# نفق (ن-ف-ق) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%81%D9%82

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: İki yüzlüler

- Harfler: ن - ف - ق
- Kur'an'da: 111 geçiş · 86 ayet · 34 sîga
- 12 sözlük

## Sîgalar (34)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [يُنْفِقُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D9%8A%D9%8F%D9%86%D9%92%D9%81%D9%90%D9%82%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | يُفْعِلُونَ | Harcarlar | 20 | 20 | [2:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/2:3.md) |
| [الْمُنَافِقِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%82%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | الْمُفَاعِلِينَ | İki yüzlüler | 15 | 15 | [4:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/4:61.md) |
| [تُنْفِقُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D8%AA%D9%8F%D9%86%D9%92%D9%81%D9%90%D9%82%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | تُفْعِلُوا | Harcarsınız; Harcamayın | 8 | 6 | [2:272](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/2:272.md) |
| [أَنْفَقُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%81%D9%8E%D9%82%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | أَفْعَلُوا | Harcadılar | 7 | 6 | [2:262](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/2:262.md) |
| [الْمُنَافِقُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%82%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | الْمُفَاعِلُونَ | İki yüzlüler | 7 | 7 | [8:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/8:49.md) |
| [يُنْفِقُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D9%8A%D9%8F%D9%86%D9%92%D9%81%D9%90%D9%82%D9%8F.md) | يُفْعِلُ | Harcar | 5 | 5 | [2:264](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/2:264.md) |
| [أَنْفَقْتُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%81%D9%8E%D9%82%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | أَفْعَلْتُمْ | Harcadınız | 4 | 4 | [2:215](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/2:215.md) |
| [أَنْفِقُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%81%D9%90%D9%82%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | أَفْعِلُوا | Harcayın | 4 | 4 | [2:254](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/2:254.md) |
| [وَأَنْفَقُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%81%D9%8E%D9%82%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَأَفْعَلُوا | Ve harcadılar | 4 | 4 | [4:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/4:39.md) |
| [وَأَنْفِقُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%81%D9%90%D9%82%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَأَفْعِلُوا | Ve harcayın; Harcayın | 4 | 4 | [2:195](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/2:195.md) |
| [وَالْمُنَافِقِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%82%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | وَالْمُفَاعِلِينَ | Ve iki yüzlüler; İki yüzlüler | 4 | 4 | [9:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/9:73.md) |
| [وَالْمُنَافِقَاتِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%82%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%90.md) | وَالْمُفَاعِلَاتِ | Ve iki yüzlüler | 3 | 3 | [9:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/9:68.md) |
| [أَنْفَقَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%81%D9%8E%D9%82%D9%8E.md) | أَفْعَلَ | Harcadı | 2 | 2 | [18:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/18:42.md) |
| [تُنْفِقُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D8%AA%D9%8F%D9%86%D9%92%D9%81%D9%90%D9%82%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | تُفْعِلُونَ | Harcarsınız | 2 | 2 | [2:267](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/2:267.md) |
| [نَافَقُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D9%86%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%8E%D9%82%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | فَاعَلُوا | İkili oynadılar | 2 | 2 | [3:167](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/3:167.md) |
| [وَالْمُنَافِقَاتُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%82%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8F.md) | وَالْمُفَاعِلَاتُ | Ve iki yüzlüler | 2 | 2 | [9:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/9:67.md) |
| [أَنْفَقْتَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%81%D9%8E%D9%82%D9%92%D8%AA%D9%8E.md) | أَفْعَلْتَ | Harcadın | 1 | 1 | [8:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/8:63.md) |
| [النِّفَاقِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%90%D9%91%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%82%D9%90.md) | الْفِعَالِ | İki yüzlülük | 1 | 1 | [9:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/9:101.md) |
| [الْإِنْفَاقِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%A5%D9%90%D9%86%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%82%D9%90.md) | الْإِفْعَالِ | Harcamak | 1 | 1 | [17:100](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/17:100.md) |
| [فَأَنْفِقُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%81%D9%90%D9%82%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | فَأَفْعِلُوا | Öyleyse harcayın | 1 | 1 | [65:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/65:6.md) |
| [فَسَيُنْفِقُونَهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D9%81%D9%8E%D8%B3%D9%8E%D9%8A%D9%8F%D9%86%D9%92%D9%81%D9%90%D9%82%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | فَسَيُفْعِلُونَهَا | Hemen onu harcayacaklar | 1 | 1 | [8:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/8:36.md) |
| [فَلْيُنْفِقْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D9%81%D9%8E%D9%84%D9%92%D9%8A%D9%8F%D9%86%D9%92%D9%81%D9%90%D9%82%D9%92.md) | فَلْيُفْعِلْ | Öyleyse harcasın | 1 | 1 | [65:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/65:7.md) |
| [لِتُنْفِقُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D9%84%D9%90%D8%AA%D9%8F%D9%86%D9%92%D9%81%D9%90%D9%82%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | لِتُفْعِلُوا | Harcamanız için | 1 | 1 | [47:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/47:38.md) |
| [لِيُنْفِقْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D9%84%D9%90%D9%8A%D9%8F%D9%86%D9%92%D9%81%D9%90%D9%82%D9%92.md) | لِيُفْعِلْ | Harcasın | 1 | 1 | [65:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/65:7.md) |
| [مُنَافِقُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%82%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | مُفَاعِلُونَ | İki yüzlüler | 1 | 1 | [9:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/9:101.md) |
| [نَفَقًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D9%86%D9%8E%D9%81%D9%8E%D9%82%D9%8B%D8%A7.md) | فَعَلًا | Tünel | 1 | 1 | [6:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/6:35.md) |
| [نَفَقَاتُهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D9%86%D9%8E%D9%81%D9%8E%D9%82%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8F%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعَلَاتُهُمْ | Onların harcamaları | 1 | 1 | [9:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/9:54.md) |
| [نَفَقَةً](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D9%86%D9%8E%D9%81%D9%8E%D9%82%D9%8E%D8%A9%D9%8B.md) | فَعَلَةً | Harcama | 1 | 1 | [9:121](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/9:121.md) |
| [نَفَقَةٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D9%86%D9%8E%D9%81%D9%8E%D9%82%D9%8E%D8%A9%D9%8D.md) | فَعَلَةٍ | Harcama | 1 | 1 | [2:270](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/2:270.md) |
| [نِفَاقًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D9%86%D9%90%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%82%D9%8B%D8%A7.md) | فِعَالًا | İki yüzlülük | 1 | 1 | [9:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/9:77.md) |
| [وَالْمُنْفِقِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%92%D9%81%D9%90%D9%82%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | وَالْمُفْعِلِينَ | Ve harcayanlar | 1 | 1 | [3:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/3:17.md) |
| [وَنِفَاقًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D9%88%D9%8E%D9%86%D9%90%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%82%D9%8B%D8%A7.md) | وَفِعَالًا | Ve iki yüzlülük | 1 | 1 | [9:97](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/9:97.md) |
| [وَيُنْفِقُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D9%88%D9%8E%D9%8A%D9%8F%D9%86%D9%92%D9%81%D9%90%D9%82%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَيُفْعِلُوا | Ve harcarlar | 1 | 1 | [14:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/14:31.md) |
| [يُنْفِقُونَهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/siga/%D9%8A%D9%8F%D9%86%D9%92%D9%81%D9%90%D9%82%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | يُفْعِلُونَهَا | Onu harcarlar | 1 | 1 | [9:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/9:34.md) |

## Mücavir kökler — 143 mücavir (372 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 61 ortak ayet · G² 62 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
2. [رزق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B2%D9%82.md) — 16 ortak ayet · G² 51 · Üzüm demektir
3. [سبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D9%84.md) — 14 ortak ayet · G² 30 · Biribirini kesen yoldur
4. [صلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D9%88.md) — 10 ortak ayet · G² 26 · Namaz
5. [مول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D9%84.md) — 9 ortak ayet · G² 24 · Onların malları
6. [سرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%B1.md) — 6 ortak ayet · G² 18 · Serer üstüne oturulan kanepe türü divandır
7. [طوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D8%B9.md) — 9 ortak ayet · G² 17 · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…
8. [كسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 17 · Tembeller
9. [علن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%86.md) — 4 ortak ayet · G² 17 · “A’ren” mahallenin orta yeri, evler arası avlu demektir
10. [عرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%A8.md) — 4 ortak ayet · G² 14 · “A’rafe” üstü düz dağ demektir
11. [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) — 17 ortak ayet · G² 14 · Hufre, çukur demektir
12. [مرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D8%B6.md) — 4 ortak ayet · G² 14 · “Bürde” gocuk demektir
13. [ضجع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%AC%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 13 · Yataktır
14. [قلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%A8.md) — 9 ortak ayet · G² 13 · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır
15. [جهم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D9%85.md) — 6 ortak ayet · G² 12 · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir
16. [مثل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AB%D9%84.md) — 8 ortak ayet · G² 11 · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir
17. [درأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D8%A3.md) — 2 ortak ayet · G² 11 · Dür inci demektir
18. [قتر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AA%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 11 · Moloz demektir
19. [أجر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D8%B1.md) — 6 ortak ayet · G² 9 · (EaCR) “Acur” tuğla demektir
20. [وبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%A8%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Odun demeti demektir
21. [أذي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · Başta saçlar arasında kepeklenmeyi yapan hastalığın adıdır
22. [حسن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D9%86.md) — 8 ortak ayet · G² 8 · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…
23. [فضض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B6%D8%B6.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Fidde, (dat) Gümüş demektir
24. [ضرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%A8.md) — 4 ortak ayet · G² 7 · Örnek verdi
25. [صير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Dönüşüm yeri
26. [حبب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%A8.md) — 5 ortak ayet · G² 7 · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)
27. [صوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%88%D8%A8.md) — 4 ortak ayet · G² 7 · Sağanak yağmur demektir
28. [بيع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Bey’a elin bilekten sonraki kısmıdır
29. [بغي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D9%8A.md) — 5 ortak ayet · G² 7 · Buğa boğa demektir
30. [قوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%85.md) — 16 ortak ayet · G² 7 · Hayvanların ön ayaklarına denir
31. [رهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Cübbe demektir
32. [عسر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B3%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Zorluk
33. [قنت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%AA.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · “Kart”, “karet” sıvının katılaşması, donması, kurumuş kan…
34. [خزن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B2%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Hazen : Depo demektir
35. [خلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Hilale (Hı) diş aralarındaki kalıntıları çıkarmak için…
36. [غلظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D8%B8.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Ğaliz (zı), Sert topraktır
37. [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — 18 ortak ayet · G² 6 · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
38. [علم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%85.md) — 18 ortak ayet · G² 6 · Dağın sivri noktası demektir
39. [لعن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B9%D9%86.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · Dışlama
40. [فقر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%82%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Omurga kemiğidir
41. [وجد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D8%AF.md) — 5 ortak ayet · G² 6 · Su birikintisidir
42. [سور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · “Sare” inişli çıkışlı dağ silsilesidir
43. [صدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AF%D8%AF.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Alıkoyarlar
44. [حزن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B2%D9%86.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · “Huzal (he, ze)” zayıf hayvan, semizin zıddı demektir
45. [ضعف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B9%D9%81.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Katlanmış deri demektir
46. [شيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A3.md) — 12 ortak ayet · G² 5 · Şey
47. [غرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Ğerer, “Ğerer” çuval demektir
48. [ليس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%8A%D8%B3.md) — 4 ortak ayet · G² 4 · Bu kelime “late”den dönüşmüştür
49. [بسط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B3%D8%B7.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Bisat kilim demektir
50. [دور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · Dar : Etrafı çevrili yer demektir
51. [جهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Cehl fokurdayıp kaynayan kazan demektir
52. [مسك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D9%83.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Koku veren yağdır
53. [قرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A8.md) — 4 ortak ayet · G² 4 · Suyun içine konduğu kap veya tulum demektir
54. [منن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%86%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · “Mülle” içi dolu kapatılmış torba, “imla” içine koymak…
55. [صبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D8%B1.md) — 4 ortak ayet · G² 4 · Granit taş demektir
56. [أتي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AA%D9%8A.md) — 12 ortak ayet · G² 4 · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır
57. [هجر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AC%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Hecire (he), Terkedilmiş harabe yer demektir
58. [كسب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D8%A8.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · Kazandı
59. [وسع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · “Sunv’a” tas demektir
60. [عرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%81.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · Tanınan ile

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%81%D9%82/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | نفق |
| Yapı | Üçlü (sülâsî) |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [بذل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B0%D9%84.md), [خرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%AC.md), [سرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%A8.md), [ستر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AA%D8%B1.md) |
| Zıt Kök | [مسك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D9%83.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir kanaldan, delikten veya menfezden geçip tükenmek, çıkıp gitmek, dolaşıma girerek elden çıkmak |
| Çekirdek Özet 2 | Malın meşru kanallara akıtılarak toplumsal dolaşıma sokulması (infak) ile inancın gizli bir arka kapıdan terk edilip çift yönlü tünel davranışı sergilenmesi (nifak) |
| Çekirdek Özet 3 | Dolaşım ve akışkanlık ilkesi; tutulanın kokuşması, akıtılanın hayat vermesi; kapalılık ile aldatıcı geçirgenlik arasındaki yapısal gerilim |
| Kritik Hata Riski | İnfakı sadece zenginlerin gönüllü sadakası veya para yardımı, nifakı ise yalnızca ahlaki ikiyüzlülük sanarak kökün yapısal «akışkanlık, tükenme, kanaldan çıkış ve gizli menfez» dinamiğini gözden kaçırmak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| نف | Gaz, hava veya maddenin bir basınç, açıklık veya delikten dışarıya doğru hızla fırlaması, yayılması, çıkması ve ayrılması; [نفث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AB.md), [نفح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AD.md), [نفخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AE.md), [نفد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AF.md), [نفذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B0.md), [نفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B1.md) köklerinde olduğu gibi içten dışa yönelen tahliye ve yayılma hareketi | ق | Dışarı fırlama hareketine belirli bir menfez, iki ucu açık yol veya tünel doğrultusu eklenerek maddenin bir kanaldan bütünüyle çıkıp gitmesi, dolaşım yoluyla tükenmesi veya gizli bir yarıktan sıvışması anlamı kazandırılmıştır |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ن | Filiz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılık | Yaşamın, akışkanlığın, canlı bir devinimin veya hareket halindeki bir hattın sürekliliğini temsil eder |
| ف | Ağız; söz, açıklık, kenar | Bir eşiği, boşluğu, çıkış menfezini veya dış dünyaya açılan açık kenarı gösterir |
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | İçinden geçilen dar bir kanalı, sınır çizgisini, kuşatılmış boğazı veya toplanıp sevk edilme noktasını simgeler |
| نفق | Canlı akışın dar bir açıklıktan veya kanaldan geçerek dışarı süzülmesi | Bir varlığın, metaın veya insanın kapalı bir menfezden (delik, tünel, kanal) geçerek diğer uca çıkması, kaybolması veya dolaşıma katılması hareketidir |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Çöl sıçanının (yerbû) tehlike anında başıyla vurup kaçabilmek için toprağın altına kazdığı ve üstünü ince bir kabukla örttüğü gizli çıkış deliği (en-nâfikâ); binek veya davarın ölerek elden çıkması (nufûk); pazarın açılarak malın akıp gitmesi ve tükenmesi (nefâk) |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şairlerinin şiirlerinde binek hayvanının ölümü ve pazarın canlanması anlamında geçmektedir; nitekim Kitâbü’l-ʿAyn ve Lisânü’l-Arab'da şahit gösterilen şu beyit bineğin tükenişini belgeler: نَفَقَ البَغْلُ وَأَوْدَى سَرْجُهُ / فِي سَبِيلِ اللهِ سَرْجِي وَبَغَلْ |
| Erken Arapça kullanım | İbnü'l-A'râbî ve diğer erken dönem lügatçileri tarafından bildirildiğine göre, kişinin elindeki malın tamamen tükenip fakir düşmesi durumuna أنفق الرجل denilmiştir; ayrıca yerbûun gizli deliğinden başını vurup sıvışması فانتفق مِن نافقائه ifadesiyle kaydedilmiştir |

Kaynak: Kitâbü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.

### Sami etimolojik katman

Sami dil ailesi genelinde نفق kökü, özellikle Batı ve Güney Sami kollarında yer altı geçidi, kanal açma, sızma, boşalma ve iktisadi harcama/tükenme anlam alanlarıyla temsil edilir. İbranicede doğrudan üçlü kök olarak *n-p-q* biçimi bulunmamakla birlikte, kökün Aramice ve Süryanicedeki karşılığı olan *npq* (ܢܦܩ) kökü son derece yaygındır ve «dışarı çıkmak, ayrılmak, gitmek, sarf edilmek, masraf olmak» anlamlarını taşır; nitekim Süryanicede *nefaq* (çıkmak) ve *nefqāthā* (masraflar, giderler, harcamalar) Arapçadaki infak ve nafaka kavramlarının doğrudan fonetik ve anlamsal ikizidir. Arapça bu kökü çift yönlü genişletmiştir: Bir yandan yerbûun yer altı kaçış menfezi (nâfikâ) üzerinden «tünel» (nefak) ve oradan da İslamî terminolojideki «münafık» (inanç tünelinin bir ucundan girip gizli diğer ucundan çıkan) kavramına ulaşılmış; diğer yandan malın bir kanaldan akıtılması, sarf edilmesi ve tükenmesi üzerinden «nafaka» ve «infak» kurumsallaşmıştır.

Güven: Kesin

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | نفق fiilinin nufûk (ölüm/tükenme), nefâk (pazarın revaç bulması), nefak (yer altı tüneli) ve nâfikâ (gizli kaçış deliği) türevleri | Bütün iç türevler tek bir somut hareket tipinde birleşir: Bir nesnenin bulunduğu kapalı veya dar ortamdan bir kanal vasıtasıyla çıkıp ayrılması, böylece mekânı veya sahibi terk etmesi | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Süryanice *nefaq* (çıkmak, gitmek, sarf edilmek), Aramice *nefaq* (çıkmak, masraf olmak) | Arapçadaki malı harcama ve dışarı çıkarma anlamı, Kuzeybatı Sami dil sahasındaki «dışarı çıkma ve harcama» köküyle doğrudan ortak morfo-semantik mirastır | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik dil ailesinin diğer kollarında bu kökle düzenli ses denkliği kuran spekülasyondan uzak doğrudan bir veri tespit edilememiştir | Veri bulunamadı |

Kaynak: David Cohen, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| نفق | Anlamlı | Kanaldan geçmek, çıkmak, tükenmek, elden çıkmak | Malın harcanması, pazarın revaç bulması, yer altı tüneli, çöl sıçanının kaçış menfezi | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| [نقف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%82%D9%81.md) | Anlamlı | Bir şeyi delmek, başı yarıp beyni çıkarmak, kabuğu kırmak | Kuşun yumurtayı gagasıyla delip kırması veya kafatasının yarılıp içinin boşaltılması | Ters yüz edilerek delme ve boşaltma anlamı taşır; Kur'an'da geçmez |
| [فنق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%86%D9%82.md) | Anlamlı | Birini naz ve bolluk içinde yetiştirmek, şımartmak | Rahatlık, konfor ve aşırı besleme sebebiyle bedenin gevşemesi ve et bağlaması | Kapalı tutma ve büyütme ilişkisi; Kur'an'da geçmez |
| فقن | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş için müstakil bir anlam kökü kaydedilmemiştir | Klasik lügatlerde ihmal edilmiştir; Kur'an'da geçmez |
| [قنف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D9%81.md) | Anlamlı | Bir şeyi bir araya getirip sıkıştırmak, kısaltmak, kırbaçla vurmak | Kırbaçla dövme, kulağın veya bedenin büzüşüp toplanması | Baskı ve daraltma vurgusu; Kur'an'da geçmez |
| [قفن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%81%D9%86.md) | Anlamlı | İncelemek, tartmak, takip etmek, bütünü kavramak | Bir şeyin bütününü araştırıp saymak, tartı aleti (kabban/kaffan) | Kökün arkasını izleme ve denetleme türevidir; Kur'an'da geçmez |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| نفق | Merkez | Kanaldan akıtma, sarf etme, tünelden gizlice sıvışma | Malın bir dolaşım kanalından akarak elden çıkması; inançta ise gizli bir delikten dışarı kaçılması | Hem maddi dolaşımı (infak) hem itikadi kaçışı (nifak) kapsayan dinamik akış |
| [بذل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B0%D9%84.md) | Komşu | Cömertlik, sakınmadan verme | Bir direnç ve hesap gütmeden elindekini feda etmeyi ifade eder; kanal veya tükenme fikri içermez | Karşılıksız ve esirgemeden sunma eylemidir |
| [خرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%AC.md) | Komşu | Bir yerden dışarı çıkma, tahliye olma | Genel bir mekânsal ayrılışı anlatır; mali bir dolaşım sistemi veya tünel kurgusu şart değildir | Her türlü çıkış hareketinin en yalın adıdır |
| [سرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%A8.md) | Komşu | Yer altında yol alma, gizli geçit | Zeminde açılan akış yolu veya oyuktur; ancak pazarın canlanması veya harcama anlamlarını taşımaz | Sadece fiziki veya suyun yer altı akış menfezidir |
| [ستر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AA%D8%B1.md) | Komşu | Örtme, gizleme | Bir şeyi bir perde arkasında görünmez kılmaktır; iki kapılı tünel veya arkadan kaçış düzeneği yoktur | Pasif bir gizleme ve kapatma fiilidir |
| [مسك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D9%83.md) | Zıt | Tutma, akışı engelleme, cimrilik | Kanaldan akması gereken varlığı hapsetmek, dolaşımı durdurmak ve elde bloke etmektir | İnfakın ve akışkanlığın doğrudan zıddı olan tutma ve kitleme eylemidir |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | نفق | Kanaldan geçmek, sarf etmek, gizli yoldan çıkmak | Hem mali bir kanaldan malın akıtılmasını hem de inançtan gizlice sıvışmayı tek çekirdekte birleştirir | Kesin |
| Latince | Expendere, Subterfugere, Meatus | Tartarak harcamak, gizlice kaçmak, geçit/kanal | Expendere harcama yönünü, subterfugere ise kaçış ve nifak yönünü karşılar; tek bir Latince kelime iki anlamı birleştirmez | Güçlü |
| İngilizce | Spend/Expend, Burrow/Tunnel, Dissimulate | Sarf etmek, tünel/oyuk açmak, gizlenip iki yüzlü davranmak | Maddi dolaşım 'expenditure' ile, tünel boyutu 'tunnel' ile, ahlaki yarılma ise 'hypocrisy' ile karşılanır; organik bağ İngilizcede kopuktur | Güçlü |
| Almanca | Ausgeben, Durchstich/Tunnel, Heucheln | Dışarı vermek (harcamak), geçit/kanal, riyakarlık yapmak | Ausgeben kelimesi dışarı verme hareketini iyi verir; ancak nifak ve tünel türevleri Almancada tamamen ayrı köklerle ifade edilir | Güçlü |
| Fransızca | Dépenser, Conduit/Souterrain, Dissimuler | Harcamak, yer altı kanalı, gizlemek | Harcama (dépense) ve yer altı geçidi kavramsal olarak birbirinden bağımsızdır | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Robert Dictionnaire.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| يُنْفِقُونَ / أَنْفَقُوا (İnfak) | Malı Allah yolunda, toplumsal dayanışma ve hak uğruna meşru kanallardan dolaşıma sokmak | Müminlerin temel niteliği, imanın pratik ispatı ve arınma yolu; Bakara [2:3](https://lisan.digital/tr/ayet/2:3.md), Bakara [2:274](https://lisan.digital/tr/ayet/2:274.md), Enfâl [8:60](https://lisan.digital/tr/ayet/8:60.md) |
| الْمُنَافِقِينَ / الْمُنَافِقُونَ (Nifak) | İmanın açık kapısından girmiş görünüp gizli bir arka delikten küfre kaçmak; çift kimliklilik | İtikadi çözülme, toplumsal fitne, ikiyüzlü siyasal hizip; Nisâ [4:61](https://lisan.digital/tr/ayet/4:61.md), Tevbe [9:67](https://lisan.digital/tr/ayet/9:67.md), Münâfikûn [63:1](https://lisan.digital/tr/ayet/63:1.md) |
| نَفَقًا (Fiziki tünel) | Yerin altında açılan iki ucu açık oyuk, menfez, kaçış dehlizi | Peygamberin çaresizlik içinde yerin dibine bir menfez aramasını tasvir eden bağlam; En'âm [6:35](https://lisan.digital/tr/ayet/6:35.md) |
| خَشْيَةَ الإنْفَاقِ (Tükenme/Yoksullaşma) | Eldeki kaynağın bitmesi, servetin erimesi, iflas ve fakirlik korkusu | İnsanoğlunun cimrilik ve kaynak tükenme psikolojisinin anlatıldığı bağlam; İsrâ [17:100](https://lisan.digital/tr/ayet/17:100.md) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Nifak ve Münafık tanımı | İtikadi nifak ile ameli nifak arasındaki ayrım; münafığın imanı, ahiretteki yeri ve küfrün en alt tabakası (ed-derkü'l-esfel) olması | Kalpte küfrü saklayıp dilde iman izhar etme; inanç kanalının dışına gizlice sızma sapması |
| Fıkıh | Nafaka ve Zekat/Sadaka hükümleri | Aile bireylerine, hısımlara ve kölelere yapılması zorunlu harcamalar (nafaka); infakın farz, vacip ve mendup kısımları | Malın zimmetten çıkarılıp hak sahibine veya kamu menfaatine aktarılması zorunluluğu |
| Tefsir | İnfak-Nifak karşıtlığı ve ayet analizi | Medine döneminde nifakın sosyolojik bir güç olarak belirmesi; infakın biriktirme (kenz) karşıtı bir dolaşım yasası olarak ele alınışı | Müminin malını dışarı akıtarak sistemi beslemesi, münafığın ise kendini gizlice dışarı tahliye etmesi |
| Hadis | Nifak alametleri ve pazar ahlakı | Münafığın alametleri (yalan, sözden dönme, emanete hıyanet); pazarın canlanması (menfekatün li's-sil'a) ve yalancı yeminle mal satma yasağı | Ticari dolaşımın ahlaki zeminine ve kişiliğin arka kapılardan kaçış emarelerine odaklanma |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İman ve teslimiyet | Kalp ile eylem arasındaki kanalların şeffaf ve açık olması | İçsel niyetin dışa vurumu ve sahte gizlenmelerin tasfiyesi | İman bir iddia değil, varlığın hak yoluna akıtılmasıdır; nifak ise bu akışın gizli bir delikten lağvedilmesidir | Kesin |
| İlmi | Bilgi dolaşımı ve epistemoloji | Bilginin saklanmayıp topluma aktarılması, metodolojik şeffaflık | Cehalet kanallarının tıkanmasını önleme ve hakikatin dolaşımını sağlama | Bilgiyi tekelde tutmak zihni kokuşmaya yol açar; ilmin infakı bilginin toplumsal akışa girmesidir | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal sadakat ve kamu düzeni | Gizli ajandalara sahip hiziplerin teşhisi ve kamusal dürüstlük | Yıkıcı iç sızıntıların engellenmesi ve kamusal güven inşası | Bir toplumu yıkan dış düşman değil, aynı tünelde çift yönlü hareket eden ve içeriden çökerten nifak mekanizmasıdır | Kesin |
| İktisadi | Servet dağılımı ve piyasa dinamiği | Likidite akışkanlığı, servetin tabana yayılması ve kenz yasağı | Tekelleşmenin kırılması, piyasanın canlanması ve yoksulluğun önlenmesi | Servet durağanlaştığında sistem kokuşur; infak, sermayenin toplum damarlarında sürekli akmasını sağlayan ana pompadır | Kesin |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Akışkanlar mekaniğinde debi ve tüp içi viskoz akış; termodinamikte açık sistem kütle transferi | Bir akışkanın kapalı bir borudan (kanal/nefak) basınca bağlı olarak sürekli boşalması veya bir rezervuarın dışarıya debi vererek transfer üretmesi prensibiyle birebir örtüşür | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Makroekonomide paranın dolaşım hızı (velocity of money); sosyolojide kamusal rol ile gizli niyet arasındaki sapma (rol çatışması) | Paranın dolaşım hızı düştüğünde kriz çıkar; infak dolaşımı hızlandırır. Sosyolojik düzlemde ise bireyin kamusal sahnede benimsediği rol ile gizli alanda inşa ettiği sapkın tünel nifakı üretir | Kesin |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | İnfak kelimesini zenginlerin yoksullara verdiği birkaç kuruşluk gönüllü sadakaya indirgemek; nifakı ise günlük dildeki basit ve hafif bir «ikiyüzlülük/riyâkarlık» olarak algılamak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | İnfak, varlığın (can, mal, zaman, akıl) bütünüyle adalet ve tevhid yolundaki kanallara pompalanması, durağanlığın ve kenzin parçalanmasıdır; nifak ise hakikat safından gizli arka dehlizler açarak kaçış hattı kuran organize bir çözülme sistemidir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İnfak daraltıldığında İslam iktisadı sadece bireysel sadaka ahlakına indirgenir ve sistemik dolaşım devrimi ıskalanır; nifak daraltıldığında ise siyasal ve toplumsal yapıları içeriden oyan kurumsal fitne odakları teşhis edilemez |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın hem iktisadi ahlakını (infak) hem de siyasal-toplumsal tehdit haritasını (nifak) kuran ana eksendir; varlığın kapalı tutulmayıp akıtılması gerektiğini ve kapalılığın doğurduğu çürümenin kaçınılmaz olduğunu öğretir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Medine döneminde nazil olan ve toplumsal yapıyı, orduyu ve mali düzeni kuran ayetlerde (Bakara, Âl-i İmrân, Tevbe, Münâfikûn sureleri) omurga kavramdır |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Dindarlığı sadece içe kapanık ritüellere hapseden anlayışı yıkar; imanın ancak elindekini sistemik kanallara akıtmakla (infak) geçerli olacağını ve içte gizli çıkış kanalları (nifak) tutulduğu sürece amellerin sıfırlanacağını gösterir |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Bir delikten, menfezden veya tünelden geçerek dışarı çıkmak, boşalmak, tükenmek; pazarın mal çekmesi ve hayvanın ölerek elden çıkması.
- Soyut anlam: Varlığın kapalı havuzda bloke edilmeyip hayat kanallarına sevk edilmesi yoluyla arınması; inancın ise ikili bir menfez hilesiyle arkadan kaçırılarak sahteleştirilmesi.
- Sistematik karşılık: Sermayenin donmasını (kenz) engelleyen dolaşım emri ve kamusal bağlılığı içeriden dinamitleyen gizli çıkış kapılarının deşifresi.
- LaTeX modeli: $$\Delta S = \int_{t_1}^{t_2} \left( \Phi_{\text{in}}(t) - \Phi_{\text{out}}(t) \right) dt \quad \text{veya} \quad \vec{J} = - D \nabla \rho$$
- LaTeX açıklaması: Formüldeki $S$ varlık veya inanç rezervini, $\Phi_{\text{in}}$ ve $\Phi_{\text{out}}$ sırasıyla kanala giriş ve çıkış akılarını (infak debisini) temsil eder. İkinci diferansiyel formda $\vec{J}$ akı yoğunluğunu, $D$ akışkanlık/geçirgenlik katsayısını, $\nabla \rho$ ise servetin veya iddianın yoğunluk gradyanını gösterir. Akış durup $\vec{J} \to 0$ olduğunda kokuşma ve kenz başlar; $\vec{J}$ gizli bir ters gradyana bağlandığında ise sistem nifak kaçağı üretir.

## Geçtiği ayetler (86 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%81%D9%82/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/2:3.md) — يُنْفِقُونَ

الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَيُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ

Meal (IK): Onlar ki gayba inanırlar. Namazı kılarlar ve kendilerine rızık olarak verdiğimiz şeylerden de infak ederler.

### [Bakara 2:195](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/2:195.md) — وَأَنْفِقُوا

وَأَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ وَأَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Allah yolunda infak edin ve ellerinizle kendinizi tehlikeye atmayın. İhsan edin, şüphesiz Allah ihsan edenleri sever.

### [Bakara 2:215](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/2:215.md) — يُنْفِقُونَ · أَنْفَقْتُمْ

يَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلْ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ

Meal (IK): Sana, ne infak edeceklerini soruyorlar. De ki: Hayırdan her ne infak ederseniz, babanın, akrabanın, yetimlerin, yoksulların, yolcuların hakkıdır. Ve her ne hayır işlerseniz, şüphesiz ki Allah, onu bilir.

### [Bakara 2:219](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/2:219.md) — يُنْفِقُونَ

يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمَا وَيَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ

Meal (IK): Sana içkiden ve kumardan soruyorlar. De ki: İkisinde de hem büyük günah, hem de insanlar için faydalar vardır. Günahları ise faydalarından daha büyüktür. Ve sana ne infak edeceklerini soruyorlar. De ki: İhtiyaçlarınızdan artanı. Düşünesiniz diye Allah size ayetlerini böyle açıklıyor.

### [Bakara 2:254](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/2:254.md) — أَنْفِقُوا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْنَاكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لَا بَيْعٌ فِيهِ وَلَا خُلَّةٌ وَلَا شَفَاعَةٌ وَالْكَافِرُونَ هُمُ الظَّالِمُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler, alış verişin, dostluğun ve şefaatin olmadığı gün gelmezden evvel, size verdiğim rızıklardan infak edin. Kafirler işte zalimlerin kendileridir.

### [Bakara 2:261](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/2:261.md) — يُنْفِقُونَ

مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ وَاللَّهُ يُضَاعِفُ لِمَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ

Meal (IK): Mallarını Allah yolunda infak edenlerin durumu, her başağında yüz tane olmak üzere yedi başak veren tanenin durumu gibidir. Allah, dilediğine kat kat verir. Ve Allah, Vasi’dir, Alim’dir.

### [Bakara 2:262](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/2:262.md) — يُنْفِقُونَ · أَنْفَقُوا

الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ لَا يُتْبِعُونَ مَا أَنْفَقُوا مَنًّا وَلَا أَذًى لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Meal (IK): Mallarını Allah yolunda infak edip de, sonra infak ettikleri şeyin ardından başa kakmayan ve eziyet etmeyenlerin mükafaatı, Rabbları katındadır. Onlara korku yoktur. Ve mahzun da olacak değillerdir.

### [Bakara 2:264](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/2:264.md) — يُنْفِقُ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُبْطِلُوا صَدَقَاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَالْأَذَى كَالَّذِي يُنْفِقُ مَالَهُ رِئَاءَ النَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ صَفْوَانٍ عَلَيْهِ تُرَابٌ فَأَصَابَهُ وَابِلٌ فَتَرَكَهُ صَلْدًا لَا يَقْدِرُونَ عَلَى شَيْءٍ مِمَّا كَسَبُوا وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’a ve ahiret gününe inanmayıp, insanlara gösteriş için malını harcayan kimse gibi sadakalarınızı başa kakma ve eziyet etmekle heder etmeyin, O gösteriş yapanın hali; üzerinde toprak bulunan kayanınki gibidir. Şiddetli bir yağmur isabet ettiğnde onu katı bir taş halinde bırakır. Onlar kazandıklarından hiç bir şey elde edemezler. Allah kafirler güruhunu hidayete erdirmez.

### [Bakara 2:265](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/2:265.md) — يُنْفِقُونَ

وَمَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاةِ اللَّهِ وَتَثْبِيتًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ كَمَثَلِ جَنَّةٍ بِرَبْوَةٍ أَصَابَهَا وَابِلٌ فَآتَتْ أُكُلَهَا ضِعْفَيْنِ فَإِنْ لَمْ يُصِبْهَا وَابِلٌ فَطَلٌّ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

Meal (IK): Allah’ın rızasını kazanmak ve kalblerindekini sağlamlaştırmak için mallarını infak edenlerin hali, bir tepedeki güzel bir bahçenin haline benzer. Kuvvetli bir sağanak düşünce; yemişlerini iki kat verir. Bol yağmur yağmasa bile bir çisenti bulunur ve Allah işlediklerinizi görür.

### [Bakara 2:267](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/2:267.md) — أَنْفِقُوا · تُنْفِقُونَ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا كَسَبْتُمْ وَمِمَّا أَخْرَجْنَا لَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَلَا تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ وَلَسْتُمْ بِآخِذِيهِ إِلَّا أَنْ تُغْمِضُوا فِيهِ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; kazandıklarınızın iyilerden ve size yerden çıkardıklarımızdan infak edin. Kendiniz göz yummadan alıcısı olmadığınız bayağı şeyleri vermeye yeltenmeyin. Ve bilin ki; Allah, Gani’dir, Hamid’dir.

### [Bakara 2:270](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/2:270.md) — أَنْفَقْتُمْ · نَفَقَةٍ

وَمَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ نَفَقَةٍ أَوْ نَذَرْتُمْ مِنْ نَذْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُهُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصَارٍ

Meal (IK): Nafakadan ne harcadınız ise veya adaktan ne adadınızsa; şüphesiz ki Allah onları bilir. Zulmedenlerin hiç yardımcıları yoktur.

### [Bakara 2:272](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/2:272.md) — تُنْفِقُوا · تُنْفِقُونَ

لَيْسَ عَلَيْكَ هُدَاهُمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَلِأَنْفُسِكُمْ وَمَا تُنْفِقُونَ إِلَّا ابْتِغَاءَ وَجْهِ اللَّهِ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَأَنْتُمْ لَا تُظْلَمُونَ

Meal (IK): Onları hidayete erdirmek sana düşmez. ALlah, dilediğini hidayete erdirir. Hayır namına ne infak ederseniz kendinizedir. Zaten yalnız Allah rızasını kazanmak için infak edersiniz. Verdiğiniz her hayır tam olarak size ödenir. Ve siz, haksızlığa uğratılmazsınız.

### [Bakara 2:273](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/2:273.md) — تُنْفِقُوا

لِلْفُقَرَاءِ الَّذِينَ أُحْصِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ لَا يَسْتَطِيعُونَ ضَرْبًا فِي الْأَرْضِ يَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ أَغْنِيَاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُمْ بِسِيمَاهُمْ لَا يَسْأَلُونَ النَّاسَ إِلْحَافًا وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ

Meal (IK): Sadakalarınızı, kendilerini Allah yoluna vermiş olup da yeryüzünde dolaşmayan ve tanımayanların; hayalarından dolayı onları zengin zannettikleri yoksullara verin. Onları yüzlerinden tanırsın. Yüzsüzlük ederek insanlardan bir şey istemezler. Hayırdan ne infak ederseniz şüphesiz Allah onu bilir.

### [Bakara 2:274](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/2:274.md) — يُنْفِقُونَ

الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَعَلَانِيَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Meal (IK): Onlar ki; mallarını gece ve gündüz, gizli ve açık infak ederler. İşte onların mükaafatı Rabbları katındadır. Onlar için korku da yoktur, üzülecek de değillerdir.

### [Ali İmran 3:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/3:17.md) — وَالْمُنْفِقِينَ

الصَّابِرِينَ وَالصَّادِقِينَ وَالْقَانِتِينَ وَالْمُنْفِقِينَ وَالْمُسْتَغْفِرِينَ بِالْأَسْحَارِ

Meal (IK): Sabredenler, doğru olanlar, gönülden ibadet edenler, infak edenler ve seherlerde Allah’tan mağfiret dileyenlerdir.

### [Ali İmran 3:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/3:92.md) — تُنْفِقُوا

لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ

Meal (IK): Sevdiğiniz şeylerden infak etmedikçe, asla bir’e erişemezsiniz. Ve her ne infak ederseniz; şüphesiz Allah, onu bilir.

### [Ali İmran 3:117](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/3:117.md) — يُنْفِقُونَ

مَثَلُ مَا يُنْفِقُونَ فِي هَذِهِ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَثَلِ رِيحٍ فِيهَا صِرٌّ أَصَابَتْ حَرْثَ قَوْمٍ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَأَهْلَكَتْهُ وَمَا ظَلَمَهُمُ اللَّهُ وَلَكِنْ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

Meal (IK): Bu dünya hayatında onların sarfettikleri şeylerin durumu; kendilerine zulmeden bir kavmin ekinlerine isabet ederek mahveden kavurucu bir rüzgarın durumuna benzer. Allah onlara zulmetmedi, ama onlar; kendilerine zulmediyorlardı.

### [Ali İmran 3:134](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/3:134.md) — يُنْفِقُونَ

الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Onlar ki; bollukta ve darlıkta infak ederler, öfkelerini yenerler, insanların kusurlarını bağışlarlar. Allah, ihsan edenleri sever.

### [Ali İmran 3:167](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/3:167.md) — نَافَقُوا

وَلِيَعْلَمَ الَّذِينَ نَافَقُوا وَقِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا قَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوِ ادْفَعُوا قَالُوا لَوْ نَعْلَمُ قِتَالًا لَاتَّبَعْنَاكُمْ هُمْ لِلْكُفْرِ يَوْمَئِذٍ أَقْرَبُ مِنْهُمْ لِلْإِيمَانِ يَقُولُونَ بِأَفْوَاهِهِمْ مَا لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يَكْتُمُونَ

Meal (IK): Bir de münafıklık edenleri açığa vurmak içindi. Kendilerine: Gelin Allah yolunda savaşın veya savunun, dendiği zaman: şayet savaşmayı bilseydik peşinizden gelirdik, dediler. O gün onlar imandan çok küfre yakındılar. Kalblerinde olmayan şeyi ağızlarıyla söylüyorlardı. Onların gizlediği şeyi Allah çok iyi bilir.

### [Nisa 4:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/4:34.md) — أَنْفَقُوا

الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوَالِهِمْ فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لِلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللَّهُ وَاللَّاتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلَا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيًّا كَبِيرًا

Meal (IK): Allah’ın kimini kimine üstün kılmış olması ve onların mallarından infak etmeleri sebebiyle erkekler, kadınlar üzerine hakimdirler. İyi kadınlar; itaatli olan ve Allah’ın kendilerini korumasına karşılık, kendileri de gizliyi koruyanlardır. Serkeşlik etmelerinden endişelendiğiniz kadınlara öğüt verin, kendilerini yataklarında yalnız bırakın, (yine uslanmazlarsa) dövün, sizi itaat ederlerse aleyhlerinde bir yol aramayın. Muhakkak ki Allah; Aliyy ve Kebir olandır.

### [Nisa 4:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/4:38.md) — يُنْفِقُونَ

وَالَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ رِئَاءَ النَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَمَنْ يَكُنِ الشَّيْطَانُ لَهُ قَرِينًا فَسَاءَ قَرِينًا

Meal (IK): Mallarını, insanlara gösteriş için sarfeden, Allah’a ve ahiret gününe inanmayanları da Allah sevmez. Şeytan kime arkadaş olursa; o, ne kötü bir arkadaştır.

### [Nisa 4:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/4:39.md) — وَأَنْفَقُوا

وَمَاذَا عَلَيْهِمْ لَوْ آمَنُوا بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَأَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقَهُمُ اللَّهُ وَكَانَ اللَّهُ بِهِمْ عَلِيمًا

Meal (IK): Ne olurdu sanki onlar; Allah’a, ahiret gününe inanmış ve Allah’ın verdiği rızıklardan infak etmiş olsalardı. Allah onları çok iyi bilendir.

### [Nisa 4:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/4:61.md) — الْمُنَافِقِينَ

وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا إِلَى مَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَإِلَى الرَّسُولِ رَأَيْتَ الْمُنَافِقِينَ يَصُدُّونَ عَنْكَ صُدُودًا

Meal (IK): Onlara; Allah’ın indirdiğine ve peygambere gelin, denilince; münafıkların senden büsbütün uzaklaştıklarını görürsün.

### [Nisa 4:88](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/4:88.md) — الْمُنَافِقِينَ

فَمَا لَكُمْ فِي الْمُنَافِقِينَ فِئَتَيْنِ وَاللَّهُ أَرْكَسَهُمْ بِمَا كَسَبُوا أَتُرِيدُونَ أَنْ تَهْدُوا مَنْ أَضَلَّ اللَّهُ وَمَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ سَبِيلًا

Meal (IK): Size ne oluyor ki; münafıklar hakkında iki fırkaya ayrıldınız? Allah, onları yaptıklarından dolayı başaşağı etmiştir. Allah’ın saptırdığını doğru yola getirmek mi istiyorsunuz? Allah’ın saptırdığı kimse için, asla yol bulamazsın.

### [Nisa 4:138](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/4:138.md) — الْمُنَافِقِينَ

بَشِّرِ الْمُنَافِقِينَ بِأَنَّ لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا

Meal (IK): Münafıklara; kendilerine elem verici bir azab olduğunu müjdele.

### [Nisa 4:140](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/4:140.md) — الْمُنَافِقِينَ

وَقَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ أَنْ إِذَا سَمِعْتُمْ آيَاتِ اللَّهِ يُكْفَرُ بِهَا وَيُسْتَهْزَأُ بِهَا فَلَا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ إِنَّكُمْ إِذًا مِثْلُهُمْ إِنَّ اللَّهَ جَامِعُ الْمُنَافِقِينَ وَالْكَافِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعًا

Meal (IK): O, size kitabda; Allah’ın ayetlerine küfür edildiğini ve alaya alındığını işittiğinizde, onlar başka bir mevzua intikal edinceye kadar yanlarında oturmayın, yoksa siz de onlar gibi olursunuz, diye bildirdi. Doğrusu Allah; münafıkların ve kafirlerin hepsini cehennemde toplayacaktır.

### [Nisa 4:142](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/4:142.md) — الْمُنَافِقِينَ

إِنَّ الْمُنَافِقِينَ يُخَادِعُونَ اللَّهَ وَهُوَ خَادِعُهُمْ وَإِذَا قَامُوا إِلَى الصَّلَاةِ قَامُوا كُسَالَى يُرَاءُونَ النَّاسَ وَلَا يَذْكُرُونَ اللَّهَ إِلَّا قَلِيلًا

Meal (IK): Doğrusu münafıklar; Allah’a oyun etmek isterler. Oysa O, onların oyunlarını başlarına geçirir. Onlar namaza kalktıklarında tenbel tenbel kalkarlar. İnsanlara gösteriş yaparlar. Allah’ı pek az anarlar.

### [Nisa 4:145](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/4:145.md) — الْمُنَافِقِينَ

إِنَّ الْمُنَافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ وَلَنْ تَجِدَ لَهُمْ نَصِيرًا

Meal (IK): Doğrusu münafıklar; cehennemin en alt tabakasındadırlar. Onlara yardımcı bulamazsın.

### [Maide 5:64](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/5:64.md) — يُنْفِقُ

وَقَالَتِ الْيَهُودُ يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَلُعِنُوا بِمَا قَالُوا بَلْ يَدَاهُ مَبْسُوطَتَانِ يُنْفِقُ كَيْفَ يَشَاءُ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْيَانًا وَكُفْرًا وَأَلْقَيْنَا بَيْنَهُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ كُلَّمَا أَوْقَدُوا نَارًا لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللَّهُ وَيَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَسَادًا وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ

Meal (IK): Yahudiler dediler ki: Allah’ın eli bağlıdır. Böyle dediklerinden ötürü kendi elleri bağlansın, la’net olsun. Hayır, O’nun iki eli de açıktır, nasıl dilerse öyle infak eder. Rabbından sana indirilen; andolsun ki, onlardan çoğunun azgınlığını ve küfürünü artıracaktır. Onların aralarına kıyamet gününe kadar sürecek kin ve nefret saldık. Savaş için ateşi ne zaman körükleseler; Allah, onu söndürür. Ve yeryüzünde fesada koşarlar. Allah, ise fesadçıları sevmez.

### [En'am 6:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/6:35.md) — نَفَقًا

وَإِنْ كَانَ كَبُرَ عَلَيْكَ إِعْرَاضُهُمْ فَإِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَبْتَغِيَ نَفَقًا فِي الْأَرْضِ أَوْ سُلَّمًا فِي السَّمَاءِ فَتَأْتِيَهُمْ بِآيَةٍ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَى الْهُدَى فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْجَاهِلِينَ

Meal (IK): Eğer onların yüz çevirmeleri sana ağır geliyorsa; yeri delmeğe ve göğe merdiven dayamaya gücün yetmiş olsaydı; onlara bir ayet gösterirdin. Şayet Allah dileseydi; onları hidayet üzerinde birleştirirdi. Sakın bilgisizlerden olma.

