# نفق — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%81%D9%82/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نفق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%82.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نفق

نفق البيع ينفق نفاقا، كسحاب: راج، وكذلك السلعة تنفق: إذا غلت ورغب فيها، ونفق الدرهم نفاقا كذلك، وهذه عن اللحياني، كأنه قل فرغب فيه. ومن المجاز: نفقت السوق أي: قامت وراجت. ومن المجاز: نفق الرجل، وكذا الدابة كالفرس والبغل، وسائر البهائم، ينفق نفوقا بالضم: ماتا، قال ابن بري وأنشد ثعلب:
  فما أشياء نشريها بـمـال                      فإن نفقت فأكسد ما تكون وفي حديث ابن عباس: والجزور نافقة أي: ميتة. وقال الشاعر:
  نفق البغل وأودى سرجـه                      في سبيل الله سرجي وبغل ورواية ابن بري: سرجي والبغل. ثم إن ظاهر سياق المصنف كالجوهري وغيره من الأئمة أنه من حد كتب لا غير. قال شيخنا: وزاد ابن القطاع أنه يقال: نفقت الدابة، كفرح، ووافقه ابن السيد في الفرق، فتأمل ذلك. ونفق الجرح نفوقا: تقشر وهو مجاز. ونفق ماله ودرهمه وطعامه كفرح ونصر نفقا ونفاقا: نفد وفني وذهب، أو نقص أو قل فرغب فيه وراج، وهذا عن اللحياني. والنفاق ككتاب: فعل المنافق وهو الدخول في الإسلام من وجه، والخروج عنه من آخر، وقد نافق منافقة ونفاقا، وقد تكرر في الحديث النفاق وما تصرف منه اسما وفعلا، وهو اسم إسلامي لم تعرفه العرب بالمعنى المخصوص به، وهو الذي يستر كفره، ويظهر إسمانه، وإن كان أصله في اللغة معروفا، صرح بذلك ابن فارس وابن الأثير، وعقد له السيوطي في المزهر نوعا خاصا، وبسطه الشهاب في العناية، وفي مواضع من شرح الشفاء. ونقل الصاغاني عن ابن الأنباري - في الاعتلال لتسمية المنافق منافقا - ثلاثة أقوال: أحدها: أنه سمي به لأنه يستر كفره ويغيبه، فشبه بالذي يدخل النفق، وهو السرب، يستتر فيه. والثاني: أنه نافق كاليربوع، فشبه به؛ لأنه يخرج من الإيمان من غير الوجه الذي دخل فيه. والثالث: أنه سمي به لإظهاره غير ما يضمر، تشبيها باليربوع، فكذلك المنافق ظاهره إيمان وباطنه كفر. قلت: وعلى هذا يحمل حديث: أكثر منافقي هذه الأمة قراؤها، أراد بالنفاق هنا الرياء؛ لأن كلاهما إظهار غير ما في الباطن. والنفاق أيضا: جمع نفقة محركة، كثمرة وثمار. وحكى اللحياني: نفقت نفاقهم كفرح، أي: فنيت نفقاتهم ونفدت. ورجل منفاق بالكسر: كثير النفقة لما يصرفه من الدراهم وغيرها. ومن المجاز: فرس نفق الجري، ككتف: إذا كان سريع انقطاعه نقله الجوهري، وأنشد لعلقمة بن عبدة يصف ظليما:

