمِ الدَّسِيعَة ماجِدِ نَفّاعِ ج : نُفُعٌ بالضَّمِّ كصَبُور وصُبُرٍ
ومَنْفَعَةُ بنُ كُلَيْبٍ الحَنَفِيُّ : تابِعِيٌّ وأبُوهُ كُلَيْبٌ : صحابِيٌّ رَوَى مَنْفَعَةُ عن أبيهِ وعنْهُ ابنُه كُلَيْبٌ و الّذِي في التَّبْصِيرِ : أنَّ كُلَيباً رَوَى عنْ جَدِّه فانْظُرْ ذلكَ وأبو مَنْفَعَةَ الثَّقَفِيُّ : صحابِيٌّ رضيَ اللهُ عنهُ بَصْرِيُّ له حَديث في بِرِّ الأُمِّ ولَيْسَ مُصَحَّفَ أبو مَنْقَعَةَ الأنْمَارِيُّ بالقَافِ كما تَوَهَّمَهُ بَعْضٌ وسيأتِي في الّتِي تَليهَا
ونافِعٌ : مَوْلىً للنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ورَضِيَ اللهُ عنه وآخَرُ : لابِنْ عُمَرَ رضي اللهُ تعالى عنهُمَا الأخِيرُ رَوَى عنْهُ الزُّهْرِيُّ وغيرُه
وفاتَه : نافِعُ بنُ أبي نافِعٍ الرُّوَاسِيُّ جَدُّ علْقَمَةَ : صَحَابِيُّ رضيَ اللهُ عنه وأمّا نافِعُ بنُ يَزِيدَ الثَّقَفِيُّ الّذِي رَوَى عَنْهُ الحَسَنُ فإنَّهُ تابِعِيُّ
ونافِعُ : سِجْنٌ كانَ بَناهُ عَلِيٌّ رضيَ اللهُ تعالى عنهُ فنُقِبَ وكانَ منْ القَصَبِ فبَنَى منَ الطِّينِ سِجْناً وسَمّاهُ مُخَيِّساً كما تَقَدَّمَ ذلك في السِّينِ
ونافِعٌ : مِخْلافٌ باليَمَنِ نَقَلَه الصّاغَانِيُّ
ونُفَيْعٌ كزُبَيْرٍ : جَبَلٌ بمَكَّةَ حَرسها اللهُ تعالى كانَ الحارِثُ بنُ عُبَيدِ بنِ عُمَرَ بنِ مَخْزُومٍ المَخْزُوميُّ يَحْبِسُ فيهِ سُفَهاءَ قَومِه
قلتُ : وهو أبو حَنْطَبٍ جَدُّ الحَكَمِ بنِ المُطَّلِبِ نَزِيل مَنْبِج أحَد الأجْوَادِ
ومَوْلىً للنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُكَرَّرٌ فإنَّه قَدْ سَبَقَ ذكْرُه
ونَفّاعٌ كشَدّادٍ : اسمٌ
والنُّفَيْعِيَّةُ كحُسَيْنِيَّةٍ : ة بسِنْجارَ نَقله الصّاغَانِيُّ
والنَّفْعَةُ بالفَتْحِ : العَصَا عن أبي زَيدٍ فَعْلَةٌ مَرَّةٌ واحِدَة من النَّفْعِ
ج : نَفَعاتٌ مُحَرَّكَةً
وقالَ أبو عَمْروٍ : أنْفَعَ الرَّجُلُ : إذا اتَّجَرَ فيهَا أي : في العِصِيّ
وقالَ اللَّيْثُ : النِّفْعَةُ بالكَسْرِ : يَكُونُ في جانبَيِ المَزَادَةِ يُشَقُّ أدِيمٌ فيُجْعَلُ في كُلِّ جانِبٍ نِفْعَةٌ وأخْصَرُ منْ هذا : النِّفْعَةُ : جِلْدَةٌ تُشَقُّ فتُجْعَلُ في جانِبَيِ المَزَادَةِ ولوْ قالَ هذا كانَ أحْسَنَ ج : نِفَْعٌ بالكَسْرِ وكعِنَبٍ عن ثَعْلَبٍ