### [Enfal 8:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/8:3.md) — يُنْفِقُونَ

الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ

Meal (IK): Onlar ki; namazı dosdoğru kılarlar ve kendilerine rızık olarak verdiğimizden de infak ederler.

### [Enfal 8:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/8:36.md) — يُنْفِقُونَ · فَسَيُنْفِقُونَهَا

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ لِيَصُدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ فَسَيُنْفِقُونَهَا ثُمَّ تَكُونُ عَلَيْهِمْ حَسْرَةً ثُمَّ يُغْلَبُونَ وَالَّذِينَ كَفَرُوا إِلَى جَهَنَّمَ يُحْشَرُونَ

Meal (IK): Muhakkak ki küfredenler; mallarını, Allah yolundan alıkoymak için harcarlar. Daha harcayacaklar, sonra içleri yanacak, sonra da mağlup olacaklardır. Küfredenler, cehenneme toplanacaklardır.

### [Enfal 8:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/8:49.md) — الْمُنَافِقُونَ

إِذْ يَقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ غَرَّ هَؤُلَاءِ دِينُهُمْ وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

Meal (IK): Hani münafıklar, kalblerinde hastalık bulunanlar: Bunları, dinleri aldattı, diyorlardı. Halbuki kim Allah’a tevekkül ederse; muhakkak ki Allah, Aziz’ dir, Hakim’dir.

### [Enfal 8:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/8:60.md) — تُنْفِقُوا

وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَمِنْ رِبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّكُمْ وَآخَرِينَ مِنْ دُونِهِمْ لَا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَأَنْتُمْ لَا تُظْلَمُونَ

Meal (IK): Siz de onlara karşı gücünüzün yettiği kadar kuvvet ve bağlanıp beslenen atlar hazırlayın ki bununla Allah’ın düşmanı, sizin düşmanınız ve bunlardan başka sizin bilmeyip te Allah’ın bildiği diğerlerini korkutasınız. Allah yolunda ne harcarsanız, size ödenir ve siz asla zulmolunmazsınız.

### [Enfal 8:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/8:63.md) — أَنْفَقْتَ

وَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ لَوْ أَنْفَقْتَ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا مَا أَلَّفْتَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ أَلَّفَ بَيْنَهُمْ إِنَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

Meal (IK): Ve onların kalblerini birleştirmiştir. Eğer yeryüzünde bulunan her şeyi sarfetsen yine de onların kalblerini birleştiremezdin. Fakat Allah birleştirdi onların arasını. Muhakkak ki Allah; Aziz’dir, Hakim’dir.

### [Tevbe 9:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/9:34.md) — يُنْفِقُونَهَا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ كَثِيرًا مِنَ الْأَحْبَارِ وَالرُّهْبَانِ لَيَأْكُلُونَ أَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَيَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلَا يُنْفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ

Meal (IK): Ey iman edenler; doğrusu hahamlar ve rahiblerin çoğu insanların malını haksızlıkla yerler. Ve Allah yolundan alıkoyarlar. Altını ve gümüşü biriktirip de onları Allah yolunda harcamayanlara; işte onlara pek acıklı bir azabı müjdele.

### [Tevbe 9:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/9:53.md) — أَنْفِقُوا

قُلْ أَنْفِقُوا طَوْعًا أَوْ كَرْهًا لَنْ يُتَقَبَّلَ مِنْكُمْ إِنَّكُمْ كُنْتُمْ قَوْمًا فَاسِقِينَ

Meal (IK): De ki: Gerek istekli, gerek isteksiz olarak infak edin, nasıl olsa kabul edilmeyecektir. Çünkü siz, gerçekten fasıklık eden bir kavim oldunuz.

### [Tevbe 9:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/9:54.md) — نَفَقَاتُهُمْ · يُنْفِقُونَ

وَمَا مَنَعَهُمْ أَنْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقَاتُهُمْ إِلَّا أَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَبِرَسُولِهِ وَلَا يَأْتُونَ الصَّلَاةَ إِلَّا وَهُمْ كُسَالَى وَلَا يُنْفِقُونَ إِلَّا وَهُمْ كَارِهُونَ

Meal (IK): Verdiklerinin onlardan kabul edilmesini engelleyen şudur: Onlar, Allah’a ve Rasulüne küfretmişlerdir. Namaza tembel tembel gelirler ve mallarını da istemeye istemeye infak ederler.

### [Tevbe 9:64](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/9:64.md) — الْمُنَافِقُونَ

يَحْذَرُ الْمُنَافِقُونَ أَنْ تُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ سُورَةٌ تُنَبِّئُهُمْ بِمَا فِي قُلُوبِهِمْ قُلِ اسْتَهْزِئُوا إِنَّ اللَّهَ مُخْرِجٌ مَا تَحْذَرُونَ

Meal (IK): Münafıklar; üzerlerine kalblerinde olanı haber verecek bir surenin indirilmesinden çekiniyorlar. De ki: Siz alay edin bakalım, Allah çekindiğinizi ortaya çıkarandır.

### [Tevbe 9:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/9:67.md) — الْمُنَافِقُونَ · وَالْمُنَافِقَاتُ · الْمُنَافِقِينَ

الْمُنَافِقُونَ وَالْمُنَافِقَاتُ بَعْضُهُمْ مِنْ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمُنْكَرِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمَعْرُوفِ وَيَقْبِضُونَ أَيْدِيَهُمْ نَسُوا اللَّهَ فَنَسِيَهُمْ إِنَّ الْمُنَافِقِينَ هُمُ الْفَاسِقُونَ

Meal (IK): Münafık erkeklerle, münafık kadınlar birbirlerindendirler. Münkeri emreder ve ma’rufu nehyederler. Ellerini sımsıkı tutarlar. Onlar Allah’ı unuttular; O da onları unuttu. Muhakkak ki münafıklar; fasıkların kendileridir.

### [Tevbe 9:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/9:68.md) — الْمُنَافِقِينَ · وَالْمُنَافِقَاتِ

وَعَدَ اللَّهُ الْمُنَافِقِينَ وَالْمُنَافِقَاتِ وَالْكُفَّارَ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا هِيَ حَسْبُهُمْ وَلَعَنَهُمُ اللَّهُ وَلَهُمْ عَذَابٌ مُقِيمٌ

Meal (IK): Allah; münafık erkeklerle, münafık kadınlara ve kafirlere cehennem ateşini vaadetmiştir. Orada temelli kalıcıdırlar. Bu, onlara yeter. Ve Allah; onlara la’net etmiştir. Onlara, sürekli bir azab vardır.

### [Tevbe 9:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/9:73.md) — وَالْمُنَافِقِينَ

يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِينَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Ey peygamber; kafirler ve münafıklar ile cihad et ve onlara karşı çetin ol. Onların varacakları yer, cehennemdir ve o, ne kötü dönüş yeridir.

### [Tevbe 9:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/9:77.md) — نِفَاقًا

فَأَعْقَبَهُمْ نِفَاقًا فِي قُلُوبِهِمْ إِلَى يَوْمِ يَلْقَوْنَهُ بِمَا أَخْلَفُوا اللَّهَ مَا وَعَدُوهُ وَبِمَا كَانُوا يَكْذِبُونَ

Meal (IK): Allah’a verdikleri vaadi tutmadıkları ve yalanı adet edindikleri için, kendisinin huzuruna çıkacakları güne kadar Allah kalblerine nifak soktu.

### [Tevbe 9:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/9:91.md) — يُنْفِقُونَ

لَيْسَ عَلَى الضُّعَفَاءِ وَلَا عَلَى الْمَرْضَى وَلَا عَلَى الَّذِينَ لَا يَجِدُونَ مَا يُنْفِقُونَ حَرَجٌ إِذَا نَصَحُوا لِلَّهِ وَرَسُولِهِ مَا عَلَى الْمُحْسِنِينَ مِنْ سَبِيلٍ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Zayıflara, hastalara ve harcayacak şeyleri bulunmayanlara, Allah’a ve Rasulüne sadık kaldıkça bir sorumluluk yoktur. İhsan edenleri hesaba çekmeye de bir yol yoktur. Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Tevbe 9:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/9:92.md) — يُنْفِقُونَ

وَلَا عَلَى الَّذِينَ إِذَا مَا أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لَا أَجِدُ مَا أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ تَوَلَّوْا وَأَعْيُنُهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَنًا أَلَّا يَجِدُوا مَا يُنْفِقُونَ

Meal (IK): Kendilerine binek vermen için sana geldiklerinde: Size bir binek bulamıyorum, dediğin zaman, infak edecek bir şey bulamadıkları için üzüntüden gözleri yaşararak geri dönenlere de bir sorumluluk yoktur.

### [Tevbe 9:97](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/9:97.md) — وَنِفَاقًا

الْأَعْرَابُ أَشَدُّ كُفْرًا وَنِفَاقًا وَأَجْدَرُ أَلَّا يَعْلَمُوا حُدُودَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ

Meal (IK): Bedeviler; küfür ve nifak bakımından daha yaman ve Allah’ın peygamberine indirdiğinin hududunu bilmemeye daha müsaittirler. Ve Allah; Alim’dir, Hakim’dir.

### [Tevbe 9:98](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/9:98.md) — يُنْفِقُ

وَمِنَ الْأَعْرَابِ مَنْ يَتَّخِذُ مَا يُنْفِقُ مَغْرَمًا وَيَتَرَبَّصُ بِكُمُ الدَّوَائِرَ عَلَيْهِمْ دَائِرَةُ السَّوْءِ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

Meal (IK): Bedevilerden öyleleri de vardır ki; infak edeceğini angarya sayar ve sizin başınıza belalar gelmesini bekler. Belalar kendi başlarına olsun. Va Allah; Semi’dir, Alim’dir.

### [Tevbe 9:99](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/9:99.md) — يُنْفِقُ

وَمِنَ الْأَعْرَابِ مَنْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَيَتَّخِذُ مَا يُنْفِقُ قُرُبَاتٍ عِنْدَ اللَّهِ وَصَلَوَاتِ الرَّسُولِ أَلَا إِنَّهَا قُرْبَةٌ لَهُمْ سَيُدْخِلُهُمُ اللَّهُ فِي رَحْمَتِهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Bedevilerden öyleleri de vardır ki; Allah’a ve ahiret gününe inanır, infak ettiğini Allah katında yakınlığa ve peygamberin duasına nail olmaya vesile sayar. Bilin ki; bunlar kendileri için gerçek bir yakınlıktır. Allah, onları rahmetine girdirecektir. Muhakkak ki Allah; Gafur’dur, Rahim’ dir.

### [Tevbe 9:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/9:101.md) — مُنَافِقُونَ · النِّفَاقِ

وَمِمَّنْ حَوْلَكُمْ مِنَ الْأَعْرَابِ مُنَافِقُونَ وَمِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَرَدُوا عَلَى النِّفَاقِ لَا تَعْلَمُهُمْ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْ سَنُعَذِّبُهُمْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّونَ إِلَى عَذَابٍ عَظِيمٍ

Meal (IK): Çevrenizdeki Bedevilerden münafıklar vardır. Medine halkından da. Ki onlar nifak üzerinde diretirler. Siz bilmezsiniz onları, Biz biliriz. Onlara iki kere azab edeceğiz. Sonra da onlar; daha büyük bir azaba döndürüleceklerdir.

### [Tevbe 9:121](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/9:121.md) — يُنْفِقُونَ · نَفَقَةً

وَلَا يُنْفِقُونَ نَفَقَةً صَغِيرَةً وَلَا كَبِيرَةً وَلَا يَقْطَعُونَ وَادِيًا إِلَّا كُتِبَ لَهُمْ لِيَجْزِيَهُمُ اللَّهُ أَحْسَنَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Onlar, küçük veya büyük nafaka olarak ne infak ederlerse, ne kadar yol giderler ve bir vadi geçerlerse; mutlaka onların lehine yazılır ki Allah yaptıklarının en güzeli ile mükafatlandırsın.

### [Rad 13:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/13:22.md) — وَأَنْفَقُوا

وَالَّذِينَ صَبَرُوا ابْتِغَاءَ وَجْهِ رَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرًّا وَعَلَانِيَةً وَيَدْرَءُونَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ أُولَئِكَ لَهُمْ عُقْبَى الدَّارِ

Meal (IK): Ve onlar ki; Rabblarının rızasını dileyerek sabrederler, namazı kılarlar, kendilerine verdiğimiz rızıktan, gizlice ve açıkça infak ederler. Kötülüğü iyilik yaparak ortadan kaldırırlar. İşte onlara bu dünyanın karşılığı;

### [İbrahim 14:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/14:31.md) — وَيُنْفِقُوا

قُلْ لِعِبَادِيَ الَّذِينَ آمَنُوا يُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُنْفِقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرًّا وَعَلَانِيَةً مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لَا بَيْعٌ فِيهِ وَلَا خِلَالٌ

Meal (IK): İman eden kullarıma söyle: Namazı kılsınlar, alışveriş ve dostluğun olmayacağı gün gelmezden önce; kendilerine verdiğimiz rızıktan gizli, açık infak etsinler.

### [Nahl 16:75](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/16:75.md) — يُنْفِقُ

ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا عَبْدًا مَمْلُوكًا لَا يَقْدِرُ عَلَى شَيْءٍ وَمَنْ رَزَقْنَاهُ مِنَّا رِزْقًا حَسَنًا فَهُوَ يُنْفِقُ مِنْهُ سِرًّا وَجَهْرًا هَلْ يَسْتَوُونَ الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Allah, size bir misal verir: Başkasının malı olan ve hiç bir şeye gücü yetmeyen bir köle ile tarafımızdan güzel bir rızka nail olup gizli veya açık infak eden; hiç bir olur mu? Hamd, Allah’a mahsustur. Fakat onların çoğu bilmezler.

### [İsra 17:100](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/17:100.md) — الْإِنْفَاقِ

قُلْ لَوْ أَنْتُمْ تَمْلِكُونَ خَزَائِنَ رَحْمَةِ رَبِّي إِذًا لَأَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الْإِنْفَاقِ وَكَانَ الْإِنْسَانُ قَتُورًا

Meal (IK): De ki: Eğer siz, Rabbımın rahmet hazinelerine sahip olsaydınız; o zaman tükenir korkusuyla onları saklardınız. Zaten insan pek cimridir.

### [Kehf 18:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/18:42.md) — أَنْفَقَ

وَأُحِيطَ بِثَمَرِهِ فَأَصْبَحَ يُقَلِّبُ كَفَّيْهِ عَلَى مَا أَنْفَقَ فِيهَا وَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَى عُرُوشِهَا وَيَقُولُ يَالَيْتَنِي لَمْ أُشْرِكْ بِرَبِّي أَحَدًا

Meal (IK): Nitekim ürünleri yok edildi. Sarfettiği emeğe içi yanarak avuçlarını oğuşturuyordu. Çardakları hep yere düşmüştü. Ve diyordu ki: Ne olaydım, Rabbıma hiç kimseyi ortak koşmasaydım.

### [Hac 22:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/22:35.md) — يُنْفِقُونَ

الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَالصَّابِرِينَ عَلَى مَا أَصَابَهُمْ وَالْمُقِيمِي الصَّلَاةِ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ

Meal (IK): Onlar ki; Allah anıldığı zaman kalbleri titrer. Başlarına gelenlere sabr eder, namaz kılar ve kendilerine verdiğimiz rızıktan infak ederler.

### [Furkan 25:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/25:67.md) — أَنْفَقُوا

وَالَّذِينَ إِذَا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَلَمْ يَقْتُرُوا وَكَانَ بَيْنَ ذَلِكَ قَوَامًا

Meal (IK): Onlar ki; infak ettikleri zaman, ne israf ederler, ne de cimrilik. İkisi arasında orta bir yol tutarlar.

### [Kasas 28:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/28:54.md) — يُنْفِقُونَ

أُولَئِكَ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ بِمَا صَبَرُوا وَيَدْرَءُونَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ

Meal (IK): İşte onlara sabrettiklerinden ötürü ecirleri iki defa verilir. Kötülüğü iyilikle savar onlar. Ve kendilerine verdiğimiz rızıktan da infak ederler.

### [Ankebut 29:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/29:11.md) — الْمُنَافِقِينَ

وَلَيَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَلَيَعْلَمَنَّ الْمُنَافِقِينَ

Meal (IK): Elbette Allah; inananları bilir. Ve elbette münafıkları da bilir.

### [Secde 32:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/32:16.md) — يُنْفِقُونَ

تَتَجَافَى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَطَمَعًا وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ

Meal (IK): Onların yanları yataklarından uzaklaşır. Korku ve ümid ile Rabblarına yalvarırlar. Verdiğimiz rızıklardan da infak ederler.

### [Ahzab 33:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/33:1.md) — وَالْمُنَافِقِينَ

يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ اتَّقِ اللَّهَ وَلَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَالْمُنَافِقِينَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا

Meal (IK): Ey peygamber; Allah’tan kork ve kafirlere, münafıklara uyma. Muhakkak ki Allah; Alim, Hakim olandır.

### [Ahzab 33:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/33:12.md) — الْمُنَافِقُونَ

وَإِذْ يَقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ مَا وَعَدَنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ إِلَّا غُرُورًا

Meal (IK): Ve hani münafıklar ve kalblerinde bir hastalık bulunanlar: Allah ve Rasulü bize sadece boş vaadlerde bulundular, diyorlardı.

### [Ahzab 33:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/33:24.md) — الْمُنَافِقِينَ

لِيَجْزِيَ اللَّهُ الصَّادِقِينَ بِصِدْقِهِمْ وَيُعَذِّبَ الْمُنَافِقِينَ إِنْ شَاءَ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا

Meal (IK): Çünkü Allah, doğruları doğruluklarıyla mükafatlandıracak, münafıkları da dilerse azablandıracak veya tevbelerini kabul edecektir. Muhakkak ki Allah, Gafur, Rahim olandır.

### [Ahzab 33:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/33:48.md) — وَالْمُنَافِقِينَ

وَلَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَالْمُنَافِقِينَ وَدَعْ أَذَاهُمْ وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ وَكَفَى بِاللَّهِ وَكِيلًا

Meal (IK): Kafirlere ve münafıklara uyma, onların eziyetlerine aldırma. Allah’a tevekkül et. Vekil olarak Allah yeter.

### [Ahzab 33:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/33:60.md) — الْمُنَافِقُونَ

لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَالْمُرْجِفُونَ فِي الْمَدِينَةِ لَنُغْرِيَنَّكَ بِهِمْ ثُمَّ لَا يُجَاوِرُونَكَ فِيهَا إِلَّا قَلِيلًا

Meal (IK): Andolsun ki münafıklar, kalblerinde hastalık bulunanlar, şehirde bozguncu haberler yayanlar, buna son vermezlerse; muhakkak seni onlarla mücadeleye çağırırız da sonra çevrende az bir zamandan fazla kalamazlar.

### [Ahzab 33:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/33:73.md) — الْمُنَافِقِينَ · وَالْمُنَافِقَاتِ

لِيُعَذِّبَ اللَّهُ الْمُنَافِقِينَ وَالْمُنَافِقَاتِ وَالْمُشْرِكِينَ وَالْمُشْرِكَاتِ وَيَتُوبَ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا

Meal (IK): Ta ki Allah; münafık erkekleri ve münafık kadınları, müşrik erkekleri ve müşrik kadınları azaba uğratsın. Mü’min erkeklerle, mü’min kadınların da tevbelerini kabul buyursun. Ve Allah; Gafur, Rahim olandır.

### [Sebe 34:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/34:39.md) — أَنْفَقْتُمْ

قُلْ إِنَّ رَبِّي يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَيَقْدِرُ لَهُ وَمَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَهُوَ يُخْلِفُهُ وَهُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ

Meal (IK): De ki: Rabbım, rızkı kullarından dilediğine genişletir ve kısar. Hangi şeyden de infak ederseniz; O, yerine koyar. O, rızık verenlerin en hayırlısıdır.

### [Fatır 35:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/35:29.md) — وَأَنْفَقُوا

إِنَّ الَّذِينَ يَتْلُونَ كِتَابَ اللَّهِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرًّا وَعَلَانِيَةً يَرْجُونَ تِجَارَةً لَنْ تَبُورَ

Meal (IK): Şüphesiz ki Allah’ın kitabını okuyanlar, namaz kılanlar ve kendilerine rızık olarak verdiklerimizden gizli, açık infak etmekte bulunanlar; bitmez tükenmez bir ticaret umabilirler.

### [Yasin 36:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/36:47.md) — أَنْفِقُوا

وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ قَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنُطْعِمُ مَنْ لَوْ يَشَاءُ اللَّهُ أَطْعَمَهُ إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

Meal (IK): Onlara; Allah’ın size rızık olarak verdiklerinden infak edin, denildiğinde; o küfredenler iman etmiş olanlara dediler ki: Dilediği takdirde Allah’ın doyuracağı kimseyi biz mi doyuralım? Doğrusu siz, ancak apaçık bir sapıklık içerisindesiniz.

### [Şura 42:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/42:38.md) — يُنْفِقُونَ

وَالَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَمْرُهُمْ شُورَى بَيْنَهُمْ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ

Meal (IK): Ve Rabblarına icabet edenler, namaz kılanlar içindir. Onların işleri aralarında şura iledir. Kendilerine verdiğimiz rızıktan da infak ederler.

### [Muhammed 47:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/47:38.md) — لِتُنْفِقُوا

هَأَنْتُمْ هَؤُلَاءِ تُدْعَوْنَ لِتُنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَمِنْكُمْ مَنْ يَبْخَلُ وَمَنْ يَبْخَلْ فَإِنَّمَا يَبْخَلُ عَنْ نَفْسِهِ وَاللَّهُ الْغَنِيُّ وَأَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ وَإِنْ تَتَوَلَّوْا يَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ ثُمَّ لَا يَكُونُوا أَمْثَالَكُمْ

Meal (IK): İşte sizler; Allah yolunda infak etmek için çağrılıyorsunuz. İçinizden kiminiz cimrilik ediyor. Kim cimrilik ederse; ancak kendi nefsine cimrilik etmiş olur. Allah; Gani’dir, siz ise fakirlersiniz. Eğer O’ndan yüz çevirirseniz; yerinize sizden başka bir kavmi getirir. Sonra onlar sizin benzerleriniz olmazlar.

### [Fetih 48:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/48:6.md) — الْمُنَافِقِينَ · وَالْمُنَافِقَاتِ

وَيُعَذِّبَ الْمُنَافِقِينَ وَالْمُنَافِقَاتِ وَالْمُشْرِكِينَ وَالْمُشْرِكَاتِ الظَّانِّينَ بِاللَّهِ ظَنَّ السَّوْءِ عَلَيْهِمْ دَائِرَةُ السَّوْءِ وَغَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَلَعَنَهُمْ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَهَنَّمَ وَسَاءَتْ مَصِيرًا

Meal (IK): Ve Allah hakkındaki kötü zan besleyen münafık erkeklerle münafık kadınlara, müşrik erkeklerle müşrik kadınlara azab etsin. Kötülük onların başlarına dönsün. Allah; onlara gazabetmiş, la’netlemiş ve cehennemi kendileri için hazırlamıştır.

### [Hadid 57:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/57:7.md) — وَأَنْفِقُوا · وَأَنْفَقُوا

آمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَأَنْفِقُوا مِمَّا جَعَلَكُمْ مُسْتَخْلَفِينَ فِيهِ فَالَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَأَنْفَقُوا لَهُمْ أَجْرٌ كَبِيرٌ

Meal (IK): Allah’a ve peygamberine iman edin ve sizi halifeler kıldığı şeylerden de infak edin. Aranızdan iman edip de infak eden kimselere büyük mükafat vardır.

### [Hadid 57:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/57:10.md) — تُنْفِقُوا · أَنْفَقَ · أَنْفَقُوا

وَمَا لَكُمْ أَلَّا تُنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلِلَّهِ مِيرَاثُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ لَا يَسْتَوِي مِنْكُمْ مَنْ أَنْفَقَ مِنْ قَبْلِ الْفَتْحِ وَقَاتَلَ أُولَئِكَ أَعْظَمُ دَرَجَةً مِنَ الَّذِينَ أَنْفَقُوا مِنْ بَعْدُ وَقَاتَلُوا وَكُلًّا وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنَى وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

Meal (IK): Ne oluyor size ki; Allah yolunda infak etmiyorsunuz? Halbuki göklerin ve yerin mirası Allah’ındır. İçinizden, fetihten önce infak eden ve savaşanlar; daha sonra infak edip savaşanlar elbette bir değildir. Berikiler daha üstün derecededirler. Allah; hepsine de en güzel olanı vaadetmiştir. Allah; yaptıklarınızdan haberdardır.

### [Hadid 57:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/57:13.md) — الْمُنَافِقُونَ · وَالْمُنَافِقَاتُ

يَوْمَ يَقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَالْمُنَافِقَاتُ لِلَّذِينَ آمَنُوا انْظُرُونَا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِكُمْ قِيلَ ارْجِعُوا وَرَاءَكُمْ فَالْتَمِسُوا نُورًا فَضُرِبَ بَيْنَهُمْ بِسُورٍ لَهُ بَابٌ بَاطِنُهُ فِيهِ الرَّحْمَةُ وَظَاهِرُهُ مِنْ قِبَلِهِ الْعَذَابُ

Meal (IK): O gün; münafık erkeklerle münafık kadınlar, iman edenlere: Bekleyin bizi; ışığınızdan faydalanalım, diyeceklerdir. Onlara: Dönün, arkanıza da bir ışık arayın, denilir. Nihayet onların arasına kapısının içinde rahmet, dışında azab olan bir sur çekilir.

### [Haşr 59:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/59:11.md) — نَافَقُوا

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ نَافَقُوا يَقُولُونَ لِإِخْوَانِهِمُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَئِنْ أُخْرِجْتُمْ لَنَخْرُجَنَّ مَعَكُمْ وَلَا نُطِيعُ فِيكُمْ أَحَدًا أَبَدًا وَإِنْ قُوتِلْتُمْ لَنَنْصُرَنَّكُمْ وَاللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ

Meal (IK): Münafıklık etmiş olanlara bakmadın mı ki; Ehl-i Kitab’dan küfretmiş olan kardeşlerine: Eğer siz çıkarılırsanız andolsun ki; biz de sizinle beraber çıkarız. Ve sizin aleyhinizde asla kimseler itaat etmeyiz. Eğer savaşa tutuşursanız; muhakkak size yardım ederiz, derler. Allah şehadet eder ki; onlar yalancıdırlar.

### [Mümtehine 60:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/60:10.md) — أَنْفَقُوا · أَنْفَقْتُمْ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا جَاءَكُمُ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ اللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَانِهِنَّ فَإِنْ عَلِمْتُمُوهُنَّ مُؤْمِنَاتٍ فَلَا تَرْجِعُوهُنَّ إِلَى الْكُفَّارِ لَا هُنَّ حِلٌّ لَهُمْ وَلَا هُمْ يَحِلُّونَ لَهُنَّ وَآتُوهُمْ مَا أَنْفَقُوا وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ إِذَا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ وَلَا تُمْسِكُوا بِعِصَمِ الْكَوَافِرِ وَاسْأَلُوا مَا أَنْفَقْتُمْ وَلْيَسْأَلُوا مَا أَنْفَقُوا ذَلِكُمْ حُكْمُ اللَّهِ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; inanan kadınlar hicret ederek size gelirlerse, onları imtihan edin. Allah, onların imanlarını daha iyi bilir. Fakat siz de onların inanmış kadınlar olduklarını öğrenirseniz; artık onları kafirlere geri göndermeyin. Bunlar onlara helal değildir, onlar da bunlara helal olmazlar. Onların sarfettiklerini kendilerine geri verin. Mehirlerini verdiğiniz zaman onlarla evlenmenizde bir vebal yoktur. Kafir kadınları nikahınızda tutmayın, sarfettiğinizi isteyin. Onlar da sarfettiklerini istesinler. Allah’ın hükmü budur. Aranızda O hükmeder. Ve Allah; Alim’ dir, Hakim’dir.

### [Mümtehine 60:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/60:11.md) — أَنْفَقُوا

وَإِنْ فَاتَكُمْ شَيْءٌ مِنْ أَزْوَاجِكُمْ إِلَى الْكُفَّارِ فَعَاقَبْتُمْ فَآتُوا الَّذِينَ ذَهَبَتْ أَزْوَاجُهُمْ مِثْلَ مَا أَنْفَقُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي أَنْتُمْ بِهِ مُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Eğer eşlerinizden kafirlere bir şey geçecek olursa ve siz de galib durumda bulunursanız; eşleri gidenlere sarfettikleri kadarını verin. İnandığınız Allah’tan sakının.

### [Münafikun 63:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/63:1.md) — الْمُنَافِقُونَ · الْمُنَافِقِينَ

إِذَا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ قَالُوا نَشْهَدُ إِنَّكَ لَرَسُولُ اللَّهِ وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّكَ لَرَسُولُهُ وَاللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّ الْمُنَافِقِينَ لَكَاذِبُونَ

Meal (IK): Münafıklar sana geldiklerinde: Şehadet ederiz ki muhakkak sen, Allah’ın peygamberisin, derler. Allah da bilir ki; sen, elbette kendisinin peygamberisin. Allah; münafıkların şüphesiz yalancılar olduklarına şehadet eder.

### [Münafikun 63:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/63:7.md) — تُنْفِقُوا · الْمُنَافِقِينَ

هُمُ الَّذِينَ يَقُولُونَ لَا تُنْفِقُوا عَلَى مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ حَتَّى يَنْفَضُّوا وَلِلَّهِ خَزَائِنُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَلَكِنَّ الْمُنَافِقِينَ لَا يَفْقَهُونَ

Meal (IK): Onlar öyle kimselerdir ki; Allah’ın peygamberinin yanında bulunanlar için hiç bir şey infak etmeyin de dağılıp gitsinler, derler. Halbuki göklerin ve yerin hazineleri Allah’ındır. Ama o münafıklar, bunu anlamazlar.

### [Münafikun 63:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/63:8.md) — الْمُنَافِقِينَ

يَقُولُونَ لَئِنْ رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ الْأَعَزُّ مِنْهَا الْأَذَلَّ وَلِلَّهِ الْعِزَّةُ وَلِرَسُولِهِ وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَلَكِنَّ الْمُنَافِقِينَ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Onlar; şayet Medine’ye dönersen, andolsun ki; şerefli ve kuvvetli olanlar, zayıf olanları oradan muhakkak çıkaracaktır, diyorlardı. Oysa izzet Allah’ ın, Peygamberinin ve mü’minlerindir. Fakat münafıklar, bunu bilmezler.

### [Münafikun 63:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/63:10.md) — وَأَنْفِقُوا

وَأَنْفِقُوا مِنْ مَا رَزَقْنَاكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْلَا أَخَّرْتَنِي إِلَى أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَأَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ

Meal (IK): Birinize ölüm gelip de; Rabbım, beni yakın bir süreye kadar geciktirsen de sadaka versem ve salihlerden olsam, diyeceği zaman gelmezden evvel, size rızık olarak verdiğimizden infak edin.

### [Tegabün 64:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/64:16.md) — وَأَنْفِقُوا

فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ وَاسْمَعُوا وَأَطِيعُوا وَأَنْفِقُوا خَيْرًا لِأَنْفُسِكُمْ وَمَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

Meal (IK): Öyleyse, gücünüz yettiğince Allah’tan korkun. Dinleyin, itaat edin ve kendinizin hayrına olarak infak edin. Kim de nefsinin cimriliğinden korunursa; işte onlar, felaha erenlerin kendileridir.

### [Talak 65:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/65:6.md) — فَأَنْفِقُوا

أَسْكِنُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ سَكَنْتُمْ مِنْ وُجْدِكُمْ وَلَا تُضَارُّوهُنَّ لِتُضَيِّقُوا عَلَيْهِنَّ وَإِنْ كُنَّ أُولَاتِ حَمْلٍ فَأَنْفِقُوا عَلَيْهِنَّ حَتَّى يَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ فَإِنْ أَرْضَعْنَ لَكُمْ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ وَأْتَمِرُوا بَيْنَكُمْ بِمَعْرُوفٍ وَإِنْ تَعَاسَرْتُمْ فَسَتُرْضِعُ لَهُ أُخْرَى

Meal (IK): Onları, gücünüzün yettiği kadar ikamet ettiğiniz yerin bir kısmında oturtun. Onları, sıkıntıya sokmak için zarar vermeye kalkışmayın. Eğer hamile iseler, yüklerini koyuncaya kadar nafakalarını verin. Sizin için emzirirlerse; onlara, ücretlerini verin. Aranızda uygun bir şekilde anlaşın. Eğer güçlüğe uğrarsanız; çocuğu bir başka kadın emzirir.

### [Talak 65:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/65:7.md) — لِيُنْفِقْ · فَلْيُنْفِقْ

لِيُنْفِقْ ذُو سَعَةٍ مِنْ سَعَتِهِ وَمَنْ قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ فَلْيُنْفِقْ مِمَّا آتَاهُ اللَّهُ لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا مَا آتَاهَا سَيَجْعَلُ اللَّهُ بَعْدَ عُسْرٍ يُسْرًا

Meal (IK): Eli geniş olan; genişliğine göre nafaka versin. Rızkı kendisine daraltılmış bulunan da, nafakayı Allah’ın kendisine verdiğinden versin. Allah kimseyi, kendisine verdiğinden fazlasıyla yükümlü tutmaz. Allah; güçlüğün ardından bir kolaylık ihsan eder.

### [Tahrim 66:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/ayet/66:9.md) — وَالْمُنَافِقِينَ

يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِينَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Ey peygamber; kafirler ve münafıklarla savaş, onlara karşı çetin ol. Onların varacağı yer cehennemdir. O, ne kötü dönüş yeridir.

## Sözlükler (12)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

القاف والنون والفاء معهما
ق ف ن، ق ن ف، ن ق ف، ف ن ق، ن ف ق مستعملات قفن: قَفّان كل شيء جماعته واستقصاء عمله.
والقَفينةُ: الشاة التي تذبح من القَفَا، ويقال: هي التي يبان رأسها بالذبح، وإن كان من الحلق، والمعنى يرجع إلى القَفَا، إلا أنه إذا أبان لم يكن له بد من أن يقطع القَفَا.
وقد قالوا: القَفَنّ في موضع القَفا، قال:
وموضع الأزرار والقَفَنِّ
فزادوا النون.
قنف: الأذن القَنْفاءُ إذن المعزى إذا كانت غليظة كأنها نعل خصوفة، ومن الإنسان إذا لم يكن له أطر.
وكمة قَنْفاءُ.
ورجل قُنافٌ أي ضخم الأنف، ويقال: طويل الجسم غليظه.
والقِنَّفُ: القنع، وهو القلاع الذي ييبس. إذا نش عنه الماء يتطاير مثل الفراش، ويجمع قَنانِفَ.
نقف: النَّقْفُ: كسر الهامة عن الدماغ ونحو ذلك، كما يَنْقُفُ الظليم الحنظل عن حبه.
والمُناقَفةُ: المضاربة بالسيوف على الرءوس.
والمِنْقاف: عظم دويبة تكون في البحر تصقل به الصحف، له مشق في وسطه.
ورجل نَقّافٌ أي صاحب تدبير للأمر ونظر في الأشياء.
فنق: ناقة فَنَقٌ: جسيمة حسنة الخلق، وبعير فَنَقٌ، والجميع أفناقٌ، قال:
وندامى بيض الوجـوه كـأن		الشراب منهم مصاعب أفناقُ
والفَينقُ: الفحل المقرم الذي لا يؤذي ولا يركب.
وجارية مُنقَةٌ وفُنُقٌ: فنقها أهلها تَفنيقاً وفِناقاً، وهي مِفناقُ.
نفق: نَفَقَتِ الدابة تنفُقُ نُفوقاً أي ماتت، قال:
نَفَقَ البغل وأودى سرجـه		في سبيل الله سرجي وبَغَلْ
ونَفَقَ السعر يَنْفُقُ نفاقاً إذا كثر مشتروه.
والنَّفَقُ: سرب في الأرض له مخلص إلى مكان.
والنافِقاء: موضع يرققه اليربوع في جحره، فإذا أخذ من قبل القاصعاء ضرب النافِقاءَ برأسه فانتفَقَ منها.
وبعض يسمي النّافِقاء النُّفَقَةَ.
وتقول: أنفَقْنا اليربوع إذا لم يرفق به حتى انتَفَقَ وذهب.
والنَّيفَقُ: دخيل: نيفق السراويل.
والنافِقةُ: دخيل، وهي فأرة المسك والنِّفاقُ: الخلاف والكفر، والفعل: نافقَ نِفاقاً، قال:
للمؤمنين أمور غير محزنة		وللمنافِقُ سر دونه نَفَـقُ
أي سر يخرج منه إلى غير الإسلام.

##### Türkçe

**القاف** ve **النون** ve **الفاء** bunlarla birlikte

ق ف ن، ق ن ف، ن ق ف، ف ن ق، ن ف ق kullanımdadır. **قفن**: her şeyin **قَفّان**’ı, onun topluluğu ve işinin sonuna kadar götürülmesidir.

**القَفينةُ**: **القَفَا**’dan boğazlanan koyun; ve denilir ki: boğazlama ile başı ayrılan odur, her ne kadar boğazdan olsa da; anlam **القَفَا**’ya döner; ancak ayırdığı zaman, **القَفَا**’yı kesmekten onun için kaçınılmaz olmaz.

Ve demişlerdir: **القَفَنّ** **القَفا**’nın yerinde (kullanılır); dedi ki:
وموضع الأزرار والقَفَنِّ
Böylece **النون**’u artırdılar.

**قنف**: **الأذن القَنْفاءُ**, keçinin kulağıdır; kalın olduğu zaman, sanki yamanmış bir nal gibi; ve insandan da, eğer onun için kenarlar (çerçeveler) yoksa.

Ve **كُمة قَنْفاءُ**.

Ve **رجل قُنافٌ**: yani burnu iri; ve denilir ki: gövdesi uzun, kalını.

Ve **القِنَّفُ**: **القنع**’dır; o, kuruyan **القلاع**’dır. Ondan su sızdığı zaman, güveler gibi uçuşur; **قَنانِفَ** diye çoğul yapılır.

**نقف**: **النَّقْفُ**: beyin ve benzeri üzerinden kafatasını kırmaktır; tıpkı devekuşunun, tanelerinden (ayırmak için) **الحنظل**’ü kırması gibi.

Ve **المُناقَفةُ**: kılıçlarla başlar üzerinde vuruşmadır.

Ve **المِنْقاف**: denizde bulunan bir küçük canlının kemiğidir; onunla sahifeler parlatılır; ortasında bir yarık vardır.

Ve **رجل نَقّافٌ**: yani iş için tedbir sahibi ve şeylerde bakış (nazar) sahibi.

**فنق**: **ناقة فَنَقٌ**: iri, yaratılışı güzel; ve **بعير فَنَقٌ**; hepsi **أفناقٌ**’tır; dedi ki:
وندامى بيض الوجـوه كـأن		الشراب منهم مصاعب أفناقُ

Ve **الفَينقُ**: eziyet etmeyen ve binilmeyen, seçkin damızlık erkek devedir.

Ve **جارية مُنقَةٌ** ve **فُنُقٌ**: ehli onu **تَفنيقاً** ve **فِناقاً** ile **فنق** etti; ve o **مِفناقُ**’tur.

**نفق**: **نَفَقَتِ الدابة** **تنفُقُ نُفوقاً**: yani öldü; dedi ki:
نَفَقَ البغل وأودى سرجـه		في سبيل الله سرجي وبَغَلْ

Ve **نَفَقَ السعر** **يَنْفُقُ نفاقاً**: onu satın alanlar çoğaldığı zaman.

Ve **النَّفَقُ**: yerde bir tünel; onun için bir yere çıkış vardır.

Ve **النافِقاء**: jerboanın ininde incelttiği bir yerdir; **القاصعاء** tarafından yakalandığı zaman, başıyla **النافِقاء**’ya vurur da oradan **فانتفَقَ** eder.

Ve bazısı **النّافِقاء**’yı **النُّفَقَةَ** diye adlandırır.

Ve dersin: **أنفَقْنا اليربوع**: ona yumuşak davranmadığımız zaman, ta ki **انتَفَقَ** edip gitti.

Ve **النَّيفَقُ**: yabancı (dahîl): **نيفق السراويل**.

Ve **النافِقةُ**: yabancı (dahîl); o misk faresi (misk sıçanı)dır. Ve **النِّفاقُ**: ayrılık ve küfürdür; fiil: **نافقَ نِفاقاً**; dedi ki:
للمؤمنين أمور غير محزنة		وللمنافِقُ سر دونه نَفَـقُ
Yani İslâm’dan başkasına çıktığı bir sır; ondan (sırdan) bir çıkış.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

نَفَقَتِ الدابَّة تَنْفُقُ نُفوقاً، أي ماتت. ونفقَ البيعُ نَفاقاً بالفتح، أي راج. والنِفاقُ بالكسر: فِعل المُنافِقُ. والنِفاقُ أيضاً: جمع النَفَقَةِ من الدراهم. يقال: نَفِقَتْ نِفاقُ القومِ، أي فنيت. ونَفِقَ الزادُ يَنْفَقُ نَفَقاً، أي نَفِدَ. وفرسٌ نَفِقُ الجري، إذا كان سريعَ انقطاعِ الجري. وأَنْفَقَ القومُ، أي نَفَقَتْ سوقُهُم. وأَنفَقَ الرجل، أي افتقر وذهب ماله، ومنه قوله تعالى: "إذاً لأَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الإنْفاقِ". وقد أَنْفَقْتُ الدراهم، من النَفَقَةِ. ورجلٌ مِنْفاقٌ، أي كثير النَفَقَةِ. والنَفَقُ: سربٌ في الأرض له مَخْلَصٌ إلى مكانٍ. والنافِقاءُ: إحدى جِحَرَةِ اليربوع، يكتُمها ويُظهر غيرها، وهو موضعٌ يرقِّقه، فإذا أُتِيَ من قِبَلِ القاصِعاءِ ضربَ النافِقاءَ برأسه فانْتَفَقَ، أي خرج. والجمع النَوافِقُ. والنُفقَةُ أيضاً، مثال الهُمَزَةِ: النافِقاءُ. تقول منه: نَفَّقَ اليربوع تَنْفيقاً، ونافَقَ، أي أخذ في نافِقائه. ومنه اشتقاق المُنافِقِ في الدينِ. ونَيْفَقُ السراويلِ: الموضعُ المتَّسعُ منها.

