# نفع — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%81%D8%B9/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نفع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: نفع

نفع
نَفَعَ - يَنْفَعُ - نَفْع - مَنْفَعَة - مَنَافِع
نَفَعَ - يَنْفَعُ + شيء أو كائن + كائناً: يزوده بما يطيل بقاءه وسلامته: يزوده بحاجة تلزمه لاستمرار حياته أو تدفع عنه أذى يهدد حياته: ضد "  ضَرَّ - يَضُرُّ "
نَفْع: اسم فعل " نَفَعَ - يَنْفَعُ ": وهو كذلك بمعنى مفعول: الشيء الذي يلزم البشر لدوام حياته سليمة من غير ضر أو أذى
مَنْفَعَة: اسم فعل مصدر ميمي من " نَفَعَ - يَنْفَعُ ": اسم آلة منه: نوع وشكل من أشكال النفع: كالأكل منفعة، والشرب منفعة أخرى، والسكن منفعة ثالثة، والركوب وهكذا
مَنَافِع: جمع " مَنْفَعَة "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الاستجابة وتلبية الطلب والسؤال والدعاء بالعون والنجدة "، وهي:
غَاثَ - يَغِيْثُ (غاثَ - يَغوْثُ)، صَرَخ َ - يَصْرُخُ، جَابَ - يَجِيْبُ، عَانَ - يَعُوْنُ، نَفَعَ - يَنْفَعُ، ضَافَ - يَضِيفُ
ينفع - لا ينفع
التعدين عموماً         الصيد والنقل البحري	﴿أنزل من السماء ماء فسالت أودية بقدرها فاحتمل السيل زبدا رابيا ومما يوقدون عليه في النار ابتغاء حلية أو متاع زبد مثله كذلك يضرب الله الحق والباطل فأما الزبد فيذهب جفاء وأما ما ينفع الناس فيمكث في الأرض كذلك يضرب الله الأمثال(17)﴾ الرعد ﴿إن في خلق السماوات والأرض واختلاف الليل والنهار والفلك التي تجري في البحر بما ينفع الناس وما أنزل الله من السماء من ماء فأحيا به الأرض بعد موتها وبث فيها من كل دابة وتصريف الرياح والسحاب المسخر بين السماء والأرض لآيات لقوم يعقلون (164)﴾ البقرة
احتمال نفع التبني	﴿وقال الذي اشتراه من مصر لامرأته أكرمي مثواه عسى أن ينفعنا أو نتخذه ولدا وكذلك مكنا ليوسف في الأرض ولنعلمه من تأويل الأحاديث والله غالب على أمره ولكن أكثر الناس لا يعلمون(21)﴾ يوسف ﴿وقالت امرأة فرعون قرة عين لي ولك لا تقتلوه عسى أن ينفعنا أو نتخذه ولدا وهم لا يشعرون(9)﴾ القصص
نفع في الدين	﴿وذكر فإن الذكرى تنفع المؤمنين(55)﴾ الذاريات ﴿أو يذكر فتنفعه الذكرى(4)﴾ عبس ﴿فذكر إن نفعت الذكرى(9)﴾ الأعلى
ينفع الصادقين صدقهم	﴿قال الله هذا يوم ينفع الصادقين صدقهم لهم جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها أبدا رضي الله عنهم ورضوا عنه ذلك الفوز العظيم(119)﴾ المائدة
لا ينفع
عبادة ما لا ينفع ولا يضر  ﴿ويعبدون من دون الله ما لا يضرهم ولا ينفعهم ويقولون هؤلاء شفعاؤنا عند الله قل أتنبئون الله بما لا يعلم في السماوات ولا في الأرض سبحانه وتعالى عما يشركون(18)﴾ يونس ﴿ويعبدون من دون الله ما لا ينفعهم ولا يضرهم وكان الكافر على ربه ظهيرا(55)﴾ الفرقان
 	﴿قال أفتعبدون من دون الله ما لا ينفعكم شيئا ولا يضركم(66)﴾ الأنبياء ﴿قل أتعبدون من دون الله ما لا يملك لكم ضرا ولا نفعا والله هو السميع العليم(76)﴾ المائدة
دعاء من دون الله ما لاينفع ولا يضر  	﴿قل أندعو من دون الله ما لا ينفعنا ولا يضرنا ونرد على أعقابنا بعد إذ هدانا الله كالذي استهوته الشياطين في الأرض حيران له أصحاب يدعونه إلى الهدى ائتنا قل إن هدى الله هو الهدى وأمرنا لنسلم لرب العالمين (71)﴾ الأنعام ﴿ولا تدع من دون الله ما لا ينفعك ولا يضرك فإن فعلت فإنك إذا من الظالمين(106)﴾ يونس
ضره أقرب من نفعه  	﴿يدعوا من دون الله ما لا يضره وما لا ينفعه ذلك هو الضلال البعيد(12)﴾ الحج ﴿يدعوا لمن ضره أقرب من نفعه لبئس المولى ولبئس العشير(13)﴾ الحج
لا يسمع ولا يرجع قولاً ولا ينفع ولا يضر	﴿أفلا يرون ألا يرجع إليهم قولا ولا يملك لهم ضرا ولا نفعا(89)﴾ طه ﴿قالوا نعبد أصناما فنظل لها عاكفين(71)قال هل يسمعونكم إذ تدعون(72) أو ينفعونكم أو يضرون(73)﴾ الشعراء

