# نفع — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%81%D8%B9/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نفع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: نفع

في أَسماء الله تعالى النافِعُ: هو الذي يُوَصِّلُ النفْعَ إِلى مَن يشاء من خلْقه حيث هو خالِقُ النفْعِ والضَّرِّ والخيْرِ والشرِّ. والنفْعُ: ضِدُّ الضرِّ، نَفَعَه يَنْفَعُه نَفْعاً ومَنْفَعةً؛ قال: كَلاً، مَنْ مَنْفَعَتي وضَيْري
بكَفِّه، ومَبْدَئي وحَوْرِي
وقال أَبو ذؤيب:
قالت أُمَيْمةُ: ما لجِسْمِكَ شاحِباً،
مُنْذُ ابْتَذَلْتَ، ومِثْلُ مالِكَ يَنْفَعُ؟
أَي اتَّخِذْ مَنْ يَكْفِيكَ فمثل مالِكَ ينبغي أَن تُوَدِّعَ نَفْسَكَ به. وفلان يَنْتَفِعُ بكذا وكذا، ونَفَعْتُ فُلاناً بكذا فانْتَفَعَ به. ورجل نَفُوعٌ ونَفّاعٌ: كثيرُ النَّفْعِ، وقيل: يَنْفَع الناسَ ولا يَضُرُّ. والنَّفِيعةُ والنُّفاعةُ والمَنْفَعةُ: اسم ما انْتَفِعَ به. ويقال: ما عندهم نَفِيعةٌ أَي مَنْفَعةٌ. واسْتَنْفَعَه: طلب نَفْعَه؛ عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد:
ومُسْتَنْفِعٍ لَمْ يَجْزِه بِبَلائِه
نَفَعْنا، ومَوْلًى قد أَجَبْنا لِيُنْصَرا
والنِّفْعةُ: جِلْدةٌ تشق فتجعل في جانبِي المَزادِ وفي كل جانب نِفْعةٌ، والجمع نِفْعٌ ونِفَعٌ؛ عن ثعلب. وفي حديث ابن عمر: أَنه كان يشرب من الإِداوةِ ولا يَخْنِثُها ويُسَمِّيها نَفْعةَ؛ قال ابن الأَثير: سمَّاها بالمرَّة الواحدة من النَّفْعِ ومنعها الصرف للعلَمية والتأْنيث، وقال: هكذا جاء في الفائق، فإِن صح النقل وإِلا فما أَشبَهَ الكلمة أَن تكون بالقاف من النَّقْعِ وهو الرَّيُّ. والنَّفْعةُ: العَصا، وهي فَعْلةٌ من النَّفْعِ. وأَنْفَعَ الرجلُ إِذا تَجِرَ في النَّفعاتِ، وهي العِصِيُّ. ونافِعٌ ونَفّاعٌ ونُفَيْعٌ: أَسماء؛ قال ابن الأَعرابي: نُفَيْعٌ شاعر من تَمِيم، فإِما أَن يكون تَصْغِيرَ نَفْع وإِما أَن يكون تصغير نافِعٍ أَو نَفّاعٍ بعد الترخيم.

### Türkçe

Allah Teâlâ’nın isimleri içinde **النافِعُ**: O, dilediği kullarından dilediğine faydayı ulaştırandır; zira O, faydanın ve zararın ve hayrın ve şerrin yaratıcısıdır.

**والنفْعُ**: zararın zıddıdır; **نَفَعَه يَنْفَعُه نَفْعاً ومَنْفَعةً**; dedi ki:
كَلاً، مَنْ مَنْفَعَتي وضَيْري
بكَفِّه، ومَبْدَئي وحَوْرِي

Ebû Züeyb dedi ki:
قالت أُمَيْمةُ: ما لجِسْمِكَ شاحِباً،
مُنْذُ ابْتَذَلْتَ، ومِثْلُ مالِكَ يَنْفَعُ؟
Yani: Kendine yetecek kimse edin; çünkü senin malın gibi (bir mal) ile kendini onunla (o mal ile) vedalaşman gerekir. Ve falan, şundan şundan **يَنْتَفِعُ**; ve ben falana şundan fayda verdim: **نَفَعْتُ فُلاناً بكذا**; böylece onunla faydalandı: **فانْتَفَعَ به**.

Ve **رجل نَفُوعٌ ونَفّاعٌ**: faydası çok olan; ve denildi ki: insanlara fayda verir ve zarar vermez. Ve **النَّفِيعةُ** ve **النُّفاعةُ** ve **المَنْفَعةُ**: kendisiyle faydalanılan şeyin adıdır. Ve denilir: Onlarda **نَفِيعةٌ** yoktur; yani **مَنْفَعةٌ**. Ve **اسْتَنْفَعَه**: onun faydasını istedi; İbnü’l-A‘râbî’den; ve şu beyti okudu:
ومُسْتَنْفِعٍ لَمْ يَجْزِه بِبَلائِه
نَفَعْنا، ومَوْلًى قد أَجَبْنا لِيُنْصَرا

Ve **النِّفْعةُ**: bir deridir; yarılır da kırbanın iki yanına konur; ve her yanda bir **نِفْعةٌ** vardır; çoğulu **نِفْعٌ** ve **نِفَعٌ**dur; Sa‘leb’den. Ve İbn Ömer hadîsinde: onun, ibrikten içerdiği ve onu bozmadığı ve ona **نَفْعةَ** adını verdiği (rivayet edilmiştir); İbnü’l-Esîr dedi ki: onu, faydanın bir defasıyla adlandırdı ve onu, özel isim oluşu ve müenneslik sebebiyle gayr-i munsarif kıldı; ve dedi ki: İşte böylece **الفائق**’te gelmiştir; eğer nakil sahihse; değilse, kelimenin **النَّقْعِ**’dan, yani sulanma olan **الرَّيُّ**’den, **القاف** ile olması ne kadar da benzer.

Ve **النَّفْعةُ**: asadır; ve o, **النَّفْعِ**’dan **فَعْلةٌ**dir. Ve adam **أَنْفَعَ** eder; **النَّفعاتِ** içinde ticaret yaptığında; ve o, asalar demektir. Ve **نافعٌ** ve **نَفّاعٌ** ve **نُفَيْعٌ**: isimlerdir; İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **نُفَيْعٌ** Temîm’den bir şairdir; artık ya **نَفْع**’ın küçültmesidir ya da terhîmden sonra **نافِعٍ** yahut **نَفّاعٍ**’ın küçültmesidir.