##### Türkçe

**نَفَقَتِ الدابَّة** **تَنْفُقُ** **نُفوقاً**، yani öldü. Ve **نفقَ البيعُ** **نَفاقاً** (fetḥa ile), yani revaç buldu. Ve **النِفاقُ** (kesra ile): **المُنافِقُ**’ın fiilidir. Ve **النِفاقُ** ayrıca: dirhemlerden **النَفَقَةِ**’nin cem‘idir. Denir ki: **نَفِقَتْ نِفاقُ القومِ**, yani tükendi. Ve **نَفِقَ الزادُ** **يَنْفَقُ** **نَفَقاً**, yani tükendi. Ve **فرسٌ نَفِقُ الجري**: koşmasının çabuk kesilmesi hâlinde (yani koşusu çabuk kesilen). Ve **أَنْفَقَ القومُ**, yani onların pazarı revaç buldu. Ve **أَنفَقَ الرجل**, yani fakirleşti ve malı gitti; ondan Yüce Allah’ın sözü: "إذاً لأَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الإنْفاقِ". Ve ben dirhemleri **أَنْفَقْتُ**, **النَفَقَةِ**’den (yani harcamadan). Ve **رجلٌ مِنْفاقٌ**, yani **النَفَقَةِ**’si çok olan. Ve **النَفَقُ**: yerde bir tünel; bir yere bir çıkışı vardır. Ve **النافِقاءُ**: jerboanın deliklerinden biridir; onu gizler ve başkasını gösterir; o, onu incelttiği bir yerdir; **القاصِعاءِ** tarafından gelinince **النافِقاءَ**’yı başıyla vurur da **انْتَفَقَ**, yani çıktı. Cem‘i **النَوافِقُ**’tur. Ve **النُفقَةُ** da, **الهُمَزَةِ** vezninde: **النافِقاءُ**’dur. Ondan dersin: **نَفَّقَ اليربوع** **تَنْفيقاً**, ve **نافَقَ**, yani **نافِقائه**’sine girdi. Ondan dinde **المُنافِقِ**’in اشتقاقı. Ve **نَيْفَقُ السراويلِ**: ondan (şalvardan) geniş olan yer.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ق ن ف
قنف ، قفن ، نقف ، نفق ، فنق : مستعملة .
قنف : قال الليث : الأُذن القَنفاء : أذن المِعزَى إذا كانت غليظةً كأنها نَعْلٌ مخصوفة ، ومن الإنسان إذا كانت لا أطَر لها .
قال : وكمَرة قَنْفاء ، وذكر قصةً لهمام بن مرَّة وبناتِه يَفْحُش ذِكرها فلم أكتُبها .
وقال أبو عبيدة : فَرش أقنف ، وهو الأبيض القفا وَلونُ سائره ما كان ، والمصدَر القَنف .
ثعلب عن ابن الأعرابي : أقْنفَ الرجُل : إذا استرخت أذُنُه .
عمرو عن أبيه : قال : القَنف واللَّخْن : البياض الذي على جُردان الحمار .
وقال ابن الأعرابي : استَقْنَف الرجلُ وأَقنَف : إذا اجتمع له رأيُه وأمرُه في مَعاشه .
وقال الليث : رجلٌ قُنافٌ : إذا كان ضَخْمَ الأنف . ويقال : هو الطويل الجسم الغليظة .
ثعلبٌ عن ابن الأعرابي : القِنَّف والقِلَّف : ما تطايرَ مِن طِين السَّيْل عن وجه الأرض وتَشقَّق .
أبو عبيد عن أبي عمرٍ و قال : القَنيف والقَنيب : جماعات الناس .
قال : والقَنيف أيضاً : السحاب ذو الماء الكثير .
نقف : قال الليث : النَّقْف : كسرُ الهامة عن الدِّماغ ونحو ذلك ، كما يَنقُف الظَّليم الحنظلَ عن حَبِّه . والمُناقَفةُ : المُضارَبة بالسيوف على الرؤوس .
وقال لبيد يصف الخمر فجعلَ النَّقْف مَزْجاً :
لذيذاً ومنقوفاً بِصافِي مَخيلةٍ
من الناصِع المحمودِ من حَمر بابلا
أراد ممزوجاً بماءٍ صاف من ماء سحابة . وقيل : المنقوف المَبْزُول من شراب الدَّنّ ، نَقَفْتُه نَقْفاً ، أي : بَزَلْتُه .
وقال أبو عمرو : يقال للرجلين جاءا في نِقابٍ واحدٍ ونِقافٍ واحد إذا جاءا في مكان واحد .
وقال أبو سعيد : إذا جاءا متساويَين لا يتقدَّم أحدهما الآخر . وأصلُه الفَرْخان يخرجان من بَيضة واحدة .
ويقال : أنقف الجرادُ بيضَه . ونقفت البيضة ونقبت واحدٌ ، قاله ابن الأعرابي .
وقال أبو خيرة : يركب الجراد بعضُه بعضاً . فيدفن بيضه . وهو الرَّزّ . ثم يَسرأ .
ويقال : نحتَ النحّاتُ العُودَ فترَك فيه مَنْقَفاً : إذا لم يُنْعِمْ نَحْتَه ولم يُسوِّه .
وقال الراجز :
كِلْنَا عليهنّ بمُدَ أجوَفا
لَم يَدَع النَّقَّافُ فيه مَنْقَفا
إلاّ انتَقى مِنْ حَوْفِه ولَجَّفاوقال الليث : المِنْقاف : عَظْم دُوَيْبَّة تكون في البحر تُصْقَل به الصُّحُف ، له مَشَقٌّ في وَسَطه . ورجلٌ نقَّاف : صاحب تدبير ونَظَرٍ في الأشياء .
ويقال : نَقَفَ رأسَه ونقَخَه : إذا ضربه على رأسه حتَّى يخرج دِماغُه . ونَقَفَ الرُّمّانة : إذا قَشَرَها ليَستخرج حَبَّها .
فنق : قال الليث : ناقة فَنَق : جسيمة حَسنَةُ الْخَلْق . وجارية فُنُق : مُفَنَّقَةٌ منعَّمة فَنّقَها أهلها تفنيقاً وفِناقاً .
قال : والفَنِيق : الفَحْل المُقْرَم لا يُركَب على أهله . والتَّفَنُّق : التنَعُّم ، كما يُفَنّق الصبيَّ المُتَرَفَ أهلُه .
أبو عبيد عن الأصمعي : ( وامرأة ) فُنُق : قليلةُ اللّحْم .
وقال شمر : لا أعرف امرأةٌ فُنُق قليلة اللّحْم ولكنَّ الفُنُق المنعَّمة ، وفَنَّقَها : نَعَّمَها .
وأنشد قول الأعشى :
هِرْكَوْلَةٌ فُنُقٌ دُرْمٌ مَرافِقُها
وقال : لا يكون دُرْمٌ مرافقها وهي قليلةُ اللّحْم .
قال : وقال بعضهم : ناقة فُنُق : إذا كانت فَتِيَّةً لَحِيمةً سمينةً ، وكذلك امرأة فُنُق : إذا كانت عظيمةً حَسْناء .
مَضبورةٌ قَرْواءُ هِرْجابٌ فُنُق
قال : والفُنُق : الفَتِيَّة الضَّخمة .
وقال ابن الأعرابي : فُنُقٌ كأَنَّها فَنيق ، أي : جَمَل فَحْل .
أبو عبيد عن أبي عمرو : الفَنيقة : الغِرارة ، وجمعُها فَنائق .
وأنشد :
كأنَّ تحت العِلْو والفَنائق
مِن طُولِه رَجْماً على شَواهِق
عمرو عن أبيه : الفَنيقة : المرأة المنعَّمة تفَنَّقْتُ في أمر كذا ، أي : تأنّقْت وتنطّعْتُ .
قفن : قال عمر بن الخطاب : إنِّي لأستعمل الرَّجل القويَّ وغيرُه خيرٌ منه ، ثم أكون على قَفَّانه .
يقول : أكون على تتبع أمره حتّى أستقصيَ علمه وأعرفه .
قال أبو عبيد : ولا أحسب هذه الكلمة عربية ، إنما أصلها قَبّان . ومنه قول العامة : فلانٌ قَبّانٌ على فلان : إذا كان
بمنزلة الأمين عليه والرئيس الذي يتتبع أمره ويحاسبه . ولهذا سمِّي هذا الميزان الذي يقال له القبان : القبان .
وقال ابن الأعرابي : القفَّان عند العرب الأمين . قال : وهو فارسيٌّ عُرّب .
قال أبو عبيدة : هو الذي يتتبّع أمرَ الرجل ويحاسبهُ .
قال أبو عبيد : قَفَّانُ كلِّ شيء : جِماعُهُ واستقصاء معرفته .
عمرو عن أبيه : القَفِين : المذبوح مِن قفَاه .
ثعلب عن ابن الأعرابي : هذا يومُ قَفْنٍ : إذا كان ذا حِصار .
ورُوِي عن النخعيّ أنه قال فيمن ذَبَح فأَبانَ الرأسَ قال : ( تلك القَفِينةُ لا بأس بها ) .
قال أبو عبيد : القَفِينة كان بعضُ الناس يُرى أنها التي تُذبَحُ مِن القَفا ؛ وليست بتلك ، ولكن القَفِينة التي يُبانُ رأسُها بالذَّبح وإنْ كان من الحَلْق .
قال أبو عبيد : ولعلّ المعنى يرجع إلى القَفا ، لأنه إذا أبان لم يكن له بُدٌّ من قطْع القَفا .
وقد قالوا : القَفَنّ للقَفا ، فزادوا نوناً .
وأنشد للراجز في ابنه :
أُحِبُّ منكَ موضعَ الوُشْحَنّ
ومَوضعَ الإزار والقَفَنِّ
وقال أبو جعفر بن جَبَلة : قال ابن الأعرابي مِثله ، وقال : قَفَّن رأسَه وقَنَّفه : إذا قَطَعه فأَبانَه .
قال : وقال غيره : اقْتَفَنْتُ الشاة والطائرَ : إذا ذبَحْتَ مِن قِبل الوجه فأَبَنْتَ الرأس .
وقال أبو عمرو : القَفْن : الضربُ بالعصا والسَّوط . قال الراجز :
قَفَنْتُه بالسَّوطِ أيَّ قَفْنِ
وبالعصا مِن طولِ سُوءِ الضَّفْن
قال : ويقال : قَفَن يقْفِن قُفوناً : إذا مات ، قال الراجز :
أَلقَى رَحَى الزَّوْرِ عليه فَطحَنْ
فَقَاءَ فرثاً تَحتَه حتَّى قَفَنْ
قال : وقَفَن الكلبُ : إذا وَلَغ .
ثعلب عن بن الأعرابي قال : القَفْن : الموت ، والكَفْن : التغطية .
شمر عن أبي زيد : القَفِينة : المذبوحة من قِبَل القفا .
يقال : شاةٌ قَفِينةٌ ، وقد قَفَنْتُها قَفْناً : إذا ذَبَحْتَها من قبل القَفا .
قال : وقَفَنْتُ الرجل قُفْناً : إذا ضَرَبْتَ قفاه .
وقال شمر : بلغني عن ابن الأعرابي أنه قال : القَفينَة والقَنِيفَة واحد ، وهو أن يُبانَ الرأسُ .
وكذلك رواه ابن جبلة عنه .
نفق : قال الليث : نفقَت الدابةُ : إذا ماتت ،
وأنشد :
نفَقَ البغلُ وأودَى سَرْجُه
في سبيل الله سَرْجِي وبَغَلْ
وقال اللحياني : نَفَقَ الفرسُ وكلُّ بهيمة ينفق نفُوقاً : إذا مات . ونفق الدرهمُ ينفق نفوقاً : إذا فنِيَ .
ومنه قوله عز وجل : ( إِذًا لأمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الإِنفَاقِ ) ( الإسراء : 100 ) ، أي : خشية الفناء والنَّفادِ .
وقال الليث : نَفَق السِّعر ينفُق نُفُوقاً : إذا كثُر مُشتَروه .
قال : والنفقة : ما أنفَقت واستنفَقْت على العيال وعَلَى نفسك .
والنَّفق : سَرَب في الأرض له مَخْلَصٌ إلى مكانٍ آخر . والنافقاء : موضع يرقِّقه اليربوع في جُحَره ، فإذا أتى من قبل القاصعاءِ ضَرَب النافقاء برأسه فانتفق منها . وبعضهم يسميه النُّفقة .
وتقول : أنفقنا اليربوع : إذا لم يُرفق به حتى انتفق وذهب .
وقال أبو عبيد : سَمِّي المنافق منافقاً للنَّفق وهو السَّرَب في الأرض .
وإنمَا سمَّي منافقاً لأنّه نافق كاليربوع ، وهو دخوله نافقاءَه .
يقال : قد نَفق فيه ونافق ، وله جُحْرٌ آخر يقال له القاصعاء ، فإذا طُلب قَصَّع فخرج من القاصعاء ، فهو يدخل في النافقاء ، ويخرج فيقال : هكذا يفعل المنافق ، يدخل في الإسلام ثم يخرج منه من غير الوجه الذي دخل فيه .
وأخبرني المنذريُّ عن ثعلب عن ابن الأعرابي قال : قُصْعةُ اليربوع : أن يَحْفر حفيرة ثم يسد بابها بترابها ، ويسمِّي ذلك التراب الدامَّاء ، ثم يحفِر حَفْراً آخر يقال له : النافقاء والنُّفقة والنَّفق فلا ينفذُها ولكنه يحفرها حتَّى تَرق ، فإذا أخِذ عليه بقاصِعائه عَدَا إلى النافقاء فَضَرَبها برأسه ومَرَقَ منها ، وتُرابُ النُّفقة يقال له الراهِطاء . وأنشد :
وما أمُّ الرُّدَين وإن أكلّتْ
بعالمةٍ بأخلاق الكرام
إذا الشيطان قَصَّع في قَفَاها
تَنَفَّقَاه بالحبل التؤام
أي : إذا سَكَن في قَفاها ، أي : استخرجْناه كما يستخرج اليربوع من نافقائه .
قال الأصمعي في القاصعاء : إنما قيل له ذلك لأن اليربوع يخرج تراب الجحر ثم يسد به فم الآخر ، من قولهم : قصعَ الكلم بالدم : إذا امتلأ به . وقيل له دامّاء لأنه يخرج تراب الجحر ويطلى به فم الآخر ؛ من قولهم : أدمم قدرك ، أي : اطلِها بالطِّحال والرّماد .
الليث : النّيْفق دَخيلٌ : نيفق السراويل والنافقة نافقة المسك دخيلٌ أيضاً وهي
فأر : المسك ، وهي وِعاؤه .
اللِّحياني : نفق ماله ينفق نفقاً : إذا نقص ونفِقَتْ نفاقُ القَوْم : إذا نَفِدَتْ . والنّفاق : جمعُ النفقة .
قال : والنفق : السريع الانقطاع من كل شيء .
يقال : سيرٌ نفق ، أي : منقطع .
وقال لبيد :
شَدّاً ومرفوعاً يقرِّبُ مثْلُه
للوردِ لا نَفِق ولا مسْؤُوم
أي : عَدْوٌ غير منقطع ، وقال أبو وجزة :
يهدي قلائصَ خُضَّعاً يكنفنه
صُعْرَ الخُدودِ نَوافق الأوْبار
أي : نَسَلَتْ أوبارُها من السِمَن .
وفي ( نوادر الأعراب ) : أنفقت الإبل : إذا انتثرت أوبارُها عن سمن .
قالوا : ونفق الجرحُ : إذا انقشر .
وقال غيره : نفقت الأيِّم تنفق نفاقاً : إذا كثُر خُطابها . وأنفق الرجُل إنفاقاً : إذا وَجَد نفاقاً لمتاعه .
وفي مثل من أمثالهم : ( من باعَ عِرضه أنفق ) ، أي : من شاتَم الناسَ شُتِم ، ومعناه أنه يجد نفاقاً لعِرضه ينالُ منه .
ومنه قول كعب بن زهير :
أبيتُ ولا أهجو الصديق ومَنْ يبعْ
بعِرْض أبيه في المعاشِر يُنفق
أي : يجد نفاقاً . والباء مُقْحَمة في قوله : ( بعرض أبيه ) .

##### Türkçe

ق n f
**قنف** , **قفن** , **نقف** , **نفق** , **فنق** : kullanımdadır.

**قنف** : **الليث** dedi: **الأُذن القَنفاء**: keçinin kulağı; kalın olduğunda, sanki yamalı bir nal gibi; insandan da, kenarı/çerçevesi olmadığında.
Dedi: ve **كمَرة قَنْفاء**; ve **همام بن مرَّة** ve kızları hakkında, zikri çirkinleşen bir kıssa anlattı; ben onu yazmadım.
**أبو عبيدة** dedi: **فَرش أقنف**; o, ense tarafı beyaz olan, geri kalanının rengi ne olursa olsun; mastar **القَنف**’tir.
**ثعلب**’ın **ابن الأعرابي**’den rivayeti: **أقْنفَ الرجُل**: kulağı gevşediği zaman.
**عمرو**’nun babasından: dedi: **القَنف** ve **اللَّخْن**: eşeğin boynunda olan beyazlık.
**ابن الأعرابي** dedi: **استَقْنَف** adam ve **أَقنَف**: geçiminde görüşü ve işi kendisi için toplandığı zaman.
**الليث** dedi: **رجلٌ قُنافٌ**: burnu iri olduğu zaman. Ve denilir: o, uzun gövdeli, kalın olan.
**ثعلب**’ın **ابن الأعرابي**’den rivayeti: **القِنَّف** ve **القِلَّف**: sel çamurundan yer yüzünün yüzünden sıçrayıp dağılan ve çatlayan şey.
**أبو عبيد**’in **أبي عمر**’dan rivayeti; dedi: **القَنيف** ve **القَنيب**: insanların toplulukları.
Dedi: ve **القَنيف** ayrıca: suyu çok olan bulut.

**نقف** : **الليث** dedi: **النَّقْف**: beyni ve benzeri şeyleri ortaya çıkaracak şekilde kafatasını kırmak; tıpkı devekuşunun, kabuğundan **الحنظل**’ı kırıp çıkarması gibi. **المُناقَفةُ**: kılıçlarla başlar üzerinde vuruşma.
**لبيد** şarabı vasfederken söyledi; **النَّقْف**’i karıştırma yaptı:
لذيذاً ومنقوفاً بِصافِي مَخيلةٍ
من الناصِع المحمودِ من حَمر بابلا
Maksadı: bir bulut suyundan olan duru bir su ile karıştırılmış. Denildi ki: **المنقوف**: küp içkisinden çekilip çıkarılmış olan; onu **نَقَفْتُه نَقْفاً**; yani: onu çektim/akıttım.
**أبو عمرو** dedi: tek bir **نِقابٍ** ve tek bir **نِقافٍ** içinde gelen iki adama, tek bir yerde geldikleri zaman, denilir.
**أبو سعيد** dedi: ikisi eşit geldikleri zaman; biri ötekini geçmez. Aslı: iki yavrunun tek bir yumurtadan çıkmasıdır.
Ve denilir: çekirge yumurtasını **أنقف** etti. Ve yumurtayı **نقفت** ettim; **نقبت** ile birdir; bunu **ابن الأعرابي** söyledi.
**أبو خيرة** dedi: çekirgenin bir kısmı bir kısmının üzerine biner; sonra yumurtasını gömer; o **الرَّزّ**’dir; sonra yumurtlar.
Ve denilir: yontucu odunu yonttu da onda bir **مَنْقَفاً** bıraktı: yontmasını iyi yapmadığı ve düzeltmediği zaman.
**الراجز** dedi:
كِلْنَا عليهنّ بمُدَ أجوَفا
لَم يَدَع النَّقَّافُ فيه مَنْقَفا
إلاّ انتَقى مِنْ حَوْفِه ولَجَّفا
**الليث** dedi: **المِنْقاف**: denizde bulunan küçük bir canlıya ait bir kemik; onunla sahifeler parlatılır; ortasında bir yarık vardır. Ve **رجلٌ نقَّاف**: işlerde tedbir ve bakış sahibi.
Ve denilir: başını **نَقَفَ** etti ve **نقَخَه**: başına vurduğu zaman, ta ki beyni çıksın. Ve narı **نَقَفَ** etti: tanelerini çıkarmak için kabuğunu soyduğu zaman.

**فنق** : **الليث** dedi: **ناقة فَنَق**: iri, yaratılışı güzel dişi deve. Ve **جارية فُنُق**: şımartılmış, nimet içinde; ailesi onu **تفنيقاً** ve **فِناقاً** ile şımarttı.
Dedi: ve **الفَنِيق**: seçkin damızlık erkek; ailesinin üzerine bindirilmez. **التَّفَنُّق**: nimet içinde yaşama; tıpkı ailesinin, refah içindeki çocuğu **يُفَنّق** etmesi gibi.
**أبو عبيد**’in **الأصمعي**’den rivayeti: (ve kadın) **فُنُق**: eti az.
**شمر** dedi: “eti az olan **امرأةٌ فُنُق**”u bilmem; fakat **الفُنُق** nimet içinde olan demektir; onu **فَنَّقَها**: onu nimet içinde yaşattı.
Ve **الأعشى**’nın sözünü okudu:
هِرْكَوْلَةٌ فُنُقٌ دُرْمٌ مَرافِقُها
Ve dedi: **دُرْمٌ مرافقها** iken, o eti az olmaz.
Dedi: ve bazısı dedi: **ناقة فُنُق**: genç, etli, semiz olduğu zaman; aynı şekilde **امرأة فُنُق**: iri, güzel olduğu zaman.
مَضبورةٌ قَرْواءُ هِرْجابٌ فُنُق
Dedi: ve **الفُنُق**: iri genç dişi.
**ابن الأعرابي** dedi: **فُنُقٌ كأَنَّها فَنيق**; yani: damızlık erkek deve.
**أبو عبيد**’in **أبي عمرو**’dan rivayeti: **الفَنيقة**: çuval; çoğulu **فَنائق**.
Ve okudu:
كأنَّ تحت العِلْو والفَنائق
مِن طُولِه رَجْماً على شَواهِق
**عمرو**’nun babasından: **الفَنيقة**: nimet içinde kadın. “Şu işte **تفَنَّقْتُ**”: yani: süslendim/özen gösterdim ve zorladım.

**قفن** : **عمر بن الخطاب** dedi: “Ben güçlü adamı görevlendiririm; başkası ondan daha hayırlıdır; sonra onun **قَفَّانه**’i üzerinde olurum.”
Yani: işini takip üzerinde olurum; ta ki bilgisini sonuna kadar çıkarayım ve onu tanıyayım.
**أبو عبيد** dedi: bu kelimenin Arapça olduğunu sanmıyorum; aslı ancak **قَبّان**’dır. Ondandır ki avamın sözü: “Falan, falanın üzerinde **قَبّانٌ**”: onun üzerinde emin makamında ve işini takip edip onu hesaba çeken reis olduğu zaman. Ve bunun için, kendisine **القبان** denilen bu teraziye **القبان** adı verildi.
**ابن الأعرابي** dedi: Araplar yanında **القفَّان**: emindir. Dedi: o Farsçadır; Arapçalaştırılmıştır.
**أبو عبيدة** dedi: o, adamın işini takip eden ve onu hesaba çeken kimsedir.
**أبو عبيد** dedi: her şeyin **قَفَّانُ**’ı: onun toplanması ve bilgisinin sonuna kadar çıkarılmasıdır.
**عمرو**’nun babasından: **القَفِين**: ensesinden boğazlanmış olan.
**ثعلب**’ın **ابن الأعرابي**’den rivayeti: “Bu, **يومُ قَفْنٍ**’dir”: kuşatma sahibi olduğu zaman.
Ve **النخعيّ**’den rivayet edildi: başı ayıracak şekilde boğazlayan kimse hakkında dedi ki: “(O **القَفِينةُ**’dir; onda sakınca yoktur.)”
**أبو عبيد** dedi: **القَفِينة**’yi bazı insanlar, enseden boğazlanan sanırdı; o değildir; fakat **القَفِينة**, boğazlama ile başı ayrılan şeydir; boğazdan olsa bile.
**أبو عبيد** dedi: belki mana enseye döner; çünkü ayırdığı zaman, ensenin kesilmesinden kaçınılmaz.
Ve demişlerdir: ense için **القَفَنّ**; bir **نون** artırdılar.
Ve **الراجز**’e, oğlu hakkında:
أُحِبُّ منكَ موضعَ الوُشْحَنّ
ومَوضعَ الإزار والقَفَنِّ
**أبو جعفر بن جَبَلة** dedi: **ابن الأعرابي** bunun benzerini söyledi; ve dedi: başını **قَفَّن** etti ve **قَنَّفه**: onu kesti de ayırdı.
Dedi: ve başkası dedi: koyunu ve kuşu **اقْتَفَنْتُ**: yüz tarafından boğazladığın zaman da başı ayırdığın zaman.
**أبو عمرو** dedi: **القَفْن**: sopa ve kamçı ile vurmadır. **الراجز** dedi:
قَفَنْتُه بالسَّوطِ أيَّ قَفْنِ
وبالعصا مِن طولِ سُوءِ الضَّفْن
Dedi: ve denilir: **قَفَن** eder, **يقْفِن** eder, **قُفوناً**: öldüğü zaman. **الراجز** dedi:
أَلقَى رَحَى الزَّوْرِ عليه فَطحَنْ
فَقَاءَ فرثاً تَحتَه حتَّى قَفَنْ
Dedi: ve köpek **قَفَن** etti: yaladığı zaman.
**ثعلب**’ın **ابن الأعرابي**’den rivayeti: **القَفْن**: ölüm; **الكَفْن**: örtmedir.
**شمر**’in **أبي زيد**’den rivayeti: **القَفِينة**: enseden boğazlanmış olan.
Denilir: **شاةٌ قَفِينةٌ**; ve onu **قَفَنْتُها قَفْناً**: onu enseden boğazladığın zaman.
Dedi: ve adamı **قَفَنْتُ** ettim, **قُفْناً**: ensesine vurduğun zaman.
**شمر** dedi: **ابن الأعرابي**’den bana ulaştı ki dedi: **القَفينَة** ve **القَنِيفَة** birdir; o da başın ayrılmasıdır.
Ve **ابن جبلة** onu ondan böyle rivayet etti.

**نفق** : **الليث** dedi: binek hayvanı **نفقَت**: öldüğü zaman,
Ve okudu:
نفَقَ البغلُ وأودَى سَرْجُه
في سبيل الله سَرْجِي وبَغَلْ
**اللحياني** dedi: at **نَفَقَ** etti; ve her binek hayvanı **ينفق نفُوقاً**: öldüğü zaman. Ve dirhem **نفق** eder, **نفوقاً**: tükendiği zaman.
Ondandır, Aziz ve Celil olanın sözü: **( إِذًا لأمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الإِنفَاقِ )** (الإسراء: 100); yani: yok olma ve tükenme korkusuyla.
**الليث** dedi: fiyat **نَفَق** eder, **ينفُق نُفُوقاً**: alıcıları çoğaldığı zaman.
Dedi: ve **النفقة**: aile üzerine ve kendi üzerine harcadığın ve harcatıp tükettirdiğin şeydir.
Ve **النَّفق**: yerde bir tünel; başka bir yere çıkışı vardır. Ve **النافقاء**: jerboanın yuvasında incelttiği bir yer; **القاصعاءِ** tarafından geldiği zaman, **النافقاء**’yı başıyla vurur da ondan **انتفق** eder. Bazısı ona **النُّفقة** adını verir.
Ve dersin: jerboayı **أنفقنا** ettik: ona yumuşak davranmadığımız için **انتفق** etti ve gittiği zaman.
**أبو عبيد** dedi: münafık, **النَّفق**’tan dolayı münafık diye adlandırıldı; o, yerdeki tüneldir.
Ancak münafık diye adlandırıldı; çünkü jerboa gibi **نافق** etti; o da onun, **نافقاء**’sına girmesidir.
Denilir: onda **نَفق** etti ve **نافق** etti. Ve onun başka bir deliği vardır; ona **القاصعاء** denilir. İstenildiği zaman **قَصَّع** eder de **القاصعاء**’dan çıkar; o, **النافقاء**’ya girer ve çıkar; denilir: münafık böyle yapar; İslâm’a girer, sonra girdiği yüzün dışından çıkar.
Ve bana **المنذريُّ** haber verdi; **ثعلب**’dan, **ابن الأعرابي**’den: dedi: jerboanın **قُصْعةُ**’sı: bir çukur kazması, sonra kapısını toprağıyla kapatmasıdır; o toprağa **الدامَّاء** adını verir; sonra başka bir kazı kazar; ona **النافقاء** ve **النُّفقة** ve **النَّفق** denilir; onu delip geçirmez; fakat onu kazıp inceltir; **قاصِعائه**’sinden üzerine gelindiği zaman, **النافقاء**’ya koşar; onu başıyla vurur ve ondan sıyrılıp çıkar. **النُّفقة**’nin toprağına **الراهِطاء** denilir. Ve okudu:
وما أمُّ الرُّدَين وإن أكلّتْ
بعالمةٍ بأخلاق الكرام
إذا الشيطان قَصَّع في قَفَاها
تَنَفَّقَاه بالحبل التؤام
Yani: ensesinde yerleştiği zaman; yani: onu, jerboanın **نافقائه**’sinden çıkarıldığı gibi çıkardık.
**الأصمعي** **القاصعاء** hakkında dedi: ona ancak bu ad verildi; çünkü jerboa deliğin toprağını çıkarır, sonra onunla ötekinin ağzını kapatır; “söz kanla **قصعَ** etti” sözünden: onunla dolduğu zaman. Ve ona **دامّاء** denildi; çünkü deliğin toprağını çıkarır ve onunla ötekinin ağzını sıvar; “tencereni **أدمم** et” sözünden: yani: onu dalak ve kül ile sıva.
**الليث**: **النّيْفق** yabancıdır: pantolonun **نيفق**’i; ve miskin **النافقة**’sı da yabancıdır; o da
fare: misk; ve o, onun kabıdır.
**اللِّحياني**: malı **نفق** eder, **ينفق نفقاً**: azaldığı zaman. Ve kavmin **نَفاقُ**’ı **نفِقَتْ**: tükendiği zaman. Ve **النّفاق**: **النفقة**’nin çoğuludur.
Dedi: ve **النفق**: her şeyden çabuk kesilen/çabuk tükenen olandır.
Denilir: **سيرٌ نفق**; yani: kesik.
**لبيد** dedi:
شَدّاً ومرفوعاً يقرِّبُ مثْلُه
للوردِ لا نَفِق ولا مسْؤُوم
Yani: kesik olmayan bir koşu. Ve **أبو وجزة** dedi:
يهدي قلائصَ خُضَّعاً يكنفنه
صُعْرَ الخُدودِ نَوافق الأوْبار
Yani: semizlikten yünleri döküldü.
Ve (**نوادر الأعراب**)’da: develeri **أنفقت** ettim: semizlikten yünleri döküldüğü zaman.
Dediler: ve yara **نفق** etti: kabuğu soyulduğu zaman.
Ve başkası dedi: dul kadın **نفقت** eder, **تنفق نفاقاً**: talipleri çoğaldığı zaman. Ve adam **أنفق** eder, **إنفاقاً**: eşyası için sürüm bulduğu zaman.
Ve onların darb-ı mesellerinden bir misalde: **( من باعَ عِرضه أنفق )**; yani: insanlara söven sövülür; manası: ırzı için bir sürüm bulur; ondan pay alınır.
Ondandır **كعب بن زهير**’in sözü:
أبيتُ ولا أهجو الصديق ومَنْ يبعْ
بعِرْض أبيه في المعاشِر يُنفق
Yani: sürüm bulur. **الباء** “**( بعرض أبيه )**” sözünde fazladır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب النون والفاء وما يثلثهما)
(نفق)  النون والفاء والقاف أصلانِ صحيحان، يدلُّ أحدُهما على انقطاعِ شيءٍ وذَهابه، والآخر على إخفاءِ شيءٍ وإغماضِه. ومَتَى حُصِّل الكلامُ فيهما تقارَبا.
فالأوَّل: نَفَقَت الدّابةُ نُفوقاً: ماتت، ونَفَق السِّعر نَفَاقاً، وذلك أنَّه يمضي فلا يَكْسُد ولا يَقِف. وأنْفَقوا: نَفَقت سُوقُهم. والنَّفَقة لأنَّها تمضي لوجهها. ونفَق الشيءُ: فني يقال قد نَفِقَتْ نفقةُ القوم. وأنْفَق الرّجُل: افتَقَر، أي ذهب ما عِندَه. قال ابنُ الأعرابي: ومنه قوله تعالى: ﴿إذاً لأَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الإنْفَاقِ﴾ [الإسراء 100].وفرسٌ نَفِقُ الجرْيِ، أي سريعُ انقطاع الجري.
والأصل الآخر النَّفَق: سَرَبٌ في الأرض لـه مَخْلَصٌ إلى مكان. والنَّافقاء: موضِعٌ يرقِّقه اليَربوعُ من جُحْرِه فإذا أُتِيَ من قِبَل القاصعاء ضَرَب النَّافقاءَ برأسه فانتفَقَ، أي خرج. ومنه اشتقاق النِّفاق، لأن صاحبَه يكتُم خلافَ ما يُظهِر، فكأن الإيمان يَخرُج منه، أو يخرج هو من الإيمانِ في خفاء. ويمكن أنَّ الأصلَ في الباب واحد، وهو الخُرُوجُ. والنَّفَق: المَسلك النَّافذ الذي يُمكن الخروجُ منه.
أمَّا نَيْفَق السَّراويل فقد قال أبو بكر([1]): هو فارسيٌّ معرَّب.
(نفل)  النون والفاء واللام أصلٌ صحيح يدلُّ على عَطاء وإعطاء. منه النَّافلة: عَطِيَّة الطَّوْعِ من حيثُ لا تَجِب. ومنه نافلة الصَّلاة. والنَّوْفل: الرّجُل الكثيرُ العطاء. قال:
* يأبَى الظُّلامةَ منه النَّوفلُ الزُّفَر([2]) *
ومن الباب النفَل: الغُنْم. والجمع أنفال، وذلك أن الإمام ينفِّل المحارِبينَ، أي يُعطِيهم ماغَنِموه. يقال: نفَّلتُك: أعطيتُك نَفَلا. وقولهم: انتَفَلَ من الشَّيء انتفى منه، فمن الإبدال، واللام بدل من الياء. قال المتلمِّس:
أَمنْتفِلاً من نَصْر بُهْثة خِلْتَني *** ألاَ إنَّني منهم وإن كنتُ أيْنَما([3]) (نفه)  النون والفاء والهاء أصلٌ واحد يدلُّ على إعياءٍ وضعف. منه نَفِهت النَّفسُ: أعْيَتْ وكَلَّت. وهو نافِهٌ ونُفَّهٌ. قال:
* بنا حَرَاجِيجُ المَهَارِي النُّفَّهِ([4]) *
وهو مُنَفَّهٌ ومَنْفُوهٌ: ضعيفٌ جَبان.
(نفي)  النون والفاء والحرف المعتلّ أُصَيلٌ يدلُّ على تعْرِية([5]) شيء من شيءٍ وإبعاده منه. ونَفَيتُ الشّيءَ أنفيه نفياً، وانتفى هو انتفاء. والنُّفَاية: الرَّدِيُّ يُنفَى. ونَفِيُّ الرِّيحِ: ما تَنفيه من التُّرابِ حتى يصيرَ في أصولِ الحِيطان. ونَفِيُّ المطر: ما تنفيه الرِّيحُ أو ترُشُّه. ونَفِيُّ الماء: ما تطاير من الرِّشاءِ على ظهر المائح. قال:
* على تِلك الجِفَارِ من النّفيِّ *
والمهموز منه كلمةٌ واحدة، هي النُّفأُ: قطعٌ من الكلأ متفرّقة من([6]) عُظْم الكلأ، الواحدة نُفَأة. قال:
جَادَتْ سوارِيه وآزَرَ نَبتَهُ *** نُفَأٌ من الصَّفراءِِ والزُّبَّادِ([7])(نفت)  النون والفاء والتاء. يقولون: نَفَتَت القِدرُ: غَلَتْ ويَبِسَ مَرَقُها عليها. قال:
وصاحبٍ لِصدرِهِ كَتِيتُ *** عليَّ مثلَ المِرْجَلِ النَّفُوتِ
ونفت صَدْرُه بالعَداوة: غَلاَ.
(نفث)  النون والفاء والثاء أصلٌ صحيح يدلُّ على خروج شيء من فمٍ أو غيره بأدنَى جَرْس. منه نَفَثَ الرّاقِي رِيقَه، وهو أقلُّ من التَّفْل. والساحرة* تَنْفُِثُ السمّ. و "لابدَّ للمصدور أن يَنْفُث([8])" مثَل. و "لو سألني نُفَاثَةَ سِوَاكٍ ما أعطيته"، وهو ما بقي في أسنانه فنفَثَه. ودمٌ نفيثٌ: نَفَثَهُ الجُرحُ، أي أظهَرَه.
(نفج)  النون والفاء والجيم: أصلٌ يدلُّ على ثُؤُورِ شيءٍ وارتفاعِه. ونفجَ اليَربوعُ: ثار. وأنْفَجَه صائدُه. ونَفَجَت الفَرُّوجة من بَيضها: خرجَتْ. وانتَفَجَ جَنْبَا البعيرِ: ارتفعا. والنَّوَافج: مؤخَّرات الضُّلوع، واحدتها نافجة([9]). والنَّفّاج: المفتخر بما ليس عنده. ونَفَجَتِ الرِّيح: جاءت بقُوَّة. والنَّفِيجة: الشّطبية من النَّبْع تُتَّخذ قوساً، كأنَّها تنتفج على الشّجرة.
(نفح)  النون والفاء والحاء: أصلٌ يدلُّ على اندفاعِ الشَّيء أو رَفْعِه. ونَفَحتْ رائحةُ الطِّيب نَفحاً: انتشرَتْ واندفعت. ولهذا الطِّيب نَفحةٌ طيِّبة. ثم قيس عليه فقيل: نَفَح بالمال نَفحاً، كأنَّه أرسله من يده إرسالاً. ولا تزالُ لفلانٍ نَفَحاتٌ من معروف. ونَفَحت الرِّيح. هبَّت. وقوسٌ نَفُوحٌ: بعيدة الدَّفع للسَّهم. ونَفَحت الدّابّةُ: رمَتْ بحافرها فضربَتْ به. وكذلك نَفَحَه بالسَّيف: تناوَله به. والنَّفوح من ا لنُّوق: ما يخرُج لبنُها من أحاليلها من غير حَلْب.
(نفخ)  النون والفاء والخاء: أصلٌ صحيح يدلُّ على انتفاخٍ وعلوّ. منه انتفَخَ الشّيءُ انتفاخاً. ويقال انتَفَخَ النَّهار: علا. ونَفْخَة الرَّبيع: إعْشابه([10])؛ لأنَّ الأرضَ تربو فيه وتنتفِخ. والمْنفُوخُ: الرَّجل السَّمين. والنَّفْخاء من الأرض مثلُ النَّبْخاء؛ وقد مَضَى.
(نفد)  النون والفاء والدال: أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على انقطاعِ شيء وفَنائِه. ونفِدَ الشّيءُ يَنفَد نَفاداً. وأنفَدُوا: فَنِيَ زادُهم. ويقال للخَصْم مُنافِدٌ، وذلك أن يَتخاصمَ الرَّجُلانِ يريد كلٌّ منهما إنفادَ حجَّةِ صاحِبه. وفي الحديث: "إنْ نافَدْتَهم نافَدُوك"، أي إنْ قلتَ لهم قالوا لك.
(نفذ)  النون والفاء والذال: أصلٌ صحيح يدلُّ على مَضاءٍ في أمْرٍ وغيرِه. ونَفذ السَّهمُ الرمية نَفاذاً([11]). وأنْفذْتُه أنا. وهو نافذٌ: ماضٍ في أمره.
(نفر)  النون والفاء والراء: أصلٌ صحيح يدلُّ على تجافٍ وتباعد. منه نَفَر الدّابّةُ وغيرُه نِفاراً، وذلك تَجافِيهِ وتباعُدُه عن مكانِه ومَقرِّه. ونَفَر جلدُه: وَرِمَ. وفي الحديث: "أنَّ رجلاً تخلَّلَ بالقَصَب فنَفَرَ فَمُه"، أي وَرِم. قال أبو عبيد: وإنَّما هو من نِفَار الشَّيءِ عن الشَّيءِ وتَجافِيهِ عنه؛ لأنَّ الجلد يَنفِر عن اللَّحم للدَّاء الحادثِ بينهما. ويوم النَّفْر: يومَ يَنفِر النّاسُ عن مِنىً. ويقولون: لقيته قبل صَيحٍ ونَفْر، أي قبلَ كلِّ صائح ونافر. والمنافرة: المحاكمة إلى القاضي بين اثنَين، قالوا: معناه أنَّ المُبتغَى تفضيلُ نَفَر على نفر([12]). وأنفرت أحدَهما على الآخر. والنَّفَر أيضاً من قياس الباب لأنَّهم يَنفِرون للنُّصْرة. والنَّفير: النَّفَر، وكذا النَّفْر والنَّفْرة: كلُّ ذلك قياسُه واحد. وأنشَدَ الفرّاء في النَّفْرة:
حَيَّتْكَ ثُمَّتَ قالتْ إنَّ نَفْرَتَنا *** اليومَ كلّهُمُ يا عُرْوَ مشتَغِلُ([13])وتقول العرب: نَفَّرْتُ عن الصَّبيِّ، أي لقَّبتُه لَقَباً، كأنَّه عِندهم تنفيرٌ للجِنّ عنه وللعَيْن. قال أعرابيّ: قيل لأبي لما وُلِدْت: نَفِّرْ عن ابنك! فسمَّاني قُنفُذاً، وكَنَّاني أبا العَدّاء.
(نفز)  النون والفاء والزاء أُصَيْلٌ يدلُّ على الوُثوب وشِبْه الوُثوب. ونَفَزَ الظَّبي: وَثَبَ في عَدْوِه. والمرأة تنفِّز ولدها: ترقِّصه. وأنْفَزتُ السَّهمَ على ظهر يدي: أدَرْتُه. قال:
يَخُرْنَ إذا أُنْفزْن في ساقِط النَّدَى *** وإن كانَ يوماً ذا أهاضيبَ مُخْضِلا([14])(نفس)  النون والفاء والسين أصلٌ واحد يدلُّ على خُروج النَّسيم كيف كان، من ريح أو غيرها، وإليه يرجعُ فروعه. منه التَّنَفُّس: خُروج النَّسِيم من الجوف. ونَفَّسَ الله كُربَته، وذلك أنَّ في خُروج النَّسيم رَوْحاً وراحةً*. والنَّفَس: كلُّ شيءٍ يفرَّجُ به عن مكروب. وفي الحديث: "لا تَسُبُّوا الرِّيح فإنَّها من نَفَس الرَّحمن" يعني أنَّها رَوحٌ يتنفَّس به عن المكروبين. وجاء في ذكر الأنصار: "أجِدُ نَفَس رَبِّكم من قِبَلِ اليَمَن"، يراد أن بالأنصار نُفِّسَ عن الذين كانوا يؤذَوْن من المؤمنين بمكَّة([15]). ويقال للعَيْن نَفَسٌ. وأصابت فلاناً نَفْسٌ. والنَّفْس: الدَّم، وهو صحيح، وذلك أنَّه إذا فُقِد الدّمُ من بَدَنِ الإنسان فَقَدَ نَفْسَه. والحائض تسمَّى النُّفَساءَ([16]) لخرُوج دَمِها. والنِّفاس: وِلادُ المرأة، فإذا وَضَعت فهي نُفَساء. ويقال: ورِثْتُ هذا قبل أن يُنْفَسَ فلانٌ، أي يولَد. والولدُ منفوس. والنِّفاس أيضاً: جمع نُفَساء. ويقال: كرَعَ في الإناء نَفَساً أو نَفَسَيْن. ويقال: للماء نَفَسٌ، وهذا على تسميته الشَّيء باسم غيرِه، ولأنَّ قِوام النَّفس به. والنَّفسُ قِوامُها بالنَّفَس. قال:
تَبِيت الثَّلاثُ السُّودُ وهي مناخةٌ ***على نَفَسٍ من [ماءِ] ماوِيّةَ العَذْبِ([17])ومن الاستعارة: تَنفّسَت القَوسُ: انشقَّت. وشيءٌ نفيس، أي ذو نفس وخَطَر يُتنافَسُ به. والتّنافُس: أن يُبرِزَ كلُّ واحد من المتبارزَين قوَّةَ نَفْسه. وقولُهم في الدِّباغ نَفس([18])، هذا هو القياس، أي يَسير منه، قَدرُ ما يُدبَغ به الإهاب مَرَّة، شبّهه في قلَّته بنَفَسٍ يُتَنفَّس. وقياس الباب في هذا وفيما معناه واحد([19]).
(نفش)  النون والفاء والشين أصلٌ صحيح يدلُّ على انتشار. من ذلك نَفْش الصُّوف، وهو أن يُطْرَق حَتَّى يتنفّش. ونَفَش الطّائرُ جناحَيه. ونَفَشَت الإبلُ: تردَّدَتْ وانتشرَتْ بلا راع. وفِعلُها النَّفْش؛ وإبلٌ نُفّاشٌ ونَوافش.
(نفص)  النون والفاء والصاد كلماتٌ يتقارب قِياسُها، وهي تدلُّ على إخْراج شيءٍ من البدن أو إلقائِهِ بقُوّة. منه أنفَصَ فلانٌ في ضَحِكه: استغْربَ.
وأنفصَ ببَولِه مثل أوْزَعَ. ويقال إنَّ النُّفَص: أنضاحُ الدّم، الواحدة نُفْصَة. قال:
* تَرَى الدِّماءَ على أكتافها نُفَصا([20]) *
قال ابن دريد([21]): والنُّفَاص: داءٌ يصيب الغَنَم فيبول حتى يموت.
(نفض)  النون والفاء والضاد أصلٌ صحيح يدلُ على تحريكِ شيءٍ لتنظيفه من غبارٍ أو نحوه، ثم يُستَعار. ونَفَضت الثّوبَ وغيرَه نَفْضاً. والنَّفَض: ما نفضَتْه الشَّجرةُ من ثَمَرِها. وامرأةٌ نَفوضٌ: نَفَضَتْ بطنَها عن وَلدها. والنَّافض: الحُمَّى ذات الرِّعْدة، لأنَّها تَنفُض البَدن نَفْضاً. وأنْفَضوا: فَنِيَ زادُهم، أي لمَّا نفِدَ زادُهم وَفَنِيَ نَفَضُوا أوعيتَهم. وتقول العربُ مثلاً: "النُّفاض([22]) يُقطِّرُ الجَلَب"، إذا أنْفَضُوا وقلَّ ما عِندهم جَلَبوا إبلَهم للبيْع.
ويُستعار من الباب قولهم: نَفَضْتُ الأرضَ، إذا بَعَثْتَ مَن ينظر أبِها عدوٌّ أم لا. ونَفَضْتُ اللَّيلَ، إذا عَسَسْتَ لتنفُض عن أهل الرِّيبة. والنَّفِيضة والنَّفَضَة: القومُ يفعلون ذلك. قال:
يَرِدُ المياهَ حضيرَةً ونَفِيضةً *** وِرْدَ القطاةِ إذا اسْمَألَّ التُّبَّعُ([23])وتقول العرب: "إذا تكلَّمتَ ليلاً فاخفِضْ، وإذا تكلَّمت النّهارَ فانْفُض". تقول: انظر حَوالَيْك، فلعلَّ ثَمَّ مَنْ لا يَصلُح أن يَسمَع كلامَك. والنِّفاض: إزار الصِّبْيان. ويمكن أن يكون من الباب. قال:
* جارية بيضاء في نِفَاضِ([24]) *
(نفط)  النون والفاء والطاء: ثلاثُ كلماتٍ: النِّفط معروف، مكسور النون. والنَّفَط: قَرْحٌ يخرج في اليَدِ من العمل. ونَفَطَ الصَّبِيُّ نَفِيطاً: صَوّت. وماله عافطَةٌ ولا نافطة. فالنَّافطة: الشاة تَنْفِط من أنْفها.
(نفع)  النون والفاء والعين: كلمة تدلُّ على خلاف الضَّرّ. ونَفَعَه ينفَعُه نَفْعاً ومَنفَعة. وانتفَعَ بكذا. والله أعلَمُ بالصَّواب.
--------------ـــ
([1]) الجمهرة (3، 155)، ونصها: "ونئفق القميص مهموز مكسور الفاء فارسي معرب".
([2]) لأعشى باهلة في اللسان (زفر) من قصيدة يرثي بها المنتشر بن وهب الباهلي. انظر الأصمعيات 89 طبع المعارف وجمهرة أشعار العرب 135 ومختارات ابن الشجري 10 وأمالي المرتضى
(3: 105-113) والخزانة (1: 79-97). وقد سبق في (زفر). وصدره:
* أخو رغائب يعطيها ويسألها *
([3])  ديوان المتلمس الورقة 1 ومخطوطة الشنقيطي، واللسان (نفل).
([4])  لرؤبة في ديوانه 167 واللسان (نفه). وقبله:
* به تمطت غول كل ميله *
([5])  في الأصل: "تغرية".
([6])  في الأصل: "عن"، صوابه في المجمل واللسان.
([7])  للأسود بن يعفر في المفضليات (2: 19) واللسان (نفأ).
([8])  انظر البيان (2: 97/ 4: 46). وأنشد في المختار من شعر بشار وحواشيه 146:
لا بد للمصدور أن ينفثا *** وللذي في الصدر أن يبعثا
 ([9])  ونافج أيضاً.
([10])  بدله في المجمل واللسان: "حين أعشب".
([11])  يقال: نفذ السهم الرمية، ونفذ فيها أيضاً.
([12])  في الأصل: "عن نفر". وفي المجمل: "كأن معناها تفضيل أحد الرجلين على الآخر".
([13])  في الأصل: "ياعز"، صوابه في اللسان (نفر).
([14]) لأوس بن حجر في ديوانه 22 والمجمل (نفز) واللسان (نفز، خور). وفي الأصل: "وإن كان ما بوذا أهاديب"، صوابه في المراجع السابقة. وبعده:
خوار المطافيل الملمعة الشوى *** وأطلائها صادفن عرنان مبقلا
 ([15]) والأنصار يمانون، لأنهم من الأزد. اللسان (نفس).
([16]) في اللسان: "ثعلب: النفساء: الوالدة، والحامل، والحائض".
([17]) أنشده في المجمل، وكذا أنشده ياقوت في معجم البلدان (رسم ماوية).
([18]) كذا ضبط في الأصل والمجمل، وهو ما يقتضيه التعليل بعده. لكن ضبط في اللسان والقاموس بسكون الفاء. وأنشد في اللسان:
أتجعل النفس التي تدير *** في جلد شاة ثم لا تسير
 ([19]) كذا وردت هذه العبارة.
([20]) أنشده في المجمل واللسان (نفص).
([21])  في الجمهرة (3: 83).
([22])  يقال بضم النون وفتحها.
([23])  لسعدى بنت الشمردل الجهنية، من قصيدة في الأصمعيات 41-43. وسبق إنشاده في (تبع).
([24])  بعده في اللسان (نفض): * تنهض فيه أيما انتهاض *

ـ

##### Türkçe

(باب **النون** ve **الفاء** ve ikisini üçleyen şeyler)

(**نفق**)  **النون** ve **الفاء** ve **القاف** iki sahih asıldır; bunlardan biri bir şeyin kesilmesine ve gidip gitmesine delâlet eder, diğeri ise bir şeyi gizlemeye ve onu örtüp kapamaya delâlet eder. Ne zaman bu ikisi hakkında söz elde edilse birbirine yaklaşırlar.

Birincisi: **نَفَقَت** **الدّابةُ** **نُفوقاً**: öldü; ve **نَفَق** **السِّعر** **نَفَاقاً**; bu, onun geçip gitmesidir; ne kesada uğrar ne durur. Ve **أنْفَقوا**: **نَفَقت** **سُوقُهم**. Ve **النَّفَقة**; çünkü o kendi yönüne doğru geçip gider. Ve **نفَق** şey: tükendi; “kavmin nafakası tükendi” denir: **قد نَفِقَتْ نفقةُ القوم**. Ve **أنْفَق** adam: fakirleşti; yani yanında olan gitti. İbnü’l-A‘râbî dedi: Bundan, Yüce Allah’ın sözü: **﴿إذاً لأَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الإنْفَاقِ﴾** [الإسراء 100]. Ve **فرسٌ نَفِقُ الجرْيِ**: yani koşuşu çabuk kesilen.

Diğer asıl: **النَّفَق**: yerde bir tünel; onun bir yere çıkışı vardır. Ve **النَّافقاء**: **اليَربوع**’un deliğinden incelttiği yer; **القاصعاء** tarafından gelinince başıyla **النَّافقاء**’ya vurur da **فانتفَقَ**; yani çıktı. Bundan **النِّفاق**’ın اشتقاقı; çünkü onun sahibi, gösterdiğinin tersini gizler; sanki iman ondan çıkar, yahut o imandan gizlice çıkar. Ve babın aslının bir olması mümkündür; o da çıkıştır. Ve **النَّفَق**: içinden çıkılabilen, nüfuz eden yol.