لا ضرر ولا نفع ديني أو دنيوي	﴿قل لن ينفعكم الفرار إن فررتم من الموت أو القتل وإذا لا تمتعون إلا قليلا(16)﴾ الأحزاب ﴿سيقول لك المخلفون من الأعراب شغلتنا أموالنا وأهلونا فاستغفر لنا يقولون بألسنتهم ما ليس في قلوبهم قل فمن يملك لكم من الله شيئا إن أراد بكم ضرا أو أراد بكم نفعا بل كان الله بما تعملون خبيرا(11)﴾ الفتح
 	﴿قل لن ينفعكم الفرار إن فررتم من الموت أو القتل وإذا لا تمتعون إلا قليلا(16)﴾ الأحزاب
لا تنفع المعذرة  	﴿يوم لا ينفع الظالمين معذرتهم ولهم اللعنة ولهم سوء الدار(52)﴾ غافر ﴿فيومئذ لا ينفع الذين ظلموا معذرتهم ولا هم يستعتبون(57)﴾ الروم
لا تنفع الشفاعة  	﴿فما تنفعهم شفاعة الشافعين(48)﴾ المدثر ﴿واتقوا يوما لا تجزي نفس عن نفس شيئا ولا يقبل منها عدل ولا تنفعها شفاعةولا هم ينصرون(123)﴾ البقرة
إلا لمن أذن له	﴿يومئذ لا تنفع الشفاعة إلا من أذن له الرحمان ورضي له قولا(109)﴾ طه ﴿ولا تنفع الشفاعة عنده إلا لمن أذن له حتى إذا فزع عن قلوبهم قالوا ماذا قال ربكم قالوا الحق وهو العلي الكبير(23)﴾ سبأ
لا تنفع الآرحام  	﴿لن تنفعكم أرحامكم ولا أولادكم يوم القيامة يفصل بينكم والله بما تعملون بصير(3)﴾ الممتحنة
لا ينفع أحد أحدا	﴿فاليوم لا يملك بعضكم لبعض نفعا ولا ضرا ونقول للذين ظلموا ذوقوا عذاب النار التي كنتم بها تكذبون(42)﴾ سبأ ﴿ولن ينفعكم اليوم إذ ظلمتم أنكم في العذاب مشتركون(39)﴾ الزخرف
والأولاد والمال	﴿يوم لا ينفع مال ولا بنون(88)﴾ الشعراء
لا يتفع الإيمان ينفع الإيمان	﴿قل يوم الفتح لا ينفع الذين كفروا إيمانهم ولا هم ينظرون(29)﴾ السجدة ﴿فلم يك ينفعهم إيمانهم لما رأوا بأسنا سنة الله التي قد خلت في عباده وخسر هنالك الكافرون(85)﴾ غافر ﴿هل ينظرون إلا أن تأتيهم الملائكة أو يأتي ربك أو يأتي بعض آيات ربك يوم يأتي بعض آيات ربك لا ينفع نفسا إيمانها لم تكن آمنت من قبل أو كسبت في إيمانها خيرا قل انتظروا إنا منتظرون(158)﴾ الأنعام ﴿فلولا كانت قرية آمنت فنفعها إيمانها إلا قوم يونس لما آمنوا كشفنا عنهم عذاب الخزي في الحياة الدنيا ومتعناهم إلى حين(98)﴾ يونس
	﴿ولا ينفعكم نصحي إن أردت أن أنصح لكم إن كان الله يريد أن يغويكم هو ربكم وإليه ترجعون(34)﴾ هود
ضرر بدون نفع : - السحر	﴿واتبعوا ما تتلو الشياطين على ملك سليمان وما كفر سليمان ولكن الشياطين كفروا يعلمون الناس السحر وما أنزل على الملكين ببابل هاروت وماروت وما يعلمان من أحد حتى يقولا إنما نحن فتنة فلا تكفر فيتعلمون منهما ما يفرقون به بين المرء وزوجه وما هم بضارين به من أحد إلا بإذن الله ويتعلمون ما يضرهم ولا ينفعهم ولقد علموا لمن اشتراه ما له في الآخرة من خلاق ولبئس ما شروا به أنفسهم لو كانوا يعلمون(102)﴾ البقرة
نفع
ضرر و نفع : الخمر والميسر﴿يسألونك عن الخمر والميسر قل فيهما إثم كبير ومنافع للناس وإثمهما أكبر من نفعهما ويسألونك ماذا ينفقون قل العفو كذلك يبين الله لكم الآيات لعلكم تتفكرون(219)﴾ البقرة
الضرر أقرب أم النفع ؟	﴿يوصيكم الله في أولادكم للذكر مثل حظ الأنثيين فإن كن نساء فوق اثنتين فلهن ثلثا ما ترك وإن كانت واحدة فلها النصف ولأبويه لكل واحد منهما السدس مما ترك إن كان له ولد فإن لم يكن له ولد وورثه أبواه فلأمه الثلث فإن كان له إخوة فلأمه السدس من بعد وصية يوصي بها أو دين آباؤكم وأبناؤكم لا تدرون أيهم أقرب لكم نفعا فريضة من الله إن الله كان عليما حكيما(11)﴾ النساء
	﴿قل لا أملك لنفسي نفعا ولا ضرا إلا ما شاء الله ولو كنت أعلم الغيب لاستكثرت من الخير وما مسني السوء إن أنا إلا نذير وبشير لقوم يؤمنون(188)﴾ الأعراف ﴿قل لا أملك لنفسي ضرا ولا نفعا إلا ما شاء الله لكل أمة أجل إذا جاء أجلهم فلا يستأخرون ساعة ولا يستقدمون(49)﴾ يوتس
أولياء لا يملكون لأنفسهم ضراً ولا تفعاً    	﴿قل من رب السماوات والأرض قل الله قل أفاتخذتم من دونه أولياء لا يملكون لأنفسهم نفعا ولا ضرا قل هل يستوي الأعمى والبصير أم هل تستوي الظلمات والنور أم جعلوا لله شركاء خلقوا كخلقه فتشابه الخلق عليهم قل الله خالق كل شيء وهو الواحد القهار(16)﴾ الرعد ﴿واتخذوا من دونه آلهة لا يخلقون شيئا وهم يخلقون ولا يملكون لأنفسهم ضرا ولا نفعا ولا يملكون موتا ولا حياة ولا نشورا (3)﴾ الفرقان
ضره أقرب من نفعه  	﴿يدعوا من دون الله ما لا يضره وما لا ينفعه ذلك هو الضلال البعيد(12)﴾ الحج ﴿يدعوا لمن ضره أقرب من نفعه لبئس المولى ولبئس العشير(13)﴾ الحج
لا يسمع ولا يرجع قولاً ولا ينفع ولا يضر	﴿أفلا يرون ألا يرجع إليهم قولا ولا يملك لهم ضرا ولا نفعا(89)﴾ طه ﴿قالوا نعبد أصناما فنظل لها عاكفين(71)قال هل يسمعونكم إذ تدعون(72) أو ينفعونكم أو يضرون(73)﴾ الشعراء
 	﴿سيقول لك المخلفون من الأعراب شغلتنا أموالنا وأهلونا فاستغفر لنا يقولون بألسنتهم ما ليس في قلوبهم قل فمن يملك لكم من الله شيئا إن أراد بكم ضرا أو أراد بكم نفعا بل كان الله بما تعملون خبيرا(11)﴾ الفتح
منافع
الحديد       الخمر والميسر	﴿لقد أرسلنا رسلنا بالبينات وأنزلنا معهم الكتاب والميزان ليقوم الناس بالقسط وأنزلنا الحديد فيه بأس شديد ومنافع للناس وليعلم الله من ينصره ورسله بالغيب إن الله قوي عزيز(25)﴾ الحديد ﴿يسألونك عن الخمر والميسر قل فيهما إثم كبير ومنافع للناس وإثمهما أكبر من نفعهما ويسألونك ماذا ينفقون قل العفو كذلك يبين الله لكم الآيات لعلكم تتفكرون(219)﴾ البقرة