وممّا يُسْتَدْرَكُ عليهِ : النّافِعُ من أسْماءِ اللهِ الحُسْنَى وهُوَ الّذِي يُوصِلُ النَّفْعَ إلى منْ يَشَاءُ منْ خَلْقِهِ حَيْثُ هُوَ خالِقُ النَّفْعِ والضَّرِّ والخَيْرِ والشَّرِّ
والمَنْفُوعُ اسْتَعْمَلَهُ جَماعَةٌ والقياسُ يَقْتَضِيهِ ولكنْ صَرَّحَ أبو حَيّانَ أنَّه لا يُقَالُ منْ نَفَع : مَنْفُوعٌ لأنَّه غيرُ مَسْمُوعٍ
قالَ شَيْخُنَا : والبَيْضاوِيُّ وجَماعَةٌ يَسْتَعْمِلُونَ أنْفَعَ رُبَاعِيّاً وهُوَ أيْضاً مَعْرُوفٌ
قلتُ : إنْ كانَ المُرَادُ بهِ تَعْدِيةَ النَّفْعِ فكمَا قالَ وإنْ كانَ غَيْرَ ذلكَ كالتِّجَارَةِ في النَّفَعاتِ فمَسْمُوعٌ نَقَله أبو عَمْروٍ وغيرُه كما تَقَدَّمَ
والنُّفَاعَةُ بالضَّمِّ : ما يُنْتَفَعُ به
واسْتَنْفَعَهُ : طَلَبَ نَفْعَهُ عن ابنِ الأعْرَابِيِّ وأنْشَدَ :
ومُسْتَنْفِعٍ لم يُجْزِهِ ببَلائِهِ ... نَفَعْنَا ومَوْلَىً قَدْ أجَبْنا لِيُنْصَرَا ونَفْعَةُ بالفَتْحِ : اسْمٌ للإداوَةِ يُشْرَبُ مِنْهَا جاءَ ذلك في حديثِ ابن عُمَرَ قالَ ابنُ الأثِيرِ : سَمّاها بالمَرَّةِ الواحِدَةِ منَ النَّفْعِ ومَنَعَها من الصَّرْفِ للعَلَمِيَّةِ والتّأْنِيثِ وقالَ : هكذا جاءَ في الفائِقِ فإنْ صَحَّ النَّقْلُ وإلا فما أشْبَهَ الكَلمَةَ أنْ تَكُونَ بالقَافِ من النَّقْعِ وهو الرِّيُّ
وقد يأتِي اسْتَنْفَعَ بِمَعْنَى انْتَفَعَ
ونَفَّعَه تَنْفِيعاً : أوْصَلَ إليْهِ النَّفْعَ
والنَّفْعَةُ والتَّنْفِعَةُ : ما يَأْخُذُهُ الحاكِمُ من الشَّكْوَى يَمَانِيّةٌ يُقَالُ : نَفَعَه بكذا يَعْنُون بهِ ذلكَ
وأبو بَكْرَةَ : نُفَيْعُ بنُ مَسْرُوحٍ ونُفَيْعُ بنُ الحارِث ونُفَيْعُ بنُ المُعَلَّى : صحابِيّونَ
ونُفَيْعٌ : شاعِرٌ منْ تَميمٍ قالَ ابنُ الأعْرَابِيّ : إمّا أنْ يَكُونَ تَصْغِيرَ نَفْعٍ أو نافِعٍ أو نَفّاعٍ بعدَ التَرْخِيمِ . وسَمَّوْا نُوَيْفِعاً
والحَسَنُ بنُ مُغِيثٍ النّافِعِي عنْ أُمِّهِ
وجَيْشُ بنُ مُحَمّدٍ النّافِعِيُّ المُقْرِئُ
وأبو عَلِيٍّ الحَسَنُ بنُ سُلَيمانَ النّافِعِيُّ الأنْطَاكِيُّ مَنْسُوبٌ إلى قِرَاءَةِ نافِعٍ