  فلا تزيده في مشـيه نـفـق                      ولا الزفيف دوين الشد مسؤوم

  أي: عدو غير منقطع. والنفيق كزبير: ع. ونافقان: ة بمرو. والنفق، محركة: سرب في الأرض مشتق الى موضع آخر. وفي الصحاح والتهذيب: له مخلص الى مكان آخر. ومنه قوله تعالى: )فإن استطعت أن تبتغي نفقا في الأرض أو سلما في السماء(. وانتفق الرجل: دخله. وفي المثل: ضل دريص نفقه أي: جحره، كما في الصحاح. يضرب لمن يعيا بأمره، ويعد حجة لخصمه، فينسى عند الحاجة، وقد ذكر في د ر ص. والنفقة بهاء: ما تنفقه من الدراهم ونحوها على نفسك وعلى العيال. والنافقة: نافجة المسك. وجبل. والنافقاء، والنفقة، كهمزة: إحدى جحرة اليربوع، يكتمها ويظهر غيرها وهو موضع يرققه، فإذا أتي من قبل القاصعاء ضرب النافقاء برأسه، فانتف أي: خرج، والجمع النوافق، كما في الصحاح. وقال أبو عبيد: وله جحر آخر يقال له: القاصعاء، فإذا طلب قصع، فخرج من القاصعاء، فهو يدخل في النافقاء، ويخرج من القاصعاء، أو يدخل في القاصعاء ويخرج من النافقاء. وقال ابن الأعرابي: قصعة اليربوع: أن يحفر حفيرة، ثم يسد بابها بترابها - ويسمى ذلك التراب الداماء - ثم يحفر حفرا آخر يقال له: النآفقاء، والنفقة، والنفق، فلا ينفذها، ولكنه يحفرها حتى ترق، فإذا أخذ عليه بقاصعائه عدا الى النافقاء، فضربها برأسه ومرق منها. وتراب النفقة يقال له: الراهطاء. وقال ابن بري: جحرة اليربوع سبعة: القاصعاء، والنافقاء، والداماء، والراهطاء، والعانقاء، والحاثياء، واللغيزى. وقال أبو زيد: النافقاء، والنفقاء، والنفقة، والراهطاء، والرهطة، والقصعاء، والقصعة. ونفق اليربوع كنصر، وسمع، ونفق تنفيقا، وانتفق: خرج من نافقائه. ونيفق السراويل، بالفتح: الموضع المتسع منه. قال الجوهري: والعامة تقول: نيفق، بكسر النون. وقال غيره: وكذلك نيفق القميص، وهو فارسي معرب. قلت: فإذن ينبغي أن يذكر في تركيب مستقل. وأنفق لازم متعد، يقال: أنفق: إذا افتقر وذهب ماله. وأنفق ماله: أنفده وأفناه، وقوله تعالى: )إذا لأمسكتم خشية الإنفاق( أي: خشية الفناء والنفاد وقال قتادة: أي خشية إنفاقه، والكلام عليه كالكلام على أملق، وقد تقدم. كاستنفقه أي أنفقه وأذهبه. ومنه حديث خالد بن زيد الجهني رضي الله عنه: فإن جاء أحد يخبرك بها وإلا فاستنفقها نقله الزمخشري والصاغاني. وأنفق القوم: نفقت سوقهم أي: راجت. ومن المجاز: أنفقت الإبل: إذا انتشرت. وفي النوادر: انتثرت بالثاء أوبارها سمنا أي: عن سمن. ونفق السلعة تنفيقا: روجها ورغب فيها. ومنه حديث ابن عباس رضي الله عنهما: لا ينفق بعضكم بعضا أي: لا يقصد أن يروج سلعته على جهة النجش، فإنه يزيادته فيها يرغب السامع، فيكون قوله سببا لابتياعها، ومنفقا لها، وكذا الحديث: المنفق سلعته بالحلف الكاذب كأنفقها ينفقها إنفاقا. والمنتفق: أبو قبيلة، وهو المنتفق بن عامر بن عقيل بن كعب بن ربيعة بن عامر بن صعصعة. ومالك بن المنتفق الضبي: أحد بني صباح بن طريف، قاتل بسطام بن قيس بن مسعود الشيباني. قلت: والذي في أنساب أبي عبيد القاسم بن سلام أن قاتل بسطام بن قيس هو عاصم بن خليفة بن معقل بن صباح بن طريف بن زيد بن عمرو بن عامر بن ربيعة بن كعب بن ربيعة بن ثعلبة بن سعد بن ضبة، فانظر ذلك. ومن المجاز: نافق في الدين: إذا ستر كفره، وأظهر إيمانه، ومصدره النفاق، وقد تقدم ما فيه، وهو مأخوذ من قولهم: نافق اليربوع: إذا أخذ في نافقائه، وكذلك نفق به كانتفق، وذلك إذا أتى في قاصعائه. وتنفقته: استخرجته من نافقائه بالحرش، واستعاره بعضهم للشيطان، أنشد ابن الأعرابي:

  وما أم الـردين وإن أدلـت                      بعالمة بأخلاق الـكـرام
  إذا الشيطان قصع في قفاها                      تنفقناه بالحـبـل الـتـؤام أي: استخرجناه استخراج الضب من نافقائه. ومما يستدرك عليه: في الحديث: اليمين الكاذبة منفقة للسلعة، ممحقة للبركة أي: هي مظنة لنفاقها وموضع له. وأنفقوا: نفقت أموالهم. وجمع النفقة أنفاق. وكذلك جمع النفق بمعنى السرب. واستعاره امرؤ القيس لجحرة الفئرة، فقال يصف فرسا:
  خفاهن من أنفاقهن كـأنـمـا                      خفاهن ودق من عشي مجلب ونفق السعر نفوقا: كثر مشتروه، عن الليث. وأنفق الرجل: وجد نفاقا لمتاعه. وفي المثل: من باع عرضه أنفق أي: من شاتم الناس شتم. ومعناه أنه يجد نفاقا بعرضه ينال منه. ومنه قول كعب بن زهير رضي الله عنه:
  أبيت ولا أهجو الصديق ومن يبع                      بعرض أبيه في المعاشر ينفق أي: يجد نفاقا، والباء مقحمة في قوله: بعرض أبيه. ونفقت الأيم تنفق نفاقا: إذا كثر خطابها. وفي حديث عمر: من حظ المرء نفاق أيمه أي: من سعادته أن تخطب نساؤه من بناته وأخواته، ولا يكسدن كساد السلع التي لا تنفق. وانتفق الحارش اليربوع: استخرجه من نافقائه. وأنفق الضب، والسربوع: إذا لم يرفق به حتى ينتفق ويذهب. وقول أبي وجزة:
  يهدي قلائص خضعا يكنفنه                      صعر الخدود نوافق الأوبار أي: نسلت أوبارها من السمن. وزيت أنفاق: غض. قال الراجز:
  إذا سمعن صوت فحل شقشاق
  قطعن مصفرا كزيت الأنفاق وقد ذكر في ف و ق. وفي المثل: دون ذا وينفق الحمار، وأصله أن إنسانا أراد بيع حمار له، فقال لمشور: أطر حماري ولك علي جعل، فلما دخل به السوق قال له المشور: هذا حمارك الذي كنت تصيد عليه الوحش، فقال الرجل: دون ذا وينفق الحمار أي: الزم قولا دون الذي تقول، أي: أقل منه والحمار ينفق الآن دون هذا، والواو للحال. ومنفق السراويل، كمعظم: نيفقها. يقال: وسع منفقها، وخدل مسوقها، وأحكم منطقها، كما في الأساس. وطعام نفق، ككتف: نقيض نزل، وهو الذي لا ريع له. ونفق روحه: خرج، وهو مجاز. وكذا امرأة نفق، بضمتين: إذا كانت تفق عند الأزواج، وتحظى عندهم.

### Türkçe

**نفق البيع** **ينفق** **نفاقا**، **كسحاب**: revaç buldu; ve aynı şekilde meta **تنفق**: pahalandığı ve ona rağbet edildiği zaman; ve dirhem de **نفق** **نفاقا** aynı şekilde; bu, **اللحياني**’dendir; sanki azaldı da ona rağbet edildi. Ve mecazdan: **نفقت السوق** yani: ayakta durdu ve revaç buldu. Ve mecazdan: adam **نفق**; ve yine binek hayvanı da, at ve katır gibi, ve diğer bütün hayvanlar, **ينفق** **نفوقا** (ضم ile): ikisi öldü; İbn Berrî dedi ve Sa‘leb okudu:

  Artık satın aldığımız şeyler mal ile değildir
  çünkü eğer **نفقت** olursa, en durgun olan ne ise odur

İbn Abbâs’ın hadîsinde: ve deve **نافقة** yani: ölü. Şair dedi:

  Katır **نفق** ve eyeri helâk oldu
  Allah yolunda benim eyerim ve katır

İbn Berrî’nin rivayeti: benim eyerim ve katır. Sonra, musannifin siyakının zahiri, Cevherî ve diğer imamlar gibi, onun ancak kitapların sınırından olduğu, başka değil, şeklindedir. Şeyhimiz dedi: İbnü’l-Kattâ‘ da artırdı ki şöyle denir: binek hayvanı **نفقت**، **كفرح**; ve İbnü’s-Seyyid de onu farkta tasdik etti; öyleyse bunu düşün. Ve yara **نفق** **نفوقا**: kabuklandı; ve o mecazdır. Ve malı, dirhemi ve yiyeceği **نفق**، **كفرح** ve **نصر**; **نفقا** ve **نفاقا**: tükendi ve yok oldu ve gitti; yahut azaldı yahut az oldu da ona rağbet edildi ve revaç buldu; bu, **اللحياني**’dendir. Ve **النفاق**، **ككتاب**: münafığın fiilidir; o, bir yönden İslâm’a girmek, başka bir yönden ondan çıkmaktır; ve **نافق** **منافقة** ve **نفاقا**; ve hadîste **النفاق** ve ondan isim ve fiil olarak türeyen şey tekrar etmiştir; ve o, özel anlamıyla Arapların tanımadığı İslâmî bir isimdir; o, küfrünü örten ve imanını açığa vuran kimsedir; her ne kadar onun aslı dilde bilinir ise de; bunu İbn Fâris ve İbnü’l-Esîr açıkça söylemiştir; Süyûtî **المزهر**’de ona özel bir tür bağladı; Şihâb da **العناية**’de ve **شرح الشفاء**’nın yerlerinde onu genişletti. Ve Sâgânî, İbnü’l-Enbârî’den nakletti — münafığın münafık diye adlandırılmasının gerekçelendirilmesinde — üç görüş: birincisi: küfrünü örttüğü ve gizlediği için onunla adlandırıldı; böylece **النفق**’a, yani yeraltı geçidine, o da **السرب**’dır, giren kimseye benzetildi; onda gizlenir. İkincisi: o, jerboa gibi **نافق** etti; böylece ona benzetildi; çünkü girdiği yüzün dışında bir yüzden imandan çıkar. Üçüncüsü: içindekinin dışında olanı göstermesi sebebiyle onunla adlandırıldı; jerboa’ya benzetme olarak; işte böylece münafığın zahiri iman, bâtını küfürdür. Dedim: buna göre şu hadîs taşınır: “Bu ümmetin münafıklarının çoğu onun kurrâsıdır”; burada **النفاق** ile riyayı kastetti; çünkü ikisi de bâtında olanın dışında olanı göstermektir. Ve **النفاق** ayrıca: harekeli **نفقة**’nın çoğulu; **كثمرة** ve **ثمار** gibi. Ve **اللحياني** hikâye etti: onların **نفاقهم**’i **نفقت**، **كفرح**; yani: nafakaları yok oldu ve tükendi. Ve kesre ile **منفاق** adam: dirhemler ve başkalarından sarf ettiği şey sebebiyle çok nafaka yapan. Ve mecazdan: at, koşuda **نفق الجري**، **ككتف**: kesilmesi çabuk olduğu zaman; Cevherî onu nakletti; ve ‘Alkame b. ‘Abede’den, bir devekuşunu vasfederken, okudu:

  Yürüyüşünde ona **نفق** artırmaz
  ne de şiddetin altında, zıplama, kınanmış

yani: kesintisiz koşu. Ve **النفيق**، **كزبير**: bir yer adıdır. Ve **نافقان**: Merv’de bir köy. Ve **النفق** (harekeli): yerde başka bir yere doğru türeyen bir tünel. Ve **الصحاح** ve **التهذيب**’de: onun başka bir yere bir çıkışı vardır. Ondan, Yüce Allah’ın sözü: “Eğer gücün yetiyorsa yerde bir **نفقا** yahut gökte bir merdiven arayasın.” Ve adam **انتفق**: ona girdi. Ve meselde: **ضل دريص نفقه** yani: deliği; **الصحاح**’ta olduğu gibi. İşini yapmaktan aciz kalan ve hasmına delil sayılan, ihtiyaç anında unutan kimse için darb-ı mesel yapılır; ve **د ر ص**’ta zikredilmiştir. Ve **النفقة** (هاء ile): dirhemler ve benzerlerinden kendine ve aileye harcadığın şey. Ve **النافقة**: miskin şişkinliği. Ve bir dağ. Ve **النافقاء** ve **النفقة**، **كهمزة**: jerboa’nın deliklerinden biri; onu gizler ve başkasını gösterir; o, incelttiği bir yerdir; eğer **القاصعاء** tarafından gelinirse, **النافقاء**’yı başıyla vurur da **انتف** yani: çıktı; çoğulu **النوافق**; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ebû ‘Ubeyd dedi: onun başka bir deliği vardır, ona **القاصعاء** denir; eğer aranırsa **قصع** eder; böylece **القاصعاء**’dan çıkar; o, **النافقاء**’ya girer ve **القاصعاء**’dan çıkar; yahut **القاصعاء**’ya girer ve **النافقاء**’dan çıkar. İbnü’l-A‘râbî dedi: jerboa’nın **قصعة**’si: bir çukur kazması, sonra kapısını toprağıyla kapatmasıdır — o toprağa **الداماء** denir — sonra başka bir kazı kazmasıdır; ona **النآفقاء** ve **النفقة** ve **النفق** denir; onu delip geçirmez; fakat onu kazıp inceltir; eğer **قاصعائه** tarafından üzerine gelinirse, **النافقاء**’ya koşar; onu başıyla vurur ve ondan sıyrılıp çıkar. Ve **النفقة**’nın toprağına **الراهطاء** denir. İbn Berrî dedi: jerboa’nın delikleri yedidir: **القاصعاء**، **النافقاء**، **الداماء**، **الراهطاء**، **العانقاء**، **الحاثياء**، **اللغيزى**. Ebû Zeyd dedi: **النافقاء**، **النفقاء**، **النفقة**، **الراهطاء**، **الرهطة**، **القصعاء**، **القصعة**. Jerboa **نفق**، **كنصر** ve **سمع**; ve **نفق** **تنفيقا**; ve **انتفق**: **نافقائه**’sinden çıktı. Ve **نيفق السراويل** (fetih ile): onun geniş yeri. Cevherî dedi: avam **نيفق** der, **النون**’u kesre ile. Başkası dedi: aynı şekilde **نيفق القميص**; ve o, Arapçalaştırılmış Farsçadır. Dedim: öyleyse müstakil bir terkîbde zikredilmesi gerekir. Ve **أنفق** lâzım ve müteaddîdir; denir: **أنفق**: fakirleştiği ve malı gittiği zaman. Ve **أنفق ماله**: onu tükettirdi ve yok etti; ve Yüce Allah’ın sözü: “Eğer siz tutsaydınız, **الإنفاق** korkusuyla” yani: yok olma ve tükenme korkusuyla. Katâde dedi: yani onu harcama korkusuyla; ve onun üzerindeki söz, **أملق** üzerindeki söz gibidir; ve daha önce geçti. **كاستنفقه** yani: onu harcattı ve onu götürdü. Ondan, Hâlid b. Zeyd el-Cühenî’nin hadîsi, Allah ondan razı olsun: “Eğer biri gelip sana onunla haber verirse; yoksa onu **فاستنفقها**”; Zemahşerî ve Sâgânî onu nakletti. Ve kavim **أنفق** etti: onların pazarı **نفقت** yani: revaç buldu. Ve mecazdan: develer **أنفقت**: yayıldığı zaman. Ve **النوادر**’de: **انتثرت** (ث ile) yünleri semizlikten, yani: semizlik sebebiyle. Ve meta **نفق** **تنفيقا**: onu revaçlandırdı ve ona rağbet ettirdi. Ondan, İbn Abbâs’ın hadîsi, Allah ikisinden razı olsun: “Biriniz birinizi **لا ينفق** etmesin” yani: neceş yoluyla metasını revaçlandırmayı kastetmesin; çünkü onda artırmasıyla dinleyeni rağbet ettirir; böylece sözü onun satın alınmasına sebep olur ve onu **منفقا** eder. Ve yine hadîs: “Yalan yeminle metasını **المنفق** eden” yani: onu **كأنفقها**; **ينفقها** **إنفاقا**. Ve **المنتفق**: bir kabilenin babasıdır; o, **المنتفق بن عامر بن عقيل بن كعب بن ربيعة بن عامر بن صعصعة**’dır. Ve **مالك بن المنتفق الضبي**: **بني صباح بن طريف**’ten biridir; **بسطام بن قيس بن مسعود الشيباني** ile çarpıştı. Dedim: Ebû ‘Ubeyd el-Kâsım b. Selâm’ın ensâbında olan şudur ki: **بسطام بن قيس**’in katili **عاصم بن خليفة بن معقل بن صباح بن طريف بن زيد بن عمرو بن عامر بن ربيعة بن كعب بن ربيعة بن ثعلبة بن سعد بن ضبة**’dır; öyleyse buna bak. Ve mecazdan: dinde **نافق** etti: küfrünü örttüğü ve imanını açığa vurduğu zaman; masdarı **النفاق**’tır; ve onda olan şey daha önce geçti; ve o, onların sözü olan: jerboa **نافق** etti: **نافقائه**’sine girdiği zaman, sözünden alınmıştır; ve yine onunla **نفق** etti, **كانتفق** gibi; ve bu, **قاصعائه**’sinde geldiği zamandır. Ve onu **تنفقته**: **الحرش** ile onu **نافقائه**’sinden çıkardım. Bazıları onu şeytan için ödünç aldı; İbnü’l-A‘râbî okudu:

  Ve Ümmü’r-Redeyn ne ise, eğer sarkıtsa da
  kerem sahiplerinin ahlâkını bilen birini
  Şeytan onun ensesinde **قصع** edince
  onu ikiz ip ile **تنفقناه** ettik

yani: onu, kelerin **نافقائه**’sinden çıkarılması gibi çıkardık. Ve ona ilâve olarak: hadîste: “Yalan yemin, meta için **منفقة**’dır, bereket için **ممحقة**’dır” yani: onun **نفاق**’ına bir zan yeri ve onun için bir mahaldir. Ve **أنفقوا**: malları **نفقت** etti. Ve **النفقة**’nın çoğulu **أنفاق**’tır. Ve aynı şekilde **النفق**’ın, tünel manasında, çoğulu. İmru’ul-Kays onu farenin deliği için ödünç aldı; böylece bir atı vasfederek dedi:

  Onların gizlediği, onların **أنفاق**’larından, sanki
  onların gizlediği, akşamüstü getirilen bir yağmur damlasıdır

Ve fiyat **نفق** **نفوقا**: onu satın alanlar çoğaldı; Leys’ten. Ve adam **أنفق** etti: metasına **نفاقا** buldu. Ve meselde: “Kim ırzını satarsa **أنفق** eder” yani: kim insanlara söverse, sövülür. Manası: ırzıyla bir **نفاق** bulur; ondan pay alınır. Ondan, Ka‘b b. Züheyr’in sözü, Allah ondan razı olsun:

  Geceyi geçiririm ve dostu hicvetmem; ve kim satarsa
  babasının ırzıyla meclislerde, **ينفق**

yani: **نفاقا** bulur; ve **بعرض أبيه** sözünde **الباء** zâiddir. Ve dul kadın **نفقت**، **تنفق** **نفاقا**: talipleri çoğaldığı zaman. Ömer’in hadîsinde: “Kişinin nasibinden, dulunun **نفاق**’ıdır” yani: saadetinden, kızlarından ve kız kardeşlerinden olan kadınlarının istenmesidir; ve metasının **كساد**’ı gibi durgunlaşmamalarıdır; o meta ki **لا تنفق**. Ve avcı, jerboa’yı **انتفق** etti: onu **نافقائه**’sinden çıkardı. Ve keler ve jerboa **أنفق** etti: ona yumuşak davranmayıp, ta ki **ينتفق** edip gitsin. Ebû Vecze’nin sözü:

  Boyun eğmiş dişi develer hediye eder; onları kuşatır
  yanakları eğri, yünleri **نوافق**

yani: semizlikten yünleri döküldü. Ve **زيت أنفاق**: taze. Recez şairi dedi:

  Şıkşık sesli bir aygırın sesini işittiklerinde
  sararmışı, **زيت الأنفاق** gibi, keserler

ve **ف و ق**’ta zikredilmiştir. Ve meselde: “Bunun aşağısında; ve eşek **ينفق** eder”; aslı: bir insan, kendisine ait bir eşeği satmak istedi; bir dellâla dedi: “Eşeğimi sür; ve benim üzerime bir ücret.” Onu pazara sokunca, dellâl ona dedi: “Bu, onunla vahşi avladığın eşeğindir.” Adam dedi: “Bunun aşağısında; ve eşek **ينفق** eder” yani: söylediğinin aşağısında bir söze yapış; yani: ondan daha azına; ve eşek şimdi bunun aşağısında revaç bulur; ve **الواو** hâl içindir. Ve **منفق السراويل**، **كمعظم**: onun **نيفق**’i. Denir: onun **منفق**’ini genişlet; ve onun **مسوق**’unu sarkıt; ve onun **منطق**’unu sağlamlaştır; **الأساس**’ta olduğu gibi. Ve yiyecek **نفق**، **ككتف**: **نزل**’in zıddı; o, geliri olmayan şeydir. Ve ruhu **نفق** etti: çıktı; ve o mecazdır. Ve yine, iki damme ile **نفق** kadın: kocalar yanında rağbet gördüğü ve onların yanında pay sahibi olduğu zaman.