 	﴿ليشهدوا منافع لهم ويذكروا اسم الله في أيام معلومات على ما رزقهم من بهيمة الأنعام فكلوا منها وأطعموا البائس الفقير(28)﴾ الحج ﴿لكم فيها منافع إلى أجل مسمى ثم محلها إلى البيت العتيق(33)﴾ الحج
 	﴿وإن لكم في الأنعام لعبرة نسقيكم مما في بطونها ولكم فيها منافع كثيرة ومنها تأكلون (21)﴾ المؤمنون ﴿والأنعام خلقها لكم فيها دفء ومنافع ومنها تأكلون(5)﴾ النحل ﴿ولهم فيها منافع ومشارب أفلا يشكرون(73)﴾ يس ﴿ولكم فيها منافع ولتبلغوا عليها حاجة في صدوركم وعليها وعلى الفلك تحملون(80)﴾ غافر
مختار الصحاح
● [نفع] ن ف ع: النَّفْعُ ضد الضر يقال نَفَعَهُ بكذا فاْتَفَعَ به والاسم المَنْفَعَةُ وبابه قطع
الراغب
نفع
- النفع: ما يستعان به في الوصول إلى الخيرات، وما يتوصل به إلى الخير فهو خير، فالنفع خير، وضده الضر. قال تعالى: }ولا يملكون لأنفسهم ضرا ولا نفعا﴿[الفرقان/3]، وقال:﴾قل لا أملك لنفسي نفعا ولا ضرا﴿[الأعراف/188]، وقال:﴾لن تنفعكم أرحامكم ولا أولادكم﴿[الممتحنة/3]،﴾ولا تنفع الشفاعة﴿[سبأ/23]،﴾ولا ينفعكم نصحي{ [هود/34] إلى غير ذلك من الآيات.
ملخص اللسان
1.     في أَسماء الله تعالى النافِعُ: هو الذي يُوَصِّلُ النفْعَ إِلى مَن يشاء من خلْقه حيث هو خالِقُ النفْعِ والضَّرِّ والخيْرِ والشرِّ.
2.     والنفْعُ: ضِدُّ الضرِّ، نَفَعَه يَنْفَعُه نَفْعاً ومَنْفَعةً؛وفلان يَنْتَفِعُ بكذا وكذا، ونَفَعْتُ فُلاناً بكذا فانْتَفَعَ به.ورجل نَفُوعٌ ونَفّاعٌ: كثيرُ النَّفْعِ، وقيل: يَنْفَع الناسَ ولا   يَضُرُّ. والنَّفِيعةُ والنُّفاعةُ والمَنْفَعةُ: اسم ما انْتَفِعَ به. ويقال:ما عندهم نَفِيعةٌ أَي مَنْفَعةٌ. واسْتَنْفَعَه: طلب نَفْعَه؛
3.     والنَّفْعةُ: العَصا،
لسان العرب
● - نفع: في أَسماء الله تعالى النافِعُ: هو الذي يُوَصِّلُ النفْعَ إِلى مَن   يشاء من خلْقه حيث هو خالِقُ النفْعِ والضَّرِّ والخيْرِ والشرِّ.   والنفْعُ: ضِدُّ الضرِّ، نَفَعَه يَنْفَعُه نَفْعاً ومَنْفَعةً؛ قال:   كَلاً، مَنْ مَنْفَعَتي وضَيْري   بكَفِّه، ومَبْدَئي وحَوْرِي   وقال أَبو ذؤيب:   قالت أُمَيْمةُ: ما لجِسْمِكَ شاحِباً،   مُنْذُ ابْتَذَلْتَ، ومِثْلُ مالِكَ يَنْفَعُ؟   أَي اتَّخِذْ مَنْ يَكْفِيكَ فمثل مالِكَ ينبغي أَن تُوَدِّعَ نَفْسَكَ   به. وفلان يَنْتَفِعُ بكذا وكذا، ونَفَعْتُ فُلاناً بكذا فانْتَفَعَ به.   ورجل نَفُوعٌ ونَفّاعٌ: كثيرُ النَّفْعِ، وقيل: يَنْفَع الناسَ ولا   يَضُرُّ. والنَّفِيعةُ والنُّفاعةُ والمَنْفَعةُ: اسم ما انْتَفِعَ به. ويقال:   ما عندهم نَفِيعةٌ أَي مَنْفَعةٌ. واسْتَنْفَعَه: طلب نَفْعَه؛ عن ابن   الأَعرابي؛ وأَنشد:   ومُسْتَنْفِعٍ لَمْ يَجْزِه بِبَلائِه   نَفَعْنا، ومَوْلًى قد أَجَبْنا لِيُنْصَرا   والنِّفْعةُ: جِلْدةٌ تشق فتجعل في جانبِي المَزادِ وفي كل جانب   نِفْعةٌ، والجمع نِفْعٌ ونِفَعٌ؛ عن ثعلب. وفي حديث ابن عمر: أَنه كان يشرب من   الإِداوةِ ولا يَخْنِثُها ويُسَمِّيها نَفْعةَ؛ قال ابن الأَثير: سمَّاها   بالمرَّة الواحدة من النَّفْعِ ومنعها الصرف للعلَمية والتأْنيث، وقال:   هكذا جاء في الفائق، فإِن صح النقل وإِلا فما أَشبَهَ الكلمة أَن تكون   بالقاف من النَّقْعِ وهو الرَّيُّ. والنَّفْعةُ: العَصا، وهي فَعْلةٌ من   النَّفْعِ. وأَنْفَعَ الرجلُ إِذا تَجِرَ في النَّفعاتِ، وهي العِصِيُّ.   ونافِعٌ ونَفّاعٌ ونُفَيْعٌ: أَسماء؛ قال ابن الأَعرابي: نُفَيْعٌ شاعر   من تَمِيم، فإِما أَن يكون تَصْغِيرَ نَفْع وإِما أَن يكون تصغير نافِعٍ   أَو نَفّاعٍ بعد الترخيم.
مقاييس اللغة:
(نفع) النون والفاء والعين: كلمة تدلُّ على خلاف الضَّرّ. ونَفَعَه ينفَعُه نَفْعاً ومَنفَعة. وانتفَعَ بكذا. والله أعلَمُ بالصَّواب.
القاموس المحيط:
النَّفْعُ، كالمَنْعِ م، وقد انْتَفَعَ. والاسمُ المَنْفَعَةُ والنَّفاعُ والنَّفيعَةُ. ورجلٌ نَفُوعٌ نَفَّاعٌ، ج نُفُعٌ، بالضم. ومَنْفَعَةُ بنُ كُلَيْبٍ تابِعيٌّ، وأبو مَنْفَعَةَ الثَّقَفيُّ صحابيٌّ، وليس مُصَحَّفَ أَبو مَنْقَعَةَ الأَنْمارِيُّ بالقافِ. ونافِعٌ مَوْلىً للنبيِّ، صلى الله عليه وسلم، وآخَرُ لابنِ عُمَرَ، رضي الله تعالى عنهما، وسِجْنٌ بَناهُ عليٌّ رضي الله تعالى عنه، ومِخْلافٌ باليَمنِ. وكزُبَيْرٍ جبلٌ بمكةَ كان الحَارثُ المَخْزُوميُّ يَحْبِسُ فيه سُفَهاءَ قَوْمِه، ومَوْلىً للنبيِّ، صلى الله عليه وسلم، وكشَدّادٍ اسمٌ.
والنُّفَيْعِيَّةُ، كحُسَيْنِيَّةٍ: ة بِسِنْجارَ. والنَّفْعَةُ: العَصا، فَعْلَةٌ، من النَّفْعِ، ج: نَفَعاتٌ، محرَّكةً. وأَنْفَعَ: اتَّجَرَ فيها، و بالكسرِ: يكونُ في جانِبَيِ المَزادةِ يُشَقُّ أَديمٌ؛ فَيُجْعَلُ في كلِّ جانِبٍ نِفْعَةٌ، ج: نِفْعٌ، بالكسر، وكعِنَبٍ.
تاج العروس:
نفع