##### Türkçe

نفع
**نَفَعَ** - **يَنْفَعُ** - **نَفْع** - **مَنْفَعَة** - **مَنَافِع**
**نَفَعَ** - **يَنْفَعُ** + şey veya varlık + bir varlığa: ona, kalışını ve selametini uzatan şeyi sağlar: ona, hayatının sürmesi için kendisine gerekli olan bir ihtiyacı sağlar yahut hayatını tehdit eden bir zararı ondan defeder: “ **ضَرَّ - يَضُرُّ** ”un zıddı
**نَفْع**: fiil ismi “ **نَفَعَ - يَنْفَعُ** ”: ve o, aynı zamanda mef‘ûl manasında: insanlara, hayatının zararsız ve eziyetsiz olarak devamı için gerekli olan şey
**مَنْفَعَة**: fiil ismi; “ **نَفَعَ - يَنْفَعُ** ”dan mîmî mastar: ondan âlet ismi: faydanın türü ve şekli: yeme bir menfaattir, içme başka bir menfaattir, barınma üçüncü bir menfaattir, binme ve böylece
**مَنَافِع**: “ **مَنْفَعَة** ”nin çoğulu
Ve lafız, “ **الاستجابة وتلبية الطلب والسؤال والدعاء بالعون والنجدة** ” lafızlar grubuna mensuptur; onlar şunlardır:
**غَاثَ - يَغِيْثُ** (**غاثَ - يَغوْثُ**)، **صَرَخ َ - يَصْرُخُ**، **جَابَ - يَجِيْبُ**، **عَانَ - يَعُوْنُ**، **نَفَعَ - يَنْفَعُ**، **ضَافَ - يَضِيفُ**
yarar - yaramaz
genel olarak madencilik         avcılık ve deniz taşımacılığı	﴿Gökten su indirdi de vadiler kendi ölçülerince aktı; sel kabaran bir köpük yüklendi; ateşte üzerine yaktıkları şeylerden de, süs eşyası veya meta arayarak, onun benzeri bir köpük (çıkar); işte Allah hak ile bâtılı böyle misal verir; köpük ise atılıp gider; insanlara yarar veren ise yerde kalır; Allah misalleri böyle vurur(17)﴾ er-Ra‘d ﴿Göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün ihtilafında, denizde insanlara yarar veren şeyle akıp giden gemide, Allah’ın gökten indirdiği sudan—onunla yeri ölümünden sonra diriltti ve onda her türlü canlıyı yaydı—rüzgârların çevrilip durmasında ve gök ile yer arasında boyun eğdirilmiş bulutta, akleden bir kavim için elbette âyetler vardır (164)﴾ el-Bakara
evlat edinmenin fayda ihtimali	﴿Onu Mısır’dan satın alan kimse karısına dedi ki: “Onun yerini değerli kıl; umulur ki bize yarar yahut onu evlat ediniriz.” Yusuf’u yeryüzünde böylece yerleştirdik ve ona sözlerin te’vilinden öğretelim diye; Allah işinde galiptir; fakat insanların çoğu bilmezler(21)﴾ Yusuf ﴿Firavun’un karısı dedi ki: “Benim için de senin için de göz aydınlığıdır; onu öldürmeyin; umulur ki bize yarar yahut onu evlat ediniriz.” Ve onlar farkında değillerdi(9)﴾ el-Kasas
dinde fayda	﴿Hatırlat; çünkü hatırlatma müminlere yarar sağlar(55)﴾ ez-Zâriyât ﴿yahut hatırlar da hatırlatma ona yarar sağlar(4)﴾ ‘Abese ﴿Hatırlat; eğer hatırlatma yarar sağlarsa(9)﴾ el-A‘lâ
doğrulara doğrulukları yarar sağlar	﴿Allah dedi ki: “Bu, doğrulara doğruluklarının yarar sağlayacağı gündür; onlar için altlarından ırmaklar akan cennetler vardır; orada ebedî kalıcıdırlar; Allah onlardan razı oldu, onlar da O’ndan razı oldular; işte bu büyük kurtuluştur”(119)﴾ el-Mâide
yaramaz
yarar sağlamayan ve zarar vermeyen şeye ibadet  ﴿Allah’tan başka, kendilerine ne zarar veren ne de yarar sağlayan şeye ibadet ederler ve “Bunlar Allah katında bizim şefaatçilerimizdir” derler; de ki: “Allah’a, göklerde ve yerde bilmediği bir şeyi mi haber veriyorsunuz?” O, onların ortak koştuklarından münezzeh ve yücedir(18)﴾ Yunus ﴿Allah’tan başka, kendilerine yarar sağlamayan ve zarar vermeyen şeye ibadet ederler; kâfir ise Rabbine karşı (şeytana) arka çıkar olmuştur(55)﴾ el-Furkân
 	﴿Dedi ki: “Allah’tan başka, size hiçbir şey yarar sağlamayan ve size zarar vermeyen şeye mi ibadet ediyorsunuz?”(66)﴾ el-Enbiyâ ﴿De ki: “Allah’tan başka, sizin için ne zarara ne de faydaya malik olmayan şeye mi ibadet ediyorsunuz? Allah ise işiten, bilendir”(76)﴾ el-Mâide
Allah’tan başkasına, yarar sağlamayan ve zarar vermeyen şeyi dua etmek  	﴿De ki: “Allah’tan başka, bize ne yarar sağlayan ne de zarar veren şeyi mi çağıracağız; Allah bizi hidayete erdirdikten sonra ökçelerimiz üzerine mi döndürüleceğiz; tıpkı şeytanların yeryüzünde kendisini şaşkın bıraktığı kimse gibi; onun arkadaşları vardır, onu hidayete çağırırlar: ‘Bize gel!’ De ki: ‘Allah’ın hidayeti, hidayetin ta kendisidir; âlemlerin Rabbine teslim olmamız emrolundu’ (71)﴾ el-En‘âm ﴿Allah’tan başka, sana ne yarar sağlayan ne de zarar veren şeyi çağırma; eğer yaparsan, o takdirde sen zalimlerden olursun(106)﴾ Yunus
zararı faydasından daha yakın  	﴿Allah’tan başka, kendisine ne zarar veren ne de yarar sağlayan şeyi çağırır; işte bu uzak sapıklığın ta kendisidir(12)﴾ el-Hac ﴿Zararı faydasından daha yakın olana çağırır; ne kötü mevla, ne kötü yoldaş(13)﴾ el-Hac
ne işitir ne bir söz geri döndürür ne yarar sağlar ne zarar verir	﴿Görmüyorlar mı ki, onlara bir söz geri döndürmüyor ve onlar için ne zarara ne de faydaya malik olmuyor?(89)﴾ Tâhâ ﴿Dediler ki: “Putlara ibadet ederiz de onlara bağlı kalırız”(71) Dedi ki: “Çağırdığınızda sizi işitirler mi?(72) yahut size yarar sağlarlar mı yahut zarar verirler mi?(73)”﴾ eş-Şu‘arâ