**نَيْفَق السَّراويل**’e gelince, Ebû Bekir([1]) dedi: O, Arapçalaştırılmış Farsçadır.

(**نفل**)  **النون** ve **الفاء** ve **اللام** sahih bir asıldır; عطا ve verme üzerine delâlet eder. Ondan **النَّافلة**: vacip olmadığı hâlde gönüllü عطية. Ondan namazın nafilesi. Ve **النَّوْفل**: çok veren adam. Dedi ki:
* يأبَى الظُّلامةَ منه **النَّوفلُ** الزُّفَر([2]) *

Babdan **النفَل**: ganimet. Çoğulu **أنفال**; bu, imamın savaşanlara **ينفِّل** etmesidir; yani onlara ganimet aldıklarını vermesidir. Denir: **نفَّلتُك**: sana **نَفَلا** verdim. Ve onların “**انتَفَلَ** şeyden” sözü “ondan uzaklaştı”dır; bu, ibdâldendir; **اللام** **الياء**’ın bedelidir. **المتلمِّس** dedi:
أَمنْتفِلاً من نَصْر بُهْثة خِلْتَني *** ألاَ إنَّني منهم وإن كنتُ أيْنَما([3])

(**نفه**)  **النون** ve **الفاء** ve **الهاء** tek bir asıldır; yorgunluk ve zayıflığa delâlet eder. Ondan: **نَفِهت** **النَّفسُ**: yoruldu ve bitkin düştü. O, **نافِهٌ** ve **نُفَّهٌ**dur. Dedi ki:
* بنا حَرَاجِيجُ المَهَارِي **النُّفَّهِ**([4]) *
Ve o, **مُنَفَّهٌ** ve **مَنْفُوهٌ**dur: zayıf, korkak.

(**نفي**)  **النون** ve **الفاء** ve illetli harf, bir asıldır; bir şeyi bir şeyden soyup ayırmaya([5]) ve ondan uzaklaştırmaya delâlet eder. **نَفَيتُ** şeyi, onu **نفياً** sürerim; ve o, **انتفاء** ile uzaklaşır. Ve **النُّفَاية**: sürülen kötü şey. Ve **نَفِيُّ الرِّيحِ**: rüzgârın topraktan sürüp götürdüğü şey; ta ki duvarların diplerinde olur. Ve **نَفِيُّ المطر**: rüzgârın sürdüğü yahut serptiği şey. Ve **نَفِيُّ الماء**: su çekenin sırtı üzerinde ipten sıçrayan şey. Dedi ki:
* على تِلك الجِفَارِ من **النّفيِّ** *
Ve bunun hemzeli olanından tek bir kelime vardır; o da **النُّفأُ**: otun büyük kısmından([6]) dağınık parçalar; bir tanesi **نُفَأة**. Dedi ki:
جَادَتْ سوارِيه وآزَرَ نَبتَهُ *** **نُفَأٌ** من الصَّفراءِِ والزُّبَّادِ([7])

(**نفت**)  **النون** ve **الفاء** ve **التاء**. Derler: **نَفَتَت** **القِدرُ**: kaynadı ve suyu üzerinde kurudu. Dedi ki:
وصاحبٍ لِصدرِهِ كَتِيتُ *** عليَّ مثلَ المِرْجَلِ **النَّفُوتِ**
Ve **نفت** göğsü düşmanlıkla: kaynadı.

(**نفث**)  **النون** ve **الفاء** ve **الثاء** sahih bir asıldır; en hafif sesle bir ağızdan yahut başkasından bir şeyin çıkmasına delâlet eder. Ondan: **نَفَثَ** okuyucunun tükürüğünü üflemesi; o, **التَّفْل**’den daha azdır. Ve büyücü kadın zehri **تَنْفُثُ**. Ve “**لابدَّ للمصدور أن يَنْفُث**([8])” bir meseldir. Ve “**لو سألني نُفَاثَةَ سِوَاكٍ ما أعطيته**”; o, dişlerinde kalan şeydir; onu üfleyip attı. Ve **دمٌ نفيثٌ**: yarası onu **نَفَثَهُ**; yani onu ortaya çıkardı.

(**نفج**)  **النون** ve **الفاء** ve **الجيم**: bir asıl; bir şeyin kabarmasına ve yükselmesine delâlet eder. **نفجَ** **اليَربوعُ**: kabardı. Ve avcısı onu **أنْفَجَه**. Ve **نَفَجَت** **الفَرُّوجة** yumurtasından: çıktı. Ve **انتَفَجَ** devenin iki yanı: yükseldi. Ve **النَّوَافج**: kaburgaların arka tarafları; bir tanesi **نافجة**([9]). Ve **النَّفّاج**: kendinde olmayanla övünen. Ve **نَفَجَتِ** rüzgâr: kuvvetle geldi. Ve **النَّفِيجة**: **النَّبْع**dan olan **الشّطبية**; yay yapılır; sanki ağaç üzerinde kabarır.

(**نفح**)  **النون** ve **الفاء** ve **الحاء**: bir asıl; şeyin itilişine yahut kaldırılışına delâlet eder. **نَفَحتْ** güzel koku kokusu **نَفحاً**: yayıldı ve itildi. Ve bu güzel kokunun hoş bir **نَفحةٌ**sı vardır. Sonra buna kıyas edildi de denildi: **نَفَح** malla **نَفحاً**; sanki onu elinden salıverdi. Ve falanın iyilikten **نَفَحاتٌ**ı hâlâ vardır. Ve **نَفَحت** rüzgâr: esti. Ve **قوسٌ نَفُوحٌ**: oka uzak itişlidir. Ve **نَفَحت** binek: toynağıyla attı da onunla vurdu. Aynı şekilde: onu kılıçla **نَفَحَه**: onunla ona uzandı. Ve develerden **النَّفوح**: sütü, sağım olmaksızın meme deliklerinden çıkan.

(**نفخ**)  **النون** ve **الفاء** ve **الخاء**: sahih bir asıl; şişmeye ve yükselmeye delâlet eder. Ondan: şey **انتفَخَ**; **انتفاخاً** şişti. Ve denir: gün **انتَفَخَ**: yükseldi. Ve **نَفْخَة** bahar: ot bitirmesidir([10]); çünkü yer onda kabarır ve şişer. Ve **المْنفُوخُ**: şişman adam. Ve yerden **النَّفْخاء** **النَّبْخاء** gibidir; geçmişti.

(**نفد**)  **النون** ve **الفاء** ve **الدال**: sahih bir asıl; bir şeyin kesilmesine ve tükenmesine delâlet eder. Şey **نفِدَ**; **نَفاداً** tükenir. Ve **أنفَدُوا**: azıkları tükendi. Ve hasma **مُنافِدٌ** denir; bu, iki adamın çekişmesidir; her biri, arkadaşının delilini tüketmek ister. Hadiste: “**إنْ نافَدْتَهم نافَدُوك**”; yani onlara söylersen sana söylerler.

(**نفذ**)  **النون** ve **الفاء** ve **الذال**: sahih bir asıl; işte ve başkasında yürümeye delâlet eder. Ok, atışı **نَفذ**; **نَفاذاً**([11]). Ve ben onu **أنْفذْتُه**. Ve o **نافذٌ**dur: işinde yürüyendir.

(**نفر**)  **النون** ve **الفاء** ve **الراء**: sahih bir asıl; uzak durmaya ve uzaklaşmaya delâlet eder. Ondan: binek ve başkası **نَفَر**; **نِفاراً**; bu, onun yerinden ve kararından uzak durması ve uzaklaşmasıdır. Ve derisi **نَفَر**: şişti. Hadiste: “Bir adam kamışla diş aralarını temizledi de ağzı **نَفَرَ**”; yani şişti.” Ebû Ubeyd dedi: Bu ancak bir şeyin bir şeyden **نِفَار**ı ve ondan uzak durması sebebiyledir; çünkü deri, aralarında meydana gelen hastalık sebebiyle etten uzaklaşır. Ve **يوم النَّفْر**: insanların Mina’dan ayrıldığı gün. Ve derler: “Onu **صَيحٍ** ve **نَفْر**’den önce gördüm”; yani her bağırandan ve kaçandan önce. Ve **المنافرة**: iki kişi arasında kadıya muhakeme; dediler: manası, bir **نَفَر**’in bir **نَفَر** üzerine üstün kılınmasının istenmesidir([12]). Ve birini ötekine karşı **أنفرت**. Ve **النَّفَر** da babın kıyasındandır; çünkü onlar yardıma koşmak için ayrılırlar. Ve **النَّفير**: **النَّفَر**; aynı şekilde **النَّفْر** ve **النَّفْرة**: bunların hepsi kıyası birdir. Ve **الفرّاء** **النَّفْرة** hakkında inşad etti:
حَيَّتْكَ ثُمَّتَ قالتْ إنَّ **نَفْرَتَنا** *** اليومَ كلّهُمُ يا عُرْوَ مشتَغِلُ([13])

Ve Araplar der: **نَفَّرْتُ** çocuktan; yani ona bir lakap taktım; sanki onlarda bu, cini ondan ve gözü ondan uzaklaştırmadır. Bir bedevî dedi: Doğduğumda babama denildi: “Oğlundan **نَفِّرْ**!”; beni **قُنفُذاً** diye adlandırdı ve beni **أبا العَدّاء** diye künyelendirdi.

(**نفز**)  **النون** ve **الفاء** ve **الزاء** bir asıldır; sıçramaya ve sıçramaya benzer şeye delâlet eder. **نَفَزَ** ceylan: koşuşunda sıçradı. Ve kadın çocuğunu **تنفِّز** eder: onu sallayıp oynatır. Ve oku elimin üstünde **أنْفَزتُ**: onu çevirdim. Dedi ki:
يَخُرْنَ إذا أُنْفزْن في ساقِط النَّدَى *** وإن كانَ يوماً ذا أهاضيبَ مُخْضِلا([14])

(**نفس**)  **النون** ve **الفاء** ve **السين** tek bir asıldır; rüzgâr yahut başkası olarak her ne ise esintinin çıkışına delâlet eder; dalları ona döner. Ondan **التَّنَفُّس**: içten esintinin çıkması. Ve Allah onun sıkıntısını **نَفَّسَ** etti; çünkü esintinin çıkışında ferahlık ve rahatlık vardır*. Ve **النَّفَس**: sıkıntılıdan onunla ferahlık verilen her şey. Hadiste: “Rüzgâra sövmeyin; çünkü o **نَفَس** **الرَّحمن**’dandır”; yani o, sıkıntılılardan onunla nefes alınan bir ferahlıktır. Ensar zikrinde geldi: “Rabbinizin **نَفَس**ini Yemen tarafından buluyorum”; bununla, Mekke’de müminlerden eziyet görenlerden Ensar ile ferahlık verildiği kastedilir([15]). Ve göze **نَفَسٌ** denir. Falanı bir **نَفْسٌ** vurdu. Ve **النَّفْس**: kandır; bu sahihdir; çünkü insan bedeninden kan kaybolunca **نَفْس**ini kaybeder. Hayızlı kadına **النُّفَساءَ**([16]) denir; kanının çıkması sebebiyle. Ve **النِّفاس**: kadının doğurmasıdır; doğurunca o **نُفَساء**dır. Ve denir: “Ben bunu, falan **يُنْفَسَ** edilmeden önce miras aldım”; yani doğmadan önce. Ve çocuk **منفوس**tur. Ve **النِّفاس** da: **نُفَساء**’ın çoğuludur. Ve denir: “Kabın içinde bir **نَفَساً** yahut iki **نَفَسَيْن** içti.” Ve suya **نَفَسٌ** denir; bu, bir şeyi başkasının adıyla adlandırmadandır; ve çünkü nefsin kıvamı onunladır. Ve nefsin kıvamı **النَّفَس** iledir. Dedi ki:
تَبِيت الثَّلاثُ السُّودُ وهي مناخةٌ ***على **نَفَسٍ** من [ماءِ] ماوِيّةَ العَذْبِ([17])

İstiare olarak: **تَنفّسَت** yay: yarıldı. Ve **شيءٌ نفيس**: yani nefsi ve değeri olan; onunla yarışılır. Ve **التّنافُس**: iki yarışanın her birinin nefsinin kuvvetini ortaya koymasıdır. Ve onların tabaklamada “**نَفس**” sözü([18])—bu kıyastır—yani ondan az bir miktar; deriyi bir defa tabaklamaya yetecek kadar; azlığında onu, nefes alınan bir **نَفَسٍ**e benzetti. Ve bu babın kıyası bunda ve manası bir olanlarda birdir([19]).

(**نفش**)  **النون** ve **الفاء** ve **الشين** sahih bir asıldır; yayılmaya delâlet eder. Bundan: yünün **نَفْش**i; o, vurulmasıdır; ta ki kabarsın. Ve kuş kanatlarını **نَفَش** etti. Ve develer **نَفَشَت**: çobansız dolaşıp yayıldı. Fiili **النَّفْش**tir; ve **إبلٌ نُفّاشٌ** ve **نَوافش**.

(**نفص**)  **النون** ve **الفاء** ve **الصاد** yakın kıyaslı kelimelerdir; bedenden bir şey çıkarmaya yahut onu kuvvetle atmaya delâlet eder. Ondan: falan gülmesinde **أنفَصَ** etti: aşırıya gitti.

Ve **أنفصَ** idrarıyla; **أوْزَعَ** gibi. Ve denir ki **النُّفَص**: kan sıçramalarıdır; bir tanesi **نُفْصَة**. Dedi ki:
* تَرَى الدِّماءَ على أكتافها **نُفَصا**([20]) *
İbn Düreyd([21]) dedi: Ve **النُّفَاص**: koyuna isabet eden bir hastalıktır; idrar yapar, ta ki ölür.

(**نفض**)  **النون** ve **الفاء** ve **الضاد** sahih bir asıldır; bir şeyi, tozdan yahut benzerinden temizlemek için hareket ettirmeye delâlet eder; sonra istiare edilir. Elbiseyi ve başkasını **نَفَضتُ**; **نَفْضاً**. Ve **النَّفَض**: ağacın meyvesinden silkip düşürdüğü şey. Ve **امرأةٌ نَفوضٌ**: karnını çocuğundan silkip attı. Ve **النَّافض**: titremeli humma; çünkü bedeni **نَفْضاً** sallar. Ve **أنْفَضوا**: azıkları tükendi; yani azıkları tükenip yok olunca kaplarını silkip boşalttılar. Ve Araplar mesel olarak der: “**النُّفاض**([22]) **يُقطِّرُ الجَلَب**”; yani **أنْفَضوا** edince ve yanlarındaki az olunca develerini satış için getirdiler.

Babdan istiare edilir: “Yeri **نَفَضْتُ**”; düşman var mı yok mu diye bakan kimseyi gönderdiğinde. Ve “Geceyi **نَفَضْتُ**”; şüphe ehlinin üzerinden silkip atmak için gece bekçiliği yaptığında. Ve **النَّفِيضة** ve **النَّفَضَة**: bunu yapan topluluktur. Dedi ki:
يَرِدُ المياهَ حضيرَةً و**نَفِيضةً** *** وِرْدَ القطاةِ إذا اسْمَألَّ التُّبَّعُ([23])

Ve Araplar der: “Gece konuşursan alçalt; gündüz konuşursan **فانْفُض**.” Yani: çevrene bak; belki orada sözünü işitmesi uygun olmayan biri vardır. Ve **النِّفاض**: çocukların peştamalı. Babdan olması mümkündür. Dedi ki:
* جارية بيضاء في **نِفَاضِ**([24]) *

(**نفط**)  **النون** ve **الفاء** ve **الطاء**: üç kelime: **النِّفط** bilinen şeydir; **النون**u kesralıdır. Ve **النَّفَط**: işten elde çıkan yara. Ve çocuk **نَفَطَ**; **نَفِيطاً**: ses çıkardı. Ve onun ne **عافطَةٌ**sı vardır ne **نافطة**sı. **النَّافطة**: burnundan **تَنْفِط** eden koyundur.

(**نفع**)  **النون** ve **الفاء** ve **العين**: zarar zıddına delâlet eden bir kelime. Ve onu **نَفَعَه**; **نَفْعاً** ve **مَنفَعة** olarak fayda verir. Ve şununla **انتفَعَ** etti. Ve Allah doğruyu daha iyi bilendir.

ـ

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- نفق الشيء: مضى ونفد، ينفق؛ إما بالبيع نحو: نفق البيع نفاقا، ومنه: نفاق الأيم، ونفق القوم: إذا نفق سوقهم؛ وإما بالموت نحو: نفقت الدابة نفوقا؛ وإما بالفناء نحو: نفقت الدراهم تنفق وأنفقتها. والإنفاق قد يكون في المال، وفي غيره، وقد يكون واجبا وتطوعا، قال تعالى: ﴿وأنفقوا في سبيل الله﴾ [البقرة/195]، و ﴿أنفقوا مما رزقناكم﴾ [البقرة/254] وقال: ﴿لن تنالوا البر حتى تنفقوا مما تحبون وما تنفقوا من شيء فإن الله به عليم﴾ [آل عمران/92]، ﴿وما أنفقتم من شيء فهو يخلفه﴾ [سبأ/39]، ﴿لا يستوي منكم من أنفق من قبل الفتح﴾ [الحديد/10] إلى غير ذلك من الآيات. وقوله: ﴿قل لو أنتم تملكون خزائن رحمة ربي إذا لامسكتم خشية الإنفاق﴾ [الإسراء/100] أي: خشية الإقتار، يقال: أنفق فلان: إذا نفق ماله فافتقر، فالإنفاق ههنا كالإملاق في قوله: ﴿ولا تقتلوا أولادكم خشية إملاق﴾ [الإسراء/31] والنفقة اسم لما ينفق، قال: ﴿وما أنفقتم من نفقة﴾ [البقرة/270]، ﴿ولا ينفقون ينفقة﴾ [التوبة/121]، والنفق: الطريق النافذ، والسرب في الأرض النافذ فيه. قال: ﴿فإن استطعت أن تبتغي نفقا في الأرض﴾ [الأنعام/35] ومنه: نافقاء اليربوع، وقد نافق اليربوع، ونفق، ومنه: النفاق، وهو الدخول في الشرع من باب والخروج عنه من باب، وعلى ذلك نبه بقوله: ﴿إن المنافقين هم الفاسقون﴾ [التوبة/67] أي: الخارجون من الشرع، وجعل الله المنافقين شرا من الكافرين. فقال: ﴿إن المنافقين في الدرك الأسفل من النار﴾ [النساء/145] ونيفق السراويل معروف (نيفق السراويل هو الموضع المتسع منه. وهو فارسي معرب. اللسان (نفق) ).

##### Türkçe

- **نفق** şey: geçti ve tükendi; **ينفق**; ya satış ile, şu gibi: **نفق البيع نفاقا**; ve ondan: **نفاق الأيم**; ve **نفق القوم**: pazarları revaç bulduğunda; yahut ölüm ile, şu gibi: **نفقت الدابة نفوقا**; yahut yok oluş ile, şu gibi: **نفقت الدراهم تنفق وأنفقتها**. Ve **الإنفاق** malda da olabilir, onun dışında da; ve vacip de olabilir, gönüllü de. Yüce Allah dedi ki: ﴿وأنفقوا في سبيل الله﴾ [البقرة/195] ve ﴿أنفقوا مما رزقناكم﴾ [البقرة/254] ve dedi ki: ﴿لن تنالوا البر حتى تنفقوا مما تحبون وما تنفقوا من شيء فإن الله به عليم﴾ [آل عمران/92]، ﴿وما أنفقتم من شيء فهو يخلفه﴾ [سبأ/39]، ﴿لا يستوي منكم من أنفق من قبل الفتح﴾ [الحديد/10] ve bunun dışındaki âyetlerden. Ve O’nun sözü: ﴿قل لو أنتم تملكون خزائن رحمة ربي إذا لامسكتم خشية الإنفاق﴾ [الإسراء/100] yani: kısmaktan korkma; denir ki: **أنفق** falan: malı tükendi de fakirleştiğinde; öyleyse **الإنفاق** burada, O’nun sözü: ﴿ولا تقتلوا أولادكم خشية إملاق﴾ [الإسراء/31] içindeki **الإملاق** gibidir. Ve **النفقة** harcanan şeye isimdir. Dedi ki: ﴿وما أنفقتم من نفقة﴾ [البقرة/270]، ﴿ولا ينفقون ينفقة﴾ [التوبة/121]. Ve **النفق**: nüfuz eden yol; ve **السرب**: içinde nüfuz eden yer altındaki yol. Dedi ki: ﴿فإن استطعت أن تبتغي نفقا في الأرض﴾ [الأنعام/35]. Ve ondan: **نافقاء اليربوع**; ve **نافق اليربوع** ve **نفق**. Ve ondan: **النفاق**; o, şeriata bir kapıdan girmek ve ondan bir kapıdan çıkmaktır; ve buna, O’nun sözüyle dikkat çekti: ﴿إن المنافقين هم الفاسقون﴾ [التوبة/67] yani: şeriattan çıkanlar. Ve Allah münafıkları kâfirlerden daha kötü kıldı. Şöyle dedi: ﴿إن المنافقين في الدرك الأسفل من النار﴾ [النساء/145]. Ve **نيفق السراويل** bilinir (**نيفق السراويل** onun geniş olan yeridir. Ve o, Arapçalaştırılmış Farsçadır. **اللسان** (**نفق**) ).

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ن ف ق
نفقت الدّراهم وأنفقتها كقولك‏:‏ نفدت وأنفدتها وأنفق الرجل على عياله واستنفق وخذ هذه الدّراهم فاستنفقها‏.‏
ونفقت نفقة القوم ونفقاتهم ونفاقهم‏.‏
وهو يبتغي نفقاً في الأرض‏.‏
وأخذوا عليه الأنفاق‏.‏
ونفق اليربوع وانتفق‏:‏ خرج من نافقائه ونفّق ونافق‏:‏ دخل فيها وتنفّقته‏:‏ أخرجته منها‏.‏
ونفقت سلعته نفاقاً ونفّقتها‏.‏
قال سدوس بن ضباب‏:‏ عبد ينفق نفسه ويسومها ويقول إني آبرٌ زرّاع وأنفق التاجر‏:‏ نفقت تجارته ومنه المثل ‏"‏ من باع بعرضه أنفق ‏"‏‏.‏
وقال‏:‏ أبيت فلا أهجو الصديق ومن يبع بعرض أخيه في المعاشر ينفق ووسّع نيفق السراويل‏.‏
ويقال‏:‏ وسّع منفّقها وخدّل مسوّقها وأحكم منطّقها‏.‏
وله نافجة من مسك ونافقة‏.‏
ومن المجاز‏:‏ فرس نفق الجري إذا كان قصير الغاية قريب مدى الجري‏.‏
قال علقمة‏:‏ وطعام نفق‏:‏ نقيض نزل وهو الذي لا ريع له‏.‏
ونفق روحه‏:‏ خرج‏.‏
قال‏:‏ وهارب منّي بروح نافق قد كاد إلاّ رمق المرامق ومنه‏:‏ نفقت الدابّة نفوقاً‏.‏
ونافق الرجل نفاقاً‏.‏
وامرأة نفق بوزن‏:‏ فنق‏:‏ تنفق عند الأزواج وتحظى عندهم‏.‏
وأنشد أبو عثمان المازنيّ‏:‏ إنّ لنا لكنّةً غير نفق كريمة الأحساب بيضاء الخلق وهي على ذلك ليّاء العنق أي لا تنفق وهي كريمة سخيّة تلوي عنقها إلى الأضياف من بعيد تدعوهم إلى طعامها‏.‏

##### Türkçe

ن ف ق
**نفقت الدّراهم** ve **أنفقتها**; senin “**نفدت** ve **أنفدتها**” demen gibi. Ve adam ailesine **أنفق** etti ve **استنفق** etti. “Bu dirhemleri al da onları **فاستنفقها** (harca)” (denir).‏.‏
Ve **نفقت نفقة القوم** ve **نفقاتهم** ve **نفاقهم**.‏.‏
Ve o, yerde bir **نفقاً** arıyor.‏.‏
Ve onun üzerine **الأنفاق** aldılar.‏.‏
Ve **نفق اليربوع** ve **انتفق**: **نافقائه**’sinden çıktı. Ve **نفّق** ve **نافق**: onun içine girdi. Ve **تنفّقته**: onu oradan çıkardım.‏.‏
Ve **نفقت سلعته نفاقاً** ve **نفّقتها**.‏.‏
سدوس بن ضباب dedi:
“Bir kul, kendini **ينفق** eder ve onu (kendini) fiyatlandırır; ve der ki: ‘Ben, ekin eken bir **آبرٌ زرّاع**’ım.’”
Ve tüccar **أنفق** etti: ticareti **نفقت** etti. Ve ondan mesel: “Kim ırzı karşılığında satarsa **أنفق** eder.”‏.‏
Ve dedi:
“Geceyi geçiririm de ne dostu hicvederim; ne de kardeşinin ırzı karşılığında satanı; topluluk içinde **ينفق** eder.”
Ve **نيفق السراويل**’i genişletti.‏.‏
Ve denir: “Onun **منفّقها**’sını genişlet; onun **مسوّقها**’sını gevşet; onun **منطّقها**’sını sağlamlaştır.”‏.‏
Ve onun miskten bir **نافجة**’si ve bir **نافقة**’si vardır.‏.‏
Mecazdan: Koşusu **نفق الجري** olan bir at; eğer hedefi kısa, koşu menzili yakın ise.‏.‏
علقمة dedi: Ve **طعام نفق**: **نزل**’in zıddı; o, kendisinde artış (gelir) olmayan şeydir.‏.‏
Ve **نفق روحه**: çıktı.‏.‏
Dedi:
“Benden kaçan; **بروح نافق** ile; neredeyse, göz kırpması dışında, **المرامق**’ın göz kırpması (kadar).”
Ve ondan: **نفقت الدابّة نفوقاً**.‏.‏
Ve adam **نافق** etti, **نفاقاً**.‏.‏
Ve bir kadın **نفق**; vezin olarak: **فنق**: kocalar yanında **تنفق** eder ve onların yanında itibar görür.‏.‏
Ebu Osman el-Mâzinî inşad etti:
“Şüphesiz bizim için bir gelin vardır; **نفق** olmayan;
Soyları itibarıyla kerîme; yaratılışı beyaz;
Ve o, bununla beraber boynu büküktür;”
Yani **لا تنفق** eder; ve o kerîme, cömerttir; boynunu uzaktan misafirlere doğru büker; onları yemeğine çağırır.‏.‏

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

نَفَقَ الفرسُ والدابةُ وسائر البهائم يَنْفُقُ نُفُوقاً: مات؛ قال ابن بري أَنشد ثعلب:
فما أَشْياءُ نَشْرِيها بمالٍ،
فإن نَفَقَتْ فأَكْسَد ما تكونُ
وفي حديث ابن عباس: والجَزور نافقة أَي ميتة من نَفَقت الدابة إذا ماتت؛ وقال الشاعر:
نَفَقَ البغلُ وأَوْدَى سَرْجه،
في سبيل الله سَرْجي وبَغَلْ
وأورده ابن بري: سرجي والبَغَلْ.
ونَفَقَ البيع نَفَاقاً: راج. ونَفَقت السِّلْعة تَنْفُق نَفاقاً، بالفتح: غَلَتْ ورغب فيها، وأَنْفَقَها هو ونَفَّقها. وفي الحديث: المُنَفِّق سلْعته بالحلف الكاذب؛ المُنَفِّقُ، بالتشديد: من النَّفَاق وهو ضد الكَسَاد؛ ومنه الحديث: اليمين الكاذبة مَنْفَقَة للسِّلْعة مَمْحَقة للبركة أي هي مَظِنة لنفَاقها وموضع له. وفي الحديث عن ابن عباس: لا يُنَفِّقْ بعضُكم بعضاً أَي لا يقصد أَن يُنَفِّقَ سِلْعته على جهة النَّجْش، فإنه بزيادته فيها يرغب السامع فيكون قوله سبباً لابتياعها ومُنفِّقاً لها. ونعفَقَ الدرهم يَنْفُق نَفَاقاً: كذلك؛ هذه عن اللحياني كأَن الدرهم قَلَّ فرغب فيه.
وأَنْفَقَ القوم: نَفَقت سوقهم. ونَفَق مالُه ودرهمه وطعامه نَفْقاً ونَفاقاً، كلاهما: نقص وقلّ، وقيل فني وذهب. وأَنْفَقُوا: نَفَقت أَموالهم. وأَنفَقَ الرجل إذا افتقر؛ ومنه قوله تعالى: إذاً لأَمسكتم خشية الإنْفَاقِ؛ أَي خشية الفناء والنَّفَاد. وأَنْفَقَ المال: صرفه. وفي التنزيل: وإذا قيل لهم أَنْفِقُوا مما رزقكم الله؛ أَي أَنفقوا في سبيل الله وأَطعموا وتصدقوا. واسْتَنْفَقه: أَذهبه. والنَّفقة: ما أُنِفق، والجمع نِفاق.حكى اللحياني: نَفِدت نِفاقُ القوم ونفَقَاتهم، بالكسر، إذا نفدت وفنيت. والنِّفاقُ، بالكسر: جمع النَّفَقة من الدراهم، ونَفِقَ الزاد يَنْفَقُ نَفَقاً أي نفد، وقد أَنفَقت الدراهم من النَّفقة. ورجل مِنْفاقٌ أي كثير النَّفَقة. والنَّفَقة: ما أَنفَقْت، واستنفقت على العيال وعلى نفسك. التهذيب: الليث نَفَقَ السعر
(* قوله «السعر» كذا هو في الأصل ولعله
الشيء). يَنْفُق نُفُوقاً إذا كثر مشتروه، وأَنْفَقَ الرجل إنْفاقاً إذا وجد نَفاقاً لمتاعه. وفي مثل من أَمثالهم: من باع عِرْضه أَنْفَقَ أَي من شاتم الناس شُتِمَ، ومعناه أَنه يجد نَفاقاً بعِرْضه ينال منه؛ ومنه قول كعب بن زهير:
أبِيتُ ولا أَهجُو الصديقَ، ومن يَبِعْ
بعِرْض أَبيه في المَعاشِرِ يُنْفِقِ
أَي يجد نَفاقاً، والباء مقحمة في قوله بعِرض أَبيه. ونَفَقَت الأَيّم تَنْفُق نَفاقاً إذا كثر خُطّابها. وفي حديث عمر: من حَظّ المَرْء نَفاق أَيّمه أَي من سعادته أن تخطب نساؤه من بناته وأَخواته ولا يَكْسَدْنَ كَساد السِّلَع التي لا تَنْفُق. والنَّفِقُ: السريع الانقطاعِ من كل شيء، يقال: سير نَفِقٌ أي منقطع؛ قال لبيد:
شَدّاً ومَرْفوعاً بقُرْبِ مثله
للوِرْدِ، لا نَفِق ولا مَسْؤُوم
أَي عَدْو غير منقطع. وفرس نَفِقُ الجَرْي إذا كان سريع انقطاع الجري: قال علقمة بن عبدة يصف ظليماً:
فلا تَزَيُّده في مشيه نَفِقٌ،
ولا الزَّفيف دُوَيْن الشّدِّ مَسْؤُوم
والنَّفَقُ: سَرَبٌ في الأَرض مشتق إلى موضع آخر، وفي التهذيب: له مَخْلَصٌ إلى مكان اخر. وفي المثل: ضَلَّ دُرَيْصٌ نَفَقه أي جُحْره. وفي التنزيل: فإن استطعت أَن تبتغي نَفَقاً في الأرض، والجمع أَنْفَاق؛ واستعاره امرؤ القيس لجِحَرة الفِئَرة فقال يصف فرساً:
خَفَاهُنَّ من أَنْفاقِهِنَّ، كأَنما
خَفاهنَّ ودْقٌ من عَشِيّ مُجَلِّبِ
والنُّفَقةُ والنَّافِقاء: جُحْر الضَّبّ واليَرْبوع، وقيل: النُّفقةُ والنافِقاء موضع يرققه اليربوع من جُحره، فإذا أُتِيَ من قبل القاصِعاء ضرب النافِقاء برأْسه فخرج. ونَفِقَ اليربوع ونَفَق وانْتَفَقَ ونَفَّق: خرج منه. وتَنَفَّقَه الحارِشُ وانْتَفقه: استخرجه من نافِقائه؛ واستعاره بعضهم للشيطان فقال:
إذا الشيطانُ قَصَّعَ في قَفاها،
تَنَفَّقْناهُ بالحَبْل التُّؤام
أَي استخرجناه استخراج الضَّبّ من نافِقائه. وأَنْفَقَ الضَّبّ واليربوع إذا لم يَرْفُق به حتى ينْتَفِقَ ويذهب. ابن الأَعرابي: قُصَعَةُ اليربوع أَن يحفر حفيرة ثم يسد بابها بترابها، ويسمى ذلك التراب الدَّامّاء، ثم يحفر حفراً آخر يقال له النافِقاء والنُّفَقَة والنَّفَق فلا ينفذها، ولكنه يحفرها حتى ترقّ، فإذا أُخِذَ عليه بقاصِعائه عدا إلى النافِقاء فضربها برأْسه ومَرَق منها، وتراب النُّفَقَةِ يقال له الراهِطَاء؛ وأَنشد:وما أُمُّ الرُّدَيْنِ، وإن أَدلَّتْ،
بعالِمةٍ بأَخلاق الكِرام
إذا الشيطانُ قَصَّع في قفاها
تَنَفّقْناه بالحبْل التُّؤام
أَي إذا سكن في قاصعاء قفاها تنفَّقناه أَي استخرجناه كما يُستخرج اليربوع من نافقائه. قال الأَصمعي في القاصعاء. إنما قيل له ذلك لأَن اليَرْبوع يخرج تراب الجحر ثم يسدّ به فم الآخر من قولهم قَصَع الكَلْمُ بالدم إذا امتلأَ به، وقيل له الدامَّاء لأنه يخرج تراب الجحر ويطلي به فم الآخر من قولك ادْمُمْ قِدْرك أَي اطْلِها بالطِّحال والرَّماد. ويقال: نافَقَ اليربوعُ إذا دخل في نافِقائه، وقَصَّع إذا خرج من القاصِعاء. وتَنَفَّق: خرج؛ قال ذو الرمة:
إذا أَرادوا دَسْمَهُ تَنَفَّقا
أَبو عبيد: سمي المنافقُ مُنافقاً للنَّفَق وهو السَّرَب في الأَرض، وقيل: إنما سمي مُنافقاً لأنه نافَقَ كاليربوع وهو دخوله نافقاءه. يقال: قد نفق به ونافَقَ، وله جحر آخر يقال له القاصِعاء، فإذا طلِبَ قَصَّع فخرج من القاصِعاء، فهو يدخل في النافِقاء ويخرج من القاصِعاء، أو يدخل في القاصِعاء ويخرج من النافِقاء، فيقال هكذا يفعل المُنافق، يدخل في الإسلام ثم يخرج منه من غير الوجه الذي دخل فيه. الجوهري: والنافِقاء إحدى جِحَرةَ اليَرْبوع يكتمها ويُظْهر غيرها وهو موضع يرققه، فإذا أُتِيَ من قِبَلِ القاصِعاء ضرب النافِقاء برأْسه فانْتَفَق أَي خرج، والجمع النَّوَافِقُ. قال ابن بري: جِحَرة اليربوع سبعة: القاصِعاء والنافِقاء والدامَّاء والراهِطاءُ والعَانِقاء والحَاثياء واللُّغَزُ، وهي اللُّغَّيْزَى أَيضاً. قال أَبو زيد: هي النافِقاء والنُّفَقاء والنُّفَقة والرُّهطاء والرُّهَطة والقُصَعاء والقُصَعة، وما جاء على فاعِلاء أَيضاً حاوياء وسافياءُ وسابياء والسموأَل ابن عادِياء، والخافِيَاء الجنّ، والكارِـاء (* قوله
«الكارـاء» هكذا هو في الأصل بدون نقط.) واللأَّوِياء والجاسِياء للصَّلابة والبَالغاء للأَكارع، وبنُو قَابِعاء للسَّبّ. والنُّفَقة مثال الهُمَزة: النَّافِقاء، تقول منه: نَفَّق اليَرْبوع تَنْفيقاً ونافَقَ أَي دخل في نافِقائه، ومنه اشتقاق المُنافق في الدين. والنِّفاق، بالكسر، فعل المنافِق. والنِّفاقُ: الدخول في الإسلام من وَجْه والخروُج عنه من آخر، مشتقّ من نَافِقَاء اليربوع إسلامية، وقد نافَقَ مُنافَقَةً ونِفاقاً، وقد تكرر في الحديث ذكر النِّفاق وما تصرّف منه اسماً وفعلاً، وهو اسم إسلاميّ لم تعرفه العرب بالمعنى المخصوص به، وهو الذي يَسْترُ كُفْره ويظهر إيمانَه وإن كان أَصله في اللغة معروفاً. يقال: نافَقَ يُنافِق مُنافقة ونِفاقاً، وهو مأْخوذ من النافقاء لا من النَّفَق وهو السَّرَب الذي يستتر فيه لستره كُفْره. وفي حديث حنظلة: نافَقَ حَنْظَلة أَراد أَنه إذا كان عند النبي، صلى الله عليه وسلم، أخلص وزهد في الدنيا، وإذا خرج عنه ترك ما كان عليه ورغب فيها، فكأَنه نوع من الظاهر والباطن ما كان يرضى أَن يسامح به نفسه. وفي الحديث: أَكثر مُنافِقِي هذه الأُمَّة قُرَّاؤها؛ أَراد بالنِّفاق ههنا الرياء لأَن كليهما إظْهار غير ما في الباطن؛ وقول أبي وجزة:يَهْدِي قلائِص خُضَّعاً يَكنفْنَهُ،
صُعْرَ الخدُودِ نوَافِقَ الأَوْبَارِ
أَي نُسِلَتْ أَوبارُها من السِّمَن، وفي نوادر الأَعراب: أَنْفَقَت الإبُل إذا انْتَثَرَتْ أَوبارُها عن سِمَن. قالوا: ونَفَق الجُرْح إذا تقشَّر، ويقال زيْت انفاق؛ قال الراجز:
إذا سَمِعْنَ صَوْتَ فَحْلٍ شَقْشاق،
قَطَعْنَ مُصْفَرّاً كزيت الانْفاق
والنَّافِقة: نافِقة المِسْك، دخيل، وهي فأْرة المسك وهي وعاؤه. ومالك بن المُنْتَفِقِ الضَّبيّ أَحد بني صُبَاح بن طريف قاتل بِسْطَامِ بن قَيْس.
والنُّفَيْقُ: موضع. ونَيْقَقُ القميص والسراويل: معروف، وهو قارسي معرب، وهو المُنَفَّقُ، وقيل النَّيْقَقُ دخيل، نَيْفق السراويل. الجوهري: ونيفق السروايل الموضع المتسع منها، والعامة تقول نِيفَق، بكسر النون، والمُنْتَفِقُ: اسم رجل.

##### Türkçe

**نَفَقَ** at, binek hayvanı ve diğer bütün dört ayaklılar **يَنْفُقُ نُفُوقاً**: öldü; dedi ki
İbn Berrî, Sa‘leb’den naklen okudu:
“Bizim parayla satın aldığımız şeyler değildir;
çünkü eğer **نَفَقَتْ** (ölürlerse) en durgun (en kesat) oldukları hâl olur.”
İbn Abbâs hadîsinde: “ve **الجَزور** **نافقة**” yani **نَفَقت الدابة** “hayvan öldü” (denildiği) gibi, ölü;
şair dedi ki:
“Katır **نَفَقَ** (öldü) ve eyeri helâk oldu,
Allah yolunda benim eyerim ve katır.”
İbn Berrî onu şöyle rivayet etti: “benim eyerim ve katır.”
Ve **نَفَقَ البيع نَفَاقاً**: revaç buldu. Ve **نَفَقت السِّلْعة تَنْفُق نَفاقاً**,
fetha ile: pahalandı ve ona rağbet edildi; onu o **أَنْفَقَها** ve **نَفَّقها**. Hadîste: **المُنَفِّق**
malını yalan yeminle (revaçlandıran); **المُنَفِّقُ**, şeddeli: **النَّفَاق**tan (gelir) ve o,
**الكَسَاد**ın zıddıdır; bundan hadîs: “yalan yemin, mal için **مَنْفَقَة** (revaçlandırıcı),
bereket için **مَمْحَقة** (silici)” yani onun revaç bulmasının zannı ve onun yeri (sebebi)dir. İbn Abbâs’tan hadîste: “biriniz
diğerinize **يُنَفِّقْ** etmesin” yani **النَّجْش** cihetinden malını revaçlandırmayı kastetmesin; çünkü
onda artırmasıyla dinleyen rağbet eder; böylece sözü onun satın alınmasına sebep olur ve onu revaçlandırıcı olur.
Ve **نعفَقَ الدرهم يَنْفُق نَفَاقاً**: böyledir; bu, Lihyânî’dendir; sanki dirhem azaldı da
ona rağbet edildi.
Ve **أَنْفَقَ القوم**: pazarları **نَفَقت** (revaç buldu). Ve **نَفَق مالُه ودرهمه وطعامه نَفْقاً
ونَفاقاً**; ikisi de: eksildi ve azaldı; denildi ki: tükendi ve gitti. Ve **أَنْفَقُوا**: malları **نَفَقت**.
Ve kişi **أَنفَقَ** eder, yoksullaştığında; bundan Yüce Allah’ın sözü: “o hâlde **الإنْفَاقِ** korkusuyla
tutardınız”; yani yok olma ve tükenme korkusuyla. Ve **أَنْفَقَ المال**: onu harcadı. Tenzîlde:
“onlara denildiğinde: Allah’ın size rızık verdiğinden **أَنْفِقُوا**”; yani Allah yolunda harcayın
ve yedirin ve sadaka verin. Ve **اسْتَنْفَقه**: onu giderdi. Ve **النَّفقة**: harcanan şey; çoğulu
**نِفاق**. Lihyânî nakletti: “kavmin **نَفِدت نِفاقُ**u ve **نفَقَاتهم**i”, kesra ile, tükendiğinde ve yok olduğunda.
Ve **النِّفاقُ**, kesra ile: dirhemlerden **النَّفَقة**nın çoğulu; ve **نَفِقَ الزاد يَنْفَقُ
نَفَقاً** yani tükendi; ve dirhemler **أَنفَقت** oldu, **النَّفقة**dan. Ve adam **مِنْفاقٌ**: çok
**النَّفَقة** (harcama) sahibi. Ve **النَّفَقة**: senin harcadığın şey; ve aile üzerine ve kendi nefsin üzerine **استنفقت**.
**التهذيب**: Leys: **نَفَقَ السعر**
(* “**السعر**” lafzı asılda böyledir; belki de “şey”dir). **يَنْفُق نُفُوقاً**: alıcıları çoğaldığında; ve kişi **أَنْفَقَ**,
**إنْفاقاً**: eşyası için **نَفاقاً** bulduğunda. Onların darb-ı mesellerinden bir misalde: “kim
ırzını satarsa **أَنْفَقَ**” yani kim insanlara söverse sövülür; manası: ırzı ile bir revaç bulur,
ondan pay alınır; bundan Ka‘b b. Züheyr’in sözü:
“Geceyi geçiririm de dostu hicvetmem; kim satarsa
babası ırzını topluluklar içinde, **يُنْفِقِ**.”
Yani revaç bulur; “**بعِرض أَبيه**” sözünde **الباء** fazladır. Ve **نَفَقَت الأَيّم
تَنْفُق نَفاقاً**: talipleri çoğaldığında. Ömer hadîsinde: “kişinin nasibindendir
**نَفاق أَيّمه**” yani onun saadetindendir ki kadınları—kızlarından ve kız kardeşlerinden—istenir de
**يَكْسَدْنَ** olmazlar; **لا تَنْفُق** olan malların **كَساد**ı gibi. Ve **النَّفِقُ**: her şeyden çabuk
kesilen; denir: **سير نَفِقٌ** yani kesilen; Lebîd dedi ki:
“Şiddetle ve onun benzeri yakınlıkla yükseltilmiş,
suya varış için; ne **نَفِق** ne de **مَسْؤُوم**.”
Yani kesilmeyen koşu. Ve koşusu çabuk kesilen at: **فرس نَفِقُ الجَرْي**; Alkame b. Abede bir devekuşunu vasfederek dedi ki:
“Yürüyüşünde ona **نَفِقٌ** (kesilme) artırmaz,
ne de şiddetli koşunun altında **الزَّفيف** **مَسْؤُوم**.”
Ve **النَّفَقُ**: yerde başka bir yere uzanan bir tünel; **التهذيب**’de: onun
başka bir yere çıkışı vardır. Meselde: “**ضَلَّ دُرَيْصٌ نَفَقه**” yani deliği. Tenzîlde:
“eğer gücün yetiyorsa yerde bir **نَفَقاً** arayasın”; çoğulu **أَنْفَاق**; İmru’ul-Kays onu
fare deliğine benzeterek bir atı vasfederek dedi:
“Onları deliklerinden **أَنْفاقِهِنَّ** gizledi; sanki
onları gizleyen, toplayan bir akşam yağmurudur.”
Ve **النُّفَقةُ** ve **النَّافِقاء**: keler ve yervû‘ (çöl faresi) deliği; denildi ki: **النُّفقة**
ve **النافِقاء**, yervû‘un deliğinden incelttiği yerdir; eğer **القاصِعاء** tarafından gelinirse
**النافِقاء**yı başıyla vurur da çıkar. Ve yervû‘ **نَفِقَ** ve **نَفَق** ve **انْتَفَقَ** ve **نَفَّق**:
ondan çıktı. Ve kazıcı **تَنَفَّقَه** ve **انْتَفقه**: onu **نافِقائه**nden çıkardı; bazıları onu
şeytan için mecaz yaptı da dedi:
“Şeytan ensesinde **قَصَّعَ** edince,
onu ikiz ip ile **تَنَفَّقْناهُ**.”
Yani onu, keleri **نافِقائه**nden çıkarır gibi çıkardık. Ve keler ve yervû‘ **أَنْفَقَ** eder,
ona yumuşak davranmayıp da **ينْتَفِقَ** edip gitmesine sebep olduğunda. İbnü’l-A‘râbî: yervû‘un **قُصَعَةُ**
şudur: bir çukur kazar, sonra kapısını kendi toprağıyla kapatır; o toprağa **الدَّامّاء** denir; sonra
başka bir kazı kazar, ona **النافِقاء** ve **النُّفَقَة** ve **النَّفَق** denir; onu delip geçirmez,
fakat onu kazıp inceltir; **قاصِعائه** tarafından üzerine gelinince **النافِقاء**ya koşar,
onu başıyla vurur ve oradan sıyrılıp çıkar; **النُّفَقَةِ** toprağına **الراهِطَاء** denir;
ve okudu:
“Ve **الرُّدَيْن**’in annesi—her ne kadar kendini öne sürse de—
kerem ahlâkını bilen biriyle (bile),
Şeytan ensesinde **قَصَّع** edince
onu ikiz ip ile **تَنَفّقْناه**.”
Yani ensesinin **قاصعاء**sında sakin olunca onu **تنفَّقناه** yani yervû‘u **نافقائه**nden çıkarır gibi çıkardık. Asma‘î **القاصعاء** hakkında dedi:
ona bu ad ancak şu sebeple verilmiştir: yervû‘ deliğin toprağını çıkarır, sonra onunla ötekinin ağzını kapatır; “yaradan kanla **قَصَع** etti”
sözünden, yani onunla dolduğunda; ve ona **الدامَّاء** denmiştir çünkü deliğin toprağını çıkarır ve onunla ötekinin ağzını sıvar; “tencereni **ادْمُمْ** et”
yani onu dalak ve kül ile sıva sözünden. Ve denir: yervû‘ **نافَقَ** ettiğinde, **نافِقائه**ne girdiğinde; ve **قَصَّع** ettiğinde, **القاصِعاء**dan çıktığında. Ve **تَنَفَّق**:
çıktı; Zü’r-Rumme dedi ki:
“Onu semirtmek istediklerinde **تَنَفَّقا**.”
Ebû Ubeyd: **المنافقُ**a **مُنافقاً** denmesi **النَّفَق**tan dolayıdır; o, yerdeki tüneldir; denildi ki: ancak
**مُنافقاً** denmiştir çünkü yervû‘ gibi **نافَقَ** etti; o, **نافِقاء**sına girmesidir. Denir: onunla **نفق** etti ve **نافَقَ** etti; onun başka bir deliği vardır, ona **القاصِعاء** denir; istenince **قَصَّع** eder de
**القاصِعاء**dan çıkar; o, **النافِقاء**ya girer ve **القاصِعاء**dan çıkar; yahut **القاصِعاء**ya girer ve **النافِقاء**dan çıkar; işte
**المُنافق** böyle yapar denir: İslâm’a girer, sonra ondan, girdiği yüzün dışında bir yüzden çıkar. Cevherî: ve **النافِقاء** yervû‘un deliklerinden biridir; onu gizler ve başkasını gösterir; o, incelttiği yerdir; **القاصِعاء** tarafından gelinince
**النافِقاء**yı başıyla vurur da **انْتَفَق** yani çıktı; çoğulu **النَّوَافِقُ**. İbn Berrî dedi ki: yervû‘un delikleri yedidir:
**القاصِعاء** ve **النافِقاء** ve **الدامَّاء** ve **الراهِطاءُ** ve **العَانِقاء** ve **الحَاثياء** ve **اللُّغَزُ**; o, **اللُّغَّيْزَى** da denir.
Ebû Zeyd dedi ki: onlar **النافِقاء** ve **النُّفَقاء** ve **النُّفَقة** ve **الرُّهطاء**
ve **الرُّهَطة** ve **القُصَعاء** ve **القُصَعة**; ve **فاعِلاء** vezninde gelenler de: **حاوياء** ve **سافياءُ**
ve **سابياء** ve **السموأَل ابن عادِياء**; ve **الخافِيَاء** cinler; ve **الكارِـاء**
(* “**الكارـاء**” asılda noktasız böyledir) ve **اللأَّوِياء** ve **الجاسِياء** sertlik için,
ve **البَالغاء** ayak bilekleri için, ve **بنُو قَابِعاء** sövme için. Ve **النُّفَقة**,
**الهُمَزة** misali: **النَّافِقاء**; ondan dersin: yervû‘ **نَفَّق** etti, **تَنْفيقاً**; ve **نافَقَ** yani
**نافِقائه**ne girdi; bundan dinde **المُنافق**ın اشتقاقı. Ve **النِّفاق**, kesra ile: **المنافِق**in fiilidir. Ve **النِّفاقُ**:
İslâm’a bir yüzden girip ondan başka bir yüzden çıkmaktır; yervû‘un **نَافِقَاء**sından türetilmiştir; İslâmî (bir terim)dir; ve
**نافَقَ** etti, **مُنافَقَةً** ve **نِفاقاً**. Hadîste **النِّفاق**ın ve ondan isim ve fiil olarak türeyenlerin zikri çokça tekrar etmiştir; o,
kendisine mahsus mânâ ile Arapların bilmediği İslâmî bir isimdir; o, küfrünü örter ve imanını gösterir; her ne kadar
dildeki aslı bilinen olsa da. Denir: **نافَقَ يُنافِق مُنافقة ونِفاقاً**; o, **النافِقاء**dan alınmıştır,
**النَّفَق**tan değil; o, yerdeki tüneldir ki onda gizlenir; küfrünü gizlemesi için. Hanzala hadîsinde:
“**نافَقَ حَنْظَلة**”; muradı: Peygamberin yanında olduğunda—Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun—
ihlâs gösterir ve dünyadan zühd eder; ondan çıkınca, üzerinde bulunduğu şeyi bırakır ve ona rağbet eder; sanki
kendi nefsine müsamaha etmeyi razı olmadığı bir tür zâhir ve bâtın gibidir. Hadîste: “bu ümmetin
**مُنافِقِي**nin çoğu onun **قُرَّاؤها**sıdır”; burada **النِّفاق** ile murad riyadır; çünkü ikisi de
bâtında olanın dışında bir şeyi izhar etmektir. Ebû Vecze’nin sözü:
“Boyun eğmiş develeri sevk eder; onu kuşatırlar,
yanakları eğik, kılları **نوَافِقَ الأَوْبَارِ**.”
Yani semizlikten kılları dökülmüştür. **نوادر الأَعراب**’da: develer **أَنْفَقَت** ettiğinde,
semizlikten kılları döküldüğünde. Dediler ki: yara **نَفَق** ettiğinde, kabuk bağlayıp soyulduğunda; ve denir:
**زيْت انفاق**; Recez şairi dedi ki:
“Bir erkek devenin şakşak sesi duyduklarında,
sararmışı, **زيت الانْفاق** gibi keserler.”
Ve **النَّافِقة**: miskin **نافِقة**si; dâhildir (yabancı kelimedir); o, misk faresi ve onun kabıdır.
Ve **مالك بن المُنْتَفِقِ** ed-Dabbî, **بني صُبَاح بن طريف**’ten biridir; **بِسْطَامِ
بن قَيْس**’in katilidir.
Ve **النُّفَيْقُ**: bir yer. Ve **نَيْقَقُ القميص والسراويل**: bilinen (şey)dir; o, Farsçadır, Arapçalaştırılmıştır; o,
**المُنَفَّقُ**tur; denildi ki **النَّيْقَقُ** dâhildir; **نَيْفق السراويل**. Cevherî:
**ونيفق السروايل** onun geniş olan yeridir; avam **نِيفَق** der, **النون**u kesra ile; ve **المُنْتَفِقُ**:
bir adam adıdır.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ن ف ق * * نَفَقَتِ * الدابة ماتت وبابه دخل و * نَفَقَ * البيع ينفُقُ بالضم * نَفَاقا * راج و * النِّفَاقُ * بالكسر فعل * المُنَافِقِ * و * أَنْفَقَ * الرجل افتقر وذهب ماله ومنه قوله تعالى ﴿إذاً لأمسكتم خشية الإنفاق﴾ وأنفق الدراهم من النَّفقة و * النَّفَقُ * بفتحتين سرب في الأرض له مخلص إلى مكان و * نَيْفَقُ * السراويل الموضع المتسع والعامة تقوله بكسر النون