النَّفْعُ كالمَنْعِ : ضِدُّ الضَّرِّ وهُوَ م مَعْرُوفٌ وفي البَصَائِرِ : هُوَ ما يُسْتَعانُ بهِ في الوُصُولِ إلى الخَيْرِ وقد نَفَعَه نَفْعاً وانْتَفَعَ بهِ والاسمُ : المَنْفَعَةُ وعليهِ اقْتَصَرَ الجَوْهَرِيُّ وزادَ ابنُ عَبّادٍ : النَّفَاع كسَحابٍ . وعنِ اللِّحْيَانِيِّ : النَّفِيعَةُ كسَفِينَة شاهِدُ المَنْفَعَةِ قَوْلُ الرّاجِزِ :
" كَلا ومَنْ مَنْفَعَتِي وضَيْرِي
" بكَفِّهِ ومَبْدَئِي وحَوْرِي وشاهِدُ النَّفِيعَةِ قَوْلُ الشّاعِرِ :
وإنِّي لأرْجُو منْ سُعَادَ نَفِيعَةً ... وإنِّي منْ عَيْنَيْ جَمالَ لأوْجَرُ أوْجَرُ : أي مُرْتابٌ
ورَجُلٌ نَفُوعٌ ونَفّاعٌ كصَبُورٍ وشَدّادٍ : كَثِيرُ النَّفْعِ قالَ المَرّارُ بنُ سَعِيدٍ :
فِدىً لأبٍ إذا فاخَرْتَ قَوْماً ... وجَدْتَ بَلاءَه حَسَناً نَفُوعَا وأنْشَدَ سِيبَويْهِ :
كَمْ في بَنِي سَعْدِ بنِ بكْرٍ سَيِّد ... ضَخْمِ الدَّسِيعَة ماجِدِ نَفّاعِ ج : نُفُعٌ بالضَّمِّ كصَبُور وصُبُرٍ
ومَنْفَعَةُ بنُ كُلَيْبٍ الحَنَفِيُّ : تابِعِيٌّ وأبُوهُ كُلَيْبٌ : صحابِيٌّ رَوَى مَنْفَعَةُ عن أبيهِ وعنْهُ ابنُه كُلَيْبٌ و الّذِي في التَّبْصِيرِ : أنَّ كُلَيباً رَوَى عنْ جَدِّه فانْظُرْ ذلكَ وأبو مَنْفَعَةَ الثَّقَفِيُّ : صحابِيٌّ رضيَ اللهُ عنهُ بَصْرِيُّ له حَديث في بِرِّ الأُمِّ ولَيْسَ مُصَحَّفَ أبو مَنْقَعَةَ الأنْمَارِيُّ بالقَافِ كما تَوَهَّمَهُ بَعْضٌ وسيأتِي في الّتِي تَليهَا
ونافِعٌ : مَوْلىً للنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ورَضِيَ اللهُ عنه وآخَرُ : لابِنْ عُمَرَ رضي اللهُ تعالى عنهُمَا الأخِيرُ رَوَى عنْهُ الزُّهْرِيُّ وغيرُه
وفاتَه : نافِعُ بنُ أبي نافِعٍ الرُّوَاسِيُّ جَدُّ علْقَمَةَ : صَحَابِيُّ رضيَ اللهُ عنه وأمّا نافِعُ بنُ يَزِيدَ الثَّقَفِيُّ الّذِي رَوَى عَنْهُ الحَسَنُ فإنَّهُ تابِعِيُّ
ونافِعُ : سِجْنٌ كانَ بَناهُ عَلِيٌّ رضيَ اللهُ تعالى عنهُ فنُقِبَ وكانَ منْ القَصَبِ فبَنَى منَ الطِّينِ سِجْناً وسَمّاهُ مُخَيِّساً كما تَقَدَّمَ ذلك في السِّينِ
ونافِعٌ : مِخْلافٌ باليَمَنِ نَقَلَه الصّاغَانِيُّ
ونُفَيْعٌ كزُبَيْرٍ : جَبَلٌ بمَكَّةَ حَرسها اللهُ تعالى كانَ الحارِثُ بنُ عُبَيدِ بنِ عُمَرَ بنِ مَخْزُومٍ المَخْزُوميُّ يَحْبِسُ فيهِ سُفَهاءَ قَومِه
قلتُ : وهو أبو حَنْطَبٍ جَدُّ الحَكَمِ بنِ المُطَّلِبِ نَزِيل مَنْبِج أحَد الأجْوَادِ
ومَوْلىً للنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُكَرَّرٌ فإنَّه قَدْ سَبَقَ ذكْرُه
ونَفّاعٌ كشَدّادٍ : اسمٌ
والنُّفَيْعِيَّةُ كحُسَيْنِيَّةٍ : ة بسِنْجارَ نَقله الصّاغَانِيُّ
والنَّفْعَةُ بالفَتْحِ : العَصَا عن أبي زَيدٍ فَعْلَةٌ مَرَّةٌ واحِدَة من النَّفْعِ
ج : نَفَعاتٌ مُحَرَّكَةً
وقالَ أبو عَمْروٍ : أنْفَعَ الرَّجُلُ : إذا اتَّجَرَ فيهَا أي : في العِصِيّ
وقالَ اللَّيْثُ : النِّفْعَةُ بالكَسْرِ : يَكُونُ في جانبَيِ المَزَادَةِ يُشَقُّ أدِيمٌ فيُجْعَلُ في كُلِّ جانِبٍ نِفْعَةٌ وأخْصَرُ منْ هذا : النِّفْعَةُ : جِلْدَةٌ تُشَقُّ فتُجْعَلُ في جانِبَيِ المَزَادَةِ ولوْ قالَ هذا كانَ أحْسَنَ ج : نِفَْعٌ بالكَسْرِ وكعِنَبٍ عن ثَعْلَبٍ
وممّا يُسْتَدْرَكُ عليهِ : النّافِعُ من أسْماءِ اللهِ الحُسْنَى وهُوَ الّذِي يُوصِلُ النَّفْعَ إلى منْ يَشَاءُ منْ خَلْقِهِ حَيْثُ هُوَ خالِقُ النَّفْعِ والضَّرِّ والخَيْرِ والشَّرِّ
والمَنْفُوعُ اسْتَعْمَلَهُ جَماعَةٌ والقياسُ يَقْتَضِيهِ ولكنْ صَرَّحَ أبو حَيّانَ أنَّه لا يُقَالُ منْ نَفَع : مَنْفُوعٌ لأنَّه غيرُ مَسْمُوعٍ
قالَ شَيْخُنَا : والبَيْضاوِيُّ وجَماعَةٌ يَسْتَعْمِلُونَ أنْفَعَ رُبَاعِيّاً وهُوَ أيْضاً مَعْرُوفٌ
قلتُ : إنْ كانَ المُرَادُ بهِ تَعْدِيةَ النَّفْعِ فكمَا قالَ وإنْ كانَ غَيْرَ ذلكَ كالتِّجَارَةِ في النَّفَعاتِ فمَسْمُوعٌ نَقَله أبو عَمْروٍ وغيرُه كما تَقَدَّمَ
والنُّفَاعَةُ بالضَّمِّ : ما يُنْتَفَعُ به
واسْتَنْفَعَهُ : طَلَبَ نَفْعَهُ عن ابنِ الأعْرَابِيِّ وأنْشَدَ :
ومُسْتَنْفِعٍ لم يُجْزِهِ ببَلائِهِ ... نَفَعْنَا ومَوْلَىً قَدْ أجَبْنا لِيُنْصَرَا ونَفْعَةُ بالفَتْحِ : اسْمٌ للإداوَةِ يُشْرَبُ مِنْهَا جاءَ ذلك في حديثِ ابن عُمَرَ قالَ ابنُ الأثِيرِ : سَمّاها بالمَرَّةِ الواحِدَةِ منَ النَّفْعِ ومَنَعَها من الصَّرْفِ للعَلَمِيَّةِ والتّأْنِيثِ وقالَ : هكذا جاءَ في الفائِقِ فإنْ صَحَّ النَّقْلُ وإلا فما أشْبَهَ الكَلمَةَ أنْ تَكُونَ بالقَافِ من النَّقْعِ وهو الرِّيُّ
وقد يأتِي اسْتَنْفَعَ بِمَعْنَى انْتَفَعَ
ونَفَّعَه تَنْفِيعاً : أوْصَلَ إليْهِ النَّفْعَ
والنَّفْعَةُ والتَّنْفِعَةُ : ما يَأْخُذُهُ الحاكِمُ من الشَّكْوَى يَمَانِيّةٌ يُقَالُ : نَفَعَه بكذا يَعْنُون بهِ ذلكَ
وأبو بَكْرَةَ : نُفَيْعُ بنُ مَسْرُوحٍ ونُفَيْعُ بنُ الحارِث ونُفَيْعُ بنُ المُعَلَّى : صحابِيّونَ
ونُفَيْعٌ : شاعِرٌ منْ تَميمٍ قالَ ابنُ الأعْرَابِيّ : إمّا أنْ يَكُونَ تَصْغِيرَ نَفْعٍ أو نافِعٍ أو نَفّاعٍ بعدَ التَرْخِيمِ . وسَمَّوْا نُوَيْفِعاً
والحَسَنُ بنُ مُغِيثٍ النّافِعِي عنْ أُمِّهِ
وجَيْشُ بنُ مُحَمّدٍ النّافِعِيُّ المُقْرِئُ
وأبو عَلِيٍّ الحَسَنُ بنُ سُلَيمانَ النّافِعِيُّ الأنْطَاكِيُّ مَنْسُوبٌ إلى قِرَاءَةِ نافِعٍ