dînî veya dünyevî ne zarar ne fayda	﴿De ki: “Ölümden veya öldürülmeden kaçsanız, kaçış size asla yarar sağlamaz; o takdirde ancak az bir süre faydalandırılırsınız”(16)﴾ el-Ahzâb ﴿Bedevîlerden geri kalanlar sana diyecekler ki: “Mallarımız ve ailelerimiz bizi meşgul etti; bizim için bağışlanma dile.” Kalplerinde olmayanı dilleriyle söylerler; de ki: “Allah size bir zarar dilerse yahut size bir fayda dilerse, Allah’tan size kim bir şey malik olur?” Bilakis Allah yaptıklarınızdan haberdardır(11)﴾ el-Feth
 	﴿De ki: “Ölümden veya öldürülmeden kaçsanız, kaçış size asla yarar sağlamaz; o takdirde ancak az bir süre faydalandırılırsınız”(16)﴾ el-Ahzâb
özür yarar sağlamaz  	﴿Zalimlere, özürlerinin yarar sağlamayacağı gün; onlar için lanet vardır ve onlar için yurdun kötüsü vardır(52)﴾ Gâfir ﴿O gün, zulmedenlere özürleri yarar sağlamaz ve onlar hoşnut edilmeye de çağrılmazlar(57)﴾ er-Rûm
şefaat yarar sağlamaz  	﴿Şefaat edenlerin şefaati onlara yarar sağlamaz(48)﴾ el-Müddessir ﴿Öyle bir günden sakının ki, hiçbir nefis hiçbir nefisten hiçbir şeyi ödemez; ondan bir fidye kabul edilmez; ona şefaat yarar sağlamaz; onlar yardım da olunmazlar(123)﴾ el-Bakara
ancak kendisine izin verilene	﴿O gün, Rahmân’ın izin verdiği ve sözüne razı olduğu kimse dışında şefaat yarar sağlamaz(109)﴾ Tâhâ ﴿O’nun katında şefaat, kendisine izin verilenden başkasına yarar sağlamaz; nihayet kalplerinden korku giderilince derler ki: “Rabbiniz ne dedi?” Derler ki: “Hakkı.” O, yücedir, büyüktür(23)﴾ Sebe’
rahimler yarar sağlamaz  	﴿Kıyamet günü, rahimleriniz ve çocuklarınız size asla yarar sağlamaz; aranızda ayırır; Allah yaptıklarınızı görendir(3)﴾ el-Mümtehine
hiç kimse hiç kimseye yarar sağlamaz	﴿Bugün, bazınız bazınıza ne faydaya ne de zarara malik olur; zulmedenlere deriz ki: “Yalanlamakta olduğunuz ateş azabını tadın”(42)﴾ Sebe’ ﴿Bugün, zulmetmiş olmanız sebebiyle, azapta ortak olmanız size asla yarar sağlamaz(39)﴾ ez-Zuhruf
çocuklar ve mal	﴿O gün, ne mal yarar sağlar ne de oğullar(88)﴾ eş-Şu‘arâ
iman yarar sağlamaz; iman yarar sağlar	﴿De ki: “Fetih günü, kâfir olanlara imanları yarar sağlamaz ve onlara mühlet de verilmez”(29)﴾ es-Secde ﴿Azabımızı gördüklerinde imanları kendilerine yarar sağlamadı; Allah’ın kulları hakkında geçmiş olan sünneti; orada kâfirler ziyana uğradılar(85)﴾ Gâfir ﴿Meleklerin kendilerine gelmesini yahut Rabbinin gelmesini yahut Rabbinin âyetlerinden bazısının gelmesini mi bekliyorlar? Rabbinin âyetlerinden bazısı geldiği gün, daha önce iman etmemiş yahut imanında bir hayır kazanmamış bir nefse imanı yarar sağlamaz; de ki: “Bekleyin; biz de bekleyenleriz”(158)﴾ el-En‘âm ﴿Keşke bir şehir iman etseydi de imanı ona yarar sağlasaydı; Yunus kavmi müstesna; iman ettiklerinde, dünya hayatında rezillik azabını onlardan kaldırdık ve onları bir süreye kadar faydalandırdık(98)﴾ Yunus
	﴿Size öğüt vermek istesem de, eğer Allah sizi azdırmak istiyorsa, öğüdüm size yarar sağlamaz; O sizin Rabbinizdir ve O’na döndürüleceksiniz(34)﴾ Hûd
faydasız zarar: - sihir	﴿Şeytanların Süleyman’ın mülkü üzerine okuduklarına uydular; Süleyman küfretmedi, fakat şeytanlar küfretti; insanlara sihri ve Babil’deki iki meleğe, Hârût ve Mârût’a indirileni öğretiyorlardı; o ikisi, “Biz ancak bir fitneyiz; sakın küfretme” demedikçe hiç kimseye öğretmezlerdi; böylece onlardan, kişi ile eşi arasını ayırdıkları şeyi öğrenirlerdi; Allah’ın izni olmaksızın onunla hiç kimseye zarar verici değillerdi; kendilerine zarar veren ve kendilerine yarar sağlamayan şeyi öğrenirlerdi; onu satın alan kimse için âhirette hiçbir nasip olmadığını elbette bilmişlerdi; kendileriyle nefislerini sattıkları şey ne kötüdür; keşke bilselerdi(102)﴾ el-Bakara
fayda
zarar ve fayda: şarap ve kumar{ Sana şarap ve kumar hakkında sorarlar; de ki: “İkisinde büyük bir günah ve insanlar için faydalar vardır”