##### Türkçe

* ن ف ق * **نَفَقَتِ** **الدابة**: öldü; ve babı: girdi. Ve **نَفَقَ** **البيع**: (başına) **بالضم** ile **ينفُقُ**; **نَفَاقا**: revaç buldu. Ve **النِّفَاقُ**: **بالكسر** ile, **المُنَافِقِ** fiilidir. Ve **أَنْفَقَ** **الرجل**: fakirleşti ve malı gitti; ve ondan Yüce Allah’ın sözü: ﴿إذاً لأمسكتم خشية الإنفاق﴾; ve **أنفق** **الدراهم**: **النَّفقة**’den. Ve **النَّفَقُ**: iki fetha ile, yerde bir tünel; onun bir çıkışı, bir yere (ulaşır). Ve **نَيْفَقُ** **السراويل**: geniş yer; ve avam onu **بكسر النون** ile söyler.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

نفق البيع ينفق نفاقا، كسحاب: راج، وكذلك السلعة تنفق: إذا غلت ورغب فيها، ونفق الدرهم نفاقا كذلك، وهذه عن اللحياني، كأنه قل فرغب فيه. ومن المجاز: نفقت السوق أي: قامت وراجت. ومن المجاز: نفق الرجل، وكذا الدابة كالفرس والبغل، وسائر البهائم، ينفق نفوقا بالضم: ماتا، قال ابن بري وأنشد ثعلب:
  فما أشياء نشريها بـمـال                      فإن نفقت فأكسد ما تكون وفي حديث ابن عباس: والجزور نافقة أي: ميتة. وقال الشاعر:
  نفق البغل وأودى سرجـه                      في سبيل الله سرجي وبغل ورواية ابن بري: سرجي والبغل. ثم إن ظاهر سياق المصنف كالجوهري وغيره من الأئمة أنه من حد كتب لا غير. قال شيخنا: وزاد ابن القطاع أنه يقال: نفقت الدابة، كفرح، ووافقه ابن السيد في الفرق، فتأمل ذلك. ونفق الجرح نفوقا: تقشر وهو مجاز. ونفق ماله ودرهمه وطعامه كفرح ونصر نفقا ونفاقا: نفد وفني وذهب، أو نقص أو قل فرغب فيه وراج، وهذا عن اللحياني. والنفاق ككتاب: فعل المنافق وهو الدخول في الإسلام من وجه، والخروج عنه من آخر، وقد نافق منافقة ونفاقا، وقد تكرر في الحديث النفاق وما تصرف منه اسما وفعلا، وهو اسم إسلامي لم تعرفه العرب بالمعنى المخصوص به، وهو الذي يستر كفره، ويظهر إسمانه، وإن كان أصله في اللغة معروفا، صرح بذلك ابن فارس وابن الأثير، وعقد له السيوطي في المزهر نوعا خاصا، وبسطه الشهاب في العناية، وفي مواضع من شرح الشفاء. ونقل الصاغاني عن ابن الأنباري - في الاعتلال لتسمية المنافق منافقا - ثلاثة أقوال: أحدها: أنه سمي به لأنه يستر كفره ويغيبه، فشبه بالذي يدخل النفق، وهو السرب، يستتر فيه. والثاني: أنه نافق كاليربوع، فشبه به؛ لأنه يخرج من الإيمان من غير الوجه الذي دخل فيه. والثالث: أنه سمي به لإظهاره غير ما يضمر، تشبيها باليربوع، فكذلك المنافق ظاهره إيمان وباطنه كفر. قلت: وعلى هذا يحمل حديث: أكثر منافقي هذه الأمة قراؤها، أراد بالنفاق هنا الرياء؛ لأن كلاهما إظهار غير ما في الباطن. والنفاق أيضا: جمع نفقة محركة، كثمرة وثمار. وحكى اللحياني: نفقت نفاقهم كفرح، أي: فنيت نفقاتهم ونفدت. ورجل منفاق بالكسر: كثير النفقة لما يصرفه من الدراهم وغيرها. ومن المجاز: فرس نفق الجري، ككتف: إذا كان سريع انقطاعه نقله الجوهري، وأنشد لعلقمة بن عبدة يصف ظليما:

  فلا تزيده في مشـيه نـفـق                      ولا الزفيف دوين الشد مسؤوم

  أي: عدو غير منقطع. والنفيق كزبير: ع. ونافقان: ة بمرو. والنفق، محركة: سرب في الأرض مشتق الى موضع آخر. وفي الصحاح والتهذيب: له مخلص الى مكان آخر. ومنه قوله تعالى: )فإن استطعت أن تبتغي نفقا في الأرض أو سلما في السماء(. وانتفق الرجل: دخله. وفي المثل: ضل دريص نفقه أي: جحره، كما في الصحاح. يضرب لمن يعيا بأمره، ويعد حجة لخصمه، فينسى عند الحاجة، وقد ذكر في د ر ص. والنفقة بهاء: ما تنفقه من الدراهم ونحوها على نفسك وعلى العيال. والنافقة: نافجة المسك. وجبل. والنافقاء، والنفقة، كهمزة: إحدى جحرة اليربوع، يكتمها ويظهر غيرها وهو موضع يرققه، فإذا أتي من قبل القاصعاء ضرب النافقاء برأسه، فانتف أي: خرج، والجمع النوافق، كما في الصحاح. وقال أبو عبيد: وله جحر آخر يقال له: القاصعاء، فإذا طلب قصع، فخرج من القاصعاء، فهو يدخل في النافقاء، ويخرج من القاصعاء، أو يدخل في القاصعاء ويخرج من النافقاء. وقال ابن الأعرابي: قصعة اليربوع: أن يحفر حفيرة، ثم يسد بابها بترابها - ويسمى ذلك التراب الداماء - ثم يحفر حفرا آخر يقال له: النآفقاء، والنفقة، والنفق، فلا ينفذها، ولكنه يحفرها حتى ترق، فإذا أخذ عليه بقاصعائه عدا الى النافقاء، فضربها برأسه ومرق منها. وتراب النفقة يقال له: الراهطاء. وقال ابن بري: جحرة اليربوع سبعة: القاصعاء، والنافقاء، والداماء، والراهطاء، والعانقاء، والحاثياء، واللغيزى. وقال أبو زيد: النافقاء، والنفقاء، والنفقة، والراهطاء، والرهطة، والقصعاء، والقصعة. ونفق اليربوع كنصر، وسمع، ونفق تنفيقا، وانتفق: خرج من نافقائه. ونيفق السراويل، بالفتح: الموضع المتسع منه. قال الجوهري: والعامة تقول: نيفق، بكسر النون. وقال غيره: وكذلك نيفق القميص، وهو فارسي معرب. قلت: فإذن ينبغي أن يذكر في تركيب مستقل. وأنفق لازم متعد، يقال: أنفق: إذا افتقر وذهب ماله. وأنفق ماله: أنفده وأفناه، وقوله تعالى: )إذا لأمسكتم خشية الإنفاق( أي: خشية الفناء والنفاد وقال قتادة: أي خشية إنفاقه، والكلام عليه كالكلام على أملق، وقد تقدم. كاستنفقه أي أنفقه وأذهبه. ومنه حديث خالد بن زيد الجهني رضي الله عنه: فإن جاء أحد يخبرك بها وإلا فاستنفقها نقله الزمخشري والصاغاني. وأنفق القوم: نفقت سوقهم أي: راجت. ومن المجاز: أنفقت الإبل: إذا انتشرت. وفي النوادر: انتثرت بالثاء أوبارها سمنا أي: عن سمن. ونفق السلعة تنفيقا: روجها ورغب فيها. ومنه حديث ابن عباس رضي الله عنهما: لا ينفق بعضكم بعضا أي: لا يقصد أن يروج سلعته على جهة النجش، فإنه يزيادته فيها يرغب السامع، فيكون قوله سببا لابتياعها، ومنفقا لها، وكذا الحديث: المنفق سلعته بالحلف الكاذب كأنفقها ينفقها إنفاقا. والمنتفق: أبو قبيلة، وهو المنتفق بن عامر بن عقيل بن كعب بن ربيعة بن عامر بن صعصعة. ومالك بن المنتفق الضبي: أحد بني صباح بن طريف، قاتل بسطام بن قيس بن مسعود الشيباني. قلت: والذي في أنساب أبي عبيد القاسم بن سلام أن قاتل بسطام بن قيس هو عاصم بن خليفة بن معقل بن صباح بن طريف بن زيد بن عمرو بن عامر بن ربيعة بن كعب بن ربيعة بن ثعلبة بن سعد بن ضبة، فانظر ذلك. ومن المجاز: نافق في الدين: إذا ستر كفره، وأظهر إيمانه، ومصدره النفاق، وقد تقدم ما فيه، وهو مأخوذ من قولهم: نافق اليربوع: إذا أخذ في نافقائه، وكذلك نفق به كانتفق، وذلك إذا أتى في قاصعائه. وتنفقته: استخرجته من نافقائه بالحرش، واستعاره بعضهم للشيطان، أنشد ابن الأعرابي:

  وما أم الـردين وإن أدلـت                      بعالمة بأخلاق الـكـرام
  إذا الشيطان قصع في قفاها                      تنفقناه بالحـبـل الـتـؤام أي: استخرجناه استخراج الضب من نافقائه. ومما يستدرك عليه: في الحديث: اليمين الكاذبة منفقة للسلعة، ممحقة للبركة أي: هي مظنة لنفاقها وموضع له. وأنفقوا: نفقت أموالهم. وجمع النفقة أنفاق. وكذلك جمع النفق بمعنى السرب. واستعاره امرؤ القيس لجحرة الفئرة، فقال يصف فرسا:
  خفاهن من أنفاقهن كـأنـمـا                      خفاهن ودق من عشي مجلب ونفق السعر نفوقا: كثر مشتروه، عن الليث. وأنفق الرجل: وجد نفاقا لمتاعه. وفي المثل: من باع عرضه أنفق أي: من شاتم الناس شتم. ومعناه أنه يجد نفاقا بعرضه ينال منه. ومنه قول كعب بن زهير رضي الله عنه:
  أبيت ولا أهجو الصديق ومن يبع                      بعرض أبيه في المعاشر ينفق أي: يجد نفاقا، والباء مقحمة في قوله: بعرض أبيه. ونفقت الأيم تنفق نفاقا: إذا كثر خطابها. وفي حديث عمر: من حظ المرء نفاق أيمه أي: من سعادته أن تخطب نساؤه من بناته وأخواته، ولا يكسدن كساد السلع التي لا تنفق. وانتفق الحارش اليربوع: استخرجه من نافقائه. وأنفق الضب، والسربوع: إذا لم يرفق به حتى ينتفق ويذهب. وقول أبي وجزة:
  يهدي قلائص خضعا يكنفنه                      صعر الخدود نوافق الأوبار أي: نسلت أوبارها من السمن. وزيت أنفاق: غض. قال الراجز:
  إذا سمعن صوت فحل شقشاق
  قطعن مصفرا كزيت الأنفاق وقد ذكر في ف و ق. وفي المثل: دون ذا وينفق الحمار، وأصله أن إنسانا أراد بيع حمار له، فقال لمشور: أطر حماري ولك علي جعل، فلما دخل به السوق قال له المشور: هذا حمارك الذي كنت تصيد عليه الوحش، فقال الرجل: دون ذا وينفق الحمار أي: الزم قولا دون الذي تقول، أي: أقل منه والحمار ينفق الآن دون هذا، والواو للحال. ومنفق السراويل، كمعظم: نيفقها. يقال: وسع منفقها، وخدل مسوقها، وأحكم منطقها، كما في الأساس. وطعام نفق، ككتف: نقيض نزل، وهو الذي لا ريع له. ونفق روحه: خرج، وهو مجاز. وكذا امرأة نفق، بضمتين: إذا كانت تفق عند الأزواج، وتحظى عندهم.

##### Türkçe

**نفق البيع** **ينفق** **نفاقا**، **كسحاب**: revaç buldu; ve aynı şekilde meta **تنفق**: pahalandığı ve ona rağbet edildiği zaman; ve dirhem de **نفق** **نفاقا** aynı şekilde; bu, **اللحياني**’dendir; sanki azaldı da ona rağbet edildi. Ve mecazdan: **نفقت السوق** yani: ayakta durdu ve revaç buldu. Ve mecazdan: adam **نفق**; ve yine binek hayvanı da, at ve katır gibi, ve diğer bütün hayvanlar, **ينفق** **نفوقا** (ضم ile): ikisi öldü; İbn Berrî dedi ve Sa‘leb okudu:

  Artık satın aldığımız şeyler mal ile değildir
  çünkü eğer **نفقت** olursa, en durgun olan ne ise odur

İbn Abbâs’ın hadîsinde: ve deve **نافقة** yani: ölü. Şair dedi:

  Katır **نفق** ve eyeri helâk oldu
  Allah yolunda benim eyerim ve katır

İbn Berrî’nin rivayeti: benim eyerim ve katır. Sonra, musannifin siyakının zahiri, Cevherî ve diğer imamlar gibi, onun ancak kitapların sınırından olduğu, başka değil, şeklindedir. Şeyhimiz dedi: İbnü’l-Kattâ‘ da artırdı ki şöyle denir: binek hayvanı **نفقت**، **كفرح**; ve İbnü’s-Seyyid de onu farkta tasdik etti; öyleyse bunu düşün. Ve yara **نفق** **نفوقا**: kabuklandı; ve o mecazdır. Ve malı, dirhemi ve yiyeceği **نفق**، **كفرح** ve **نصر**; **نفقا** ve **نفاقا**: tükendi ve yok oldu ve gitti; yahut azaldı yahut az oldu da ona rağbet edildi ve revaç buldu; bu, **اللحياني**’dendir. Ve **النفاق**، **ككتاب**: münafığın fiilidir; o, bir yönden İslâm’a girmek, başka bir yönden ondan çıkmaktır; ve **نافق** **منافقة** ve **نفاقا**; ve hadîste **النفاق** ve ondan isim ve fiil olarak türeyen şey tekrar etmiştir; ve o, özel anlamıyla Arapların tanımadığı İslâmî bir isimdir; o, küfrünü örten ve imanını açığa vuran kimsedir; her ne kadar onun aslı dilde bilinir ise de; bunu İbn Fâris ve İbnü’l-Esîr açıkça söylemiştir; Süyûtî **المزهر**’de ona özel bir tür bağladı; Şihâb da **العناية**’de ve **شرح الشفاء**’nın yerlerinde onu genişletti. Ve Sâgânî, İbnü’l-Enbârî’den nakletti — münafığın münafık diye adlandırılmasının gerekçelendirilmesinde — üç görüş: birincisi: küfrünü örttüğü ve gizlediği için onunla adlandırıldı; böylece **النفق**’a, yani yeraltı geçidine, o da **السرب**’dır, giren kimseye benzetildi; onda gizlenir. İkincisi: o, jerboa gibi **نافق** etti; böylece ona benzetildi; çünkü girdiği yüzün dışında bir yüzden imandan çıkar. Üçüncüsü: içindekinin dışında olanı göstermesi sebebiyle onunla adlandırıldı; jerboa’ya benzetme olarak; işte böylece münafığın zahiri iman, bâtını küfürdür. Dedim: buna göre şu hadîs taşınır: “Bu ümmetin münafıklarının çoğu onun kurrâsıdır”; burada **النفاق** ile riyayı kastetti; çünkü ikisi de bâtında olanın dışında olanı göstermektir. Ve **النفاق** ayrıca: harekeli **نفقة**’nın çoğulu; **كثمرة** ve **ثمار** gibi. Ve **اللحياني** hikâye etti: onların **نفاقهم**’i **نفقت**، **كفرح**; yani: nafakaları yok oldu ve tükendi. Ve kesre ile **منفاق** adam: dirhemler ve başkalarından sarf ettiği şey sebebiyle çok nafaka yapan. Ve mecazdan: at, koşuda **نفق الجري**، **ككتف**: kesilmesi çabuk olduğu zaman; Cevherî onu nakletti; ve ‘Alkame b. ‘Abede’den, bir devekuşunu vasfederken, okudu:

  Yürüyüşünde ona **نفق** artırmaz
  ne de şiddetin altında, zıplama, kınanmış

yani: kesintisiz koşu. Ve **النفيق**، **كزبير**: bir yer adıdır. Ve **نافقان**: Merv’de bir köy. Ve **النفق** (harekeli): yerde başka bir yere doğru türeyen bir tünel. Ve **الصحاح** ve **التهذيب**’de: onun başka bir yere bir çıkışı vardır. Ondan, Yüce Allah’ın sözü: “Eğer gücün yetiyorsa yerde bir **نفقا** yahut gökte bir merdiven arayasın.” Ve adam **انتفق**: ona girdi. Ve meselde: **ضل دريص نفقه** yani: deliği; **الصحاح**’ta olduğu gibi. İşini yapmaktan aciz kalan ve hasmına delil sayılan, ihtiyaç anında unutan kimse için darb-ı mesel yapılır; ve **د ر ص**’ta zikredilmiştir. Ve **النفقة** (هاء ile): dirhemler ve benzerlerinden kendine ve aileye harcadığın şey. Ve **النافقة**: miskin şişkinliği. Ve bir dağ. Ve **النافقاء** ve **النفقة**، **كهمزة**: jerboa’nın deliklerinden biri; onu gizler ve başkasını gösterir; o, incelttiği bir yerdir; eğer **القاصعاء** tarafından gelinirse, **النافقاء**’yı başıyla vurur da **انتف** yani: çıktı; çoğulu **النوافق**; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ebû ‘Ubeyd dedi: onun başka bir deliği vardır, ona **القاصعاء** denir; eğer aranırsa **قصع** eder; böylece **القاصعاء**’dan çıkar; o, **النافقاء**’ya girer ve **القاصعاء**’dan çıkar; yahut **القاصعاء**’ya girer ve **النافقاء**’dan çıkar. İbnü’l-A‘râbî dedi: jerboa’nın **قصعة**’si: bir çukur kazması, sonra kapısını toprağıyla kapatmasıdır — o toprağa **الداماء** denir — sonra başka bir kazı kazmasıdır; ona **النآفقاء** ve **النفقة** ve **النفق** denir; onu delip geçirmez; fakat onu kazıp inceltir; eğer **قاصعائه** tarafından üzerine gelinirse, **النافقاء**’ya koşar; onu başıyla vurur ve ondan sıyrılıp çıkar. Ve **النفقة**’nın toprağına **الراهطاء** denir. İbn Berrî dedi: jerboa’nın delikleri yedidir: **القاصعاء**، **النافقاء**، **الداماء**، **الراهطاء**، **العانقاء**، **الحاثياء**، **اللغيزى**. Ebû Zeyd dedi: **النافقاء**، **النفقاء**، **النفقة**، **الراهطاء**، **الرهطة**، **القصعاء**، **القصعة**. Jerboa **نفق**، **كنصر** ve **سمع**; ve **نفق** **تنفيقا**; ve **انتفق**: **نافقائه**’sinden çıktı. Ve **نيفق السراويل** (fetih ile): onun geniş yeri. Cevherî dedi: avam **نيفق** der, **النون**’u kesre ile. Başkası dedi: aynı şekilde **نيفق القميص**; ve o, Arapçalaştırılmış Farsçadır. Dedim: öyleyse müstakil bir terkîbde zikredilmesi gerekir. Ve **أنفق** lâzım ve müteaddîdir; denir: **أنفق**: fakirleştiği ve malı gittiği zaman. Ve **أنفق ماله**: onu tükettirdi ve yok etti; ve Yüce Allah’ın sözü: “Eğer siz tutsaydınız, **الإنفاق** korkusuyla” yani: yok olma ve tükenme korkusuyla. Katâde dedi: yani onu harcama korkusuyla; ve onun üzerindeki söz, **أملق** üzerindeki söz gibidir; ve daha önce geçti. **كاستنفقه** yani: onu harcattı ve onu götürdü. Ondan, Hâlid b. Zeyd el-Cühenî’nin hadîsi, Allah ondan razı olsun: “Eğer biri gelip sana onunla haber verirse; yoksa onu **فاستنفقها**”; Zemahşerî ve Sâgânî onu nakletti. Ve kavim **أنفق** etti: onların pazarı **نفقت** yani: revaç buldu. Ve mecazdan: develer **أنفقت**: yayıldığı zaman. Ve **النوادر**’de: **انتثرت** (ث ile) yünleri semizlikten, yani: semizlik sebebiyle. Ve meta **نفق** **تنفيقا**: onu revaçlandırdı ve ona rağbet ettirdi. Ondan, İbn Abbâs’ın hadîsi, Allah ikisinden razı olsun: “Biriniz birinizi **لا ينفق** etmesin” yani: neceş yoluyla metasını revaçlandırmayı kastetmesin; çünkü onda artırmasıyla dinleyeni rağbet ettirir; böylece sözü onun satın alınmasına sebep olur ve onu **منفقا** eder. Ve yine hadîs: “Yalan yeminle metasını **المنفق** eden” yani: onu **كأنفقها**; **ينفقها** **إنفاقا**. Ve **المنتفق**: bir kabilenin babasıdır; o, **المنتفق بن عامر بن عقيل بن كعب بن ربيعة بن عامر بن صعصعة**’dır. Ve **مالك بن المنتفق الضبي**: **بني صباح بن طريف**’ten biridir; **بسطام بن قيس بن مسعود الشيباني** ile çarpıştı. Dedim: Ebû ‘Ubeyd el-Kâsım b. Selâm’ın ensâbında olan şudur ki: **بسطام بن قيس**’in katili **عاصم بن خليفة بن معقل بن صباح بن طريف بن زيد بن عمرو بن عامر بن ربيعة بن كعب بن ربيعة بن ثعلبة بن سعد بن ضبة**’dır; öyleyse buna bak. Ve mecazdan: dinde **نافق** etti: küfrünü örttüğü ve imanını açığa vurduğu zaman; masdarı **النفاق**’tır; ve onda olan şey daha önce geçti; ve o, onların sözü olan: jerboa **نافق** etti: **نافقائه**’sine girdiği zaman, sözünden alınmıştır; ve yine onunla **نفق** etti, **كانتفق** gibi; ve bu, **قاصعائه**’sinde geldiği zamandır. Ve onu **تنفقته**: **الحرش** ile onu **نافقائه**’sinden çıkardım. Bazıları onu şeytan için ödünç aldı; İbnü’l-A‘râbî okudu:

  Ve Ümmü’r-Redeyn ne ise, eğer sarkıtsa da
  kerem sahiplerinin ahlâkını bilen birini
  Şeytan onun ensesinde **قصع** edince
  onu ikiz ip ile **تنفقناه** ettik

yani: onu, kelerin **نافقائه**’sinden çıkarılması gibi çıkardık. Ve ona ilâve olarak: hadîste: “Yalan yemin, meta için **منفقة**’dır, bereket için **ممحقة**’dır” yani: onun **نفاق**’ına bir zan yeri ve onun için bir mahaldir. Ve **أنفقوا**: malları **نفقت** etti. Ve **النفقة**’nın çoğulu **أنفاق**’tır. Ve aynı şekilde **النفق**’ın, tünel manasında, çoğulu. İmru’ul-Kays onu farenin deliği için ödünç aldı; böylece bir atı vasfederek dedi:

  Onların gizlediği, onların **أنفاق**’larından, sanki
  onların gizlediği, akşamüstü getirilen bir yağmur damlasıdır

Ve fiyat **نفق** **نفوقا**: onu satın alanlar çoğaldı; Leys’ten. Ve adam **أنفق** etti: metasına **نفاقا** buldu. Ve meselde: “Kim ırzını satarsa **أنفق** eder” yani: kim insanlara söverse, sövülür. Manası: ırzıyla bir **نفاق** bulur; ondan pay alınır. Ondan, Ka‘b b. Züheyr’in sözü, Allah ondan razı olsun:

  Geceyi geçiririm ve dostu hicvetmem; ve kim satarsa
  babasının ırzıyla meclislerde, **ينفق**

yani: **نفاقا** bulur; ve **بعرض أبيه** sözünde **الباء** zâiddir. Ve dul kadın **نفقت**، **تنفق** **نفاقا**: talipleri çoğaldığı zaman. Ömer’in hadîsinde: “Kişinin nasibinden, dulunun **نفاق**’ıdır” yani: saadetinden, kızlarından ve kız kardeşlerinden olan kadınlarının istenmesidir; ve metasının **كساد**’ı gibi durgunlaşmamalarıdır; o meta ki **لا تنفق**. Ve avcı, jerboa’yı **انتفق** etti: onu **نافقائه**’sinden çıkardı. Ve keler ve jerboa **أنفق** etti: ona yumuşak davranmayıp, ta ki **ينتفق** edip gitsin. Ebû Vecze’nin sözü:

  Boyun eğmiş dişi develer hediye eder; onları kuşatır
  yanakları eğri, yünleri **نوافق**

yani: semizlikten yünleri döküldü. Ve **زيت أنفاق**: taze. Recez şairi dedi:

  Şıkşık sesli bir aygırın sesini işittiklerinde
  sararmışı, **زيت الأنفاق** gibi, keserler

ve **ف و ق**’ta zikredilmiştir. Ve meselde: “Bunun aşağısında; ve eşek **ينفق** eder”; aslı: bir insan, kendisine ait bir eşeği satmak istedi; bir dellâla dedi: “Eşeğimi sür; ve benim üzerime bir ücret.” Onu pazara sokunca, dellâl ona dedi: “Bu, onunla vahşi avladığın eşeğindir.” Adam dedi: “Bunun aşağısında; ve eşek **ينفق** eder” yani: söylediğinin aşağısında bir söze yapış; yani: ondan daha azına; ve eşek şimdi bunun aşağısında revaç bulur; ve **الواو** hâl içindir. Ve **منفق السراويل**، **كمعظم**: onun **نيفق**’i. Denir: onun **منفق**’ini genişlet; ve onun **مسوق**’unu sarkıt; ve onun **منطق**’unu sağlamlaştır; **الأساس**’ta olduğu gibi. Ve yiyecek **نفق**، **ككتف**: **نزل**’in zıddı; o, geliri olmayan şeydir. Ve ruhu **نفق** etti: çıktı; ve o mecazdır. Ve yine, iki damme ile **نفق** kadın: kocalar yanında rağbet gördüğü ve onların yanında pay sahibi olduğu zaman.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

نَفَقَتِ السُّوقُ
1 نَفَقَتِ السُّوقُ ذ The marked became brisk, its goods selling much; syn. قَامَت. (K.) ― -b2- نَفَقَ It was, or became, saleable; easy, or ready, of sale; or in much demand: see its syn. رَاجَ. ― -b3- نَفَقَتْ It (a commodity, سِلْعَة,) was in much demand: and she (a woman) was demanded in marriage by many. (Msb.) ― -b4- نَفِقَتِ الدَّراَهِمُ, inf. n. نَفَقٌ, The dirhems passed away, came to an end, or became spent or exhausted; syn. نَفِدَت. (Msb.)

نَافَقَ
3 نَافَقَ ذ He played the hypocrite in religion: (K, TA:) he pretended, to the Muslims, that he held the religion of El-Islلm, concealing in his heart another religion than El-Islلm. (Msb.) And نَافَقَ فُلاَنًا He acted with such a one hypocritically. (TK in art. دهن. [But I have not found this elsewhere.]) And نَافَقَ فِى المَحَبَّةِ [He acted the hypocrite in respect of love]. (Har, p. 505.) See خَانَ.

أَنْفَقَ
4 أَنْفَقَ ذ He expended money: and he (God or a man) dispensed gifts.

تَنَفَّفَتِ الجَزُورُ
5 تَنَفَّفَتِ الجَزُورُ ذ [The slaughtered camel became dealt out, or dispensed]. (S, K in art. شيط.) ― -b2- تَنَفَّقَ: see Har, p. 472. ― -b3- تَنَفَّقَ It (a wound) cracked in its sides, and made, in the flesh, what resembled ↓ أَنْفَاق, i. e. holes in the ground, or subterranean excavations or habitations, pl. of نَفَقٌ. (TA in art. دسم.)

نَفَقٌ
نَفَقٌ ذ : see سَرَبٌ ― -b2- أَنْفَاقٌ The hole of rats or mice. (S, TA in art. خفى:) see 1 in that art.: holes in the ground; or subterranean excavations or habitations; pl. of نَفَقٌ. (TA in art. دسم.) See 5. -A2- Also Fresh olive-oil: see فَاقٌ in art. فوق: also mentioned in art. نفق in the TA.

نَفَقَةٌ
نَفَقَةٌ ذ What one expends, of money and the like, (K, TA,) upon himself and upon his family or household. (TA.)

نَيْفَقٌ
نَيْفَقٌ ذ The part of a pair of drawers, or trousers, which is turned down at the top, and sewed, and through which the waistband, or string, passes. See نُقْبَة.

##### Türkçe

نَفَقَتِ السُّوقُ
1 **نَفَقَتِ السُّوقُ** ذ Çarşı canlandı, malları çok satılır oldu; eşanlamlısı **قَامَت**. (K.) ― -b2- **نَفَقَ** Satılır oldu; satışı kolay, yahut satışı hazır oldu; yahut çok talep edilir oldu: eşanlamlısı **رَاجَ**’a bak. ― -b3- **نَفَقَتْ** O (bir meta, **سِلْعَة**) çok talep edilir oldu: ve o (bir kadın) birçok kimse tarafından evlenme için istendi. (Msb.) ― -b4- **نَفِقَتِ الدَّراَهِمُ**, mastarı **نَفَقٌ**, Dirhemler tükendi, sona erdi, yahut harcanmış veya bitmiş oldu; eşanlamlısı **نَفِدَت**. (Msb.)

نَافَقَ
3 **نَافَقَ** ذ Dinde münafıklık yaptı: (K, TA:) Müslümanlara, İslâm dinini benimsediğini gösterdi; kalbinde İslâm’dan başka bir dini gizleyerek. (Msb.) Ve **نَافَقَ فُلاَنًا** Böyle biriyle münafıkça davrandı. (TK, md. دهن’de. [Fakat bunu başka yerde bulmadım.]) Ve **نَافَقَ فِى المَحَبَّةِ** [Sevgi hususunda münafıklık yaptı]. (Har, s. 505.) **خَانَ**’a bak.

أَنْفَقَ
4 **أَنْفَقَ** ذ Para harcadı: ve o (Allah yahut bir insan) bağışlar verdi.

تَنَفَّفَتِ الجَزُورُ
5 **تَنَفَّفَتِ الجَزُورُ** ذ [Kesilmiş deve paylaştırılır, yahut dağıtılır oldu]. (S, K, md. شيط’da.) ― -b2- **تَنَفَّقَ**: Har, s. 472’ye bak. ― -b3- **تَنَفَّقَ** O (bir yara) yanlarından çatladı ve ette, aşağıdaki **أَنْفَاق**’a benzeyen şeyi yaptı; yani yerdeki delikler, yahut yeraltı kazıları veya meskenleri; **نَفَقٌ**’un çoğulu. (TA, md. دسم’da.)

نَفَقٌ
**نَفَقٌ** ذ : **سَرَبٌ**’a bak ― -b2- **أَنْفَاقٌ** Sıçanların veya farelerin deliği. (S, TA, md. خفى’da:) o maddede 1’e bak: yerdeki delikler; yahut yeraltı kazıları veya meskenleri; **نَفَقٌ**’un çoğulu. (TA, md. دسم’da.) 5’e bak. -A2- Ayrıca taze zeytinyağı: md. فوق’da **فَاقٌ**’a bak: TA’da md. نفق’da da zikredilmiştir.

نَفَقَةٌ
**نَفَقَةٌ** ذ Kişinin, para ve benzeri şeylerden, kendisi üzerine ve ailesi yahut ev halkı üzerine harcadığı şey. (K, TA,) (TA.)

نَيْفَقٌ
**نَيْفَقٌ** ذ Bir çift donun yahut pantolonun, üstte aşağı kıvrılan ve dikilen ve içinden kuşak yahut ip geçen kısmı. **نُقْبَة**’ye bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

نَفَقَ
نَفَقَ U ( n. ac. نَفَاْق 22 ),
a.  Sold well ( merchandise ); was brisk ( market ).

b.  Was consumed; failed ( provisions & c. ).

c.  ( n. ac. نُفُوْق 27 ), Perished, died.

d.  Became excoriated.

e.  I ,  U ( n. ac. نَفْق 1 ), Crept out of its hole ( mouse ).

نَفِقَ
نَفِقَ A ( n. ac. نَفَق 4 ),
a.  see supra (b) , ( e ).

نَفَّقَ
نَفَّقَ II ,
a.  Disposed of readily; made to sell.

b.  see VIII .

نَاْفَقَ
نَاْفَقَ III ,
a.  Entered its hole ( mouse ).

b.  [ Fī ], Was a hypocrite in ( religion ).

أَنْفَقَ
أَنْفَقَ IV ,
a.  see II (a) .

b.  Impoverished himself by alms-giving &c.

c.  [ acc. &  'Ala ], Spent, lavished ( money ) over.

تَنَفَّقَ
تَنَفَّقَ V ,
a.  Unearthed ( mouse ).

b.  Asserted himself.

اِنْتَفَقَ
اِنْتَفَقَ VIII ,
a.  Crept into or out of its hole ( mouse ).

اِسْتَنْفَقَ
اِسْتَنْفَقَ X ,
a.  see IV (c) .

نَفَق
نَفَق 4 ,
a.  Hole, burrow; chink.

نَفَقَة
نَفَقَة 4t , ( pl. reg. &  نِفَاْق 23 ),
a.  Expense, expenditure, outlay, disbursements.

نَفِق
نَفِق 5 ,
a.  Short-winded ( horse ).

نُفَقَة
نُفَقَة 9t ,
a.  see 4 .

نَاْفِق
نَاْفِق 21 ,
a.  Selling well, in demand ( merchandis ).

b.  Brisk ( market ).

c.  Fieldmouse.

نَاْفِقَة
نَاْفِقَة 21t ,
a.  Bladder of the musk-cat.

b.  fem. of نَاْفِق 21 .

نِفَاْق
نِفَاْق 23 ,
a.  Hypocrisy.

b.  [ coll. ], Sacrilege.

مِنْفَاْق
مِنْفَاْق 45 ,
a.  Extravagant.

نَاْفَقَ
N. Ag. نَاْفَقَ III ,
a.  Hypocrite, dissembler.

نَاْفَقَ
N. Ac. نَاْفَقَ III [ 2 ],
a.  see 23 .

أَنْفَقَ
N. Ac. أَنْفَقَ IV ,
a.  see 4t .

نَافِقَآء
نَافِقَآء ( pl. نَوَاْفِقُ 41 ),
a.  see 4 .

نَيْفَق
نَيْفَق
a.  Seat of the trousers.

نَفَكَة
نَفَكَة
a.  see نَكَفَ نَفَقَة 4t .

##### Türkçe

**نَفَقَ**
**نَفَقَ** U (mast. ism. **نَفَاْق** 22),
a. (malı) iyi sattı; (pazar) canlı oldu.

b. Tüketildi; tükendi (erzak vb.).

c. (mast. ism. **نُفُوْق** 27), Helâk oldu, öldü.

d. Derisi soyulur hâle geldi.

e. I, U (mast. ism. **نَفْق** 1), (fare) deliğinden sürünerek çıktı.

**نَفِقَ**
**نَفِقَ** A (mast. ism. **نَفَق** 4),
a. yukarıya bak (b), (e).

**نَفَّقَ**
**نَفَّقَ** II,
a. Kolayca elden çıkardı; sattırdı.

b. VIII’e bak.

**نَاْفَقَ**
**نَاْفَقَ** III,
a. (fare) deliğine girdi.

b. [**فِي**], (din hususunda) münafıklık etti.

**أَنْفَقَ**
**أَنْفَقَ** IV,
a. II (a)’ya bak.

b. Sadaka verme vb. ile kendini fakirleştirdi.

c. [mef‘ûl ve **عَلَى** ile], (parayı) üzerine harcadı, saçtı.

**تَنَفَّقَ**
**تَنَفَّقَ** V,
a. (farenin) deliğini kazıp çıkardı.

b. Kendini ortaya koydu.

**اِنْتَفَقَ**
**اِنْتَفَقَ** VIII,
a. (fare) deliğine sürünerek girdi yahut (delikten) sürünerek çıktı.

**اِسْتَنْفَقَ**
**اِسْتَنْفَقَ** X,
a. IV (c)’ye bak.

**نَفَق**
**نَفَق** 4,
a. Delik, in; yarık.

**نَفَقَة**
**نَفَقَة** 4t, (düz. çoğ. ve **نِفَاْق** 23),
a. Masraf, harcama, gider, sarfiyat, ödemeler.

**نَفِق**
**نَفِق** 5,
a. Nefesi kısa (at).

**نُفَقَة**
**نُفَقَة** 9t,
a. 4’e bak.

**نَاْفِق**
**نَاْفِق** 21,
a. İyi satan, rağbet gören (mal).

b. Canlı (pazar).

c. Tarla faresi.

**نَاْفِقَة**
**نَاْفِقَة** 21t,
a. Misk kedisinin mesanesi.

b. **نَاْفِق** 21’in müennesi.

**نِفَاْق**
**نِفَاْق** 23,
a. Münafıklık.

b. [cem‘î], Kutsala saygısızlık.