### Türkçe

نفع
**نَفَعَ** - **يَنْفَعُ** - **نَفْع** - **مَنْفَعَة** - **مَنَافِع**
**نَفَعَ** - **يَنْفَعُ** + şey veya varlık + bir varlığa: ona, kalışını ve selametini uzatan şeyi sağlar: ona, hayatının sürmesi için kendisine gerekli olan bir ihtiyacı sağlar yahut hayatını tehdit eden bir zararı ondan defeder: “ **ضَرَّ - يَضُرُّ** ”un zıddı
**نَفْع**: fiil ismi “ **نَفَعَ - يَنْفَعُ** ”: ve o, aynı zamanda mef‘ûl manasında: insanlara, hayatının zararsız ve eziyetsiz olarak devamı için gerekli olan şey
**مَنْفَعَة**: fiil ismi; “ **نَفَعَ - يَنْفَعُ** ”dan mîmî mastar: ondan âlet ismi: faydanın türü ve şekli: yeme bir menfaattir, içme başka bir menfaattir, barınma üçüncü bir menfaattir, binme ve böylece
**مَنَافِع**: “ **مَنْفَعَة** ”nin çoğulu
Ve lafız, “ **الاستجابة وتلبية الطلب والسؤال والدعاء بالعون والنجدة** ” lafızlar grubuna mensuptur; onlar şunlardır:
**غَاثَ - يَغِيْثُ** (**غاثَ - يَغوْثُ**)، **صَرَخ َ - يَصْرُخُ**، **جَابَ - يَجِيْبُ**، **عَانَ - يَعُوْنُ**، **نَفَعَ - يَنْفَعُ**، **ضَافَ - يَضِيفُ**
yarar - yaramaz
genel olarak madencilik         avcılık ve deniz taşımacılığı	﴿Gökten su indirdi de vadiler kendi ölçülerince aktı; sel kabaran bir köpük yüklendi; ateşte üzerine yaktıkları şeylerden de, süs eşyası veya meta arayarak, onun benzeri bir köpük (çıkar); işte Allah hak ile bâtılı böyle misal verir; köpük ise atılıp gider; insanlara yarar veren ise yerde kalır; Allah misalleri böyle vurur(17)﴾ er-Ra‘d ﴿Göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün ihtilafında, denizde insanlara yarar veren şeyle akıp giden gemide, Allah’ın gökten indirdiği sudan—onunla yeri ölümünden sonra diriltti ve onda her türlü canlıyı yaydı—rüzgârların çevrilip durmasında ve gök ile yer arasında boyun eğdirilmiş bulutta, akleden bir kavim için elbette âyetler vardır (164)﴾ el-Bakara
evlat edinmenin fayda ihtimali	﴿Onu Mısır’dan satın alan kimse karısına dedi ki: “Onun yerini değerli kıl; umulur ki bize yarar yahut onu evlat ediniriz.” Yusuf’u yeryüzünde böylece yerleştirdik ve ona sözlerin te’vilinden öğretelim diye; Allah işinde galiptir; fakat insanların çoğu bilmezler(21)﴾ Yusuf ﴿Firavun’un karısı dedi ki: “Benim için de senin için de göz aydınlığıdır; onu öldürmeyin; umulur ki bize yarar yahut onu evlat ediniriz.” Ve onlar farkında değillerdi(9)﴾ el-Kasas
dinde fayda	﴿Hatırlat; çünkü hatırlatma müminlere yarar sağlar(55)﴾ ez-Zâriyât ﴿yahut hatırlar da hatırlatma ona yarar sağlar(4)﴾ ‘Abese ﴿Hatırlat; eğer hatırlatma yarar sağlarsa(9)﴾ el-A‘lâ
doğrulara doğrulukları yarar sağlar	﴿Allah dedi ki: “Bu, doğrulara doğruluklarının yarar sağlayacağı gündür; onlar için altlarından ırmaklar akan cennetler vardır; orada ebedî kalıcıdırlar; Allah onlardan razı oldu, onlar da O’ndan razı oldular; işte bu büyük kurtuluştur”(119)﴾ el-Mâide
yaramaz
yarar sağlamayan ve zarar vermeyen şeye ibadet  ﴿Allah’tan başka, kendilerine ne zarar veren ne de yarar sağlayan şeye ibadet ederler ve “Bunlar Allah katında bizim şefaatçilerimizdir” derler; de ki: “Allah’a, göklerde ve yerde bilmediği bir şeyi mi haber veriyorsunuz?” O, onların ortak koştuklarından münezzeh ve yücedir(18)﴾ Yunus ﴿Allah’tan başka, kendilerine yarar sağlamayan ve zarar vermeyen şeye ibadet ederler; kâfir ise Rabbine karşı (şeytana) arka çıkar olmuştur(55)﴾ el-Furkân
 	﴿Dedi ki: “Allah’tan başka, size hiçbir şey yarar sağlamayan ve size zarar vermeyen şeye mi ibadet ediyorsunuz?”(66)﴾ el-Enbiyâ ﴿De ki: “Allah’tan başka, sizin için ne zarara ne de faydaya malik olmayan şeye mi ibadet ediyorsunuz? Allah ise işiten, bilendir”(76)﴾ el-Mâide
Allah’tan başkasına, yarar sağlamayan ve zarar vermeyen şeyi dua etmek  	﴿De ki: “Allah’tan başka, bize ne yarar sağlayan ne de zarar veren şeyi mi çağıracağız; Allah bizi hidayete erdirdikten sonra ökçelerimiz üzerine mi döndürüleceğiz; tıpkı şeytanların yeryüzünde kendisini şaşkın bıraktığı kimse gibi; onun arkadaşları vardır, onu hidayete çağırırlar: ‘Bize gel!’ De ki: ‘Allah’ın hidayeti, hidayetin ta kendisidir; âlemlerin Rabbine teslim olmamız emrolundu’ (71)﴾ el-En‘âm ﴿Allah’tan başka, sana ne yarar sağlayan ne de zarar veren şeyi çağırma; eğer yaparsan, o takdirde sen zalimlerden olursun(106)﴾ Yunus
zararı faydasından daha yakın  	﴿Allah’tan başka, kendisine ne zarar veren ne de yarar sağlayan şeyi çağırır; işte bu uzak sapıklığın ta kendisidir(12)﴾ el-Hac ﴿Zararı faydasından daha yakın olana çağırır; ne kötü mevla, ne kötü yoldaş(13)﴾ el-Hac
ne işitir ne bir söz geri döndürür ne yarar sağlar ne zarar verir	﴿Görmüyorlar mı ki, onlara bir söz geri döndürmüyor ve onlar için ne zarara ne de faydaya malik olmuyor?(89)﴾ Tâhâ ﴿Dediler ki: “Putlara ibadet ederiz de onlara bağlı kalırız”(71) Dedi ki: “Çağırdığınızda sizi işitirler mi?(72) yahut size yarar sağlarlar mı yahut zarar verirler mi?(73)”﴾ eş-Şu‘arâ

dînî veya dünyevî ne zarar ne fayda	﴿De ki: “Ölümden veya öldürülmeden kaçsanız, kaçış size asla yarar sağlamaz; o takdirde ancak az bir süre faydalandırılırsınız”(16)﴾ el-Ahzâb ﴿Bedevîlerden geri kalanlar sana diyecekler ki: “Mallarımız ve ailelerimiz bizi meşgul etti; bizim için bağışlanma dile.” Kalplerinde olmayanı dilleriyle söylerler; de ki: “Allah size bir zarar dilerse yahut size bir fayda dilerse, Allah’tan size kim bir şey malik olur?” Bilakis Allah yaptıklarınızdan haberdardır(11)﴾ el-Feth
 	﴿De ki: “Ölümden veya öldürülmeden kaçsanız, kaçış size asla yarar sağlamaz; o takdirde ancak az bir süre faydalandırılırsınız”(16)﴾ el-Ahzâb
özür yarar sağlamaz  	﴿Zalimlere, özürlerinin yarar sağlamayacağı gün; onlar için lanet vardır ve onlar için yurdun kötüsü vardır(52)﴾ Gâfir ﴿O gün, zulmedenlere özürleri yarar sağlamaz ve onlar hoşnut edilmeye de çağrılmazlar(57)﴾ er-Rûm
şefaat yarar sağlamaz  	﴿Şefaat edenlerin şefaati onlara yarar sağlamaz(48)﴾ el-Müddessir ﴿Öyle bir günden sakının ki, hiçbir nefis hiçbir nefisten hiçbir şeyi ödemez; ondan bir fidye kabul edilmez; ona şefaat yarar sağlamaz; onlar yardım da olunmazlar(123)﴾ el-Bakara
ancak kendisine izin verilene	﴿O gün, Rahmân’ın izin verdiği ve sözüne razı olduğu kimse dışında şefaat yarar sağlamaz(109)﴾ Tâhâ ﴿O’nun katında şefaat, kendisine izin verilenden başkasına yarar sağlamaz; nihayet kalplerinden korku giderilince derler ki: “Rabbiniz ne dedi?” Derler ki: “Hakkı.” O, yücedir, büyüktür(23)﴾ Sebe’
rahimler yarar sağlamaz  	﴿Kıyamet günü, rahimleriniz ve çocuklarınız size asla yarar sağlamaz; aranızda ayırır; Allah yaptıklarınızı görendir(3)﴾ el-Mümtehine
hiç kimse hiç kimseye yarar sağlamaz	﴿Bugün, bazınız bazınıza ne faydaya ne de zarara malik olur; zulmedenlere deriz ki: “Yalanlamakta olduğunuz ateş azabını tadın”(42)﴾ Sebe’ ﴿Bugün, zulmetmiş olmanız sebebiyle, azapta ortak olmanız size asla yarar sağlamaz(39)﴾ ez-Zuhruf
çocuklar ve mal	﴿O gün, ne mal yarar sağlar ne de oğullar(88)﴾ eş-Şu‘arâ
iman yarar sağlamaz; iman yarar sağlar	﴿De ki: “Fetih günü, kâfir olanlara imanları yarar sağlamaz ve onlara mühlet de verilmez”(29)﴾ es-Secde ﴿Azabımızı gördüklerinde imanları kendilerine yarar sağlamadı; Allah’ın kulları hakkında geçmiş olan sünneti; orada kâfirler ziyana uğradılar(85)﴾ Gâfir ﴿Meleklerin kendilerine gelmesini yahut Rabbinin gelmesini yahut Rabbinin âyetlerinden bazısının gelmesini mi bekliyorlar? Rabbinin âyetlerinden bazısı geldiği gün, daha önce iman etmemiş yahut imanında bir hayır kazanmamış bir nefse imanı yarar sağlamaz; de ki: “Bekleyin; biz de bekleyenleriz”(158)﴾ el-En‘âm ﴿Keşke bir şehir iman etseydi de imanı ona yarar sağlasaydı; Yunus kavmi müstesna; iman ettiklerinde, dünya hayatında rezillik azabını onlardan kaldırdık ve onları bir süreye kadar faydalandırdık(98)﴾ Yunus
	﴿Size öğüt vermek istesem de, eğer Allah sizi azdırmak istiyorsa, öğüdüm size yarar sağlamaz; O sizin Rabbinizdir ve O’na döndürüleceksiniz(34)﴾ Hûd
faydasız zarar: - sihir	﴿Şeytanların Süleyman’ın mülkü üzerine okuduklarına uydular; Süleyman küfretmedi, fakat şeytanlar küfretti; insanlara sihri ve Babil’deki iki meleğe, Hârût ve Mârût’a indirileni öğretiyorlardı; o ikisi, “Biz ancak bir fitneyiz; sakın küfretme” demedikçe hiç kimseye öğretmezlerdi; böylece onlardan, kişi ile eşi arasını ayırdıkları şeyi öğrenirlerdi; Allah’ın izni olmaksızın onunla hiç kimseye zarar verici değillerdi; kendilerine zarar veren ve kendilerine yarar sağlamayan şeyi öğrenirlerdi; onu satın alan kimse için âhirette hiçbir nasip olmadığını elbette bilmişlerdi; kendileriyle nefislerini sattıkları şey ne kötüdür; keşke bilselerdi(102)﴾ el-Bakara
fayda
zarar ve fayda: şarap ve kumar{ Sana şarap ve kumar hakkında sorarlar; de ki: “İkisinde büyük bir günah ve insanlar için faydalar vardır”