Ve ikisinin günahı, ikisinin faydasından daha büyüktür; ve sana neyi infak edeceklerini sorarlar; de ki: **العفو**. İşte böylece Allah size âyetleri açıklar; umulur ki düşünürsünüz (219) } **البقرة**
Zarar daha yakın mı yoksa fayda mı?	﴿Allah size çocuklarınız hakkında vasiyet eder: erkeğe iki dişinin payı gibi; eğer ikiden fazla kadınlar olurlarsa, bıraktığının üçte ikisi onlarındır; eğer bir tane olursa, onun için yarısı vardır; ana-babasına, her birine, bıraktığından altıda bir vardır, eğer onun çocuğu varsa; eğer onun çocuğu yoksa ve ona ana-babası mirasçı olursa, annesine üçte bir vardır; eğer onun kardeşleri varsa, annesine altıda bir vardır; (bu) vasiyetten sonra ki onunla vasiyet eder veya borç (sonra). Babalarınız ve oğullarınız: hangisinin size fayda bakımından daha yakın olduğunu bilmezsiniz. Allah’tan bir farz olarak. Şüphesiz Allah bilendir, hikmet sahibidir (11)﴾ **النساء**
	﴿De ki: Kendim için bir faydaya da bir zarara da malik değilim; ancak Allah’ın dilediği (müstesna). Ve eğer gaybı bilseydim, hayırdan elbette çoğaltırdım; ve bana kötülük dokunmazdı. Ben ancak iman eden bir kavim için bir uyarıcı ve bir müjdeleyiciyim (188)﴾ **الأعراف** ﴿De ki: Kendim için bir zarara da bir faydaya da malik değilim; ancak Allah’ın dilediği (müstesna). Her ümmet için bir ecel vardır; ecelleri geldiğinde ne bir saat geri kalırlar ne de ileri geçerler (49)﴾ **يوتش**
Kendileri için bir zarara da bir faydaya da malik olmayan veliler    	﴿De ki: Göklerin ve yerin Rabbi kimdir? De ki: Allah. De ki: O’nun dışında, kendileri için bir faydaya da bir zarara da malik olmayan veliler mi edindiniz? De ki: Kör ile gören eşit olur mu? Yahut karanlıklar ile nur eşit olur mu? Yoksa Allah’a ortaklar mı kıldılar; O’nun yaratması gibi yarattılar da yaratma onlara benzeşti? De ki: Allah her şeyin yaratıcısıdır; ve O, bir olan, kahredicidir (16)﴾ **الرعد** ﴿Ve O’nun dışında ilahlar edindiler: hiçbir şey yaratmazlar, hâlbuki onlar yaratılırlar; ve kendileri için bir zarara da bir faydaya da malik olmazlar; ve bir ölüme de bir hayata da bir dirilişe de malik olmazlar (3)﴾ **الفرقان**
Zararı, faydasından daha yakındır  	﴿Allah’ın dışında, kendisine ne zarar veren ne fayda veren şeye dua eder; işte bu, uzak sapıklığın ta kendisidir (12)﴾ **الحج** ﴿Faydasından daha yakın olan zararı olana dua eder; ne kötü mevla, ne kötü yoldaş (13)﴾ **الحج**
Ne işitir ne bir söz geri döndürür; ne fayda verir ne zarar verir	﴿Görmüyorlar mı ki, onlara bir söz geri döndürmüyor ve onlar için bir zarara da bir faydaya da malik olmuyor? (89)﴾ **طه** ﴿Dediler: Putlara ibadet ederiz; böylece onlara âkif kalırız (71). Dedi: Sizi çağırdığınızda sizi işitirler mi (72) yahut size fayda verirler mi yahut zarar verirler mi (73)﴾ **الشعراء**
 	﴿Bedevîlerden geri kalanlar sana diyecekler: Mallarımız ve ehlimiz bizi meşgul etti; bizim için mağfiret dile. Dilleriyle, kalplerinde olmayanı söylerler. De ki: Eğer size bir zarar isterse yahut size bir fayda isterse, Allah’tan size kim bir şeye malik olur? Bilakis Allah, yaptıklarınızdan haberdardır (11)﴾ **الفتح**
Faydalar
Demir       Şarap ve kumar	﴿Andolsun elçilerimizi apaçık delillerle gönderdik; ve onlarla birlikte kitabı ve mizanı indirdik ki insanlar kıst ile ayakta dursunlar; ve demiri indirdik: onda şiddetli bir güç ve insanlar için faydalar vardır; ve Allah, gayb ile O’na ve elçilerine yardım edeni bilsin diye. Şüphesiz Allah güçlüdür, azizdir (25)﴾ **الحديد** ﴿Sana şarap ve kumar hakkında sorarlar; de ki: İkisinde büyük bir günah ve insanlar için faydalar vardır; ve ikisinin günahı, ikisinin faydasından daha büyüktür. Ve sana neyi infak edeceklerini sorarlar; de ki: **العفو**. İşte böylece Allah size âyetleri açıklar; umulur ki düşünürsünüz (219)﴾ **البقرة**
 	﴿Kendileri için faydalara şahit olsunlar ve kendilerine rızık verdiği en‘âm behîmesinden, bilinen günlerde Allah’ın adını ansınlar; artık ondan yiyin ve yoksul fakiri yedirin (28)﴾ **الحج** ﴿Sizin için onda, belirlenmiş bir ecele kadar faydalar vardır; sonra onun varacağı yer, **البيت العتيق**’e (kadardır) (33)﴾ **الحج**