**مِنْفَاْق**
**مِنْفَاْق** 45,
a. Savurgan.

**نَاْفَقَ**
İsm-i fâil: **نَاْفَقَ** III,
a. Münafık, iki yüzlü.

**نَاْفَقَ**
Mast. ism.: **نَاْفَقَ** III [2],
a. 23’e bak.

**أَنْفَقَ**
Mast. ism.: **أَنْفَقَ** IV,
a. 4t’ye bak.

**نَافِقَآء**
**نَافِقَآء** (çoğ. **نَوَاْفِقُ** 41),
a. 4’e bak.

**نَيْفَق**
**نَيْفَق**
a. Şalvarın oturma yeri.

**نَفَكَة**
**نَفَكَة**
a. **نَكَفَ** **نَفَقَة** 4t’ye bak.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

نفق
نَفَقَ - يَنْفُقُ - نَفَقَة - أَنْفَقَ - يُنْفِقُ - إِنْفَاق
نَفَقَ - يَنْفُقُ + الشيء أو المال: ينقص ويضيع تدريجياً متجها نحو الذهاب والنفاد
نَفَقَة: على وزن " فَعَلَة" اسم فعل بمعنى مفعول متكرر من " نَفَقَ - يَنْفُقُ ": ما يُنْفَق بشكل دوري ومتكرر: المصاريف الثابتة المتكررة
أَنْفَقَ - يُنْفِقُ + كائن + شيئاً: على وزن " أفعـَلَ  من " نَفَقَ - يَنْفُقُ ": جعله " يَنْفُقُ ": جعله ينقص تدريجياً متجها نحو الذهاب والنفاد: صرفه أو أعطاه غيره باستمرار، أو روج له ليباع وينتهي مخزونه لديه.
أَنْفَقَ - يُنْفِقُ + كائن + شيئاً + على كائن أو شيء: جعله " يَنْفُقُ ": جعله ينقص تدريجياً متجها نحو الذهاب والنفاد، وذلك بصرفه على نفع له، أو على أمر يريده أو على كائن يهمه أمره
إِنْفاق: اسم فعل "  أَنْفَقَ - يُنْفِقُ ": إنقاص المال بصرفه حتى انتهاؤه
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الضياع والطيش والخطأ عن الهدف قبيل انتهاء الحركة "، وهي:
ضَاعَ - يَضيْعُ، تَاهَ - يَتِيْهُ، ضَلَّ - يَضِلُّ، فَاتَ - يَفُوْتُ، نَفَقَ - يَنْفُقُ، خَطِئَ - يَخْطَأُ
يفرق لفظاً:
نَفَقَ - يَنْفُقُ + الشيء أو المال: ينقص تدريجياً متجها نحو الذهاب والنفاد
نَفِقَ - يَنْفَقُ + كائن + كائناً أو شيئاً: أخفاه وستره، وخاصة بإدخاله ضمن ساتر أو نفق
أنفق - يُنْفِقُ
الأمر بالإنفاق
ومما رزقناهم ينفقون	﴿الذين يؤمنون بالغيب ويقيمون الصلاة ومما رزقناهم ينفقون(3)﴾ البقرة ﴿الذين يقيمون الصلاة ومما رزقناهم ينفقون (3)﴾ الأنفال
 	﴿الذين إذا ذكر الله وجلت قلوبهم والصابرين على ما أصابهم والمقيم الصلاة ومما رزقناهم ينفقون(35)﴾ الحج ﴿والذين استجابوا لربهم وأقاموا الصلاة وأمرهم شورى بينهم ومما رزقناهم ينفقون (38)﴾ الشورى
 	﴿أولئك يؤتون أجرهم مرتين بما صبروا ويدرءون بالحسنة السيئة ومما رزقناهم ينفقون (54)﴾ القصص ﴿تتجافى جنوبهم عن المضاجع يدعون ربهم خوفا وطمعا ومما رزقناهم ينفقون (16)﴾ السجدة
وأنفقوا من ما رزقناكم من قبل أن يأتي أحدكم الموت	﴿وأنفقوا من ما رزقناكم من قبل أن يأتي أحدكم الموت فيقول رب لولا أخرتني إلى أجل قريب فأصدق وأكن من الصالحين (10)﴾ المنافقون
أنفقوا مما رزقناكم من قبل أن يأتي يوم لا بيع فيه ولا خلة ولا شفاعة	﴿ياأيها الذين آمنوا أنفقوا مما رزقناكم من قبل أن يأتي يوم لا بيع فيه ولا خلة ولا شفاعة والكافرون هم الظالمون(254)﴾ البقرة ﴿قل لعبادي الذين آمنوا يقيموا الصلاة وينفقوا مما رزقناهم سرا وعلانيةمن قبل أن يأتي يوم لا بيع فيه ولا خلال (31)﴾ إبراهيم
 	﴿الصابرين والصادقين والقانتين والمنفقين والمستغفرين بالأسحار(17)﴾ آل عمران
 	﴿وماذا عليهم لو آمنوا بالله واليوم الآخر وأنفقوا مما رزقهم الله وكان الله بهم عليما (39)﴾ النساء ﴿آمنوا بالله ورسوله وأنفقوا مما جعلكم مستخلفين فيه فالذين آمنوا منكم وأنفقوا لهم أجر كبير (7)﴾ الحديد
 	﴿وما لكم ألا تنفقوا في سبيل الله ولله ميراث السماوات والأرض لا يستوي منكم من أنفق من قبل الفتح وقاتل أولئك أعظم درجة من الذين أنفقوا من بعد وقاتلوا وكلا وعد الله الحسنى والله بما تعملون خبير(10)﴾ الحديد
ثواب الإنفاق
وما تفعلوا من خير فإن الله به عليم﴿يسألونك ماذا ينفقون قل ما أنفقتم من خير فللوالدين والأقربين واليتامى والمساكين وابن السبيل وما تفعلوا من خير فإن الله به عليم(215)﴾ البقرة ﴿وما أنفقتم من نفقة أو نذرتم من نذر فإن الله يعلمه وما للظالمين من أنصار (270)﴾ البقرة
وما تنفقوا من خير فإن الله به عليم	﴿للفقراء الذين أحصروا في سبيل الله لا يستطيعون ضربا في الأرض يحسبهم الجاهل أغنياء من التعفف تعرفهم بسيماهم لا يسألون الناس إلحافا وما تنفقوا من خير فإن الله به عليم (273)﴾ البقرة ﴿لن تنالوا البر حتى تنفقوا مما تحبون وما تنفقوا من شيء فإن الله به عليم(92)﴾ آل عمران
وما تنفقوا من خير فلأنفسكم	﴿ليس عليك هداهم ولكن الله يهدي من يشاء وما تنفقوا من خير فلأنفسكم وما تنفقون إلا ابتغاء وجه الله وما تنفقوا من خير يوف إليكم وأنتم لا تظلمون (272)﴾ البقرة ﴿فاتقوا الله ما استطعتم واسمعوا وأطيعوا وأنفقوا خيرا لأنفسكم ومن يوق شح نفسه فأولئك هم المفلحون(16)﴾ التغابن
وما تنفقوا من خير يوف إليكم وأنتم لا تظلمون	﴿ليس عليك هداهم ولكن الله يهدي من يشاء وما تنفقوا من خير فلأنفسكم وما تنفقون إلا ابتغاء وجه الله وما تنفقوا من خير يوف إليكم وأنتم لا تظلمون (272)﴾ البقرة ﴿وأعدوا لهم ما استطعتم من قوة ومن رباط الخيل ترهبون به عدو الله وعدوكم وآخرين من دونهم لا تعلمونهم الله يعلمهم وما تنفقوا من شيء في سبيل الله يوف إليكم وأنتم لا تظلمون (60)﴾ الأنفال
لهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون	﴿الذين ينفقون أموالهم بالليل والنهار سرا وعلانية فلهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون(274)﴾ البقرة ﴿الذين ينفقون أموالهم في سبيل الله ثم لا يتبعون ما أنفقوا منا ولا أذى لهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون (262)﴾ البقرة
أجر كبير	﴿آمنوا بالله ورسوله وأنفقوا مما جعلكم مستخلفين فيه فالذين آمنوا منكم وأنفقوا لهم أجر كبير (7)﴾ الحديد
والله يضاعف لمن يشاء والله واسع عليم	﴿مثل الذين ينفقون أموالهم في سبيل الله كمثل حبة أنبتت سبع سنابل في كل سنبلة مائة حبة والله يضاعف لمن يشاء والله واسع عليم(261)﴾ البقرة
إلا كتب لهم ليجزيهم الله أحسن ما كانوا يعملون	﴿ولا ينفقون نفقة صغيرة ولا كبيرة ولا يقطعون واديا إلا كتب لهم ليجزيهم الله أحسن ما كانوا يعملون (121)﴾ التوبة
وكلا وعد الله الحسنى	﴿وما لكم ألا تنفقوا في سبيل الله ولله ميراث السماوات والأرض لا يستوي منكم من أنفق من قبل الفتح وقاتل أولئك أعظم درجة من الذين أنفقوا من بعد وقاتلوا وكلا وعد الله الحسنى والله بما تعملون خبير(10)﴾ الحديد
وما أنفقتم من شيء فهو يخلفه	﴿قل إن ربي يبسط الرزق لمن يشاء من عباده ويقدر له وما أنفقتم من شيء فهو يخلفه وهو خير الرازقين(39)﴾ سبأ
قربة لهم سيدخلهم الله في رحمته	﴿ومن الأعراب من يؤمن بالله واليوم الآخر ويتخذ ما ينفق قربات عند الله وصلوات الرسول ألا إنها قربة لهم سيدخلهم الله في رحمته إن الله غفور رحيم (99)﴾ التوبة
شروط الإنفاق
ابتغاء مرضاة الله وتثبيتا من أنفسهم   ابتغاء وجه الله﴿ومثل الذين ينفقون أموالهم ابتغاء مرضاة الله وتثبيتا من أنفسهم كمثل جنة بربوة أصابها وابل فآتت أكلها ضعفين فإن لم يصبها وابل فطل والله بما تعملون بصير(265)﴾ البقرة ﴿ليس عليك هداهم ولكن الله يهدي من يشاء وما تنفقوا من خير فلأنفسكم وما تنفقون إلا ابتغاء وجه الله وما تنفقوا من خير يوف إليكم وأنتم لا تظلمون (272)﴾ البقرة
في سبيل الله	﴿مثل الذين ينفقون أموالهم في سبيل الله كمثل حبة أنبتت سبع سنابل في كل سنبلة مائة حبة والله يضاعف لمن يشاء والله واسع عليم(261)﴾ البقرة ﴿وأعدوا لهم ما استطعتم من قوة ومن رباط الخيل ترهبون به عدو الله وعدوكم وآخرين من دونهم لا تعلمونهم الله يعلمهم وما تنفقوا من شيء في سبيل الله يوف إليكم وأنتم لا تظلمون (60)﴾ الأنفال ﴿وما لكم ألا تنفقوا في سبيل الله ولله ميراث السماوات والأرض لا يستوي منكم من أنفق من قبل الفتح وقاتل أولئك أعظم درجة من الذين أنفقوا من بعد وقاتلوا وكلا وعد الله الحسنى والله بما تعملون خبير(10)﴾ الحديد ﴿هاأنتم هؤلاء تدعون لتنفقوا في سبيل الله فمنكم من يبخل ومن يبخل فإنما يبخل عن نفسه والله الغني وأنتم الفقراء وإن تتولوا يستبدل قوما غيركم ثم لا يكونوا أمثالكم(38)﴾ محمد
ويتخذ ما ينفق قربات عند الله	﴿ومن الأعراب من يؤمن بالله واليوم الآخر ويتخذ ما ينفق قربات عند الله وصلوات الرسول ألا إنها قربة لهم سيدخلهم الله في رحمته إن الله غفور رحيم (99)﴾ التوبة
سرا وعلانية	﴿قل لعبادي الذين آمنوا يقيموا الصلاة وينفقوا مما رزقناهم سرا وعلانية من قبل أن يأتي يوم لا بيع فيه ولا خلال (31)﴾ إبراهيم ﴿إن الذين يتلون كتاب الله وأقاموا الصلاة وأنفقوا مما رزقناهم سرا وعلانية يرجون تجارة لن تبور (29)﴾ فاطر ﴿والذين صبروا ابتغاء وجه ربهم وأقاموا الصلاة وأنفقوا مما رزقناهم سرا وعلانية ويدرءون بالحسنة السيئة أولئك لهم عقبى الدار(22)﴾ الرعد ﴿الذين ينفقون أموالهم بالليل والنهار سرا وعلانية فلهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون (274)﴾ البقرة
بالليل والنهار	﴿الذين ينفقون أموالهم بالليل والنهار سرا وعلانية فلهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون (274)﴾ البقرة
لا يتبعون ما أنفقوا منا ولا أذى	﴿الذين ينفقون أموالهم في سبيل الله ثم لا يتبعون ما أنفقوا منا ولا أذى لهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون (262)﴾ البقرة ﴿ياأيها الذين آمنوا لا تبطلوا صدقاتكم بالمن والأذى كالذي ينفق ماله رئاء الناس ولا يؤمن بالله واليوم الآخر فمثله كمثل صفوان عليه تراب فأصابه وابل فتركه صلدا لا يقدرون على شيء مما كسبوا والله لا يهدي القوم الكافرين(264)﴾ البقرة
لم يسرفوا ولم يقتروا وكان بين ذلك قواما	﴿والذين إذا أنفقوا لم يسرفوا ولم يقتروا وكان بين ذلك قواما (67)﴾ الفرقان ﴿وأنفقوا في سبيل الله ولا تلقوا بأيديكم إلى التهلكة وأحسنوا إن الله يحب المحسنين (195)﴾ البقرة
من نفقة أو نذرتم من نذر	﴿وما أنفقتم من نفقة أو نذرتم من نذر فإن الله يعلمه وما للظالمين من أنصار (270)﴾ البقرة
في السراء والضراء	﴿الذين ينفقون في السراء والضراء والكاظمين الغيظ والعافين عن الناس والله يحب المحسنين(134)﴾ آل عمران
ذو سعة من سعته	﴿لينفق ذو سعة من سعته ومن قدر عليه رزقه فلينفق مما آتاه الله لا يكلف الله نفسا إلا ما آتاها سيجعل الله بعد عسر يسرا(7)﴾ الطلاق
ليس على الضعفاء ولا على المرضى ولا على الذين لا يجدون ما ينفقون حرج	﴿ليس على الضعفاء ولا على المرضى ولا على الذين لا يجدون ما ينفقون حرج إذا نصحوا لله ورسوله ما على المحسنين من سبيل والله غفور رحيم(91)﴾ التوبة ﴿ولا على الذين إذا ما أتوك لتحملهم قلت لا أجد ما أحملكم عليه تولوا وأعينهم تفيض من الدمع حزنا ألا يجدوا ما ينفقون (92)﴾ التوبة
ماذا ينفقون
من خير﴿يسألونك ماذا ينفقون قل ما أنفقتم من خير فللوالدين والأقربين واليتامى والمساكين وابن السبيل وما تفعلوا من خير فإن الله به عليم(215)﴾ البقرة ﴿ليس عليك هداهم ولكن الله يهدي من يشاء وما تنفقوا من خير فلأنفسكم وما تنفقون إلا ابتغاء وجه الله وما تنفقوا من خير يوف إليكم وأنتم لا تظلمون (272)﴾ البقرة
من خير	﴿ليس عليك هداهم ولكن الله يهدي من يشاء وما تنفقوا من خير فلأنفسكم وما تنفقون إلا ابتغاء وجه الله وما تنفقوا من خير يوف إليكم وأنتم لا تظلمون (272)﴾ البقرة ﴿فاتقوا الله ما استطعتم واسمعوا وأطيعوا وأنفقوا خيرا لأنفسكم ومن يوق شح نفسه فأولئك هم المفلحون(16)﴾ التغابن
من شيء	﴿لن تنالوا البر حتى تنفقوا مما تحبون وما تنفقوا من شيء فإن الله به عليم (92)﴾ آل عمران ﴿وأعدوا لهم ما استطعتم من قوة ومن رباط الخيل ترهبون به عدو الله وعدوكم وآخرين من دونهم لا تعلمونهم الله يعلمهم وما تنفقوا من شيء في سبيل الله يوف إليكم وأنتم لا تظلمون (60)﴾ الأنفال
أموالهم	﴿الذين ينفقون أموالهم بالليل والنهار سرا وعلانية فلهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون(274)﴾ البقرة ﴿الذين ينفقون أموالهم في سبيل الله ثم لا يتبعون ما أنفقوا منا ولا أذى لهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون (262)﴾ البقرة
العفو	﴿يسألونك عن الخمر والميسر قل فيهما إثم كبير ومنافع للناس وإثمهما أكبر من نفعهما ويسألونك ماذا ينفقون قل العفو كذلك يبين الله لكم الآيات لعلكم تتفكرون (219)﴾ البقرة
من طيبات ما كسبتم ومما أخرجنا لكم من الأرض ولا تيمموا الخبيث منه تنفقون مما تحبون	﴿ياأيها الذين آمنوا أنفقوا من طيبات ما كسبتم ومما أخرجنا لكم من الأرض ولا تيمموا الخبيث منه تنفقون ولستم بآخذيه إلا أن تغمضوا فيه واعلموا أن الله غني حميد(267)﴾ البقرة ﴿لن تنالوا البر حتى تنفقوا مما تحبون وما تنفقوا من شيء فإن الله به عليم (92)﴾ آل عمران
الذين لا يستجيبون لأمر الإنفاق كما أمر به الله
يبخل﴿هاأنتم هؤلاء تدعون لتنفقوا في سبيل الله فمنكم من يبخل ومن يبخل فإنما يبخل عن نفسه والله الغني وأنتم الفقراء وإن تتولوا يستبدل قوما غيركم ثم لا يكونوا أمثالكم(38)﴾ محمد
طوعا أو كرها ولا ينفقون إلا وهم كارهون	﴿قل أنفقوا طوعا أو كرها لن يتقبل منكم إنكم كنتم قوما فاسقين(53)﴾ التوبة ﴿وما منعهم أن تقبل منهم نفقاتهم إلا أنهم كفروا بالله وبرسوله ولا يأتون الصلاة إلا وهم كسالى ولا ينفقون إلا وهم كارهون (54)﴾ التوبة
رئاء الناس	﴿ياأيها الذين آمنوا لا تبطلوا صدقاتكم بالمن والأذى كالذي ينفق ماله رئاء الناس ولا يؤمن بالله واليوم الآخرفمثله كمثل صفوان عليه تراب فأصابه وابل فتركه صلدا لا يقدرون على شيء مما كسبوا والله لا يهدي القوم الكافرين(264)﴾ البقرة ﴿والذين ينفقون أموالهم رئاء الناس ولا يؤمنون بالله ولا باليوم الآخر ومن يكن الشيطان له قرينا فساء قرينا(38)﴾ النساء
يتبعون ما أنفقوا منا وأذى	﴿ياأيها الذين آمنوا لا تبطلوا صدقاتكم بالمن والأذى كالذي ينفق ماله رئاء الناس ولا يؤمن بالله واليوم الآخرفمثله كمثل صفوان عليه تراب فأصابه وابل فتركه صلدا لا يقدرون على شيء مما كسبوا والله لا يهدي القوم الكافرين(264)﴾ البقرة ﴿الذين ينفقون أموالهم في سبيل الله ثم لا يتبعون ما أنفقوا منا ولا أذى لهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون (262)﴾ البقرة
ليصدوا عن سبيل الله	﴿إن الذين كفروا ينفقون أموالهم ليصدوا عن سبيل الله فسينفقونها ثم تكون عليهم حسرة ثم يغلبون والذين كفروا إلى جهنم يحشرون(36)﴾ الأنفال ﴿ياأيها الذين آمنوا إن كثيرا من الأحبار والرهبان ليأكلون أموال الناس بالباطل ويصدون عن سبيل الله والذين يكنزون الذهب والفضة ولا ينفقونها في سبيل الله فبشرهم بعذاب أليم (34)﴾ التوبة
أنطعم من لو يشاء الله أطعمه	﴿وإذا قيل لهم أنفقوا مما رزقكم الله قال الذين كفروا للذين آمنوا أنطعم من لو يشاء الله أطعمه إن أنتم إلا في ضلال مبين(47)﴾ يس
لا تنفقوا على من عند رسول الله	﴿هم الذين يقولون لا تنفقوا على من عند رسول الله حتى ينفضوا ولله خزائن السماوات والأرض ولكن المنافقين لا يفقهون(7)﴾ المنافقون
يتخذ ما ينفق مغرما	﴿ومن الأعراب من يتخذ ما ينفق مغرما ويتربص بكم الدوائر عليهم دائرة السوء والله سميع عليم(98)﴾ التوبة ﴿ومن الأعراب من يؤمن بالله واليوم الآخر ويتخذ ما ينفق قربات عند الله وصلوات الرسول ألا إنها قربة لهم سيدخلهم الله في رحمته إن الله غفور رحيم (99)﴾ التوبة
	﴿مثل ما ينفقون في هذه الحياة الدنيا كمثل ريح فيها صر أصابت حرث قوم ظلموا أنفسهم فأهلكته وما ظلمهم الله ولكن أنفسهم يظلمون(117)﴾ آل عمران
لمن الإنفاق  على من ينفقون : على من تجب النفقة
1) على نفسه
 ﴿ضرب الله مثلا عبدا مملوكا لا يقدر على شيء ومن رزقناه منا رزقا حسنا فهو ينفق منه سرا وجهرا هل يستوون الحمد لله بل أكثرهم لا يعلمون(75)﴾ النحل
2) على الزوجات عند عقد النكاح
 ﴿ياأيها الذين آمنوا إذا جاءكم المؤمنات مهاجرات فامتحنوهن الله أعلم بإيمانهن فإن علمتموهن مؤمنات فلا ترجعوهن إلى الكفار لا هن حل لهم ولا هم يحلون لهن وآتوهم ما أنفقوا ولا جناح عليكم أن تنكحوهن إذا آتيتموهن أجورهن ولا تمسكوا بعصم الكوافر واسألوا ما أنفقتم وليسألوا ما أنفقوا ذلكم حكم الله يحكم بينكم والله عليم حكيم(10)﴾ الممتحنة ﴿وإن فاتكم شيء من أزواجكم إلى الكفار فعاقبتم فآتوا الذين ذهبت أزواجهم مثل ما أنفقوا واتقوا الله الذي أنتم به مؤمنون(11)﴾ الممتحنة
3) على الزوجات والأولاد بعد النكاح
 ﴿الرجال قوامون على النساء بما فضل الله بعضهم على بعض وبما أنفقوا من أموالهم فالصالحات قانتات حافظات للغيب بما حفظ الله واللاتي تخافون نشوزهن فعظوهن واهجروهن في المضاجع واضربوهن فإن أطعنكم فلا تبغوا عليهن سبيلا إن الله كان عليا كبيرا(34)﴾ النساء ﴿أسكنوهن من حيث سكنتم من وجدكم ولا تضاروهن لتضيقوا عليهن وإن كن أولات حمل فأنفقوا عليهن حتى يضعن حملهن فإن أرضعن لكم فآتوهن أجورهن وأتمروا بينكم بمعروف وإن تعاسرتم فسترضع له أخرى(6)﴾ الطلاق
 	﴿والوالدات يرضعن أولادهن حولين كاملين لمن أراد أن يتم الرضاعة وعلى المولود له رزقهن وكسوتهن بالمعروف لا تكلف نفس إلا وسعها لا تضار والدة بولدها ولا مولود له بولده وعلى الوارث مثل ذلك فإن أرادا فصالا عن تراض منهما وتشاور فلا جناح عليهما وإن أردتم أن تسترضعوا أولادكم فلا جناح عليكم إذا سلمتم ما آتيتم بالمعروف واتقوا الله واعلموا أن الله بما تعملون بصير(233)﴾ البقرة
4) على الثمر والحرث ( المزرعة والاستراحات )
 ﴿وأحيط بثمره فأصبح يقلب كفيه على ما أنفق فيها وهي خاوية على عروشها ويقول ياليتني لم أشرك بربي أحدا(42)﴾ الكهف
5) للوالدين والأقربين واليتامى والمساكين وابن السبيل
 ﴿يسألونك ماذا ينفقون قل ما أنفقتم من خير فللوالدين والأقربين واليتامى والمساكين وابن السبيل وما تفعلوا من خير فإن الله به عليم(215)﴾ البقرة ﴿ولا يأتل أولوا الفضل منكم والسعة أن يؤتوا أولي القربى والمساكين والمهاجرين في سبيل الله وليعفوا وليصفحوا ألا تحبون أن يغفر الله لكم والله غفور رحيم(22)﴾ النور
الإنفاق على اليتيم من ماله  	﴿ولا تقربوا مال اليتيم إلا بالتي هي أحسن حتى يبلغ أشده وأوفوا الكيل والميزان بالقسط لا نكلف نفسا إلا وسعهاوإذا قلتم فاعدلوا ولو كان ذا قربى وبعهد الله أوفوا ذلكم وصاكم به لعلكم تذكرون(152)﴾ الأنعام
6) النذر
 ﴿وما أنفقتم من نفقة أو نذرتم من نذر فإن الله يعلمه وما للظالمين من أنصار (270)﴾ البقرة
7) للفقراء
 ﴿للفقراء الذين أحصروا في سبيل الله لا يستطيعون ضربا في الأرض يحسبهم الجاهل أغنياء من التعفف تعرفهم بسيماهم لا يسألون الناس إلحافا وما تنفقوا من خير فإن الله به عليم (273)﴾ البقرة ﴿وإذا قيل لهم أنفقوا مما رزقكم الله قال الذين كفروا للذين آمنوا أنطعم من لو يشاء الله أطعمه إن أنتم إلا في ضلال مبين(47)﴾ يس
8) في سبيل الله
 ﴿وأعدوا لهم ما استطعتم من قوة ومن رباط الخيل ترهبون به عدو الله وعدوكم وآخرين من دونهم لا تعلمونهم الله يعلمهم وما تنفقوا من شيء في سبيل الله يوف إليكم وأنتم لا تظلمون (60)﴾ الأنفال ﴿الذين ينفقون أموالهم في سبيل الله ثم لا يتبعون ما أنفقوا منا ولا أذى لهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون (262)﴾ البقرة
 	﴿مثل الذين ينفقون أموالهم في سبيل الله كمثل حبة أنبتت سبع سنابل في كل سنبلة مائة حبة والله يضاعف لمن يشاء والله واسع عليم(261)﴾ البقرة
 	﴿ولا ينفقون نفقة صغيرة ولا كبيرة ولا يقطعون واديا إلا كتب لهم ليجزيهم الله أحسن ما كانوا يعملون (121)﴾ التوبة ﴿وأعدوا لهم ما استطعتم من قوة ومن رباط الخيل ترهبون به عدو الله وعدوكم وآخرين من دونهم لا تعلمونهم الله يعلمهم وما تنفقوا من شيء في سبيل الله يوف إليكم وأنتم لا تظلمون (60)﴾ الأنفال
 	﴿وما لكم ألا تنفقوا في سبيل الله ولله ميراث السماوات والأرض لا يستوي منكم من أنفق من قبل الفتح وقاتل أولئك أعظم درجة من الذين أنفقوا من بعد وقاتلوا وكلا وعد الله الحسنى والله بما تعملون خبير(10)﴾ الحديد ﴿هاأنتم هؤلاء تدعون لتنفقوا في سبيل الله فمنكم من يبخل ومن يبخل فإنما يبخل عن نفسه والله الغني وأنتم الفقراء وإن تتولوا يستبدل قوما غيركم ثم لا يكونوا أمثالكم(38)﴾ محمد
 	﴿ومن الأعراب من يؤمن بالله واليوم الآخر ويتخذ ما ينفق قربات عند الله وصلوات الرسول ألا إنها قربة لهم سيدخلهم الله في رحمته إن الله غفور رحيم (99)﴾ التوبة
 	﴿الذين ينفقون أموالهم في سبيل الله ثم لا يتبعون ما أنفقوا منا ولا أذى لهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون (262)﴾ البقرة
 	﴿وأنفقوا في سبيل الله ولا تلقوا بأيديكم إلى التهلكة وأحسنوا إن الله يحب المحسنين (195)﴾ البقرة
 	﴿ولا ينفقون نفقة صغيرة ولا كبيرة ولا يقطعون واديا إلا كتب لهم ليجزيهم الله أحسن ما كانوا يعملون (121)﴾ التوبة ﴿وما أنفقتم من نفقة أو نذرتم من نذر فإن الله يعلمه وما للظالمين من أنصار (270)﴾ البقرة
 	﴿ولا يأتل أولوا الفضل منكم والسعة أن يؤتوا أولي القربى والمساكين والمهاجرين في سبيل الله وليعفوا وليصفحوا ألا تحبون أن يغفر الله لكم والله غفور رحيم(22)﴾ النور
9) على من عند رسول الله
 ﴿هم الذين يقولون لا تنفقوا على من عند رسول الله حتى ينفضوا ولله خزائن السماوات والأرض ولكن المنافقين لا يفقهون(7)﴾ المنافقون
10) على التأليف بين قلوب المؤمنين
 ﴿وألف بين قلوبهم لو أنفقت ما في الأرض جميعا ما ألفت بين قلوبهم ولكن الله ألف بينهم إنه عزيز حكيم(63)﴾ الأنفال

 ﴿وقالت اليهود يد الله مغلولة غلت أيديهم ولعنوا بما قالوا بل يداه مبسوطتان ينفق كيف يشاء وليزيدن كثيرا منهم ما أنزل إليك من ربك طغيانا وكفرا وألقينا بينهم العداوة والبغضاء إلى يوم القيامة كلما أوقدوا نارا للحرب أطفأها الله ويسعون في الأرض فسادا والله لا يحب المفسدين(64)﴾ المائدة ﴿ضرب الله مثلا عبدا مملوكا لا يقدر على شيء ومن رزقناه منا رزقا حسنا فهو ينفق منه سرا وجهرا هل يستوون الحمد لله بل أكثرهم لا يعلمون(75)﴾ النحل
الإنفاق
 ﴿قل لو أنتم تملكون خزائن رحمة ربي إذا لأمسكتم خشية الإنفاق وكان الإنسان قتورا(100)﴾ الإسراء
نفقة
 ﴿ولا ينفقون نفقة صغيرة ولا كبيرة ولا يقطعون واديا إلا كتب لهم ليجزيهم الله أحسن ما كانوا يعملون (121)﴾ التوبة ﴿وما أنفقتم من نفقة أو نذرتم من نذر فإن الله يعلمه وما للظالمين من أنصار (270)﴾ البقرة
مختار الصحاح
● [نفق] ن ف ق: نَفَقَتِ الدابة ماتت وبابه دخل و نَفَقَ البيع ينفُقُ بالضم نَفَاقا راج و النِّفَاقُ بالكسر فعل المُنَافِقِ و أَنْفَقَ الرجل افتقر وذهب ماله ومنه قوله تعالى ﴿إذاً لأمسكتم خشية الإنفاق﴾ وأنفق الدراهم من النَّفقة و النَّفَقُ بفتحتين سرب في الأرض له مخلص إلى مكان و نَيْفَقُ السراويل الموضع المتسع والعامة تقوله بكسر النون
الراغب
نفق
- نفق الشيء: مضى ونفد، ينفق؛ إما بالبيع نحو: نفق البيع نفاقا، ومنه: نفاق الأيم، ونفق القوم: إذا نفق سوقهم؛ وإما بالموت نحو: نفقت الدابة نفوقا؛ وإما بالفناء نحو: نفقت الدراهم تنفق وأنفقتها. والإنفاق قد يكون في المال، وفي غيره، وقد يكون واجبا وتطوعا، قال تعالى: }وأنفقوا في سبيل الله﴿[البقرة/195]، و﴾أنفقوا مما رزقناكم﴿[البقرة/254] وقال:﴾لن تنالوا البر حتى تنفقوا مما تحبون وما تنفقوا من شيء فإن الله به عليم﴿[آل عمران/92]،﴾وما أنفقتم من شيء فهو يخلفه﴿[سبأ/39]،﴾لا يستوي منكم من أنفق من قبل الفتح﴿[الحديد/10] إلى غير ذلك من الآيات. وقوله:﴾قل لو أنتم تملكون خزائن رحمة ربي إذا لامسكتم خشية الإنفاق﴿[الإسراء/100] أي: خشية الإقتار، يقال: أنفق فلان: إذا نفق ماله فافتقر، فالإنفاق ههنا كالإملاق في قوله:﴾ولا تقتلوا أولادكم خشية إملاق﴿[الإسراء/31] والنفقة اسم لما ينفق، قال:﴾وما أنفقتم من نفقة﴿[البقرة/270]،﴾ولا ينفقون ينفقة﴿[التوبة/121]، والنفق: الطريق النافذ، والسرب في الأرض النافذ فيه. قال:﴾فإن استطعت أن تبتغي نفقا في الأرض﴿[الأنعام/35] ومنه: نافقاء اليربوع، وقد نافق اليربوع، ونفق، ومنه: النفاق، وهو الدخول في الشرع من باب والخروج عنه من باب، وعلى ذلك نبه بقوله:﴾إن المنافقين هم الفاسقون﴿[التوبة/67] أي: الخارجون من الشرع، وجعل الله المنافقين شرا من الكافرين. فقال:﴾إن المنافقين في الدرك الأسفل من النار{ [النساء/145] ونيفق السراويل معروف (نيفق السراويل هو الموضع المتسع منه. وهو فارسي معرب. اللسان (نفق) ).
ملخص اللسان
1.     نَفَقَ الفرسُ والدابةُ وسائر البهائم يَنْفُقُ نُفُوقاً: مات؛
2.  ونَفَقَ البيع نَفَاقاً: راج. ونَفَقت السِّلْعة تَنْفُق نَفاقاً، بالفتح: غَلَتْ ورغب فيها، وأَنْفَقَها هو ونَفَّقها. وفي الحديث: المُنَفِّق سلْعته بالحلف الكاذب؛ المُنَفِّقُ، بالتشديد: من النَّفَاق وهو ضد الكَسَاد؛وأَنْفَقَ القوم: نَفَقت سوقهم.
3.  ونَفَق مالُه ودرهمه وطعامه نَفْقاً ونَفاقاً، كلاهما: نقص وقلّ، وقيل فني وذهب. وأَنْفَقُوا: نَفَقت أَموالهم.    وأَنفَقَ الرجل إذا افتقر؛ ومنه قوله تعالى: إذاً لأَمسكتم خشية الإنْفَاقِ؛ أَي خشية الفناء والنَّفَاد. وأَنْفَقَ المال: صرفه. والنَّفقة: ما أُنِفق، والجمع   نِفاق ،ونَفِقَ الزاد يَنْفَقُ نَفَقاً أي نفد،والنَّفِقُ: السريع الانقطاعِ من كل شيء
4.     والنَّفَقُ: سَرَبٌ في الأَرض مشتق إلى موضع آخر، وفي التهذيب: له مَخْلَصٌ إلى مكان اخر. وفي التنزيل: فإن استطعت أَن تبتغي نَفَقاً في الأرض، والجمع أَنْفَاق؛ واستعاره ، والنُّفَقةُ والنَّافِقاء: جُحْر الضَّبّ واليَرْبوع، وقيل: النُّفقةُ والنافِقاء موضع يرققه اليربوع من جُحره، فإذا أُتِيَ من قبل القاصِعاء ضرب النافِقاء برأْسه فخرج. ونَفِقَ اليربوع ونَفَق وانْتَفَقَ ونَفَّق:خرج منه.
5.     سمي المنافقُ مُنافقاً للنَّفَق وهو السَّرَب في الأَرض،وقيل: إنما سمي مُنافقاً لأنه نافَقَ كاليربوع وهو دخوله نافقاءه
6.     وقد نافَقَ مُنافَقَةً ونِفاقاً، وقد تكرر  في الحديث ذكر النِّفاق وما تصرّف منه اسماً وفعلاً، وهو اسم إسلاميّ لم    تعرفه العرب بالمعنى المخصوص به، وهو الذي يَسْترُ كُفْره ويظهر إيمانَه وإن كان أَصله في اللغة معروفاً. يقال: نافَقَ يُنافِق مُنافقة ونِفاقاً،وهو مأْخوذ من النافقاء لا من النَّفَق وهو السَّرَب الذي يستتر فيه لستره كُفْره
7.     ونَفَق الجُرْح إذا تقشَّر
لسان العرب
● - نفق: نَفَقَ الفرسُ والدابةُ وسائر البهائم يَنْفُقُ نُفُوقاً: مات؛ قال    ابن بري أَنشد ثعلب:    فما أَشْياءُ نَشْرِيها بمالٍ،    فإن نَفَقَتْ فأَكْسَد ما تكونُ    وفي حديث ابن عباس: والجَزور نافقة أَي ميتة من نَفَقت الدابة إذا ماتت؛    وقال الشاعر:    نَفَقَ البغلُ وأَوْدَى سَرْجه،    في سبيل الله سَرْجي وبَغَلْ    وأورده ابن بري: سرجي والبَغَلْ.    ونَفَقَ البيع نَفَاقاً: راج. ونَفَقت السِّلْعة تَنْفُق نَفاقاً،    بالفتح: غَلَتْ ورغب فيها، وأَنْفَقَها هو ونَفَّقها. وفي الحديث: المُنَفِّق    سلْعته بالحلف الكاذب؛ المُنَفِّقُ، بالتشديد: من النَّفَاق وهو ضد    الكَسَاد؛ ومنه الحديث: اليمين الكاذبة مَنْفَقَة للسِّلْعة مَمْحَقة للبركة    أي هي مَظِنة لنفَاقها وموضع له. وفي الحديث عن ابن عباس: لا يُنَفِّقْ    بعضُكم بعضاً أَي لا يقصد أَن يُنَفِّقَ سِلْعته على جهة النَّجْش، فإنه    بزيادته فيها يرغب السامع فيكون قوله سبباً لابتياعها ومُنفِّقاً لها.    ونعفَقَ الدرهم يَنْفُق نَفَاقاً: كذلك؛ هذه عن اللحياني كأَن الدرهم قَلَّ    فرغب فيه.    وأَنْفَقَ القوم: نَفَقت سوقهم. ونَفَق مالُه ودرهمه وطعامه نَفْقاً    ونَفاقاً، كلاهما: نقص وقلّ، وقيل فني وذهب. وأَنْفَقُوا: نَفَقت أَموالهم.    وأَنفَقَ الرجل إذا افتقر؛ ومنه قوله تعالى: إذاً لأَمسكتم خشية    الإنْفَاقِ؛ أَي خشية الفناء والنَّفَاد. وأَنْفَقَ المال: صرفه. وفي التنزيل:    وإذا قيل لهم أَنْفِقُوا مما رزقكم الله؛ أَي أَنفقوا في سبيل الله    وأَطعموا وتصدقوا. واسْتَنْفَقه: أَذهبه. والنَّفقة: ما أُنِفق، والجمع    نِفاق.حكى اللحياني: نَفِدت نِفاقُ القوم ونفَقَاتهم، بالكسر، إذا نفدت وفنيت.    والنِّفاقُ، بالكسر: جمع النَّفَقة من الدراهم، ونَفِقَ الزاد يَنْفَقُ    نَفَقاً أي نفد، وقد أَنفَقت الدراهم من النَّفقة. ورجل مِنْفاقٌ أي كثير    النَّفَقة. والنَّفَقة: ما أَنفَقْت، واستنفقت على العيال وعلى نفسك.    التهذيب: الليث نَفَقَ السعر    (* قوله «السعر» كذا هو في الأصل ولعله    الشيء). يَنْفُق نُفُوقاً إذا كثر مشتروه، وأَنْفَقَ الرجل إنْفاقاً إذا وجد    نَفاقاً لمتاعه. وفي مثل من أَمثالهم: من باع عِرْضه أَنْفَقَ أَي من شاتم    الناس شُتِمَ، ومعناه أَنه يجد نَفاقاً بعِرْضه ينال منه؛ ومنه قول كعب    بن زهير:    أبِيتُ ولا أَهجُو الصديقَ، ومن يَبِعْ    بعِرْض أَبيه في المَعاشِرِ يُنْفِقِ    أَي يجد نَفاقاً، والباء مقحمة في قوله بعِرض أَبيه. ونَفَقَت الأَيّم    تَنْفُق نَفاقاً إذا كثر خُطّابها. وفي حديث عمر: من حَظّ المَرْء نَفاق    أَيّمه أَي من سعادته أن تخطب نساؤه من بناته وأَخواته ولا يَكْسَدْنَ    كَساد السِّلَع التي لا تَنْفُق. والنَّفِقُ: السريع الانقطاعِ من كل شيء،    يقال: سير نَفِقٌ أي منقطع؛ قال لبيد:    شَدّاً ومَرْفوعاً بقُرْبِ مثله    للوِرْدِ، لا نَفِق ولا مَسْؤُوم    أَي عَدْو غير منقطع. وفرس نَفِقُ الجَرْي إذا كان سريع انقطاع الجري:    قال علقمة بن عبدة يصف ظليماً:    فلا تَزَيُّده في مشيه نَفِقٌ،    ولا الزَّفيف دُوَيْن الشّدِّ مَسْؤُوم    والنَّفَقُ: سَرَبٌ في الأَرض مشتق إلى موضع آخر، وفي التهذيب: له    مَخْلَصٌ إلى مكان اخر. وفي المثل: ضَلَّ دُرَيْصٌ نَفَقه أي جُحْره. وفي    التنزيل: فإن استطعت أَن تبتغي نَفَقاً في الأرض، والجمع أَنْفَاق؛ واستعاره    امرؤ القيس لجِحَرة الفِئَرة فقال يصف فرساً:    خَفَاهُنَّ من أَنْفاقِهِنَّ، كأَنما    خَفاهنَّ ودْقٌ من عَشِيّ مُجَلِّبِ    والنُّفَقةُ والنَّافِقاء: جُحْر الضَّبّ واليَرْبوع، وقيل: النُّفقةُ    والنافِقاء موضع يرققه اليربوع من جُحره، فإذا أُتِيَ من قبل القاصِعاء    ضرب النافِقاء برأْسه فخرج. ونَفِقَ اليربوع ونَفَق وانْتَفَقَ ونَفَّق:    خرج منه. وتَنَفَّقَه الحارِشُ وانْتَفقه: استخرجه من نافِقائه؛ واستعاره    بعضهم للشيطان فقال:    إذا الشيطانُ قَصَّعَ في قَفاها،    تَنَفَّقْناهُ بالحَبْل التُّؤام    أَي استخرجناه استخراج الضَّبّ من نافِقائه. وأَنْفَقَ الضَّبّ واليربوع    إذا لم يَرْفُق به حتى ينْتَفِقَ ويذهب. ابن الأَعرابي: قُصَعَةُ    اليربوع أَن يحفر حفيرة ثم يسد بابها بترابها، ويسمى ذلك التراب الدَّامّاء، ثم    يحفر حفراً آخر يقال له النافِقاء والنُّفَقَة والنَّفَق فلا ينفذها،    ولكنه يحفرها حتى ترقّ، فإذا أُخِذَ عليه بقاصِعائه عدا إلى النافِقاء    فضربها برأْسه ومَرَق منها، وتراب النُّفَقَةِ يقال له الراهِطَاء؛    وأَنشد:وما أُمُّ الرُّدَيْنِ، وإن أَدلَّتْ،    بعالِمةٍ بأَخلاق الكِرام    إذا الشيطانُ قَصَّع في قفاها    تَنَفّقْناه بالحبْل التُّؤام    أَي إذا سكن في قاصعاء قفاها تنفَّقناه أَي استخرجناه كما يُستخرج    اليربوع من نافقائه. قال الأَصمعي في القاصعاء. إنما قيل له ذلك لأَن    اليَرْبوع يخرج تراب الجحر ثم يسدّ به فم الآخر من قولهم قَصَع الكَلْمُ بالدم    إذا امتلأَ به، وقيل له الدامَّاء لأنه يخرج تراب الجحر ويطلي به فم الآخر    من قولك ادْمُمْ قِدْرك أَي اطْلِها بالطِّحال والرَّماد. ويقال: نافَقَ    اليربوعُ إذا دخل في نافِقائه، وقَصَّع إذا خرج من القاصِعاء. وتَنَفَّق:    خرج؛ قال ذو الرمة:    إذا أَرادوا دَسْمَهُ تَنَفَّقا    أَبو عبيد: سمي المنافقُ مُنافقاً للنَّفَق وهو السَّرَب في الأَرض،    وقيل: إنما سمي مُنافقاً لأنه نافَقَ كاليربوع وهو دخوله نافقاءه. يقال: قد    نفق به ونافَقَ، وله جحر آخر يقال له القاصِعاء، فإذا طلِبَ قَصَّع فخرج    من القاصِعاء، فهو يدخل في النافِقاء ويخرج من القاصِعاء، أو يدخل في    القاصِعاء ويخرج من النافِقاء، فيقال هكذا يفعل المُنافق، يدخل في الإسلام    ثم يخرج منه من غير الوجه الذي دخل فيه. الجوهري: والنافِقاء إحدى جِحَرةَ    اليَرْبوع يكتمها ويُظْهر غيرها وهو موضع يرققه، فإذا أُتِيَ من قِبَلِ    القاصِعاء ضرب النافِقاء برأْسه فانْتَفَق أَي خرج، والجمع النَّوَافِقُ.    قال ابن بري: جِحَرة اليربوع سبعة: القاصِعاء والنافِقاء والدامَّاء    والراهِطاءُ والعَانِقاء والحَاثياء واللُّغَزُ، وهي اللُّغَّيْزَى أَيضاً.    قال أَبو زيد: هي النافِقاء والنُّفَقاء والنُّفَقة والرُّهطاء    والرُّهَطة والقُصَعاء والقُصَعة، وما جاء على فاعِلاء أَيضاً حاوياء وسافياءُ    وسابياء والسموأَل ابن عادِياء، والخافِيَاء الجنّ، والكارِـاء    (* قوله    «الكارـاء» هكذا هو في الأصل بدون نقط.) واللأَّوِياء والجاسِياء للصَّلابة    والبَالغاء للأَكارع، وبنُو قَابِعاء للسَّبّ. والنُّفَقة مثال الهُمَزة:    النَّافِقاء، تقول منه: نَفَّق اليَرْبوع تَنْفيقاً ونافَقَ أَي دخل في    نافِقائه، ومنه اشتقاق المُنافق في الدين. والنِّفاق، بالكسر، فعل    المنافِق. والنِّفاقُ: الدخول في الإسلام من وَجْه والخروُج عنه من آخر، مشتقّ    من نَافِقَاء اليربوع إسلامية، وقد نافَقَ مُنافَقَةً ونِفاقاً، وقد تكرر    في الحديث ذكر النِّفاق وما تصرّف منه اسماً وفعلاً، وهو اسم إسلاميّ لم    تعرفه العرب بالمعنى المخصوص به، وهو الذي يَسْترُ كُفْره ويظهر إيمانَه    وإن كان أَصله في اللغة معروفاً. يقال: نافَقَ يُنافِق مُنافقة ونِفاقاً،    وهو مأْخوذ من النافقاء لا من النَّفَق وهو السَّرَب الذي يستتر فيه    لستره كُفْره. وفي حديث حنظلة: نافَقَ حَنْظَلة أَراد أَنه إذا كان عند    النبي، صلى الله عليه وسلم، أخلص وزهد في الدنيا، وإذا خرج عنه ترك ما كان    عليه ورغب فيها، فكأَنه نوع من الظاهر والباطن ما كان يرضى أَن يسامح به    نفسه. وفي الحديث: أَكثر مُنافِقِي هذه الأُمَّة قُرَّاؤها؛ أَراد    بالنِّفاق ههنا الرياء لأَن كليهما إظْهار غير ما في الباطن؛ وقول أبي    وجزة:يَهْدِي قلائِص خُضَّعاً يَكنفْنَهُ،    صُعْرَ الخدُودِ نوَافِقَ الأَوْبَارِ    أَي نُسِلَتْ أَوبارُها من السِّمَن، وفي نوادر الأَعراب: أَنْفَقَت    الإبُل إذا انْتَثَرَتْ أَوبارُها عن سِمَن. قالوا: ونَفَق الجُرْح إذا    تقشَّر، ويقال زيْت انفاق؛ قال الراجز:    إذا سَمِعْنَ صَوْتَ فَحْلٍ شَقْشاق،    قَطَعْنَ مُصْفَرّاً كزيت الانْفاق    والنَّافِقة: نافِقة المِسْك، دخيل، وهي فأْرة المسك وهي وعاؤه.    ومالك بن المُنْتَفِقِ الضَّبيّ أَحد بني صُبَاح بن طريف قاتل بِسْطَامِ    بن قَيْس.    والنُّفَيْقُ: موضع. ونَيْقَقُ القميص والسراويل: معروف، وهو قارسي    معرب، وهو المُنَفَّقُ، وقيل النَّيْقَقُ دخيل، نَيْفق السراويل. الجوهري:    ونيفق السروايل الموضع المتسع منها، والعامة تقول نِيفَق، بكسر النون،    والمُنْتَفِقُ: اسم رجل.
مقاييس اللغة:
(نفق) النون والفاء والقاف أصلانِ صحيحان، يدلُّ أحدُهما على انقطاعِ شيءٍ وذَهابه، والآخر على إخفاءِ شيءٍ وإغماضِه. ومَتَى حُصِّل الكلامُ فيهما تقارَبا.
فالأوَّل: نَفَقَت الدّابةُ نُفوقاً: ماتت، ونَفَق السِّعر نَفَاقاً، وذلك أنَّه يمضي فلا يَكْسُد ولا يَقِف. وأنْفَقوا: نَفَقت سُوقُهم. والنَّفَقة لأنَّها تمضي لوجهها. ونفَق الشيءُ: فني يقال قد نَفِقَتْ نفقةُ القوم. وأنْفَق الرّجُل: افتَقَر، أي ذهب ما عِندَه. قال ابنُ الأعرابي: ومنه قوله تعالى: ﴿إذاً لأَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الإنْفَاقِ﴾ [الإسراء 100].وفرسٌ نَفِقُ الجرْيِ، أي سريعُ انقطاع الجري.
والأصل الآخر النَّفَق: سَرَبٌ في الأرض لـه مَخْلَصٌ إلى مكان. والنَّافقاء: موضِعٌ يرقِّقه اليَربوعُ من جُحْرِه فإذا أُتِيَ من قِبَل القاصعاء ضَرَب النَّافقاءَ برأسه فانتفَقَ، أي خرج. ومنه اشتقاق النِّفاق، لأن صاحبَه يكتُم خلافَ ما يُظهِر، فكأن الإيمان يَخرُج منه، أو يخرج هو من الإيمانِ في خفاء. ويمكن أنَّ الأصلَ في الباب واحد، وهو الخُرُوجُ. والنَّفَق: المَسلك النَّافذ الذي يُمكن الخروجُ منه.
أمَّا نَيْفَق السَّراويل فقد قال أبو بكر([1]): هو فارسيٌّ معرَّب.
القاموس المحيط:
نَفَقَ البَيْعُ نَفاقاً، كسحابٍ راجَ، و السُّوقُ قامَتْ، و الرجُلُ والدابَّةُ نُفوقاً ماتا، و الجُرْحُ تَقَشَّرَ. وكفرِحَ ونَصَرَ نَفِدَ وفَنِيَ، أو قَلَّ. وككِتابٍ فِعْلُ المُنافِقِ، وجمعُ نَفَقَةٍ. ونَفِقَتْ نِفاقُهُم فَنِيَتْ نَفَقاتُهُم. ورجُلٌ مِنْفاقٌ كثيرُ النَّفَقَةِ. وفَرَسٌ نَفِقُ الجَرْيِ، ككتِفٍ سريعُ انْقِطاعِهِ.
وكزُبَيْرٍ: ع. ونافِقانُ: ة بمَرْوَ. والنَّفَقُ، محرَّكةً: سَرَبٌ في الأرضِ له مَخْلَصٌ إلى مكانٍ.
وانْتَفَقَ: دَخَلَهُ. و " ضَلَّ دُرَيْصٌ نَفَقَهُ " : في: د ر ص، وبهاءٍ: ماتُنْفِقُهُ من الدراهِمِ ونحوِها.
والنافِقَةُ: نافِجَةُ المسْكِ، وجَبَلٌ. والنافِقَاءُ والنُّفَقَةُ، كهُمَزَةٍ: إِحْدَى جِحَرَةِ اليَرْبوعِ، يَكْتُمُها ويُظْهِرُ غيرَها، فإِذا أُتِيَ من جِهَةِ القاصِعاءِ، ضَرَبَ النافِقاءَ برأسِه فانْتَفَقَ. ونَفَقَ، كنَصَرَ وسَمِعَ، ونَفَّقَ وانْتَفَقَ: خَرَجَ من نافِقائِه. ونَيْفَقُ السراويلِ، بالفتح: الموضِعُ المُتَّسِعُ منه. وأنْفَقَ: افْتَقَرَ، و مالَهُ: أنْفَدَه، كاسْتَنْفَقَه، و القومُ: نَفَقَتْ سوقُهُم، و الإِبِلُ: انْتَشَرَتْ أوبارُها سِمَناً.
ونَفَّقَ السِّلْعَةَ تَنْفِيقاً: رَوَّجَها، كأَنْفَقَها. والمُنْتَفِقُ: أبو قبيلةٍ. ومالكُ بنُ المُنْتَفِقِ: قاتِلُ بِسْطامِ بنِ قَيْسٍ. ونافَقَ في الدينِ: سَتَرَ كُفْرَهُ وأظْهَرَ إيمانَهُ، و اليَرْبوعُ: أخَذَ في نافِقائِه، كانْتَفَقَ.
وتَنَفَّقْتُه: اسْتَخْرَجْتُه.
تاج العروس:
ن ف ق
نفَقَ البيعُ ينْفُقُ نَفاقاً كسَحاب : رَاجَ وكذلك السِّلْعَةُ تنْفُق : إذا غلَت ورُغِبَ فيها ونفَق الدّرْهَمُ نَفاقاً كذلك وهذه عن اللّحياني كأنّه قَلّ فرُغِبَ فيه . ومن المجاز : نفَقَت السّوقُ أي : قامت وراجَتْ . ومن المَجاز : نفَقَ الرّجلُ وكذا الدّابّةُ كالفَرَسِ والبَغْل وسائِرِ البهائِم ينفُقُ نُفوقاً بالضم : ماتا قال ابنُ برّي وأنشد ثعْلب :
فما أشياءُ نشْريها بمالٍ ... فإنْ نفقَتْ فأكسدُ ما تكونُ وفي حديث ابنِ عبّاس : والجَزورُ نافِقَةٌ أي : ميِّتَة . وقال الشاعر :
نفَقَ البَغلُ وأوْدَى سرْجُه ... في سبيلِ الله سرْجي وبَغَلْ وروايةُ ابنِ برّي : سرْجي والبَغَل . ثم إنّ ظاهرَ سِياق المُصنّف كالجوْهَريّ وغيرِه من الأئمّة أنه من حدِّ كتَبَ لا غير . قال شيخُنا : وزادُ ابنُ القَطّاع أنه يقال : نفِقَت الدّابةُ كفرِح ووافَقَه ابنُ السِّيد في الفَرْقِ فتأمّل ذلك . ونَفَق الجُرحُ نُفوقاً : تقشّر وهو مجاز . ونَفِقَ مالُه ودِرْهَمُه وطَعامُه كفرِح ونَصَر نَفْقاً ونَفاقاً : نَفِد وفَنِيَ وذهَبَ أو نقَص أو قلّ فرُغِب فيه وراجَ وهذا عن اللِّحياني . والنِّفاق ككِتاب : فِعْلُ المُنافِق وهو الدّخولِ في الإسلام من وجهٍ والخُروج عنه من آخر وقد نافَقَ مُنافَقَةً ونِفاقاً وقد تكرّر في الحديثِ النِّفاق وما تصرّفَ منه اسْماً وفِعْلاً وهو اسمٌ إسلاميٌّ لم تعْرِفْهُ العربُ بالمَعْنى المَخْصوصِ به وهوَ الذي يسْتُر كُفرَه ويُظْهِرُ إسمانَه وإن كان أصلُه في اللّغة معْروفاً صرّح بذلك ابنُ فارس وابنُ الأثير وعقَد له السُّيوطيّ في المُزْهِرِ نوْعاً خاصاً وبسَطه الشِّهابُ في العنايَة وفي مواضِعَ من شرْحِ الشِّفاءِ . ونقَل الصاغانيّ عن ابنِ الأنْباريّ - في الاعتِلال لتَسْمِية المُنافق مُنافِقاً - ثَلاثَة أقْوال : أحدها : أنّه سُمّي به لأنّه يسْتُر كُفرَه ويُغيِّبه فشُبِّه بالذي يدْخُل النَّفَق وهو السَّرَبُ يسْتتِرُ فيه . والثاني : أنه نافَقَ كاليَرْبوع فشُبِّه به ؛ لأنه يخْرُج من الإيمان من غيرِ الوجْه الذي دخَل فيه . والثالِث : أنّه سُمّي به لإظهارِه غيرَ ما يُضمِر تشْبيهاً باليَرْبوع فكذلك المُنافِقُ ظاهِرُه إيمانٌ وباطنُه كُفْر . قلت : وعلى هذا يُحمَلُ حديثُ : أكْثرُ مُنافِقي هذه الأمّة قُرّاؤها أراد بالنِّفاق هُنا الرِّياءَ ؛ لأنّ كِلاهُما إظهارُ غيرِ ما في الباطِن . والنِّفاقُ أيضاً : جمْع نفَقَةٍ مُحرَّكة كثَمَرة وثِمار . وحَكى اللِّحياني : نفِقَت نِفاقُهُم كفرِح أي : فنِيَتْ نَفَقاتُهم ونَفِدَتْ . ورجُلٌ مِنْفاقٌ بالكَسْر : كثيرُ النّفَقَة لِما يصْرِفُه من الدّراهِم وغيرِها . ومن المَجاز : فرَسٌ نفِقُ الجرْيِ ككتِفٍ : إذا كان سريع انْقِطاعِه نقله الجوهريّ وأنشد لعَلْقَمَة بنِ عبَدَة يصِف ظليماً :
فلا تزيُّدُهُ في مشْيِه نفِقٌ ... ولا الزَّفيفُ دُوَيْنَ الشّدِّ مسْؤومُ
أي : عدْو غيْر مُنْقَطِع . والنُّفَيْق كزُبَيْر : ع . ونافِقان : ة بمَرْو . والنَّفَق مُحرّكة : سرَبٌ في الأرض مشتَقٌّ الى موضِعٍ آخر . وفي الصِّحاح والتّهذيب : له مَخْلَصٌ الى مكان آخر . ومنه قولُه تعالى : ( فإنْ استَطَعْتَ أن تبْتَغي نفَقاً في الأرض أو سُلَّماً في السّماء ) . وانْتَفَق الرجلُ : دخلَه . وفي المثَل : ضلَّ دُرَيْصٌ نفَقَه أي : جُحْرَه كما في الصِّحاح . يُضرَبُ لمَنْ يعْيا بأمرِه ويَعُدُّ حُجّة لخَصْمه فيَنْسى عند الحاجةِ وقد ذُكِر في د ر ص . والنّفَقَة بهاءٍ : ما تُنْفِقُه من الدّراهم ونحوِها على نفْسِك وعلى العِيال . والنافِقَةُ : نافِجَةُ المِسْكِ . وجَبَلٌ . والنافِقاءُ والنُّفَقَة كهُمَزة : إحدَى جِحَرةِ اليَرْبوع يكتُمُها ويُظهِر غيرَها وهو موضع يرقِّقه فإذا أُتي من قِبَل القاصِعاء ضرَبَ النّافِقاءَ برأسِه فانْتَفَ أي : خرج والجمعُ النّوافِقُ كما في الصِّحاح . وقال أبو عُبيد : وله جُحْر آخرُ يُقال له : القاصِعاءُ فإذا طُلِب قصَع فخرَج من القاصِعاءِ فهو يدخُل في النّافِقاء ويخْرجُ من القاصِعاء أو يدخُلُ في القاصِعاءِ ويخرُج من النّافِقاءِ . وقال ابنُ الأعرابيّ : قُصَعَةُ اليرْبوع : أن يحفِرَ حَفيرةً ثم يسُدَّ بابَها بتُرابِها - ويُسمّى ذلك التّراب الدّامّاء - ثم يَحفر حَفْراً آخر يُقال له : النّآفِقاء والنُّفَقَة والنَّفَق فلا يُنْفِذُها ولكنه يحفرُها حتى ترِقّ فإذا أُخِذ عليه بقاصِعائِه عدا الى النّافِقاءِ فضرَبها برأسه ومَرَق منها . وتُرابُ النُّفَقَة يُقال له : الرّاهِطاء . وقال ابنُ برّي : جِحَرَةُ اليَرْبوع سَبْعَة : القاصِعاءُ والنّافِقاءُ والدّامّاءُ والرّاهِطاءُ والعانِقاءُ والحاثِياءُ واللُّغَّيْزَى . وقال أبو زيْد : النّافِقاءُ والنُّفَقاءُ والنُّفَقَة والرّاهِطاءُ والرُّهَطَة والقُصَعاءُ والقُصَعَة . ونفَقَ اليرْبوع كنصَر وسمِع ونفّقَ تنْفيقاً وانْتَفَق : خرَج من نافِقائِه . ونيْفَقُ السّراويل بالفَتْح : الموضِعُ المتّسِعُ منه . قال الجوهريّ : والعامّة تقول : نيفَق بكسْر النّون . وقال غيرُه : وكذلك نيْفَقُ القَميص وهو فارسيٌّ معرَّب . قلت : فإذَنْ ينبَغي أن يُذْكَرَ في ترْكيب مُستَقِل . وأنْفَقَ لازم متعَدٍّ يُقال : أنفقَ : إذا افْتَقر وذهَب ماله . وأنفَقَ مالَه : أنْفَدَهُ وأفْناه وقولُه تعالى : ( إذاً لأمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الإنْفاق ) أي : خشْية الفَناءِ والنّفاد وقال قَتادَةُ : أي خشيةَ إنْفاقِه والكلامُ عليه كالكلامِ على أمْلَق وقد تقدّم . كاسْتَنْفَقَه أي أنْفَقَه وأذْهَبه . ومنه حديثُ خالِد بن زيْدٍ الجُهَنيّ رضي الله عنه : فإن جاءَ أحدٌ يُخْبِرُك بها وإلا فاسْتَنفِقْها نقَله الزّمَخشَريّ والصاغانيّ . وأنْفَقَ القومُ : نفَقَت سوقُهم أي : راجَتْ . ومن المَجاز : أنفَقَت الإبلُ : إذا انْتَشَرت . وفي النّوادِر : انتثَرت بالثّاءِ أوبارُها سِمَناً أي : عن سِمَن . ونفّق السِّلعةَ تنْفيقاً : روّجَها ورغّب فيها . ومنه حديثُ ابنِ عبّاس رضي الله عنهما : لا يُنفِّقْ بعضُكم بعْضاً أي : لا يقْصِد أن يُروّج سِلعَتَه على جِهة النّجْش فإنه يزيادَتِه فيها يُرغِّب السّامِعَ فيكون قولُه سَبباً لابْتِياعِها ومُنفِّقاً لها وكذا الحديث : المُنفِّقُ سِلْعَتَه بالحَلِفِ الكاذِب كأنْفَقَها يُنفِقُها إنفاقاً . والمُنْتَفِق : أبو قَبيلة وهو المُنتَفِقُ بنُ عامِر بن عُقَيل بن كعْبِ بنِ رَبيعةَ بن عامِر بن صعْصَعَة . ومالِكُ بنُ المُنْتَفِق الضّبيّ : أحدُ بَني صُباحِ بنِ طريف قاتِلُ بِسْطامِ بنِ قيْس بنِ مسْعود الشّيْباني . قُلت : والذي في أنْسابِ أبي عُبيد القاسِمِ بنِ سلاّم أنّ قاتِلَ بسْطام بن قيْس هو عاصِمُ بن خليفة بن مَعْقِل بن صُباح بن طَريف بنِ زيْد بنِ عمْرو بنِ عامِر بنِ رَبيعة بنِ كعْب بن رَبيعة بنِ ثعْلَبَة بن سعْدِ بنِ ضبّة فانظر ذلك . ومن المجاز : نافَق في الدّين : إذا سَتَر كُفرَه وأظْهَر إيمانَه ومصْدرُه النِّفاق وقد تقدّم ما فيه وهو مأخوذ من قولِهم : نافَقَ اليرْبوع : إذا أخذَ في نافِقائِه وكذلك نفق به كانْتَفَق وذلك إذا أتى في قاصِعائِه . وتنفَّقْتُه : استَخْرَجْتُه من نافِقائِه بالحَرْش واسْتَعارَه بعضُهم للشّيطانِ أنشدَ ابنُ الأعرابيّ :
وما أُمُّ الرُّدَيْنِ وإنْ أدَلّتْ ... بعالمةٍ بأخْلاقِ الكِرامِ
إذا الشّيطانُ قصّع في قَفاها ... تنفّقْناه بالحبْلِ التُّؤامِ أي : استَخرجْناه استِخْراجَ الضّبِّ من نافِقائِه . ومما يُسْتَدْرَكُ عليه : في الحديث : اليَمينُ الكاذِبةُ منْفَقَةٌ للسِّلْعة مَمْحَقَةٌ للبَرَكةِ أي : هي مظنّة لنَفاقِها وموْضِع له . وأنْفَقوا : نفَقت أموالُهم . وجمع النَّفَقة أنْفاق . وكذلك جمْع النَّفَق بمعنى السَّرَب . واستَعارَه امرؤ القيْس لجِحَرَةِ الفِئَرةِ فقال يصِف فرساً :
خَفاهُنّ من أنْفاقِهِنّ كأنّما ... خفاهُنّ ودْقٌ من عشيٍّ مُجَلِّبِ ونفَقَ السِّعرُ نُفوقاً : كَثُر مُشْتَروه عن اللّيثِ . وأنفَقَ الرّجلُ : وجد نَفاقاً لمتاعِه . وفي المثَل : منْ باعَ عِرضَه أنْفَقَ أي : من شاتَم النّاسَ شُتِم . ومعناه أنه يجِدُ نَفاقاً بعِرْضِه ينالُ منه . ومنه قولُ كعْبِ بنِ زُهير رضي الله عنه :
أبَيتُ ولا أهْجو الصّديق ومن يَبِعْ ... بعِرْضِ أبيه في المَعاشِرِ يُنْفِقِ أي : يجِدُ نَفاقاً والباءُ مُقْحَمَة في قوْله : بعِرْضِ أبيه . ونفَقَت الأيّم تنْفُق نَفاقاً : إذا كثُر خُطّابُها . وفي حديث عُمَر : منْ حَظِّ المرْءِ نَفاقُ أيِّمه أي : من سَعادتِه أن تُخطَب نِساؤُه من بَناتِه وأخَواتِه ولا يكْسَدْنَ كسادَ السِّلَعِ التي لا تنْفُق . وانْتَفَق الحارِشُ اليرْبوعَ : استَخْرجه من نافِقائِه . وأنْفَقَ الضّبَّ والسرْبوعَ : إذا لم يرْفُقْ به حتى ينْتَفِقَ ويذْهَبَ . وقولُ أبي وجْزة :
يهدي قلائِصَ خُضَّعاً يكْنُفْنَه ... صُعْرَ الخُدودِ نَوافِقَ الأوْبارِ أي : نسَلَت أوبارُها من السِّمَنِ . وزيْت أنفاق : غضٌّ . قال الراجز :
" إذا سمِعْن صوْتَ فحْلٍ شَقْشاقْ
" قطَعْنَ مُصْفَرّاً كزَيْتِ الأنْفاقْ وقد ذكر في ف و ق . وفي المثل : دونَ ذا وينْفُقُ الحِمار وأصلُه أنّ إنساناً أرادَ بيْعَ حِمار له فقال لمُشَوِّرٍ : أطْرِ حِماري ولكَ عليّ جُعْلٌ فلما دخَل به السّوقَ قال له المُشوِّر : هذا حِمارُك الذي كُنتَ تصيدُ عليه الوحْشَ فقال الرّجل : دونَ ذا وينْفُق الحِمار أي : الزَمْ قوْلاً دون الذي تقول أي : أقلَّ منه والحِمار ينْفقُ الآنَ دونَ هذا والواو للحال . ومُنفَّقُ السّراويل كمُعظَمٍ : نيْفَقُها . يُقال : وسِّع مُنفَّقَها وخدِّلْ مُسَوَّقَها وأحْكِم منَطَّقَها كما في الأساس . وطعام نفِقٌ ككتِف : نقيضُ نزِلٍ وهو الذي لا ريْع له . ونفَقَ روحُه : خرَج وهو مجاز . وكذا امرأةٌ نُفُقٌ بضمّتَيْن : إذا كانت تْفُق عند الأزواج وتَحظى عندهم