Ve ikisinin günahı, ikisinin faydasından daha büyüktür; ve sana neyi infak edeceklerini sorarlar; de ki: **العفو**. İşte böylece Allah size âyetleri açıklar; umulur ki düşünürsünüz (219) } **البقرة**
Zarar daha yakın mı yoksa fayda mı?	﴿Allah size çocuklarınız hakkında vasiyet eder: erkeğe iki dişinin payı gibi; eğer ikiden fazla kadınlar olurlarsa, bıraktığının üçte ikisi onlarındır; eğer bir tane olursa, onun için yarısı vardır; ana-babasına, her birine, bıraktığından altıda bir vardır, eğer onun çocuğu varsa; eğer onun çocuğu yoksa ve ona ana-babası mirasçı olursa, annesine üçte bir vardır; eğer onun kardeşleri varsa, annesine altıda bir vardır; (bu) vasiyetten sonra ki onunla vasiyet eder veya borç (sonra). Babalarınız ve oğullarınız: hangisinin size fayda bakımından daha yakın olduğunu bilmezsiniz. Allah’tan bir farz olarak. Şüphesiz Allah bilendir, hikmet sahibidir (11)﴾ **النساء**
	﴿De ki: Kendim için bir faydaya da bir zarara da malik değilim; ancak Allah’ın dilediği (müstesna). Ve eğer gaybı bilseydim, hayırdan elbette çoğaltırdım; ve bana kötülük dokunmazdı. Ben ancak iman eden bir kavim için bir uyarıcı ve bir müjdeleyiciyim (188)﴾ **الأعراف** ﴿De ki: Kendim için bir zarara da bir faydaya da malik değilim; ancak Allah’ın dilediği (müstesna). Her ümmet için bir ecel vardır; ecelleri geldiğinde ne bir saat geri kalırlar ne de ileri geçerler (49)﴾ **يوتش**
Kendileri için bir zarara da bir faydaya da malik olmayan veliler    	﴿De ki: Göklerin ve yerin Rabbi kimdir? De ki: Allah. De ki: O’nun dışında, kendileri için bir faydaya da bir zarara da malik olmayan veliler mi edindiniz? De ki: Kör ile gören eşit olur mu? Yahut karanlıklar ile nur eşit olur mu? Yoksa Allah’a ortaklar mı kıldılar; O’nun yaratması gibi yarattılar da yaratma onlara benzeşti? De ki: Allah her şeyin yaratıcısıdır; ve O, bir olan, kahredicidir (16)﴾ **الرعد** ﴿Ve O’nun dışında ilahlar edindiler: hiçbir şey yaratmazlar, hâlbuki onlar yaratılırlar; ve kendileri için bir zarara da bir faydaya da malik olmazlar; ve bir ölüme de bir hayata da bir dirilişe de malik olmazlar (3)﴾ **الفرقان**
Zararı, faydasından daha yakındır  	﴿Allah’ın dışında, kendisine ne zarar veren ne fayda veren şeye dua eder; işte bu, uzak sapıklığın ta kendisidir (12)﴾ **الحج** ﴿Faydasından daha yakın olan zararı olana dua eder; ne kötü mevla, ne kötü yoldaş (13)﴾ **الحج**
Ne işitir ne bir söz geri döndürür; ne fayda verir ne zarar verir	﴿Görmüyorlar mı ki, onlara bir söz geri döndürmüyor ve onlar için bir zarara da bir faydaya da malik olmuyor? (89)﴾ **طه** ﴿Dediler: Putlara ibadet ederiz; böylece onlara âkif kalırız (71). Dedi: Sizi çağırdığınızda sizi işitirler mi (72) yahut size fayda verirler mi yahut zarar verirler mi (73)﴾ **الشعراء**
 	﴿Bedevîlerden geri kalanlar sana diyecekler: Mallarımız ve ehlimiz bizi meşgul etti; bizim için mağfiret dile. Dilleriyle, kalplerinde olmayanı söylerler. De ki: Eğer size bir zarar isterse yahut size bir fayda isterse, Allah’tan size kim bir şeye malik olur? Bilakis Allah, yaptıklarınızdan haberdardır (11)﴾ **الفتح**
Faydalar
Demir       Şarap ve kumar	﴿Andolsun elçilerimizi apaçık delillerle gönderdik; ve onlarla birlikte kitabı ve mizanı indirdik ki insanlar kıst ile ayakta dursunlar; ve demiri indirdik: onda şiddetli bir güç ve insanlar için faydalar vardır; ve Allah, gayb ile O’na ve elçilerine yardım edeni bilsin diye. Şüphesiz Allah güçlüdür, azizdir (25)﴾ **الحديد** ﴿Sana şarap ve kumar hakkında sorarlar; de ki: İkisinde büyük bir günah ve insanlar için faydalar vardır; ve ikisinin günahı, ikisinin faydasından daha büyüktür. Ve sana neyi infak edeceklerini sorarlar; de ki: **العفو**. İşte böylece Allah size âyetleri açıklar; umulur ki düşünürsünüz (219)﴾ **البقرة**
 	﴿Kendileri için faydalara şahit olsunlar ve kendilerine rızık verdiği en‘âm behîmesinden, bilinen günlerde Allah’ın adını ansınlar; artık ondan yiyin ve yoksul fakiri yedirin (28)﴾ **الحج** ﴿Sizin için onda, belirlenmiş bir ecele kadar faydalar vardır; sonra onun varacağı yer, **البيت العتيق**’e (kadardır) (33)﴾ **الحج**
 	﴿Ve şüphesiz sizin için en‘âmda bir ibret vardır: karınlarında olandan size içiririz; ve sizin için onda birçok faydalar vardır; ve onlardan yersiniz (21)﴾ **المؤمنون** ﴿Ve en‘âmı yarattı: sizin için onda bir ısınma ve faydalar vardır; ve onlardan yersiniz (5)﴾ **النحل** ﴿Ve onlar için onda faydalar ve içecekler vardır; hâlâ şükretmezler mi? (73)﴾ **يس** ﴿Ve sizin için onda faydalar vardır; ve onların üzerinde göğüslerinizdeki bir ihtiyaca ulaşasınız diye; ve onların üzerinde ve gemiler üzerinde taşınırsınız (80)﴾ **غافر**
**مختار الصحاح**
● [**نفع**] ن ف ع: **النَّفْعُ** zararın zıddıdır; “ona bununla fayda verdi” denir; böylece onunla faydalandı; isim **المَنْفَعَةُ**’dır; ve babı **قطع**’tır.
**الراغب**
نفع
- **النفع**: hayırlara ulaşmada kendisiyle yardım olunan şeydir; ve hayra ulaşılan şey hayırdır; öyleyse **النفع** hayırdır; ve onun zıddı zarardır. Yüce Allah dedi ki: }**ولا يملكون لأنفسهم ضرا ولا نفعا**﴿[**الفرقان**/3], ve dedi ki:﴾**قل لا أملك لنفسي نفعا ولا ضرا**﴿[**الأعراف**/188], ve dedi ki:﴾**لن تنفعكم أرحامكم ولا أولادكم**﴿[**الممتحنة**/3],﴾**ولا تنفع الشفاعة**﴿[**سبأ**/23],﴾**ولا ينفعكم نصحي**{ [**هود**/34] ve âyetlerden bunun dışındakiler.
**ملخص اللسان**
1.     Allah Teâlâ’nın isimlerinde **النافِعُ**: O, mahlûkatından dilediğine faydayı ulaştırandır; zira O, faydanın ve zararın ve hayrın ve şerrin yaratıcısıdır.
2.     Ve **النفْعُ**: zararın zıddıdır; **نَفَعَه يَنْفَعُه نَفْعاً ومَنْفَعةً**; ve falan, bununla ve bununla faydalanır; ve “falana bununla fayda verdim” de, böylece onunla faydalandı. Ve **نَفُوعٌ** ve **نَفّاعٌ** adam: faydası çok (olan); ve denildi ki: insanlara fayda verir ve zarar vermez. Ve **النَّفِيعةُ** ve **النُّفاعةُ** ve **المَنْفَعةُ**: kendisiyle faydalanılan şeyin adıdır. Ve denir ki: Onların yanında **نَفِيعةٌ** yoktur; yani **مَنْفَعةٌ**. Ve **اسْتَنْفَعَه**: onun faydasını istedi;
3.     Ve **النَّفْعةُ**: asa,
**لسان العرب**
● - **نفع**: Allah Teâlâ’nın isimlerinde **النافِعُ**: O, mahlûkatından dilediğine faydayı ulaştırandır; zira O, faydanın ve zararın ve hayrın ve şerrin yaratıcısıdır. Ve **النفْعُ**: zararın zıddıdır; **نَفَعَه يَنْفَعُه نَفْعاً ومَنْفَعةً**; dedi ki:
كَلاً، مَنْ مَنْفَعَتي وضَيْري
بكَفِّه، ومَبْدَئي وحَوْرِي
Ve Ebû Züeyb dedi ki:
قالت أُمَيْمةُ: ما لجِسْمِكَ شاحِباً،
مُنْذُ ابْتَذَلْتَ، ومِثْلُ مالِكَ يَنْفَعُ؟
Yani: “Sana yeteni edin”; böyle bir mal sahibi olanın, kendisini onunla (dünyadan) uğurlaması gerekir. Ve falan, bununla ve bununla faydalanır; ve “falana bununla fayda verdim” de, böylece onunla faydalandı. Ve **نَفُوعٌ** ve **نَفّاعٌ** adam: faydası çok (olan); ve denildi ki: insanlara fayda verir ve zarar vermez. Ve **النَّفِيعةُ** ve **النُّفاعةُ** ve **المَنْفَعةُ**: kendisiyle faydalanılan şeyin adıdır. Ve denir ki: Onların yanında **نَفِيعةٌ** yoktur; yani **مَنْفَعةٌ**. Ve **اسْتَنْفَعَه**: onun faydasını istedi; İbnü’l-A‘râbî’den; ve inşad etti:
ومُسْتَنْفِعٍ لَمْ يَجْزِه بِبَلائِه
نَفَعْنا، ومَوْلًى قد أَجَبْنا لِيُنْصَرا
Ve **النِّفْعةُ**: bir deridir; yarılır da meşkin iki yanına konur; ve her yanda bir **نِفْعةٌ** vardır; çoğulu **نِفْعٌ** ve **نِفَعٌ**’dır; Sa‘leb’den. Ve İbn Ömer hadîsinde: onun, **الإِداوةِ**’den içerdi ve onu **يَخْنِثُها** yapmazdı ve ona **نَفْعةَ** adını verirdi; İbnü’l-Esîr dedi ki: onu, **النَّفْعِ**’dan bir defa (anlamıyla) adlandırdı; ve onu, özel isimlik ve dişillik sebebiyle gayr-i munsarif kıldı; ve dedi ki: İşte böyle **الفائق**’te geldi; eğer nakil sahihse; yoksa kelimenin, **النَّقْعِ**’dan **بالقاف** olması daha çok benzer; o da sulamadır. Ve **النَّفْعةُ**: asa; ve o, **النَّفْعِ**’dan **فَعْلةٌ**’dır. Ve adam **أَنْفَعَ** olur; **النَّفعاتِ**’te ticaret ettiğinde; ve onlar, asâlardır. Ve **نافِعٌ** ve **نَفّاعٌ** ve **نُفَيْعٌ**: isimlerdir; İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **نُفَيْعٌ** Temîm’den bir şairdir; artık ya **نَفْع**’ın küçültmesidir ya da **نافِعٍ** yahut **نَفّاعٍ**’ın, terhîmden sonra küçültmesidir.
**مقاييس اللغة:**
(**نفع**) **النون** ve **الفاء** ve **العين**: zarar’ın hilâfına delâlet eden bir kelimedir. **نَفَعَه ينفَعُه نَفْعاً ومَنفَعة**. Ve bununla faydalandı. Ve Allah, doğruya daha iyi bilendir.
**القاموس المحيط:**
**النَّفْعُ**; **المَنْعِ** gibi, م; ve faydalandı. Ve isim **المَنْفَعَةُ** ve **النَّفاعُ** ve **النَّفيعَةُ**’dır. Ve **نَفُوعٌ نَفَّاعٌ** adam; çoğulu **نُفُعٌ**, zamme ile. Ve **مَنْفَعَةُ بنُ كُلَيْبٍ** tâbiîdir; ve **أبو مَنْفَعَةَ الثَّقَفيُّ** sahâbîdir,