 	﴿Ve şüphesiz sizin için en‘âmda bir ibret vardır: karınlarında olandan size içiririz; ve sizin için onda birçok faydalar vardır; ve onlardan yersiniz (21)﴾ **المؤمنون** ﴿Ve en‘âmı yarattı: sizin için onda bir ısınma ve faydalar vardır; ve onlardan yersiniz (5)﴾ **النحل** ﴿Ve onlar için onda faydalar ve içecekler vardır; hâlâ şükretmezler mi? (73)﴾ **يس** ﴿Ve sizin için onda faydalar vardır; ve onların üzerinde göğüslerinizdeki bir ihtiyaca ulaşasınız diye; ve onların üzerinde ve gemiler üzerinde taşınırsınız (80)﴾ **غافر**
**مختار الصحاح**
● [**نفع**] ن ف ع: **النَّفْعُ** zararın zıddıdır; “ona bununla fayda verdi” denir; böylece onunla faydalandı; isim **المَنْفَعَةُ**’dır; ve babı **قطع**’tır.
**الراغب**
نفع
- **النفع**: hayırlara ulaşmada kendisiyle yardım olunan şeydir; ve hayra ulaşılan şey hayırdır; öyleyse **النفع** hayırdır; ve onun zıddı zarardır. Yüce Allah dedi ki: }**ولا يملكون لأنفسهم ضرا ولا نفعا**﴿[**الفرقان**/3], ve dedi ki:﴾**قل لا أملك لنفسي نفعا ولا ضرا**﴿[**الأعراف**/188], ve dedi ki:﴾**لن تنفعكم أرحامكم ولا أولادكم**﴿[**الممتحنة**/3],﴾**ولا تنفع الشفاعة**﴿[**سبأ**/23],﴾**ولا ينفعكم نصحي**{ [**هود**/34] ve âyetlerden bunun dışındakiler.
**ملخص اللسان**
1.     Allah Teâlâ’nın isimlerinde **النافِعُ**: O, mahlûkatından dilediğine faydayı ulaştırandır; zira O, faydanın ve zararın ve hayrın ve şerrin yaratıcısıdır.
2.     Ve **النفْعُ**: zararın zıddıdır; **نَفَعَه يَنْفَعُه نَفْعاً ومَنْفَعةً**; ve falan, bununla ve bununla faydalanır; ve “falana bununla fayda verdim” de, böylece onunla faydalandı. Ve **نَفُوعٌ** ve **نَفّاعٌ** adam: faydası çok (olan); ve denildi ki: insanlara fayda verir ve zarar vermez. Ve **النَّفِيعةُ** ve **النُّفاعةُ** ve **المَنْفَعةُ**: kendisiyle faydalanılan şeyin adıdır. Ve denir ki: Onların yanında **نَفِيعةٌ** yoktur; yani **مَنْفَعةٌ**. Ve **اسْتَنْفَعَه**: onun faydasını istedi;
3.     Ve **النَّفْعةُ**: asa,
**لسان العرب**
● - **نفع**: Allah Teâlâ’nın isimlerinde **النافِعُ**: O, mahlûkatından dilediğine faydayı ulaştırandır; zira O, faydanın ve zararın ve hayrın ve şerrin yaratıcısıdır. Ve **النفْعُ**: zararın zıddıdır; **نَفَعَه يَنْفَعُه نَفْعاً ومَنْفَعةً**; dedi ki:
كَلاً، مَنْ مَنْفَعَتي وضَيْري
بكَفِّه، ومَبْدَئي وحَوْرِي
Ve Ebû Züeyb dedi ki:
قالت أُمَيْمةُ: ما لجِسْمِكَ شاحِباً،
مُنْذُ ابْتَذَلْتَ، ومِثْلُ مالِكَ يَنْفَعُ؟
Yani: “Sana yeteni edin”; böyle bir mal sahibi olanın, kendisini onunla (dünyadan) uğurlaması gerekir. Ve falan, bununla ve bununla faydalanır; ve “falana bununla fayda verdim” de, böylece onunla faydalandı. Ve **نَفُوعٌ** ve **نَفّاعٌ** adam: faydası çok (olan); ve denildi ki: insanlara fayda verir ve zarar vermez. Ve **النَّفِيعةُ** ve **النُّفاعةُ** ve **المَنْفَعةُ**: kendisiyle faydalanılan şeyin adıdır. Ve denir ki: Onların yanında **نَفِيعةٌ** yoktur; yani **مَنْفَعةٌ**. Ve **اسْتَنْفَعَه**: onun faydasını istedi; İbnü’l-A‘râbî’den; ve inşad etti:
ومُسْتَنْفِعٍ لَمْ يَجْزِه بِبَلائِه
نَفَعْنا، ومَوْلًى قد أَجَبْنا لِيُنْصَرا
Ve **النِّفْعةُ**: bir deridir; yarılır da meşkin iki yanına konur; ve her yanda bir **نِفْعةٌ** vardır; çoğulu **نِفْعٌ** ve **نِفَعٌ**’dır; Sa‘leb’den. Ve İbn Ömer hadîsinde: onun, **الإِداوةِ**’den içerdi ve onu **يَخْنِثُها** yapmazdı ve ona **نَفْعةَ** adını verirdi; İbnü’l-Esîr dedi ki: onu, **النَّفْعِ**’dan bir defa (anlamıyla) adlandırdı; ve onu, özel isimlik ve dişillik sebebiyle gayr-i munsarif kıldı; ve dedi ki: İşte böyle **الفائق**’te geldi; eğer nakil sahihse; yoksa kelimenin, **النَّقْعِ**’dan **بالقاف** olması daha çok benzer; o da sulamadır. Ve **النَّفْعةُ**: asa; ve o, **النَّفْعِ**’dan **فَعْلةٌ**’dır. Ve adam **أَنْفَعَ** olur; **النَّفعاتِ**’te ticaret ettiğinde; ve onlar, asâlardır. Ve **نافِعٌ** ve **نَفّاعٌ** ve **نُفَيْعٌ**: isimlerdir; İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **نُفَيْعٌ** Temîm’den bir şairdir; artık ya **نَفْع**’ın küçültmesidir ya da **نافِعٍ** yahut **نَفّاعٍ**’ın, terhîmden sonra küçültmesidir.
**مقاييس اللغة:**
(**نفع**) **النون** ve **الفاء** ve **العين**: zarar’ın hilâfına delâlet eden bir kelimedir. **نَفَعَه ينفَعُه نَفْعاً ومَنفَعة**. Ve bununla faydalandı. Ve Allah, doğruya daha iyi bilendir.
**القاموس المحيط:**
**النَّفْعُ**; **المَنْعِ** gibi, م; ve faydalandı. Ve isim **المَنْفَعَةُ** ve **النَّفاعُ** ve **النَّفيعَةُ**’dır. Ve **نَفُوعٌ نَفَّاعٌ** adam; çoğulu **نُفُعٌ**, zamme ile. Ve **مَنْفَعَةُ بنُ كُلَيْبٍ** tâbiîdir; ve **أبو مَنْفَعَةَ الثَّقَفيُّ** sahâbîdir,