##### Türkçe

نفق
**نَفَقَ - يَنْفُقُ - نَفَقَة - أَنْفَقَ - يُنْفِقُ - إِنْفَاق**

**نَفَقَ - يَنْفُقُ** + şey veya mal: yavaş yavaş eksilir ve kaybolur; gitmeye ve tükenmeye doğru yönelerek.

**نَفَقَة**: “**فَعَلَة**” vezninde, **نَفَقَ - يَنْفُقُ**’tan, tekrarlanan mef‘ûl anlamında fiil ismi: dönemsel ve tekrarlı biçimde harcanan şey: tekrarlanan sabit masraflar.

**أَنْفَقَ - يُنْفِقُ** + bir varlık + bir şeyi: **نَفَقَ - يَنْفُقُ**’tan “**أفعـَلَ**” vezninde: onu “**يَنْفُقُ**” kıldı; onu yavaş yavaş eksilir kıldı, gitmeye ve tükenmeye doğru yönelerek: onu harcadı veya onu başkasına sürekli verdi; yahut onu satılsın diye revaçlandırdı ve yanındaki stoğu tükensin diye.

**أَنْفَقَ - يُنْفِقُ** + bir varlık + bir şeyi + bir varlık veya şey üzerine: onu “**يَنْفُقُ**” kıldı; onu yavaş yavaş eksilir kıldı, gitmeye ve tükenmeye doğru yönelerek; bu da onu, kendisine faydası olan bir yarar üzerine, yahut istediği bir iş üzerine, yahut işi kendisini ilgilendiren bir varlık üzerine harcamasıyla.

**إِنْفاق**: **أَنْفَقَ - يُنْفِقُ** fiilinin fiil ismi: malı, harcayarak eksiltmek; ta bitişine kadar.

Ve lafız, “hareketin bitişi öncesinde hedefi şaşma, savrulma ve kaybolma” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**ضَاعَ - يَضيْعُ**، **تَاهَ - يَتِيْهُ**، **ضَلَّ - يَضِلُّ**، **فَاتَ - يَفُوْتُ**، **نَفَقَ - يَنْفُقُ**، **خَطِئَ - يَخْطَأُ**

Lafız bakımından ayırt eder:
**نَفَقَ - يَنْفُقُ** + şey veya mal: yavaş yavaş eksilir; gitmeye ve tükenmeye doğru yönelerek.
**نَفِقَ - يَنْفَقُ** + bir varlık + bir varlığı veya bir şeyi: onu gizledi ve örttü; özellikle onu bir örtü yahut bir tünel içine sokmakla.

**أنفق - يُنْفِقُ**

Harcama emri

**ومما رزقناهم ينفقون**	﴿**الذين يؤمنون بالغيب ويقيمون الصلاة ومما رزقناهم ينفقون(3)**﴾ البقرة ﴿**الذين يقيمون الصلاة ومما رزقناهم ينفقون (3)**﴾ الأنفال
 	﴿**الذين إذا ذكر الله وجلت قلوبهم والصابرين على ما أصابهم والمقيم الصلاة ومما رزقناهم ينفقون(35)**﴾ الحج ﴿**والذين استجابوا لربهم وأقاموا الصلاة وأمرهم شورى بينهم ومما رزقناهم ينفقون (38)**﴾ الشورى
 	﴿**أولئك يؤتون أجرهم مرتين بما صبروا ويدرءون بالحسنة السيئة ومما رزقناهم ينفقون (54)**﴾ القصص ﴿**تتجافى جنوبهم عن المضاجع يدعون ربهم خوفا وطمعا ومما رزقناهم ينفقون (16)**﴾ السجدة

Ve sizden birinize ölüm gelmeden önce size rızık olarak verdiklerimizden harcayın	﴿**وأنفقوا من ما رزقناكم من قبل أن يأتي أحدكم الموت فيقول رب لولا أخرتني إلى أجل قريب فأصدق وأكن من الصالحين (10)**﴾ المنافقون

İçinde ne alışveriş, ne dostluk, ne de şefaat bulunan bir gün gelmeden önce size rızık olarak verdiklerimizden harcayın	﴿**ياأيها الذين آمنوا أنفقوا مما رزقناكم من قبل أن يأتي يوم لا بيع فيه ولا خلة ولا شفاعة والكافرون هم الظالمون(254)**﴾ البقرة ﴿**قل لعبادي الذين آمنوا يقيموا الصلاة وينفقوا مما رزقناهم سرا وعلانيةمن قبل أن يأتي يوم لا بيع فيه ولا خلال (31)**﴾ إبراهيم
 	﴿**الصابرين والصادقين والقانتين والمنفقين والمستغفرين بالأسحار(17)**﴾ آل عمران
 	﴿**وماذا عليهم لو آمنوا بالله واليوم الآخر وأنفقوا مما رزقهم الله وكان الله بهم عليما (39)**﴾ النساء ﴿**آمنوا بالله ورسوله وأنفقوا مما جعلكم مستخلفين فيه فالذين آمنوا منكم وأنفقوا لهم أجر كبير (7)**﴾ الحديد
 	﴿**وما لكم ألا تنفقوا في سبيل الله ولله ميراث السماوات والأرض لا يستوي منكم من أنفق من قبل الفتح وقاتل أولئك أعظم درجة من الذين أنفقوا من بعد وقاتلوا وكلا وعد الله الحسنى والله بما تعملون خبير(10)**﴾ الحديد

Harcamanın sevabı

Ve hayırdan her ne yaparsanız, şüphesiz Allah onu bilendir﴿**يسألونك ماذا ينفقون قل ما أنفقتم من خير فللوالدين والأقربين واليتامى والمساكين وابن السبيل وما تفعلوا من خير فإن الله به عليم(215)**﴾ البقرة ﴿**وما أنفقتم من نفقة أو نذرتم من نذر فإن الله يعلمه وما للظالمين من أنصار (270)**﴾ البقرة

Ve hayırdan her ne harcarsanız, Allah onu bilendir	﴿**للفقراء الذين أحصروا في سبيل الله لا يستطيعون ضربا في الأرض يحسبهم الجاهل أغنياء من التعفف تعرفهم بسيماهم لا يسألون الناس إلحافا وما تنفقوا من خير فإن الله به عليم (273)**﴾ البقرة ﴿**لن تنالوا البر حتى تنفقوا مما تحبون وما تنفقوا من شيء فإن الله به عليم(92)**﴾ آل عمران

Ve hayırdan her ne harcarsanız, kendiniz içindir	﴿**ليس عليك هداهم ولكن الله يهدي من يشاء وما تنفقوا من خير فلأنفسكم وما تنفقون إلا ابتغاء وجه الله وما تنفقوا من خير يوف إليكم وأنتم لا تظلمون (272)**﴾ البقرة ﴿**فاتقوا الله ما استطعتم واسمعوا وأطيعوا وأنفقوا خيرا لأنفسكم ومن يوق شح نفسه فأولئك هم المفلحون(16)**﴾ التغابن

Ve hayırdan her ne harcarsanız, size tam olarak ödenir ve siz zulme uğratılmazsınız	﴿**ليس عليك هداهم ولكن الله يهدي من يشاء وما تنفقوا من خير فلأنفسكم وما تنفقون إلا ابتغاء وجه الله وما تنفقوا من خير يوف إليكم وأنتم لا تظلمون (272)**﴾ البقرة ﴿**وأعدوا لهم ما استطعتم من قوة ومن رباط الخيل ترهبون به عدو الله وعدوكم وآخرين من دونهم لا تعلمونهم الله يعلمهم وما تنفقوا من شيء في سبيل الله يوف إليكم وأنتم لا تظلمون (60)**﴾ الأنفال

Onların ecirleri Rableri katındadır; onlara korku yoktur ve onlar mahzun olmazlar	﴿**الذين ينفقون أموالهم بالليل والنهار سرا وعلانية فلهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون(274)**﴾ البقرة ﴿**الذين ينفقون أموالهم في سبيل الله ثم لا يتبعون ما أنفقوا منا ولا أذى لهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون (262)**﴾ البقرة

Büyük ecir	﴿**آمنوا بالله ورسوله وأنفقوا مما جعلكم مستخلفين فيه فالذين آمنوا منكم وأنفقوا لهم أجر كبير (7)**﴾ الحديد

Ve Allah dilediğine kat kat verir; Allah vâsi‘dir, bilendir	﴿**مثل الذين ينفقون أموالهم في سبيل الله كمثل حبة أنبتت سبع سنابل في كل سنبلة مائة حبة والله يضاعف لمن يشاء والله واسع عليم(261)**﴾ البقرة

Onlar için yazılır; Allah onları, yapmakta olduklarının en güzeliyle mükâfatlandırsın diye	﴿**ولا ينفقون نفقة صغيرة ولا كبيرة ولا يقطعون واديا إلا كتب لهم ليجزيهم الله أحسن ما كانوا يعملون (121)**﴾ التوبة

Ve Allah hepsine en güzeli vaad etti	﴿**وما لكم ألا تنفقوا في سبيل الله ولله ميراث السماوات والأرض لا يستوي منكم من أنفق من قبل الفتح وقاتل أولئك أعظم درجة من الذين أنفقوا من بعد وقاتلوا وكلا وعد الله الحسنى والله بما تعملون خبير(10)**﴾ الحديد

Ve bir şeyden her ne harcarsanız, O onun yerine verir	﴿**قل إن ربي يبسط الرزق لمن يشاء من عباده ويقدر له وما أنفقتم من شيء فهو يخلفه وهو خير الرازقين(39)**﴾ سبأ

Onlar için bir قربات; Allah onları rahmetine sokacaktır	﴿**ومن الأعراب من يؤمن بالله واليوم الآخر ويتخذ ما ينفق قربات عند الله وصلوات الرسول ألا إنها قربة لهم سيدخلهم الله في رحمته إن الله غفور رحيم (99)**﴾ التوبة

Harcamanın şartları

Allah’ın rızasını istemek ve nefislerinden (kaynaklanan) bir sağlamlaştırma olarak: ﴿**ومثل الذين ينفقون أموالهم ابتغاء مرضاة الله وتثبيتا من أنفسهم**; bir tepe üzerindeki bir bahçe misali gibidir; ona sağanak isabet etti de yemişini iki kat verdi; eğer ona sağanak isabet etmezse, çisinti (yeter). Ve Allah, yaptıklarınızı görendir (265)﴾ Bakara ﴿Sana onların hidayeti (yükümlülüğü) yoktur; fakat Allah dilediğini hidayete erdirir. Ve hayırdan her ne infak ederseniz, (o) kendiniz içindir. Ve siz ancak Allah’ın yüzünü istemek dışında infak etmezsiniz. Ve hayırdan her ne infak ederseniz size tastamam ödenir ve siz zulme uğratılmazsınız (272)﴾ Bakara

Allah yolunda	﴿**مثل الذين ينفقون أموالهم في سبيل الله**; yedi başak bitiren bir tane misali gibidir; her başakta yüz tane (vardır). Ve Allah dilediğine kat kat verir. Ve Allah (ihsanı) geniş, bilendir (261)﴾ Bakara ﴿Onlara karşı gücünüzün yettiği kadar kuvvet ve atlı birlik hazırlayın; onunla Allah’ın düşmanını ve sizin düşmanınızı ve onların dışında, sizin bilmediğiniz başkalarını korkutursunuz; Allah onları bilir. Ve Allah yolunda her ne infak ederseniz size tastamam ödenir ve siz zulme uğratılmazsınız (60)﴾ Enfâl ﴿Size ne oluyor ki Allah yolunda infak etmiyorsunuz? Göklerin ve yerin mirası Allah’ındır. Sizden fetihten önce infak eden ve savaşan (kimse), (sonradan) infak eden ve savaşanla bir olmaz; işte onlar, derece bakımından, sonradan infak eden ve savaşanlardan daha büyüktür. Ve Allah hepsine en güzeli vaad etmiştir. Ve Allah yaptıklarınızdan haberdardır (10)﴾ Hadîd ﴿İşte siz, şunlarsınız; Allah yolunda infak etmeye çağrılıyorsunuz; içinizden kimi cimrilik eder. Kim cimrilik ederse ancak kendi nefsi aleyhine cimrilik eder. Ve Allah zengindir, siz ise fakirlersiniz. Ve eğer yüz çevirirseniz, sizden başka bir kavmi getirir; sonra sizin emsaliniz olmazlar (38)﴾ Muhammed

İnfak ettiğini Allah katında yakınlıklar edinir	﴿Bedevîlerden kimi Allah’a ve âhiret gününe iman eder ve infak ettiğini Allah katında yakınlıklar ve Resûl’ün duaları edinir. Dikkat edin, o, onlar için bir yakınlıktır. Allah onları rahmetine sokacaktır. Şüphesiz Allah çok bağışlayıcıdır, çok merhametlidir (99)﴾ Tevbe

Gizli ve açık	﴿De ki: İman eden kullarıma; namazı kılsınlar ve kendilerine rızık verdiğimizden, içinde ne alışveriş ne de dostluk bulunan bir gün gelmeden önce, gizli ve açık infak etsinler (31)﴾ İbrâhîm ﴿Şüphesiz Allah’ın kitabını okuyanlar, namazı kılanlar ve kendilerine rızık verdiğimizden gizli ve açık infak edenler; asla batmayacak bir ticaret umarlar (29)﴾ Fâtır ﴿Ve Rablerinin yüzünü istemek için sabredenler, namazı kılanlar ve kendilerine rızık verdiğimizden gizli ve açık infak edenler ve kötülüğü iyilikle savanlar; işte onlar için yurdun âkıbeti vardır (22)﴾ Ra‘d ﴿Mallarını gece ve gündüz, gizli ve açık infak edenler; onlar için Rableri katında ecir vardır; onlara korku yoktur ve onlar mahzun olmazlar (274)﴾ Bakara

Gece ve gündüz	﴿Mallarını gece ve gündüz, gizli ve açık infak edenler; onlar için Rableri katında ecir vardır; onlara korku yoktur ve onlar mahzun olmazlar (274)﴾ Bakara

İnfak ettiklerinin ardından başa kakma ve eziyet getirmezler	﴿Allah yolunda mallarını infak edenler, sonra infak ettiklerinin ardından başa kakma ve eziyet getirmeyenler; onlar için Rableri katında ecir vardır; onlara korku yoktur ve onlar mahzun olmazlar (262)﴾ Bakara ﴿Ey iman edenler! Sadakalarınızı başa kakma ve eziyet ile boşa çıkarmayın; tıpkı malını insanlara gösteriş için infak eden ve Allah’a ve âhiret gününe iman etmeyen kimse gibi. Onun misali, üzerinde toprak bulunan bir kaya gibidir; ona sağanak isabet eder de onu çıplak bırakır. Kazandıklarından hiçbir şeye güç yetiremezler. Ve Allah kâfirler topluluğunu hidayete erdirmez (264)﴾ Bakara

İsraf etmediler ve kısmadılar; bunun arasında bir kıvam oldu	﴿Ve onlar, infak ettiklerinde israf etmezler ve kısmadılar; bunun arasında bir kıvam olur (67)﴾ Furkân ﴿Allah yolunda infak edin ve ellerinizle kendinizi tehlikeye atmayın; ve ihsan edin; şüphesiz Allah muhsinleri sever (195)﴾ Bakara

Bir nafakadan veya adadığınız bir adaktan	﴿Bir nafakadan her ne infak ederseniz veya bir adak olarak her ne adarsanız, şüphesiz Allah onu bilir. Ve zalimler için yardımcılar yoktur (270)﴾ Bakara

Bollukta ve darlıkta	﴿Bollukta ve darlıkta infak edenler, öfkeyi yutanlar ve insanları affedenler; ve Allah muhsinleri sever (134)﴾ Âl-i İmrân

Genişlik sahibi, genişliğinden	﴿Genişlik sahibi, genişliğinden infak etsin; rızkı kendisine daraltılmış olan da Allah’ın kendisine verdiğinden infak etsin. Allah hiçbir nefsi, ona verdiğinden başkasıyla yükümlü kılmaz. Allah bir zorluktan sonra bir kolaylık kılacaktır (7)﴾ Talâk

Zayıflara, hastalara ve infak edecek bir şey bulamayanlara bir günah yoktur	﴿Zayıflara, hastalara ve infak edecek bir şey bulamayanlara, Allah’a ve Resûlü’ne nasihat ettikleri takdirde, bir günah yoktur. Muhsinler üzerine bir yol yoktur. Ve Allah çok bağışlayıcıdır, çok merhametlidir (91)﴾ Tevbe ﴿Ve (binek) yüklemen için sana geldiklerinde, “Sizi bindirecek bir şey bulamıyorum” dediğin kimselere de (günah yoktur); infak edecek bir şey bulamamaları sebebiyle üzüntüden gözleri yaş döke döke geri döndüler (92)﴾ Tevbe

Ne infak ederler?
Hayırdan ﴿Sana ne infak edeceklerini sorarlar. De ki: Hayırdan her ne infak ederseniz; ana-baba, yakınlar, yetimler, miskinler ve yolcu içindir. Ve hayırdan her ne yaparsanız, şüphesiz Allah onu bilendir (215)﴾ Bakara ﴿Sana onların hidayeti (yükümlülüğü) yoktur; fakat Allah dilediğini hidayete erdirir. Ve hayırdan her ne infak ederseniz, (o) kendiniz içindir. Ve siz ancak Allah’ın yüzünü istemek dışında infak etmezsiniz. Ve hayırdan her ne infak ederseniz size tastamam ödenir ve siz zulme uğratılmazsınız (272)﴾ Bakara

Hayırdan	﴿Sana onların hidayeti (yükümlülüğü) yoktur; fakat Allah dilediğini hidayete erdirir. Ve hayırdan her ne infak ederseniz, (o) kendiniz içindir. Ve siz ancak Allah’ın yüzünü istemek dışında infak etmezsiniz. Ve hayırdan her ne infak ederseniz size tastamam ödenir ve siz zulme uğratılmazsınız (272)﴾ Bakara ﴿Allah’tan gücünüz yettiği kadar sakının; dinleyin, itaat edin ve kendiniz için hayır olarak infak edin. Kim nefsinin cimriliğinden korunursa, işte onlar kurtuluşa erenlerdir (16)﴾ Tegâbün

Bir şeyden	﴿Sevdiğiniz şeylerden infak etmedikçe birre erişemezsiniz. Ve bir şeyden her ne infak ederseniz, şüphesiz Allah onu bilendir (92)﴾ Âl-i İmrân ﴿Onlara karşı gücünüzün yettiği kadar kuvvet ve atlı birlik hazırlayın; onunla Allah’ın düşmanını ve sizin düşmanınızı ve onların dışında, sizin bilmediğiniz başkalarını korkutursunuz; Allah onları bilir. Ve Allah yolunda bir şeyden her ne infak ederseniz size tastamam ödenir ve siz zulme uğratılmazsınız (60)﴾ Enfâl

Mallarını	﴿Mallarını gece ve gündüz, gizli ve açık infak edenler; onlar için Rableri katında ecir vardır; onlara korku yoktur ve onlar mahzun olmazlar(274)﴾ Bakara ﴿Allah yolunda mallarını infak edenler, sonra infak ettiklerinin ardından başa kakma ve eziyet getirmeyenler; onlar için Rableri katında ecir vardır; onlara korku yoktur ve onlar mahzun olmazlar (262)﴾ Bakara

**العفو**	﴿Sana şarap ve kumar hakkında sorarlar. De ki: İkisinde büyük günah ve insanlar için menfaatler vardır; fakat ikisinin günahı menfaatlerinden daha büyüktür. Ve sana ne infak edeceklerini sorarlar. De ki: **العفو**. İşte Allah size âyetleri böyle açıklar; umulur ki düşünürsünüz (219)﴾ Bakara

Kazandıklarınızın temizlerinden ve yerden sizin için çıkardıklarımızdan; ondan kötü olana yönelmeyin; (onu) infak ediyorsunuz; sevdiğiniz şeylerden	﴿Ey iman edenler! Kazandıklarınızın temizlerinden ve yerden sizin için çıkardıklarımızdan infak edin; ondan kötü olana yönelmeyin; (onu) infak ediyorsunuz; hâlbuki siz, onda göz yummadıkça onu alıcı değilsiniz. Ve bilin ki Allah zengindir, hamîddir (267)﴾ Bakara ﴿Sevdiğiniz şeylerden infak etmedikçe birre erişemezsiniz. Ve bir şeyden her ne infak ederseniz, şüphesiz Allah onu bilendir (92)﴾ Âl-i İmrân

Allah’ın emrettiği gibi infak emrine icabet etmeyenler
Cimrilik eder	﴿İşte siz, şunlarsınız; Allah yolunda infak etmeye çağrılıyorsunuz; içinizden kimi cimrilik eder. Kim cimrilik ederse ancak kendi nefsi aleyhine cimrilik eder. Ve Allah zengindir, siz ise fakirlersiniz. Ve eğer yüz çevirirseniz, sizden başka bir kavmi getirir; sonra sizin emsaliniz olmazlar (38)﴾ Muhammed

Gönüllü olarak veya istemeyerek; ve ancak kerihlenerek infak ederler	﴿De ki: Gönüllü olarak veya istemeyerek infak edin; sizden asla kabul edilmeyecektir; şüphesiz siz fasık bir kavim oldunuz (53)﴾ Tevbe ﴿Nafakalarının kendilerinden kabul edilmesine engel olan şey, ancak Allah’ı ve Resûlünü inkâr etmeleri, namaza ancak üşenerek gelmeleri ve ancak kerihlenerek infak etmeleridir (54)﴾ Tevbe

İnsanlara gösteriş	﴿Ey iman edenler! Sadakalarınızı başa kakma ve eziyet ile boşa çıkarmayın; malını insanlara gösteriş için harcayan ve Allah’a ve âhiret gününe iman etmeyen kimse gibi. Onun misali, üzerinde toprak bulunan bir kaygan taş gibidir; ona şiddetli bir yağmur isabet eder de onu çıplak, pürüzsüz bırakır. Kazandıklarından hiçbir şeye güç yetiremezler. Allah kâfirler topluluğunu hidayete erdirmez (264)﴾ Bakara ﴿Mallarını insanlara gösteriş için harcayanlar ve Allah’a da âhiret gününe de iman etmeyenler; şeytan kime yakın arkadaş olursa, ne kötü arkadaştır (38)﴾ Nisâ

Harcadıklarının ardından başa kakma ve eziyet ile gitmek	﴿Ey iman edenler! Sadakalarınızı başa kakma ve eziyet ile boşa çıkarmayın; malını insanlara gösteriş için harcayan ve Allah’a ve âhiret gününe iman etmeyen kimse gibi. Onun misali, üzerinde toprak bulunan bir kaygan taş gibidir; ona şiddetli bir yağmur isabet eder de onu çıplak, pürüzsüz bırakır. Kazandıklarından hiçbir şeye güç yetiremezler. Allah kâfirler topluluğunu hidayete erdirmez (264)﴾ Bakara ﴿Allah yolunda mallarını harcayan, sonra harcadıklarının ardından başa kakma ve eziyet ile gitmeyenler; onların ecirleri Rableri katındadır; onlara korku yoktur ve onlar mahzun olmazlar (262)﴾ Bakara

Allah yolundan alıkoymak için	﴿Şüphesiz inkâr edenler, mallarını Allah yolundan alıkoymak için harcarlar; onu harcayacaklar, sonra bu onlara bir hasret olacak, sonra yenilecekler; inkâr edenler cehenneme toplanacaklardır (36)﴾ Enfâl ﴿Ey iman edenler! Hahamların ve rahiplerin birçoğu insanların mallarını bâtıl ile yerler ve Allah yolundan alıkoyarlar. Altın ve gümüşü biriktirip de onu Allah yolunda harcamayanlar; onları elem verici bir azap ile müjdele (34)﴾ Tevbe

Allah dileseydi yedirirdi kimseyi mi doyuralım?	﴿Onlara: “Allah’ın size rızık olarak verdiğinden harcayın” denildiğinde, inkâr edenler iman edenlere derler ki: “Allah dileseydi yedirirdi kimseyi mi doyuralım? Siz ancak apaçık bir sapıklık içindesiniz” (47)﴾ Yâsîn

Resûlullah’ın yanında olanlara harcamayın	﴿Onlar, “Resûlullah’ın yanında olanlara harcamayın ki dağılıp gitsinler” diyenlerdir. Göklerin ve yerin hazineleri Allah’ındır; fakat münafıklar anlamazlar (7)﴾ Münâfikûn

Harcadığını bir zarar saymak	﴿Bedevîlerden öylesi vardır ki harcadığını bir zarar sayar ve sizin başınıza belâların dönmesini bekler; kötülük çemberi onların üzerinedir. Allah işitendir, bilendir (98)﴾ Tevbe ﴿Bedevîlerden öylesi de vardır ki Allah’a ve âhiret gününe iman eder ve harcadığını Allah katında yakınlıklar ve Resûl’ün duaları edinir. Dikkat edin, bu onlar için bir yakınlıktır; Allah onları rahmetine sokacaktır. Şüphesiz Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir (99)﴾ Tevbe

	﴿Bu dünya hayatında harcadıklarının misali, içinde dondurucu soğuk bulunan bir rüzgârın misali gibidir; kendilerine zulmetmiş bir kavmin ekinine isabet eder de onu helâk eder. Allah onlara zulmetmedi; fakat onlar kendi nefislerine zulmederler (117)﴾ Âl-i İmrân

Harcama kimlere (kimin üzerine)dir; “kime harcarlar”: nafakanın vacip olduğu kimseler üzerine
1) kendi nefsi üzerine
 ﴿Allah, hiçbir şeye güç yetiremeyen, mülkiyet altında bir köleyi misal verdi; kendisine katımızdan güzel bir rızık verdiğimiz kimse de ondan gizli ve açık harcar. Eşit olurlar mı? Hamd Allah’a mahsustur; fakat onların çoğu bilmezler (75)﴾ Nahl

2) nikâh akdi sırasında eşler üzerine
 ﴿Ey iman edenler! Mümin kadınlar size hicret etmiş olarak geldiklerinde onları imtihan edin; Allah onların imanlarını daha iyi bilir. Eğer onları müminler olarak bilirseniz, onları kâfirlere geri döndürmeyin; ne onlar bunlara helâldir ne de bunlar onlara helâl olurlar. Onlara harcadıklarını verin. Ücretlerini kendilerine verdiğinizde onlarla nikâhlanmanızda size bir günah yoktur. Kâfir kadınların nikâh bağlarını tutmayın; harcadığınızı isteyin, onlar da harcadıklarını istesinler. Bu, Allah’ın hükmüdür; aranızda hükmeder. Allah bilendir, hikmet sahibidir (10)﴾ Mümtehine ﴿Eşlerinizden bir şey kâfirlere gider de siz de karşılık verirseniz, eşleri gidenlere harcadıklarının mislini verin; iman ettiğiniz Allah’tan sakının (11)﴾ Mümtehine

3) nikâhtan sonra eşler ve çocuklar üzerine
 ﴿Erkekler, Allah’ın kimini kimine üstün kılması ve mallarından harcamaları sebebiyle kadınlar üzerinde yöneticidirler. Salih kadınlar itaatkârdır, Allah’ın korumasıyla gaybı koruyucudur. Nüşûzundan korktuğunuz kadınlara öğüt verin, yataklarda onları yalnız bırakın ve onları dövün; eğer size itaat ederlerse, onların aleyhine bir yol aramayın. Şüphesiz Allah yücedir, büyüktür (34)﴾ Nisâ ﴿Gücünüz ölçüsünde oturduğunuz yerden onları oturtun; onları sıkıştırmak için onlara zarar vermeyin. Eğer hamile iseler, yüklerini bırakıncaya kadar onlara harcayın. Eğer sizin için emzirirlerse, ücretlerini onlara verin; aranızda örfe uygun şekilde danışın. Eğer güçlük çıkarırsanız, onun için başka bir kadın emzirecektir (6)﴾ Talâk

 	﴿Anneler, emzirmeyi tamamlamak isteyen için çocuklarını iki tam yıl emzirirler. Çocuğun babasına, onların rızıkları ve giyimleri örfe uygun olarak aittir. Hiçbir nefis, gücünün yettiğinden başkasıyla yükümlü kılınmaz. Ne anne çocuğu sebebiyle zarara uğratılır ne de baba çocuğu sebebiyle. Vârise de bunun benzeri vardır. Eğer ikisi karşılıklı rıza ve danışma ile sütten kesmek isterlerse, ikisine de günah yoktur. Eğer çocuklarınızı emzirtmek isterseniz, örfe uygun olarak verdiğinizi teslim ettiğinizde size günah yoktur. Allah’tan sakının ve bilin ki Allah yaptıklarınızı görendir (233)﴾ Bakara

4) meyve ve ekin üzerine (çiftlik ve dinlenme yerleri)
 ﴿Meyvesi kuşatıldı; içinde harcadığı şeye karşı iki elini çevirip durdu; o, çardakları üzerine çökmüş hâlde idi; “Keşke Rabbime hiçbir şeyi ortak koşmasaydım” diyordu (42)﴾ Kehf

5) anne-baba, yakınlar, yetimler, miskinler ve yolcu için
 ﴿Sana neyi harcayacaklarını sorarlar. De ki: “Hayırdan ne harcarsanız, anne-baba, yakınlar, yetimler, miskinler ve yolcu içindir.” Hayırdan ne yaparsanız, şüphesiz Allah onu bilendir (215)﴾ Bakara ﴿Sizden fazilet ve genişlik sahipleri, yakınlara, miskinlere ve Allah yolunda hicret edenlere vermemeye yemin etmesinler; affetsinler, bağışlasınlar. Allah’ın sizi bağışlamasını sevmez misiniz? Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir (22)﴾ Nûr

Yetimin malından yetime harcama  	﴿Yetimin malına, erginlik çağına ulaşıncaya kadar, ancak en güzel olanla yaklaşın. Ölçüyü ve tartıyı adaletle tam yapın. Hiçbir nefsi gücünün yettiğinden başkasıyla yükümlü kılmayız. Söz söylediğinizde adaletli olun, yakın akraba da olsa. Allah’ın ahdini yerine getirin. İşte bu, düşünüp öğüt alasınız diye size vasiyet ettiği şeydir (152)﴾ En‘âm

6) adak
 ﴿Harcadığınız her nafaka veya adadığınız her adak; şüphesiz Allah onu bilir. Zalimler için yardımcılar yoktur (270)﴾ Bakara

7) fakirler için
 ﴿Allah yolunda kuşatılmış fakirler içindir; yeryüzünde dolaşmaya güç yetiremezler. Bilmeyen kimse, iffetlerinden dolayı onları zengin sanır; onları simalarından tanırsın; insanlardan ısrarla istemezler. Hayırdan ne harcarsanız, şüphesiz Allah onu bilendir (273)﴾ Bakara ﴿Onlara: “Allah’ın size rızık olarak verdiğinden harcayın” denildiğinde, inkâr edenler iman edenlere derler ki: “Allah dileseydi yedirirdi kimseyi mi doyuralım? Siz ancak apaçık bir sapıklık içindesiniz” (47)﴾ Yâsîn

8) Allah yolunda
 ﴿Onlara karşı gücünüzün yettiği kadar kuvvet ve bağlanmış atlar hazırlayın; onunla Allah’ın düşmanını ve sizin düşmanınızı ve onların dışında, sizin bilmediğiniz, Allah’ın bildiği başkalarını korkutursunuz. Allah yolunda ne harcarsanız size tam olarak ödenir ve siz zulme uğratılmazsınız (60)﴾ Enfâl ﴿Allah yolunda mallarını harcayan, sonra harcadıklarının ardından başa kakma ve eziyet ile gitmeyenler; onların ecirleri Rableri katındadır; onlara korku yoktur ve onlar mahzun olmazlar (262)﴾ Bakara

 	﴿Allah yolunda mallarını harcayanların misali, her başakta yüz tane olmak üzere yedi başak bitiren bir tanenin misali gibidir. Allah dilediğine kat kat verir. Allah kuşatandır, bilendir (261)﴾ Bakara

 	﴿Küçük de büyük de hiçbir nafaka harcamazlar ve hiçbir vadiyi aşmazlar ki, Allah onların yaptıklarının en güzeliyle onları mükâfatlandırsın diye, bu onlar için yazılmış olmasın (121)﴾ Tevbe ﴿Onlara karşı gücünüzün yettiği kadar kuvvet ve bağlanmış atlar hazırlayın; onunla Allah’ın düşmanını ve sizin düşmanınızı ve onların dışında, sizin bilmediğiniz, Allah’ın bildiği başkalarını korkutursunuz. Allah yolunda ne harcarsanız size tam olarak ödenir ve siz zulme uğratılmazsınız (60)﴾ Enfâl