Ve **أبو مَنْفَعَةَ**’nin, **بالقافِ** (yani **القاف** ile) **أَبو مَنْقَعَةَ الأَنْمارِيُّ**’nin tashîfi (yanlış okunmuş şekli) olmadığı (da) vardır. Ve **نافِعٌ**: Peygamber’in, صلى الله عليه وسلم, bir mevlâsı; bir başkası İbn **عُمَرَ**’ındır, رضي الله تعالى عنهما; ve **سِجْنٌ**: **عليٌّ**’nin رضي الله تعالى عنه inşa ettiği bir hapishane; ve Yemen’de bir **مِخْلافٌ**. Ve **نُفَيْعٌ** (vezin olarak) **زُبَيْرٍ** gibi: Mekke’de bir dağ; **الحَارثُ المَخْزُوميُّ** onda kavminin sefihlerini hapsederdi; ve Peygamber’in, صلى الله عليه وسلم, bir mevlâsı; ve **نَفّاعٌ** (vezin olarak) **شَدّادٍ** gibi: bir isimdir.

Ve **النُّفَيْعِيَّةُ**, (vezin olarak) **حُسَيْنِيَّةٍ** gibi: **سِنْجارَ**’da bir **ة**’dir. Ve **النَّفْعَةُ**: asa; **فَعْلَةٌ**, **النَّفْعِ**’den; çoğulu: **نَفَعاتٌ**, harekeli olarak. Ve **أَنْفَعَ**: onda ticaret yaptı; ve kesre ile: **المَزادةِ**’nin iki yanında bir deri yarılır; sonra her bir yana bir **نِفْعَةٌ** yapılır; çoğulu: **نِفْعٌ**, kesre ile; ve **عِنَبٍ** gibi.

تاج العروس:
نفع
**النَّفْعُ** (tıpkı) **المَنْعِ** gibi: **الضَّرِّ**’ün zıddıdır; ve o, bilinen (bir şey)dir. Ve **البَصَائِرِ**’de: o, hayra ulaşmada kendisiyle yardım istenilen şeydir. Ve ona **نَفَعَه نَفْعاً** (fayda verdi) ve onunla **انْتَفَعَ** (faydalandı). Ve isim: **المَنْفَعَةُ**’dir; **الجَوْهَرِيُّ** bununla yetindi. Ve **ابنُ عَبّادٍ** artırdı: **النَّفَاع** (vezin olarak) **سَحابٍ** gibi. Ve **اللِّحْيَانِيِّ**’den: **النَّفِيعَةُ** (vezin olarak) **سَفِينَة** gibi. **المَنْفَعَةِ**’nin şahidi, râcizin sözü:
" كَلا ومَنْ مَنْفَعَتِي وضَيْرِي
" بكَفِّهِ ومَبْدَئِي وحَوْرِي
Ve **النَّفِيعَةِ**’nin şahidi, şairin sözü:
وإنِّي لأرْجُو منْ سُعَادَ نَفِيعَةً ... وإنِّي منْ عَيْنَيْ جَمالَ لأوْجَرُ
**أوْجَرُ**: yani şüphelenen.