Ve **أبو مَنْفَعَةَ**’nin, **بالقافِ** (yani **القاف** ile) **أَبو مَنْقَعَةَ الأَنْمارِيُّ**’nin tashîfi (yanlış okunmuş şekli) olmadığı (da) vardır. Ve **نافِعٌ**: Peygamber’in, صلى الله عليه وسلم, bir mevlâsı; bir başkası İbn **عُمَرَ**’ındır, رضي الله تعالى عنهما; ve **سِجْنٌ**: **عليٌّ**’nin رضي الله تعالى عنه inşa ettiği bir hapishane; ve Yemen’de bir **مِخْلافٌ**. Ve **نُفَيْعٌ** (vezin olarak) **زُبَيْرٍ** gibi: Mekke’de bir dağ; **الحَارثُ المَخْزُوميُّ** onda kavminin sefihlerini hapsederdi; ve Peygamber’in, صلى الله عليه وسلم, bir mevlâsı; ve **نَفّاعٌ** (vezin olarak) **شَدّادٍ** gibi: bir isimdir.

Ve **النُّفَيْعِيَّةُ**, (vezin olarak) **حُسَيْنِيَّةٍ** gibi: **سِنْجارَ**’da bir **ة**’dir. Ve **النَّفْعَةُ**: asa; **فَعْلَةٌ**, **النَّفْعِ**’den; çoğulu: **نَفَعاتٌ**, harekeli olarak. Ve **أَنْفَعَ**: onda ticaret yaptı; ve kesre ile: **المَزادةِ**’nin iki yanında bir deri yarılır; sonra her bir yana bir **نِفْعَةٌ** yapılır; çoğulu: **نِفْعٌ**, kesre ile; ve **عِنَبٍ** gibi.

تاج العروس:
نفع
**النَّفْعُ** (tıpkı) **المَنْعِ** gibi: **الضَّرِّ**’ün zıddıdır; ve o, bilinen (bir şey)dir. Ve **البَصَائِرِ**’de: o, hayra ulaşmada kendisiyle yardım istenilen şeydir. Ve ona **نَفَعَه نَفْعاً** (fayda verdi) ve onunla **انْتَفَعَ** (faydalandı). Ve isim: **المَنْفَعَةُ**’dir; **الجَوْهَرِيُّ** bununla yetindi. Ve **ابنُ عَبّادٍ** artırdı: **النَّفَاع** (vezin olarak) **سَحابٍ** gibi. Ve **اللِّحْيَانِيِّ**’den: **النَّفِيعَةُ** (vezin olarak) **سَفِينَة** gibi. **المَنْفَعَةِ**’nin şahidi, râcizin sözü:
" كَلا ومَنْ مَنْفَعَتِي وضَيْرِي
" بكَفِّهِ ومَبْدَئِي وحَوْرِي
Ve **النَّفِيعَةِ**’nin şahidi, şairin sözü:
وإنِّي لأرْجُو منْ سُعَادَ نَفِيعَةً ... وإنِّي منْ عَيْنَيْ جَمالَ لأوْجَرُ
**أوْجَرُ**: yani şüphelenen.

Ve bir adam: **نَفُوعٌ** ve **نَفّاعٌ** (vezin olarak) **صَبُورٍ** ve **شَدّادٍ** gibi: faydası çok (olan). **المَرّارُ بنُ سَعِيدٍ** dedi:
فِدىً لأبٍ إذا فاخَرْتَ قَوْماً ... وجَدْتَ بَلاءَه حَسَناً نَفُوعَا
Ve **سِيبَويْهِ** inşâd etti:
كَمْ في بَنِي سَعْدِ بنِ بكْرٍ سَيِّد ... ضَخْمِ الدَّسِيعَة ماجِدِ نَفّاعِ
Çoğulu: **نُفُعٌ**, damme ile; **صَبُور** ve **صُبُرٍ** gibi.

Ve **مَنْفَعَةُ بنُ كُلَيْبٍ الحَنَفِيُّ**: tâbiîdir; babası **كُلَيْبٌ**: sahâbîdir. **مَنْفَعَةُ** babasından rivayet etti; ondan da oğlu **كُلَيْبٌ** (rivayet etti). Ve **التَّبْصِيرِ**’de olan: **كُلَيباً**’ın dedesinden rivayet ettiğidir; öyleyse buna bak. Ve **أبو مَنْفَعَةَ الثَّقَفِيُّ**: sahâbîdir, رضيَ اللهُ عنه; Basralıdır; annelik iyiliği hakkında bir hadisi vardır. Ve **بالقَافِ** (yani **القاف** ile) **أبو مَنْقَعَةَ الأنْمَارِيُّ**’nin tashîfi değildir; bazıları onu zannettiği gibi; ve onu takip edende gelecektir.

Ve **نافِعٌ**: Peygamber’in mevlâsıdır, صلى الله عليه وسلم; ve رضي اللهُ عنه. Ve bir başkası: İbn **عُمَرَ**’ındır, رضي اللهُ تعالى عنهُمَا; sonuncusu, ondan **الزُّهْرِيُّ** ve başkaları rivayet etti.

Ve ondan kaçırdığı: **نافِعُ بنُ أبي نافِعٍ الرُّوَاسِيُّ**; **علْقَمَةَ**’nin dedesi: sahâbîdir, رضيَ اللهُ عنه. Ama **نافِعُ بنُ يَزِيدَ الثَّقَفِيُّ** ki ondan **الحَسَنُ** rivayet etti; o, tâbiîdir.

Ve **نافِعُ**: **عَلِيٌّ**’nin رضي اللهُ تعالى عنه inşa etmiş olduğu bir hapishanedir; sonra delindi; ve kamıştandı; bunun üzerine çamurdan bir hapishane inşa etti ve ona **مُخَيِّساً** adını verdi; bunun, **السِّينِ**’de geçtiği gibi.

Ve **نافِعٌ**: Yemen’de bir **مِخْلافٌ**; onu **الصّاغَانِيُّ** nakletti.