﴿“Size ne oluyor da Allah yolunda **تنفقوا** etmiyorsunuz? Hâlbuki göklerin ve yerin mirası Allah’ındır. Sizden fetihten önce **أنفق** eden ve savaşan kimse (ile), sonra **أنفق** eden ve savaşan kimse bir olmaz. İşte onlar, sonra **أنفق** eden ve savaşanlardan derecece daha büyüktür. Bununla beraber Allah hepsine **الحسنى**’yı vaad etmiştir. Allah, yaptıklarınızdan haberdardır(10)”﴾ **الحديد** ﴿“İşte siz, şunlar; Allah yolunda **تنفقوا** etmeniz için çağrılıyorsunuz; içinizden kimi cimrilik eder. Kim cimrilik ederse ancak kendi nefsi aleyhine cimrilik eder. Allah zengindir, siz fakirlersiniz. Eğer yüz çevirirseniz, sizden başka bir kavmi yerinize getirir; sonra onlar sizin emsâliniz olmazlar(38)”﴾ **محمد**
 	﴿“Bedevîlerden kimi Allah’a ve âhiret gününe iman eder ve **ينفق** ettiğini Allah katında yakınlıklar ve Resûl’ün duaları edinir. Dikkat edin, o onlar için bir yakınlıktır. Allah onları rahmetine sokacaktır. Şüphesiz Allah bağışlayıcıdır, merhamet edicidir (99)”﴾ **التوبة**
 	﴿“Mallarını Allah yolunda **ينفقون** edenler; sonra **أنفقوا** ettiklerinin ardından ne başa kakma ne de eziyet takip etmeyenler; onların ecirleri Rableri katındadır; onlara korku yoktur ve onlar mahzun olmazlar (262)”﴾ **البقرة**
 	﴿“Allah yolunda **وأنفقوا** edin; kendi ellerinizle kendinizi helâke atmayın; güzel davranın. Şüphesiz Allah güzel davrananları sever (195)”﴾ **البقرة**
 	﴿“Ne küçük ne büyük bir **نفقة** **ينفقون** ederler, ne de bir vadiyi keserler; mutlaka onlar için yazılır; ta ki Allah onları yaptıklarının en güzeliyle mükâfatlandırsın (121)”﴾ **التوبة** ﴿“Her ne **نفقة** **أنفقتم** ettiyseniz yahut her ne adak adadıysanız, şüphesiz Allah onu bilir; zâlimler için yardımcılar yoktur (270)”﴾ **البقرة**
 	﴿“Sizden fazilet ve genişlik sahipleri, yakınlara, yoksullara ve Allah yolunda hicret edenlere vermemeye yemin etmesin; affetsinler, bağışlasınlar. Allah’ın sizi bağışlamasını sevmez misiniz? Allah bağışlayıcıdır, merhamet edicidir(22)”﴾ **النور**
9) Resûlullah’ın yanında bulunan kimseler üzerine
 ﴿“Onlar, ‘Resûlullah’ın yanında bulunan kimseler üzerine **تنفقوا** etmeyin ki dağılıp gitsinler’ diyenlerdir. Hâlbuki göklerin ve yerin hazineleri Allah’ındır; fakat münafıklar anlamazlar(7)”﴾ **المنافقون**
10) Müminlerin kalpleri arasında ülfet üzerine
 ﴿“Onların kalpleri arasında ülfet verdi. Eğer yeryüzünde olanın hepsini **أنفقت** etseydin, onların kalpleri arasında ülfet veremezdin; fakat Allah aralarında ülfet verdi. Şüphesiz O azîzdir, hakîmdir(63)”﴾ **الأنفال**
 ﴿“Yahudiler dedi ki: ‘Allah’ın eli bağlıdır.’ Elleri bağlandı ve söyledikleri sebebiyle lânetlendiler. Bilakis O’nun iki eli açıktır; dilediği gibi **ينفق** eder. Andolsun, Rabbinden sana indirilen, onların çoğunun azgınlığını ve küfrünü artıracaktır. Kıyamet gününe kadar aralarına düşmanlık ve kin bıraktık. Ne zaman savaş için bir ateş tutuştursalar Allah onu söndürür. Yeryüzünde bozgunculuk için koşarlar. Allah bozguncuları sevmez(64)”﴾ **المائدة** ﴿“Allah, bir misal vurdu: hiçbir şeye gücü yetmeyen, mülkiyet altında bir kul; bir de kendisine katımızdan güzel bir rızık verdiğimiz kimse; o da ondan gizli ve açık **ينفق** eder. Hiç eşit olurlar mı? Hamd Allah’a mahsustur; fakat onların çoğu bilmezler(75)”﴾ **النحل**
**الإنفاق**
 ﴿“De ki: ‘Rabbimin rahmet hazinelerine siz sahip olsaydınız, o takdirde **الإنفاق** korkusuyla mutlaka tutardınız; insan çok cimridir(100)’”﴾ **الإسراء**
**نفقة**
 ﴿“Ne küçük ne büyük bir **نفقة** **ينفقون** ederler, ne de bir vadiyi keserler; mutlaka onlar için yazılır; ta ki Allah onları yaptıklarının en güzeliyle mükâfatlandırsın (121)”﴾ **التوبة** ﴿“Her ne **نفقة** **أنفقتم** ettiyseniz yahut her ne adak adadıysanız, şüphesiz Allah onu bilir; zâlimler için yardımcılar yoktur (270)”﴾ **البقرة**
**مختار الصحاح**
● [**نفق**] **ن ف ق**: **نَفَقَتِ الدابة**: binek hayvanı öldü; babı **دخل**’dür. Ve **نَفَقَ البيع ينفُقُ** (damme ile): **نَفَاقا**: revaç buldu. Ve **النِّفَاقُ** (kesra ile): münafığın fiilidir. Ve **أَنْفَقَ الرجل**: fakirleşti ve malı gitti; bundan, Yüce Allah’ın sözü: ﴿**إذاً لأمسكتم خشية الإنفاق**﴾. Ve **أنفق الدراهم**: dirhemleri **النَّفقة**’dan (harcamadan) verdi. Ve **النَّفَقُ** (iki fetha ile): yerde bir tünel; bir yere çıkışı vardır. Ve **نَيْفَقُ السراويل**: şalvarın geniş yeridir; avam onu **النون**’u kesra ile söyler.
**الراغب**
**نفق**
- **نفق الشيء**: geçti ve tükendi; **ينفق**; ya satışla, şu gibi: **نفق البيع نفاقا**; bundan: **نفاق الأيم**; ve **نفق القوم**: pazarları revaç bulduğu zaman; yahut ölümle, şu gibi: **نفقت الدابة نفوقا**; yahut yok olmakla, şu gibi: **نفقت الدراهم تنفق** ve **أنفقتها**. Ve **الإنفاق** malda da olabilir, başkasında da; vacip de olabilir, gönüllü de. Yüce Allah dedi ki: ﴿**وأنفقوا في سبيل الله**﴾ [**البقرة**/195], ve ﴿**أنفقوا مما رزقناكم**﴾ [**البقرة**/254]. Ve dedi ki: ﴿**لن تنالوا البر حتى تنفقوا مما تحبون وما تنفقوا من شيء فإن الله به عليم**﴾ [**آل عمران**/92], ﴿**وما أنفقتم من شيء فهو يخلفه**﴾ [**سبأ**/39], ﴿**لا يستوي منكم من أنفق من قبل الفتح**﴾ [**الحديد**/10] ve âyetlerden başkası. Ve O’nun sözü: ﴿**قل لو أنتم تملكون خزائن رحمة ربي إذا لامسكتم خشية الإنفاق**﴾ [**الإسراء**/100], yani: darlık korkusu; denir: **أنفق فلان**: malı tükendiği zaman, fakirleşti; o hâlde buradaki **الإنفاق**, O’nun sözü: ﴿**ولا تقتلوا أولادكم خشية إملاق**﴾ [**الإسراء**/31]’deki **الإملاق** gibidir. Ve **النفقة**: harcanan şeyin adıdır. Dedi ki: ﴿**وما أنفقتم من نفقة**﴾ [**البقرة**/270], ﴿**ولا ينفقون ينفقة**﴾ [**التوبة**/121]. Ve **النفق**: geçit veren yol; ve içinde geçit veren yerdeki tünel. Dedi ki: ﴿**فإن استطعت أن تبتغي نفقا في الأرض**﴾ [**الأنعام**/35]. Ve bundan: **نافقاء اليربوع**; ve **نافق اليربوع**; ve **نفق**. Ve bundan: **النفاق**; o, şeriata bir kapıdan girip ondan bir kapıdan çıkmaktır. Buna, O’nun sözüyle işaret etti: ﴿**إن المنافقين هم الفاسقون**﴾ [**التوبة**/67], yani: şeriattan çıkanlar. Allah münafıkları kâfirlerden daha kötü kıldı; dedi ki: ﴿**إن المنافقين في الدرك الأسفل من النار**﴾ [**النساء**/145]. Ve **نيفق السراويل** bilinir ( **نيفق السراويل** onun geniş yeridir. O, Arapçalaştırılmış Farsçadır. **اللسان** (**نفق**) ).
**ملخص اللسان**
1.     **نَفَقَ الفرسُ والدابةُ وسائر البهائم يَنْفُقُ نُفُوقاً**: öldü;
2.  Ve **نَفَقَ البيع نَفَاقاً**: revaç buldu. Ve **نَفَقت السِّلْعة تَنْفُق نَفاقاً** (fetha ile): pahalandı ve ona rağbet edildi; onu o **أَنْفَقَها** ve **نَفَّقها**. Hadiste: **المُنَفِّق** malını yalan yeminle revaçlandıran; **المُنَفِّقُ** (şeddeli): **النَّفَاق**’tan, o da **الكَسَاد**’ın zıddıdır. Ve **أَنْفَقَ القوم**: pazarları revaç buldu.
3.  Ve **نَفَق مالُه ودرهمه وطعامه نَفْقاً ونَفاقاً**: ikisi de; azaldı ve kıtlaştı; denildi: yok oldu ve gitti. Ve **أَنْفَقُوا**: malları **نَفَقت** oldu. Ve **أَنفَقَ الرجل**: fakirleştiği zaman; bundan, Yüce Allah’ın sözü: **إذاً لأَمسكتم خشية الإنْفَاقِ**; yani yok olma ve tükenme korkusu. Ve **أَنْفَقَ المال**: onu sarf etti. Ve **النَّفقة**: harcanan şeydir; çoğulu **نِفاق**. Ve **نَفِقَ الزاد يَنْفَقُ نَفَقاً**: yani tükendi. Ve **النَّفِقُ**: her şeyden çabuk kesilen.
4.     Ve **النَّفَقُ**: yerde bir tünel; başka bir yere uzanmış; **التهذيب**’de: başka bir yere bir çıkışı vardır. Ve tenzilde: **فإن استطعت أَن تبتغي نَفَقاً في الأرض**; çoğulu **أَنْفَاق**. Ve onu mecaz yaptı. Ve **النُّفَقةُ** ve **النَّافِقاء**: keler ve jerboa deliği; denildi: **النُّفقةُ** ve **النافِقاء** jerboanın deliğinden incelttiği yerdir; **القاصِعاء** tarafından gelinince **النافِقاء**’yı başıyla vurur da çıkar. Ve **نَفِقَ اليربوع** ve **نَفَق** ve **انْتَفَقَ** ve **نَفَّق**: ondan çıktı.
5.     Münafığa, yerdeki tünel olan **النَّفَق** sebebiyle **مُنافقاً** adı verildi; denildi: ancak jerboa gibi **نافَقَ** ettiği için **مُنافقاً** adı verildi; o da **نافقاءه**’sine girmesidir.
6.     Ve **نافَقَ مُنافَقَةً ونِفاقاً**; hadiste **النِّفاق** ve ondan isim ve fiil olarak türeyenlerin zikri tekrar etmiştir; o, İslâmî bir isimdir; Arapların ona mahsus mânasıyla bilmediği; o, küfrünü gizleyip imanını açığa vuran kimsedir; her ne kadar dilde aslı bilinir olsa da. Denir: **نافَقَ يُنافِق مُنافقة ونِفاقاً**; o, **النَّافِقاء**’dan alınmıştır, **النَّفَق**’tan değil; o da küfrünü gizlemesi için gizlendiği tüneldir.
7.     Ve **نَفَق الجُرْح**: kabuk bağlayıp soyuldu.
**لسان العرب**

● - **نفق**: At ve binek hayvanı ve diğer bütün hayvanlar **نَفَقَ** **يَنْفُقُ** **نُفُوقاً**: öldü; İbn Berrî dedi ki: Sa‘leb’in inşad ettiğini okudu:
فما أَشْياءُ نَشْرِيها بمالٍ،
فإن **نَفَقَتْ** فأَكْسَد ما تكونُ

İbn Abbâs hadîsinde: “ve **الجَزور** **نافقة**” yani **نَفَقت** **الدابة** “hayvan öldü” denildiğinde, yani ölü. Şair dedi ki:
**نَفَقَ** البغلُ وأَوْدَى سَرْجه،
في سبيل الله سَرْجي وبَغَلْ

İbn Berrî onu şöyle rivayet etti: “سرجي والبَغَلْ.”

Ve **نَفَقَ** **البيع** **نَفَاقاً**: revaç buldu. Ve **نَفَقت** **السِّلْعة** **تَنْفُق** **نَفاقاً**—fetha ile—: pahalandı ve ona rağbet edildi; onu o **أَنْفَقَها** ve **نَفَّقها**. Hadîste: **المُنَفِّق** malını yalan yeminle (satan); **المُنَفِّقُ**, şeddeli: **النَّفَاق**tan olup **الكَسَاد**ın zıddıdır; bundan hadîs: “**اليمين الكاذبة** **مَنْفَقَة** للسِّلْعة **مَمْحَقة** للبركة” yani onun **نفَاق**ına bir zan yeri ve onun için bir mahaldir. İbn Abbâs’tan hadîste: “Sizden bazınız bazınıza **لا يُنَفِّقْ**” yani **النَّجْش** cihetinden malını **يُنَفِّقَ** etmeyi kastetmesin; çünkü onda artırmasıyla işiteni rağbet ettirir; böylece sözü onun satın alınmasına sebep ve ona **مُنفِّقاً** olur.

Ve **نعفَقَ** **الدرهم** **يَنْفُق** **نَفَاقاً**: böyledir; bu, Lihyânî’dendir; sanki dirhem azaldı da ona rağbet edildi.

Ve **أَنْفَقَ** kavim: pazarları **نَفَقت**. Ve malı, dirhemi ve yiyeceği **نَفَقَ** **نَفْقاً** ve **نَفاقاً**—ikisi de—: eksildi ve azaldı; denildi ki: tükendi ve gitti. Ve **أَنْفَقُوا**: malları **نَفَقت**. Ve kişi **أَنفَقَ**: fakirleşti; bundan Yüce sözü: **إذاً لأَمسكتم خشية الإنْفَاقِ**; yani yok olma ve tükenme korkusuyla. Ve **أَنْفَقَ** malı: onu harcadı. Tenzîlde: **وإذا قيل لهم أَنْفِقُوا مما رزقكم الله**; yani Allah yolunda harcayın, yedirin ve sadaka verin. Ve **اسْتَنْفَقه**: onu giderdi. Ve **النَّفقة**: harcanan şey; çoğulu **نِفاق**. Lihyânî nakletti: **نَفِدت** **نِفاقُ** kavmin ve **نفَقَاتهم**—kesra ile—, tükendi ve yok olduysa.

Ve **النِّفاقُ**—kesra ile—: dirhemlerden **النَّفَقة**nın çoğuludur. Ve **نَفِقَ** azık **يَنْفَقُ** **نَفَقاً**: tükendi; ve dirhemler **أَنفَقت** **النَّفقة**dan. Ve adam **مِنْفاقٌ**: çok **النَّفَقة** sahibi. Ve **النَّفَقة**: senin harcadığın şey; ve aile üzerine ve kendi nefsin üzerine **استنفقت**.

**التهذيب**: Leys: **نَفَقَ** fiyat
(* “**السعر**” lafzı asılda böyledir; belki “şey”dir).
**يَنْفُق** **نُفُوقاً**: alıcıları çoğaldığında. Ve adam **أَنْفَقَ** **إنْفاقاً**: eşyası için **نَفاقاً** bulduğunda. Onların darb-ı mesellerinden bir meselde: “Kim **عِرْض**ını satarsa **أَنْفَقَ**” yani insanlara söven sövülür; manası: **عِرْض**ı ile bir **نَفاق** bulur, ondan pay alır; bundan Ka‘b b. Züheyr’in sözü:
أبِيتُ ولا أَهجُو الصديقَ، ومن يَبِعْ
بعِرْض أَبيه في المَعاشِرِ يُنْفِقِ

Yani **نَفاقاً** bulur; “**بعِرض أَبيه**” sözünde **الباء** zâiddir.

Ve **نَفَقَت** **الأَيّم** **تَنْفُق** **نَفاقاً**: talipleri çoğaldığında. Ömer hadîsinde: “Kişinin nasibinden, **نَفاق** **أَيّمه**” yani onun saadetinden: kadınlarının—kızlarından ve kız kardeşlerinden—istenmesi ve **كَساد** etmeyip, **تَنْفُق** etmeyen malların **كَساد**ı gibi olmamalarıdır.

Ve **النَّفِقُ**: her şeyden çabuk kesilen; denir: **سير نَفِقٌ** yani kesilen; Lebîd dedi ki:
شَدّاً ومَرْفوعاً بقُرْبِ مثله
للوِرْدِ، لا نَفِق ولا مَسْؤُوم

Yani kesilmeyen bir koşu. Ve at: **نَفِقُ الجَرْي**: koşusu çabuk kesilen olduğunda; Alkame b. Abede bir devekuşunu vasfederek dedi ki:
فلا تَزَيُّده في مشيه نَفِقٌ،
ولا الزَّفيف دُوَيْن الشّدِّ مَسْؤُوم

Ve **النَّفَقُ**: yer içinde başka bir yere uzanan bir tünel; **التهذيب**’de: onun başka bir yere bir çıkışı vardır. Meselde: “**ضَلَّ دُرَيْصٌ نَفَقه**” yani deliği. Tenzîlde: **فإن استطعت أَن تبتغي نَفَقاً في الأرض**; çoğulu **أَنْفَاق**; İmru’ul-Kays onu tarla faresinin deliğine mecaz yaptı; bir atı vasfederek dedi ki:
خَفَاهُنَّ من أَنْفاقِهِنَّ، كأَنما
خَفاهنَّ ودْقٌ من عَشِيّ مُجَلِّبِ

Ve **النُّفَقةُ** ve **النَّافِقاء**: keler ve yârbu‘un deliği; denildi ki: **النُّفقةُ** ve **النافِقاء** yârbu‘un deliğinden incelttiği yerdir; **القاصِعاء** tarafından gelinince başıyla **النافِقاء**yı vurur da çıkar. Ve yârbu‘ **نَفِقَ** ve **نَفَق** ve **انْتَفَقَ** ve **نَفَّق**: ondan çıktı. Ve kazıcı **تَنَفَّقَه** ve **انْتَفقه**: onu **نافِقائه**nden çıkardı; bazısı onu şeytan için mecaz yaptı da dedi ki:
إذا الشيطانُ قَصَّعَ في قَفاها،
تَنَفَّقْناهُ بالحَبْل التُّؤام

Yani keleri **نافِقائه**nden çıkarır gibi onu çıkardık. Ve keler ile yârbu‘ **أَنْفَقَ**: ona yumuşak davranmayıp, **ينْتَفِقَ** edip gitmesine kadar (bıraktığında).

İbnü’l-A‘râbî: **قُصَعَةُ اليربوع**: bir çukur kazması, sonra kapısını toprağıyla kapatmasıdır; o toprağa **الدَّامّاء** denir; sonra başka bir kazı kazar ki ona **النافِقاء** ve **النُّفَقَة** ve **النَّفَق** denir; onu delip geçirmez, fakat onu incelinceye kadar kazar; **قاصِعائه** tarafından üzerine gelinince **النافِقاء**ya koşar, başıyla onu vurur ve oradan sıyrılıp çıkar; **النُّفَقَةِ** toprağına **الراهِطَاء** denir; ve inşad etti:
وما أُمُّ الرُّدَيْنِ، وإن أَدلَّتْ،
بعالِمةٍ بأَخلاق الكِرام
إذا الشيطانُ قَصَّع في قفاها
تَنَفّقْناه بالحبْل التُّؤام

Yani ensesinin **قاصعاء**sında yerleştiğinde onu **تنفَّقناه**; yani yârbu‘ **نافقائه**nden çıkarıldığı gibi onu çıkardık. Asma‘î **القاصعاء** hakkında dedi: Ona bu ad ancak şu sebeple verilmiştir: yârbu‘ deliğin toprağını çıkarır, sonra onunla ötekinin ağzını kapatır; “**قَصَع** yara kanla doldu” sözünden. Ve ona **الدامَّاء** denmiştir; çünkü deliğin toprağını çıkarır ve onunla ötekinin ağzını sıvar; “**ادْمُمْ قِدْرك**” yani onu dalak ve kül ile sıva, sözünden. Ve denir: yârbu‘ **نافَقَ**: **نافِقائه**ne girdiğinde; ve **قَصَّع**: **القاصِعاء**dan çıktığında. Ve **تَنَفَّق**: çıktı; Zü’r-Rumme dedi ki:
إذا أَرادوا دَسْمَهُ تَنَفَّقا

Ebû Ubeyd: **المنافقُ**a, yer içindeki tünel olan **النَّفَق**tan dolayı **مُنافقاً** adı verildi; denildi ki: ancak ona **مُنافقاً** adı verildi, çünkü yârbu‘ gibi **نافَقَ** etti; bu, onun **نافِقاء**sına girmesidir. Denir: onunla **نفق** etti ve **نافَقَ**; onun başka bir deliği vardır, ona **القاصِعاء** denir; istenince **قَصَّع** eder de **القاصِعاء**dan çıkar; o, **النافِقاء**ya girer ve **القاصِعاء**dan çıkar; yahut **القاصِعاء**ya girer ve **النافِقاء**dan çıkar; denir: **المُنافق** böyle yapar; İslâm’a girer, sonra girdiği yüzün dışındaki bir yüzden ondan çıkar.

Cevherî: **النافِقاء** yârbu‘un deliklerinden biridir; onu gizler ve başkasını gösterir; o, onu incelttiği yerdir; **القاصِعاء** tarafından gelinince başıyla **النافِقاء**yı vurur da **انْتَفَق** yani çıktı; çoğulu **النَّوَافِقُ**. İbn Berrî dedi ki: yârbu‘un delikleri yedidir: **القاصِعاء** ve **النافِقاء** ve **الدامَّاء** ve **الراهِطاءُ** ve **العَانِقاء** ve **الحَاثياء** ve **اللُّغَزُ**; o da **اللُّغَّيْزَى**dır. Ebû Zeyd dedi ki: onlar **النافِقاء** ve **النُّفَقاء** ve **النُّفَقة** ve **الرُّهطاء** ve **الرُّهَطة** ve **القُصَعاء** ve **القُصَعة**dır. Ve **فاعِلاء** vezninde gelenler de: **حاوياء** ve **سافياءُ** ve **سابياء** ve **السموأَل ابن عادِياء**; ve **الخافِيَاء**: cinler; ve **الكارِـاء**
(* “**الكارـاء**” asılda noktasız böyledir.)
ve **اللأَّوِياء** ve **الجاسِياء**: sertlik için; ve **البَالغاء**: ayak bilekleri için; ve **بنُو قَابِعاء**: sövme için.

Ve **النُّفَقة** (hemze vezni misali): **النَّافِقاء**; ondan şöyle dersin: **نَفَّق اليَرْبوع تَنْفيقاً** ve **نافَقَ**; yani **نافِقائه**’ne girdi. Ondan da dinde **المُنافق**’ın اشتقاقı (türeyişi) vardır. Ve **النِّفاق** (kesre ile): **المنافِق**’ın fiilidir. Ve **النِّفاقُ**: İslâm’a bir yönden girip başka bir yönden ondan çıkmaktır; **نَافِقَاء اليربوع**’dan türetilmiştir; İslâmîdir. Ve **نافَقَ مُنافَقَةً ونِفاقاً**. Hadiste **النِّفاق**’ın ve ondan isim ve fiil olarak türeyenin zikri tekrar tekrar gelmiştir; o, kendisine mahsus mânâ ile Arapların tanımadığı İslâmî bir isimdir; o da küfrünü örter, imanını açığa vurur; her ne kadar onun aslı dilde bilinir olsa da. Denir ki: **نافَقَ يُنافِق مُنافقة ونِفاقاً**; o, **النافقاء**’dan alınmıştır, **النَّفَق**’tan değil; **النَّفَق** ise içinde gizlendiği **السَّرَب**’dir; küfrünü örtmesi için.

Ve Hanzala hadîsinde: **نافَقَ حَنْظَلة**; muradı: Peygamber’in yanında olduğu vakit (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) ihlâs gösterir ve dünyadan zühd eder; ondan çıkınca ise üzerinde bulunduğu şeyi bırakır ve ona rağbet eder; sanki kendisine müsamaha ile geçiştirmeyi razı olmadığı bir tür zâhir ve bâtın gibidir.

Ve hadiste: “Bu ümmetin **مُنافِقِي**’sinin en çoğu onun **قُرَّاؤها**’sıdır”; burada **النِّفاق** ile muradı riyâdır; çünkü ikisi de bâtında olanın gayrısını izhâr etmektir.

Ve Ebû Vecze’nin sözü:
**يَهْدِي قلائِص خُضَّعاً يَكنفْنَهُ،**
**صُعْرَ الخدُودِ نوَافِقَ الأَوْبَارِ**
Yani: semizlikten dolayı yünleri dökülmüştür.

Ve A‘râb’ın nevâdirinde: **أَنْفَقَت الإبُل**; yünleri semizlikten dolayı döküldüğü vakit.

Dediler ki: **نَفَق الجُرْح**; kabuk bağlayıp soyulduğu vakit. Ve **زيْت انفاق** denir. Râciz dedi ki:
**إذا سَمِعْنَ صَوْتَ فَحْلٍ شَقْشاق،**
**قَطَعْنَ مُصْفَرّاً كزيت الانْفاق**

Ve **النَّافِقة**: **نافِقة المِسْك**; dâhil (yabancı)dir; o, miskin **فأْرة**’sidir; o da onun kabıdır.

Ve **مالك بن المُنْتَفِقِ الضَّبيّ**: **بني صُبَاح بن طريف**’ten bir kimsedir; **بِسْطَامِ بن قَيْس**’in katilidir.

Ve **النُّفَيْقُ**: bir yerdir.

Ve **نَيْقَقُ القميص والسراويل**: mâlûmdur; Fârisîdir, Arapçalaştırılmıştır; o, **المُنَفَّقُ**’tur. Ve denildi ki: **النَّيْقَقُ** dâhildir; **نَيْفق السراويل**.

Cevherî: **ونيفق السروايل** onun geniş olan yeridir; avam ise **نِيفَق** der, **النون**’u kesre ile. Ve **المُنْتَفِقُ**: bir erkeğin adıdır.

مقاييس اللغة:
(**نفق**) **النون** ve **الفاء** ve **القاف** iki sahih asıldır; bunlardan biri bir şeyin kesilmesine ve gidip gitmesine delâlet eder, diğeri bir şeyin gizlenmesine ve örtülmesine delâlet eder. Bu ikisi hakkında söz elde edilince birbirine yaklaşırlar.
Birincisi: **نَفَقَت الدّابةُ نُفوقاً**: öldü; ve **نَفَق السِّعر نَفَاقاً**; bu, onun geçip gitmesi sebebiyledir; ne kesada uğrar ne durur. Ve **أنْفَقوا**: **نَفَقت سُوقُهم**. Ve **النَّفَقة**; çünkü o kendi yönüne gider. Ve **نفَق الشيءُ**: tükendi; “kavmin nafakası tükendi” denir: **قد نَفِقَتْ نفقةُ القوم**. Ve **أنْفَق الرّجُل**: fakirleşti; yani yanında olan gitti. İbnü’l-A‘râbî dedi: Bundan, Yüce Allah’ın sözü: **﴿إذاً لأَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الإنْفَاقِ﴾** [الإسراء 100]. Ve **فرسٌ نَفِقُ الجرْيِ**: yani koşuşu çabuk kesilen.
Diğer asıl **النَّفَق**: yerde bir tünel; onun bir yere çıkışı vardır. Ve **النَّافقاء**: yerboğasının yuvasından incelttiği bir yer; **القاصعاء** tarafından gelinince **النَّافقاء**’yı başıyla vurur da **فانتفَقَ**; yani çıktı. Bundan **النِّفاق**’ın اشتقاق’ı; çünkü onun sahibi, gösterdiğinin tersini gizler; sanki iman ondan çıkar, yahut o imandan gizlice çıkar. Ve kapıda aslın bir olması mümkündür; o da çıkıştır. Ve **النَّفَق**: içinden çıkmanın mümkün olduğu nüfuz eden geçit.
**نَيْفَق السَّراويل**’e gelince, Ebû Bekir([1]) dedi: o, Arapçalaştırılmış Farsçadır.

القاموس المحيط:
**نَفَقَ البَيْعُ نَفاقاً**، **كسحابٍ**: revaç buldu; ve **السُّوقُ**: ayakta durdu; ve **الرجُلُ** ve **الدابَّةُ** **نُفوقاً**: öldüler; ve **الجُرْحُ**: kabuk bağlayıp soyuldu. Ve **كفرِحَ** ve **نَصَرَ**: tükendi ve yok oldu; yahut azaldı. Ve **ككِتابٍ**: münafığın fiili; ve **نَفَقَةٍ**’nin çoğulu. **ونَفِقَتْ نِفاقُهُم**: **فَنِيَتْ نَفَقاتُهُم**. Ve **رجُلٌ مِنْفاقٌ**: çok **النَّفَقَة** sahibi. Ve **فَرَسٌ نَفِقُ الجَرْيِ**، **ككتِفٍ**: onun kesilmesi çabuk olan.
Ve **كزُبَيْرٍ**: bir alem. Ve **نافِقانُ**: Merv’de bir yer. Ve **النَّفَقُ**، harekeli: yerde bir tünel; onun bir yere çıkışı vardır.
Ve **انْتَفَقَ**: ona girdi. Ve “**ضَلَّ دُرَيْصٌ نَفَقَهُ**”: **د ر ص** maddesinde; ve **بهاءٍ** ile: dirhemler ve benzerlerinden onunla harcadığın şey.
Ve **النافِقَةُ**: misk kesesi; ve bir dağ. Ve **النافِقَاءُ** ve **النُّفَقَةُ**، **كهُمَزَةٍ**: yerboğasının deliklerinden biri; onu gizler ve başkasını gösterir; **القاصِعاءِ** yönünden gelinince **النافِقاء**’yı başıyla vurur da **فانْتَفَقَ**. Ve **نَفَقَ**، **كنَصَرَ** ve **سَمِعَ**; ve **نَفَّقَ** ve **انْتَفَقَ**: **نافِقائِه**’inden çıktı. Ve **نَيْفَقُ السراويلِ**، fetih ile: ondan geniş olan yer. Ve **أنْفَقَ**: fakirleşti; ve malını: onu tüketti; **كاسْتَنْفَقَه**; ve kavim: **نَفَقَتْ سوقُهُم**; ve develer: semizlikten yünleri yayıldı.
Ve **نَفَّقَ السِّلْعَةَ تَنْفِيقاً**: onu revaçlandırdı; **كأَنْفَقَها**. Ve **المُنْتَفِقُ**: bir kabilenin babası. Ve **مالكُ بنُ المُنْتَفِقِ**: Bistâm b. Kays’ın katili. Ve **نافَقَ في الدينِ**: küfrünü örttü ve imanını gösterdi; ve **اليَرْبوعُ**: **نافِقائِه**’ine girdi; **كانْتَفَقَ** gibi.
Ve **تَنَفَّقْتُه**: onu çıkardım.

تاج العروس:
ن ف ق
**نفَقَ البيعُ ينْفُقُ نَفاقاً** **كسَحاب**: revaç buldu; ve كذلك **السِّلْعَةُ تنْفُق**: pahalandığı ve ona rağbet edildiği zaman; ve **نفَق الدّرْهَمُ نَفاقاً** da böyledir; bu, Lihyânî’dendir; sanki azaldı da ona rağbet edildi. Mecazdan: **نفَقَت السّوقُ** yani: ayakta durdu ve revaç buldu. Mecazdan: **نفَقَ الرّجلُ** ve كذلك **الدّابّةُ**; at, katır ve sair hayvanlar gibi; **ينفُقُ نُفوقاً** (ضم ile): ikisi öldü. İbn Berrî dedi ve Sa‘leb’den şu beyti şâhid getirdi:
فما أشياءُ نشْريها بمالٍ ... فإنْ نفقَتْ فأكسدُ ما تكونُ
İbn Abbâs hadîsinde: **والجَزورُ نافِقَةٌ** yani: ölü. Şair dedi:
نفَقَ البَغلُ وأوْدَى سرْجُه ... في سبيلِ الله سرْجي وبَغَلْ
İbn Berrî’nin rivayeti: **سرْجي والبَغَل**. Sonra, musannifin siyakının, Cevherî ve diğer imamlar gibi, yalnız **كتَبَ** haddinden olduğu açıktır. Şeyhimiz dedi: İbnü’l-Kattâ‘ artırdı ki denir: **نفِقَت الدّابةُ** **كفرِح**; ve İbnü’s-Sîd farkta ona muvafakat etti; bunu düşün. Ve **نَفَق الجُرحُ نُفوقاً**: kabuk bağlayıp soyuldu; bu mecazdır. Ve **نَفِقَ مالُه** ve **دِرْهَمُه** ve **طَعامُه** **كفرِح** ve **نَصَر**; **نَفْقاً** ve **نَفاقاً**: tükendi ve yok oldu ve gitti; yahut eksildi yahut azaldı da ona rağbet edildi ve revaç buldu; bu Lihyânî’dendir. Ve **النِّفاق** **ككِتاب**: münafığın fiili; o, bir yönden İslâm’a girmek ve başka bir yönden ondan çıkmaktır; ve **نافَقَ مُنافَقَةً** ve **نِفاقاً**; ve hadiste **النِّفاق** ve ondan isim ve fiil olarak türeyenler tekrar etmiştir; o, İslâmî bir isimdir; Araplar onu kendisine mahsus mânâ ile bilmezdi; o, küfrünü örter ve imanını gösterir; her ne kadar aslı dilde bilinir olsa da; bunu İbn Fâris ve İbnü’l-Esîr açıkça söylemiştir; Süyûtî **المُزْهِر**’de ona özel bir tür akdetti; Şihâb **العنايَة**’de ve **شرحِ الشِّفاءِ**’ın yerlerinde onu genişçe ele aldı. Sâgânî, İbnü’l-Enbârî’den nakletti: münafığın **مُنافِقاً** diye adlandırılmasının illetinde üç söz: birincisi: küfrünü örttüğü ve onu gizlediği için bununla adlandırıldı; böylece **النَّفَق**’a, yani tünele giren kimseye benzetildi; onda gizlenir. İkincisi: yerboğası gibi **نافَقَ** etti; ona benzetildi; çünkü imandan, içine girdiği yüzün dışında bir yüzden çıkar. Üçüncüsü: içindekinin dışında bir şeyi göstermesi sebebiyle bununla adlandırıldı; yerboğasına benzetme olarak; böylece münafığın zahiri iman, batını küfürdür. Dedim: Buna göre şu hadis taşınır: “Bu ümmetin münafıklarının çoğu onun kurrâsıdır”; burada **النِّفاق** ile riyayı kastetti; çünkü ikisi de batında olanın dışında bir şeyi göstermektir. Ve **النِّفاقُ** ayrıca: harekeli **نفَقَةٍ**’nin çoğulu; **ثَمَرة** ve **ثِمار** gibi. Lihyânî hikâye etti: **نفِقَت نِفاقُهُم** **كفرِح**; yani: nafakaları yok oldu ve tükendi. Ve **رجُلٌ مِنْفاقٌ** (kesra ile): dirhemler ve başkalarından sarf ettiği şey sebebiyle çok nafaka sahibi. Mecazdan: **فرَسٌ نفِقُ الجرْيِ** **ككتِفٍ**: kesilmesi çabuk olduğu zaman; bunu Cevherî nakletti ve Alkame b. Abede’den, bir devekuşunu vasfederken, şu beyti şâhid getirdi:
فلا تزيُّدُهُ في مشْيِه نفِقٌ ... ولا الزَّفيفُ دُوَيْنَ الشّدِّ مسْؤومُ

yani: kesilmeyen bir koşu. Ve **النُّفَيْق** (Zübeyr vezninde): bir yer adı. Ve **نافِقان**: Merv’de bir yer. Ve **النَّفَق** (harekeli): yerde, başka bir yere doğru uzanan bir tünel/yeraltı geçidi. Ve **الصِّحاح** ile **التّهذيب**’de: onun başka bir yere bir çıkışı vardır. Ve ondan, O’nun (Allah’ın) sözü: **( فإنْ استَطَعْتَ أن تبْتَغي نفَقاً في الأرض أو سُلَّماً في السّماء )**. Ve **انْتَفَق** adam: ona girdi. Ve meselde: **ضلَّ دُرَيْصٌ نفَقَه** yani: deliğini; **الصِّحاح**’ta olduğu gibi. Kendi işiyle yorulup (çare bulamayıp) hasmı için bir hüccet sayan, sonra ihtiyaç anında unutan kimse hakkında darb-ı mesel yapılır; ve **د ر ص**’ta zikredilmiştir. Ve **النّفَقَة** (ه ile): dirhemler ve benzerlerinden, kendin üzerine ve aile üzerine harcadığın şey. Ve **النافِقَةُ**: miskin kesesi. Ve bir dağ. Ve **النافِقاءُ** ve **النُّفَقَة** (Hemze vezninde): yerboğanın deliklerinden biri; onu gizler ve başkasını gösterir; o, onu incelttiği bir yerdir; **القاصِعاء** tarafından gelinince **النّافِقاءَ**’yı başıyla vurur da **انْتَفَ** yani: çıktı; çoğulu **النّوافِقُ**; **الصِّحاح**’ta olduğu gibi. Ebû Ubeyd dedi: onun başka bir deliği daha vardır, ona **القاصِعاءُ** denir; istenince **قصَع** eder de **القاصِعاءِ**’dan çıkar; o, **النّافِقاء**’ya girer ve **القاصِعاء**’dan çıkar; yahut **القاصِعاءِ**’ya girer ve **النّافِقاءِ**’dan çıkar. İbnü’l-A‘râbî dedi: yerboğanın **قُصَعَةُ**’si: bir çukur kazması, sonra kapısını kendi toprağıyla kapatmasıdır — ve o toprağa **الدّامّاء** denir — sonra **النّآفِقاء** ve **النُّفَقَة** ve **النَّفَق** denilen başka bir kazı daha kazar; onu delip geçirmez, fakat onu incelinceye kadar kazar; **قاصِعائِه** tarafından üzerine gelinince **النّافِقاءِ**’ya koşar, onu başıyla vurur ve oradan sıyrılıp çıkar. Ve **النُّفَقَة**’nin toprağına **الرّاهِطاء** denir. İbn Berrî dedi: yerboğanın delikleri yedidir: **القاصِعاءُ** ve **النّافِقاءُ** ve **الدّامّاءُ** ve **الرّاهِطاءُ** ve **العانِقاءُ** ve **الحاثِياءُ** ve **اللُّغَّيْزَى**. Ebû Zeyd dedi: **النّافِقاءُ** ve **النُّفَقاءُ** ve **النُّفَقَة** ve **الرّاهِطاءُ** ve **الرُّهَطَة** ve **القُصَعاءُ** ve **القُصَعَة**. Ve yerboa **نفَقَ** (nasara ve semi‘a gibi) ve **نفّقَ** (تنْفيقاً) ve **انْتَفَق**: **نافِقائِه**’den çıktı. Ve **نيْفَقُ السّراويل** (fetih ile): onun geniş olan yeri. Cevherî dedi: avam **نيفَق** der, **النّون**’u kesre ile. Başkası dedi: **نيْفَقُ القَميص** da böyledir; o, Arapçalaştırılmış Farsçadır. Dedim: öyleyse müstakil bir terkib içinde zikredilmesi gerekir. Ve **أنْفَقَ** (lâzım, müteaddî): denir ki: **أنفقَ**: fakirleştiği ve malı gittiği zaman. Ve **أنفَقَ مالَه**: onu tüketti ve yok etti. Ve O’nun sözü: **( إذاً لأمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الإنْفاق )** yani: yok olma ve tükenme korkusuyla; Katâde dedi: yani onu harcama korkusuyla; ve bunun üzerindeki söz, **أمْلَق** üzerindeki söz gibidir; daha önce geçti. **كاسْتَنْفَقَه** yani **أنْفَقَه** ve onu götürdü. Ve ondan, Hâlid b. Zeyd el-Cühenî (Allah ondan razı olsun) hadisi: **فإن جاءَ أحدٌ يُخْبِرُك بها وإلا فاسْتَنفِقْها**; Zemahşerî ve Sâğânî onu nakletti. Ve **أنْفَقَ القومُ**: onların pazarı **نفَقَت** yani: rağbet gördü. Ve mecazdan: **أنفَقَت الإبلُ**: yayıldığı zaman. Ve **النّوادِر**’de: **انتثَرت** (ث ile) yünleri semizlikten, yani: semizlik sebebiyle. Ve **نفّق السِّلعةَ** (تنْفيقاً): onu revaçlandırdı ve ona rağbet ettirdi. Ve ondan, İbn Abbâs (Allah ikisinden razı olsun) hadisi: **لا يُنفِّقْ بعضُكم بعْضاً** yani: bazınız bazınızı kastetmesin; malını **النّجْش** cihetinden revaçlandırmak için; çünkü onda artırmasıyla dinleyeni rağbet ettirir; böylece sözü onun satın alınmasına sebep olur ve onu revaçlandırıcı olur; ve hadiste de böyledir: **المُنفِّقُ سِلْعَتَه بالحَلِفِ الكاذِب**; sanki onu **أنْفَقَها**; **يُنفِقُها** (إنفاقاً). Ve **المُنْتَفِق**: Ebû Kabîle’dir; o, **المُنتَفِقُ** b. Âmir b. Ukayl b. Ka‘b b. Rabîa b. Âmir b. Sa‘saa’dır. Ve **مالِكُ بنُ المُنْتَفِق الضّبيّ**: Beni Subâh b. Tarîf’ten biridir; Bistâm b. Kays b. Mes‘ûd eş-Şeybânî’nin katili. Dedim: Ebû Ubeyd el-Kâsım b. Sellâm’ın ensâbında olan: Bistâm b. Kays’ın katili, Âsım b. Halîfe b. Ma‘kıl b. Subâh b. Tarîf b. Zeyd b. Amr b. Âmir b. Rabîa b. Ka‘b b. Rabîa b. Sa‘lebe b. Sa‘d b. Dubbe’dir; buna bak. Ve mecazdan: dinde **نافَق**: küfrünü gizleyip imanını gösterdiği zaman; masdarı **النِّفاق**tır; onda olan daha önce geçti; ve bu, onların sözü olan: yerboa **نافَقَ**: **نافِقائِه**’ne girdiği zaman; ve **نفق به** de böyledir, **كانْتَفَق** gibi; bu da, **قاصِعائِه**’nde geldiği zamandır. Ve **تنفَّقْتُه**: onu **نافِقائِه**’nden kazıyıp dürtme ile çıkardım. Bazıları onu şeytan için istiâre etti; İbnü’l-A‘râbî şu beyti okudu:
وما أُمُّ الرُّدَيْنِ وإنْ أدَلّتْ ... بعالمةٍ بأخْلاقِ الكِرامِ
إذا الشّيطانُ قصّع في قَفاها ... تنفّقْناه بالحبْلِ التُّؤامِ
yani: onu çıkardık; kelerin **نافِقائِه**’nden çıkarılması gibi. Ve ona istidrâk olunanlardandır: hadiste: **اليَمينُ الكاذِبةُ منْفَقَةٌ للسِّلْعة مَمْحَقَةٌ للبَرَكةِ** yani: onun revaç bulmasının zannı ve onun için bir yeridir. Ve **أنْفَقوا**: malları **نفَقت**. Ve **النَّفَقة**’nin çoğulu **أنْفاق**. Ve **النَّفَق**’ın, tünel/yeraltı geçidi manasında, çoğulu da böyledir. İmruü’l-Kays onu farenin delikleri için istiâre etti; bir atı vasfederken dedi:
خَفاهُنّ من أنْفاقِهِنّ كأنّما ... خفاهُنّ ودْقٌ من عشيٍّ مُجَلِّبِ
Ve **نفَقَ السِّعرُ** (نُفوقاً): alıcıları çoğaldı; Leys’ten. Ve **أنفَقَ الرّجلُ**: eşyası için bir revaç buldu. Ve meselde: **منْ باعَ عِرضَه أنْفَقَ** yani: insanlara söven sövülür. Manası: ırzı ile bir revaç bulur; ondan pay alınır. Ve ondan, Ka‘b b. Züheyr (Allah ondan razı olsun) sözü:
أبَيتُ ولا أهْجو الصّديق ومن يَبِعْ ... بعِرْضِ أبيه في المَعاشِرِ يُنْفِقِ
yani: bir revaç bulur; ve **الباء** onun sözünde araya sokulmuştur: **بعِرْضِ أبيه**. Ve **نفَقَت الأيّم** (تنْفُق نَفاقاً): talipleri çoğaldığı zaman. Ve Ömer hadisi: **منْ حَظِّ المرْءِ نَفاقُ أيِّمه** yani: kişinin saadetindendir; kızlarından ve kız kardeşlerinden kadınlarının istenmesi ve revaç bulmayan malların durgunluğu gibi durgunlaşmamaları. Ve **انْتَفَق الحارِشُ اليرْبوعَ**: onu **نافِقائِه**’nden çıkardı. Ve **أنْفَقَ الضّبَّ والسرْبوعَ**: ona yumuşak davranmayıp, **ينْتَفِقَ** ve gitsin diye (yaptığı zaman). Ve Ebû Vecze’nin sözü:
يهدي قلائِصَ خُضَّعاً يكْنُفْنَه ... صُعْرَ الخُدودِ نَوافِقَ الأوْبارِ
yani: semizlikten yünleri döküldü. Ve **زيْت أنفاق**: taze. Râciz dedi:
" إذا سمِعْن صوْتَ فحْلٍ شَقْشاقْ

“**قطَعْنَ مُصْفَرّاً كزَيْتِ الأنْفاقْ**” ve “**ف و ق**” maddesinde zikredilmiştir. Ve meselde: “**دونَ ذا وينْفُقُ الحِمار**”; aslı şudur ki: bir insan kendisine ait bir eşeği satmak istedi de bir danışmana: “Eşeğimi öv; sana üzerimde bir ücret olsun” dedi. Onunla pazara girince danışman ona: “Bu, senin onun üzerinde vahşi avladığın eşeğindir” dedi. Adam: “**دونَ ذا وينْفُق الحِمار**” dedi; yani: “Senin söylediğinden aşağı bir söz tutun”, yani: ondan daha azı; ve eşek şimdi bundan aşağısıyla satılır; ve **الواو** hâl içindir.

Ve **مُنفَّقُ السّراويل** “**مُعظَم**” gibi: onun **نيْفَقُها**’sı. Denir: “Onun **مُنفَّقَها**’sını genişlet; onun **مُسَوَّقَها**’sını gevşet; onun **منَطَّقَها**’sını sağlamlaştır”; **الأساس**’ta olduğu gibi.

Ve **طعام نفِقٌ** “**كتِف**” gibi: **نزِلٍ**’in zıddıdır; ve o, kendisinde artış olmayan şeydir.

Ve **نفَقَ روحُه**: çıktı; ve bu mecazdır.

Ve yine **امرأةٌ نُفُقٌ** (iki damme ile): kocaların yanında **تْفُق** olduğu ve onların yanında itibar gördüğü zaman.