Ve bir adam: **نَفُوعٌ** ve **نَفّاعٌ** (vezin olarak) **صَبُورٍ** ve **شَدّادٍ** gibi: faydası çok (olan). **المَرّارُ بنُ سَعِيدٍ** dedi:
فِدىً لأبٍ إذا فاخَرْتَ قَوْماً ... وجَدْتَ بَلاءَه حَسَناً نَفُوعَا
Ve **سِيبَويْهِ** inşâd etti:
كَمْ في بَنِي سَعْدِ بنِ بكْرٍ سَيِّد ... ضَخْمِ الدَّسِيعَة ماجِدِ نَفّاعِ
Çoğulu: **نُفُعٌ**, damme ile; **صَبُور** ve **صُبُرٍ** gibi.

Ve **مَنْفَعَةُ بنُ كُلَيْبٍ الحَنَفِيُّ**: tâbiîdir; babası **كُلَيْبٌ**: sahâbîdir. **مَنْفَعَةُ** babasından rivayet etti; ondan da oğlu **كُلَيْبٌ** (rivayet etti). Ve **التَّبْصِيرِ**’de olan: **كُلَيباً**’ın dedesinden rivayet ettiğidir; öyleyse buna bak. Ve **أبو مَنْفَعَةَ الثَّقَفِيُّ**: sahâbîdir, رضيَ اللهُ عنه; Basralıdır; annelik iyiliği hakkında bir hadisi vardır. Ve **بالقَافِ** (yani **القاف** ile) **أبو مَنْقَعَةَ الأنْمَارِيُّ**’nin tashîfi değildir; bazıları onu zannettiği gibi; ve onu takip edende gelecektir.

Ve **نافِعٌ**: Peygamber’in mevlâsıdır, صلى الله عليه وسلم; ve رضي اللهُ عنه. Ve bir başkası: İbn **عُمَرَ**’ındır, رضي اللهُ تعالى عنهُمَا; sonuncusu, ondan **الزُّهْرِيُّ** ve başkaları rivayet etti.

Ve ondan kaçırdığı: **نافِعُ بنُ أبي نافِعٍ الرُّوَاسِيُّ**; **علْقَمَةَ**’nin dedesi: sahâbîdir, رضيَ اللهُ عنه. Ama **نافِعُ بنُ يَزِيدَ الثَّقَفِيُّ** ki ondan **الحَسَنُ** rivayet etti; o, tâbiîdir.

Ve **نافِعُ**: **عَلِيٌّ**’nin رضي اللهُ تعالى عنه inşa etmiş olduğu bir hapishanedir; sonra delindi; ve kamıştandı; bunun üzerine çamurdan bir hapishane inşa etti ve ona **مُخَيِّساً** adını verdi; bunun, **السِّينِ**’de geçtiği gibi.

Ve **نافِعٌ**: Yemen’de bir **مِخْلافٌ**; onu **الصّاغَانِيُّ** nakletti.

Ve **نُفَيْعٌ** (vezin olarak) **زُبَيْرٍ** gibi: Mekke’de bir dağdır, Allah تعالى onu korusun; **الحارِثُ بنُ عُبَيدِ بنِ عُمَرَ بنِ مَخْزُومٍ المَخْزُوميُّ** onda kavminin sefihlerini hapsederdi.

Dedim: ve o, **أبو حَنْطَبٍ**’dır; **الحَكَمِ بنِ المُطَّلِبِ**’in dedesi; **مَنْبِج** sakini; cömertlerin birisidir.

Ve Peygamber’in mevlâsı, صلى الله عليه وسلم, tekrardır; çünkü onun zikri daha önce geçti.

Ve **نَفّاعٌ** (vezin olarak) **شَدّادٍ** gibi: bir isimdir.

Ve **النُّفَيْعِيَّةُ** (vezin olarak) **حُسَيْنِيَّةٍ** gibi: **سِنْجارَ**’da bir **ة**’dir; onu **الصّاغَانِيُّ** nakletti.

Ve **النَّفْعَةُ** fetha ile: asa; **أبي زَيدٍ**’den; **فَعْلَةٌ**: **النَّفْعِ**’den bir tek kerelik (isim).

Çoğulu: **نَفَعاتٌ**, harekeli olarak.

Ve **أبو عَمْروٍ** dedi: **أَنْفَعَ الرَّجُلُ**: onda ticaret yaptıysa; yani: asalar hakkında.

Ve **اللَّيْثُ** dedi: **النِّفْعَةُ** kesre ile: **المَزَادَةِ**’nin iki yanında olur; bir deri yarılır; sonra her bir yana bir **نِفْعَةٌ** yapılır. Ve bundan daha kısa olan: **النِّفْعَةُ**: yarılan bir deri parçasıdır; sonra **المَزَادَةِ**’nin iki yanına yapılır. Ve bunu söyleseydi daha iyi olurdu. Çoğulu: **نِفَْعٌ** kesre ile; ve **عِنَبٍ** gibi; **ثَعْلَبٍ**’den.

Ve ona istidrâk olunan şeylerden: **النّافِعُ**, Allah’ın güzel isimlerindendir; ve o, faydayı, mahlûkatından dilediğine ulaştırandır; çünkü o, faydanın ve zararın, hayrın ve şerrin yaratıcısıdır.

Ve **المَنْفُوعُ**’u bir cemaat kullandı; ve kıyas onu gerektirir; fakat **أبو حَيّانَ** açıkça söyledi ki: **نَفَع**’dan **مَنْفُوعٌ** denilmez; çünkü işitilmiş değildir.

Şeyhimiz dedi: ve **البَيْضاوِيُّ** ve bir cemaat, **أَنْفَعَ**’ı rubâî olarak kullanırlar; ve o da bilinen (bir şey)dir.

Dedim: eğer onunla murad, **النَّفْعِ**’ın ta‘diyesi ise, onun dediği gibi; ve eğer bunun dışında ise, **النَّفَعاتِ**’ta ticaret gibi, o zaman işitilmiştir; onu **أبو عَمْروٍ** ve başkaları nakletti; daha önce geçtiği gibi.

Ve **النُّفَاعَةُ** damme ile: kendisiyle faydalanılan şey.

Ve **اسْتَنْفَعَهُ**: onun faydasını talep etti; **ابنِ الأعْرَابِيِّ**’den. Ve inşâd etti:
ومُسْتَنْفِعٍ لم يُجْزِهِ ببَلائِهِ ... نَفَعْنَا ومَوْلَىً قَدْ أجَبْنا لِيُنْصَرَا
Ve **نَفْعَةُ** fetha ile: kendisinden içilen kap için bir isimdir; bu, İbn **عُمَرَ** hadîsinde geldi. **ابنُ الأثِيرِ** dedi: onu, **النَّفْعِ**’dan bir tek kerelik (isim) ile adlandırdı; ve onu, alem oluş ve müenneslik sebebiyle gayr-i munsarif kıldı. Ve dedi: **الفائِقِ**’te böyle geldi; eğer nakil sahihse; yoksa kelimenin, **النَّقْعِ**’dan (olmak üzere) **بالقافِ** (yani **القاف** ile) olması daha çok benzer; ve o, kandır, suya kanmadır.

Ve bazen **اسْتَنْفَعَ**, **انْتَفَعَ** manasında gelir.

Ve **نَفَّعَه تَنْفِيعاً**: ona faydayı ulaştırdı.

Ve **النَّفْعَةُ** ve **التَّنْفِعَةُ**: hâkimin şikâyetten aldığı şey; Yemenîdir; “**نَفَعَه** bununla” denir; bununla onu kastederler.

Ve **أبو بَكْرَةَ**: **نُفَيْعُ بنُ مَسْرُوحٍ**’tur. Ve **نُفَيْعُ بنُ الحارِث** ve **نُفَيْعُ بنُ المُعَلَّى**: sahâbîlerdir.

Ve **نُفَيْعٌ**: Temîm’den bir şairdir. **ابنُ الأعْرَابِيّ** dedi: ya **نَفْعٍ**ın, ya **نافِعٍ**in, ya da terhîmden sonra **نَفّاعٍ**ın tasğîridir. Ve **نُوَيْفِعاً** adını verdiler.

Ve **الحَسَنُ بنُ مُغِيثٍ النّافِعِي** annesinden (rivayet eder).

Ve **جَيْشُ بنُ مُحَمّدٍ النّافِعِيُّ المُقْرِئُ**.

Ve **أبو عَلِيٍّ الحَسَنُ بنُ سُلَيمانَ النّافِعِيُّ الأنْطَاكِيُّ**: **نافِعٍ**’in kıraatına nispet edilmiştir.