Ve **نُفَيْعٌ** (vezin olarak) **زُبَيْرٍ** gibi: Mekke’de bir dağdır, Allah تعالى onu korusun; **الحارِثُ بنُ عُبَيدِ بنِ عُمَرَ بنِ مَخْزُومٍ المَخْزُوميُّ** onda kavminin sefihlerini hapsederdi.

Dedim: ve o, **أبو حَنْطَبٍ**’dır; **الحَكَمِ بنِ المُطَّلِبِ**’in dedesi; **مَنْبِج** sakini; cömertlerin birisidir.

Ve Peygamber’in mevlâsı, صلى الله عليه وسلم, tekrardır; çünkü onun zikri daha önce geçti.

Ve **نَفّاعٌ** (vezin olarak) **شَدّادٍ** gibi: bir isimdir.

Ve **النُّفَيْعِيَّةُ** (vezin olarak) **حُسَيْنِيَّةٍ** gibi: **سِنْجارَ**’da bir **ة**’dir; onu **الصّاغَانِيُّ** nakletti.

Ve **النَّفْعَةُ** fetha ile: asa; **أبي زَيدٍ**’den; **فَعْلَةٌ**: **النَّفْعِ**’den bir tek kerelik (isim).

Çoğulu: **نَفَعاتٌ**, harekeli olarak.

Ve **أبو عَمْروٍ** dedi: **أَنْفَعَ الرَّجُلُ**: onda ticaret yaptıysa; yani: asalar hakkında.

Ve **اللَّيْثُ** dedi: **النِّفْعَةُ** kesre ile: **المَزَادَةِ**’nin iki yanında olur; bir deri yarılır; sonra her bir yana bir **نِفْعَةٌ** yapılır. Ve bundan daha kısa olan: **النِّفْعَةُ**: yarılan bir deri parçasıdır; sonra **المَزَادَةِ**’nin iki yanına yapılır. Ve bunu söyleseydi daha iyi olurdu. Çoğulu: **نِفَْعٌ** kesre ile; ve **عِنَبٍ** gibi; **ثَعْلَبٍ**’den.

Ve ona istidrâk olunan şeylerden: **النّافِعُ**, Allah’ın güzel isimlerindendir; ve o, faydayı, mahlûkatından dilediğine ulaştırandır; çünkü o, faydanın ve zararın, hayrın ve şerrin yaratıcısıdır.

Ve **المَنْفُوعُ**’u bir cemaat kullandı; ve kıyas onu gerektirir; fakat **أبو حَيّانَ** açıkça söyledi ki: **نَفَع**’dan **مَنْفُوعٌ** denilmez; çünkü işitilmiş değildir.

Şeyhimiz dedi: ve **البَيْضاوِيُّ** ve bir cemaat, **أَنْفَعَ**’ı rubâî olarak kullanırlar; ve o da bilinen (bir şey)dir.

Dedim: eğer onunla murad, **النَّفْعِ**’ın ta‘diyesi ise, onun dediği gibi; ve eğer bunun dışında ise, **النَّفَعاتِ**’ta ticaret gibi, o zaman işitilmiştir; onu **أبو عَمْروٍ** ve başkaları nakletti; daha önce geçtiği gibi.

Ve **النُّفَاعَةُ** damme ile: kendisiyle faydalanılan şey.

Ve **اسْتَنْفَعَهُ**: onun faydasını talep etti; **ابنِ الأعْرَابِيِّ**’den. Ve inşâd etti:
ومُسْتَنْفِعٍ لم يُجْزِهِ ببَلائِهِ ... نَفَعْنَا ومَوْلَىً قَدْ أجَبْنا لِيُنْصَرَا
Ve **نَفْعَةُ** fetha ile: kendisinden içilen kap için bir isimdir; bu, İbn **عُمَرَ** hadîsinde geldi. **ابنُ الأثِيرِ** dedi: onu, **النَّفْعِ**’dan bir tek kerelik (isim) ile adlandırdı; ve onu, alem oluş ve müenneslik sebebiyle gayr-i munsarif kıldı. Ve dedi: **الفائِقِ**’te böyle geldi; eğer nakil sahihse; yoksa kelimenin, **النَّقْعِ**’dan (olmak üzere) **بالقافِ** (yani **القاف** ile) olması daha çok benzer; ve o, kandır, suya kanmadır.

Ve bazen **اسْتَنْفَعَ**, **انْتَفَعَ** manasında gelir.

Ve **نَفَّعَه تَنْفِيعاً**: ona faydayı ulaştırdı.

Ve **النَّفْعَةُ** ve **التَّنْفِعَةُ**: hâkimin şikâyetten aldığı şey; Yemenîdir; “**نَفَعَه** bununla” denir; bununla onu kastederler.

Ve **أبو بَكْرَةَ**: **نُفَيْعُ بنُ مَسْرُوحٍ**’tur. Ve **نُفَيْعُ بنُ الحارِث** ve **نُفَيْعُ بنُ المُعَلَّى**: sahâbîlerdir.

Ve **نُفَيْعٌ**: Temîm’den bir şairdir. **ابنُ الأعْرَابِيّ** dedi: ya **نَفْعٍ**ın, ya **نافِعٍ**in, ya da terhîmden sonra **نَفّاعٍ**ın tasğîridir. Ve **نُوَيْفِعاً** adını verdiler.

Ve **الحَسَنُ بنُ مُغِيثٍ النّافِعِي** annesinden (rivayet eder).

Ve **جَيْشُ بنُ مُحَمّدٍ النّافِعِيُّ المُقْرِئُ**.

Ve **أبو عَلِيٍّ الحَسَنُ بنُ سُلَيمانَ النّافِعِيُّ الأنْطَاكِيُّ**: **نافِعٍ**’in kıraatına nispet edilmiştir.
