# نفق — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%81%D9%82/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نفق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: نفق

القاف والنون والفاء معهما
ق ف ن، ق ن ف، ن ق ف، ف ن ق، ن ف ق مستعملات قفن: قَفّان كل شيء جماعته واستقصاء عمله.
والقَفينةُ: الشاة التي تذبح من القَفَا، ويقال: هي التي يبان رأسها بالذبح، وإن كان من الحلق، والمعنى يرجع إلى القَفَا، إلا أنه إذا أبان لم يكن له بد من أن يقطع القَفَا.
وقد قالوا: القَفَنّ في موضع القَفا، قال:
وموضع الأزرار والقَفَنِّ
فزادوا النون.
قنف: الأذن القَنْفاءُ إذن المعزى إذا كانت غليظة كأنها نعل خصوفة، ومن الإنسان إذا لم يكن له أطر.
وكمة قَنْفاءُ.
ورجل قُنافٌ أي ضخم الأنف، ويقال: طويل الجسم غليظه.
والقِنَّفُ: القنع، وهو القلاع الذي ييبس. إذا نش عنه الماء يتطاير مثل الفراش، ويجمع قَنانِفَ.
نقف: النَّقْفُ: كسر الهامة عن الدماغ ونحو ذلك، كما يَنْقُفُ الظليم الحنظل عن حبه.
والمُناقَفةُ: المضاربة بالسيوف على الرءوس.
والمِنْقاف: عظم دويبة تكون في البحر تصقل به الصحف، له مشق في وسطه.
ورجل نَقّافٌ أي صاحب تدبير للأمر ونظر في الأشياء.
فنق: ناقة فَنَقٌ: جسيمة حسنة الخلق، وبعير فَنَقٌ، والجميع أفناقٌ، قال:
وندامى بيض الوجـوه كـأن		الشراب منهم مصاعب أفناقُ
والفَينقُ: الفحل المقرم الذي لا يؤذي ولا يركب.
وجارية مُنقَةٌ وفُنُقٌ: فنقها أهلها تَفنيقاً وفِناقاً، وهي مِفناقُ.
نفق: نَفَقَتِ الدابة تنفُقُ نُفوقاً أي ماتت، قال:
نَفَقَ البغل وأودى سرجـه		في سبيل الله سرجي وبَغَلْ
ونَفَقَ السعر يَنْفُقُ نفاقاً إذا كثر مشتروه.
والنَّفَقُ: سرب في الأرض له مخلص إلى مكان.
والنافِقاء: موضع يرققه اليربوع في جحره، فإذا أخذ من قبل القاصعاء ضرب النافِقاءَ برأسه فانتفَقَ منها.
وبعض يسمي النّافِقاء النُّفَقَةَ.
وتقول: أنفَقْنا اليربوع إذا لم يرفق به حتى انتَفَقَ وذهب.
والنَّيفَقُ: دخيل: نيفق السراويل.
والنافِقةُ: دخيل، وهي فأرة المسك والنِّفاقُ: الخلاف والكفر، والفعل: نافقَ نِفاقاً، قال:
للمؤمنين أمور غير محزنة		وللمنافِقُ سر دونه نَفَـقُ
أي سر يخرج منه إلى غير الإسلام.

### Türkçe

**القاف** ve **النون** ve **الفاء** bunlarla birlikte

ق ف ن، ق ن ف، ن ق ف، ف ن ق، ن ف ق kullanımdadır. **قفن**: her şeyin **قَفّان**’ı, onun topluluğu ve işinin sonuna kadar götürülmesidir.

**القَفينةُ**: **القَفَا**’dan boğazlanan koyun; ve denilir ki: boğazlama ile başı ayrılan odur, her ne kadar boğazdan olsa da; anlam **القَفَا**’ya döner; ancak ayırdığı zaman, **القَفَا**’yı kesmekten onun için kaçınılmaz olmaz.

Ve demişlerdir: **القَفَنّ** **القَفا**’nın yerinde (kullanılır); dedi ki:
وموضع الأزرار والقَفَنِّ
Böylece **النون**’u artırdılar.

**قنف**: **الأذن القَنْفاءُ**, keçinin kulağıdır; kalın olduğu zaman, sanki yamanmış bir nal gibi; ve insandan da, eğer onun için kenarlar (çerçeveler) yoksa.

Ve **كُمة قَنْفاءُ**.

Ve **رجل قُنافٌ**: yani burnu iri; ve denilir ki: gövdesi uzun, kalını.

Ve **القِنَّفُ**: **القنع**’dır; o, kuruyan **القلاع**’dır. Ondan su sızdığı zaman, güveler gibi uçuşur; **قَنانِفَ** diye çoğul yapılır.

**نقف**: **النَّقْفُ**: beyin ve benzeri üzerinden kafatasını kırmaktır; tıpkı devekuşunun, tanelerinden (ayırmak için) **الحنظل**’ü kırması gibi.

Ve **المُناقَفةُ**: kılıçlarla başlar üzerinde vuruşmadır.

Ve **المِنْقاف**: denizde bulunan bir küçük canlının kemiğidir; onunla sahifeler parlatılır; ortasında bir yarık vardır.

Ve **رجل نَقّافٌ**: yani iş için tedbir sahibi ve şeylerde bakış (nazar) sahibi.

**فنق**: **ناقة فَنَقٌ**: iri, yaratılışı güzel; ve **بعير فَنَقٌ**; hepsi **أفناقٌ**’tır; dedi ki:
وندامى بيض الوجـوه كـأن		الشراب منهم مصاعب أفناقُ

Ve **الفَينقُ**: eziyet etmeyen ve binilmeyen, seçkin damızlık erkek devedir.

Ve **جارية مُنقَةٌ** ve **فُنُقٌ**: ehli onu **تَفنيقاً** ve **فِناقاً** ile **فنق** etti; ve o **مِفناقُ**’tur.

**نفق**: **نَفَقَتِ الدابة** **تنفُقُ نُفوقاً**: yani öldü; dedi ki:
نَفَقَ البغل وأودى سرجـه		في سبيل الله سرجي وبَغَلْ

Ve **نَفَقَ السعر** **يَنْفُقُ نفاقاً**: onu satın alanlar çoğaldığı zaman.

Ve **النَّفَقُ**: yerde bir tünel; onun için bir yere çıkış vardır.

Ve **النافِقاء**: jerboanın ininde incelttiği bir yerdir; **القاصعاء** tarafından yakalandığı zaman, başıyla **النافِقاء**’ya vurur da oradan **فانتفَقَ** eder.

Ve bazısı **النّافِقاء**’yı **النُّفَقَةَ** diye adlandırır.

Ve dersin: **أنفَقْنا اليربوع**: ona yumuşak davranmadığımız zaman, ta ki **انتَفَقَ** edip gitti.

Ve **النَّيفَقُ**: yabancı (dahîl): **نيفق السراويل**.

Ve **النافِقةُ**: yabancı (dahîl); o misk faresi (misk sıçanı)dır. Ve **النِّفاقُ**: ayrılık ve küfürdür; fiil: **نافقَ نِفاقاً**; dedi ki:
للمؤمنين أمور غير محزنة		وللمنافِقُ سر دونه نَفَـقُ
Yani İslâm’dan başkasına çıktığı bir sır; ondan (sırdan) bir çıkış.
