# نفل — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%84/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%81%D9%84/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%84.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: نفل

باب الّلام والنّون والفاء معهما
ن ف ل، ف ل ن مستعملان فقط
نفل:
النَّفَلُ: الغُنْمُ، والجميعُ: الأَنْفال.
ونفّلْت فُلاناً: أعطيته نَفَلاً وغُنْما. والإمامُ ينفِّلُ الجُنْد، إذا جعل لهم ما غَنِموا.
والنّافِلةُ: العطيّة يُعطيها تَطوُّعاً بعد الفريضة من صَدَقةٍ أو صلاحٍ أو عَمَلِ خيرٍ.
والنّافلة: ولدُ الوَلد.
والنَّفل: ضربٌ من النّبات من دِقِّ الشَّجَر.
والنَّوْفلُ: السّيّد من الرِّجال.. ويُقال لبَعْض السِّباع: نَوْفَل.
والانتِفالُ: شبه الانتفاء، وهو التَّنَصُّل من الأمر، يقال: قال لي فُلانٌ قولاً فانتفلتُ منه، أي: أنكرتُ أن أكونَ فَعَلْته.
وانتفل فُلانٌ من بني فُلانٍ، أي: انتفل. وانتفل من معونتهم ونَصْرهم، قال:
أمُنْتِفلاً من نصر بُهْثَةَ خِلْتني		ألا إنّني منهم وإن كنت أينما
والنَّوْافلةُ: المَمْلحة.
فلن:
أمّا فلان فيقال في تقديره: فُعال، وتَصغيرُه: فُلَيْنٌ. وبعضٌ يقول: هو في الأصل: فُعْلانٌ حذفت منه واوٌ أو ياءٌ، كما حُذِفَتْ من الإنسان، وتصغيرُه في هذا القول: فُلَيّان، وحُجّتُهم في قولهم: فُل بن فُل، كقولهم: هيّ بن بيّ، وهيّان بن بيّان.
وفلانٌ وفُلانة: كناية عن أسماء النّاس، معرفة، لا يَحْسُنُ فيه الألف واللاّم، ويُقال: هذا فلانٌ آخر، لأنّه لا نكرةَ له، ولكنّ العْرب إذا سَمّوا به الإبل قالوا: هذا الفلان، وهذه الفُلانة، فإِذا نسبتَ قلت: فُلانٌ الفُلانيّ لأنّ كلّ اسم يُنْسب إليه فإِنّ الياء تلحقه تُصيِّرُهُ نكرة، وبالألف واللاّم يصير معرفةً في كلِّ شيء.

### Türkçe

باب **الّلام** ve **النّون** ve **الفاء** onlarla birlikte

**ن ف ل**، **ف ل ن** yalnızca kullanılmış olan ikisidir

**نفل**:
**النَّفَلُ**: ganimet; ve hepsi: **الأَنْفال**.
Ve “**نفّلْت** falancayı”: ona **نَفَلاً** ve ganimet verdim. Ve imam **ينفِّلُ** askeri, onlara ganimet aldıkları şeyi verdiği zaman.
Ve **النّافِلةُ**: farîzadan sonra, sadakadan yahut salahdan yahut hayır amelinden, gönüllü olarak verdiği bağış.
Ve **النّافلة**: çocuğun çocuğu.
Ve **النَّفل**: ince ağaçtan olan bitkiden bir tür.
Ve **النَّوْفلُ**: erkeklerden efendi.. Ve bazı yırtıcılara: **نَوْفَل** denilir.
Ve **الانتِفالُ**: **الانتفاء** benzeri; ve o, işten sıyrılmadır; denilir: falanca bana bir söz söyledi de ondan **فانتفلتُ**; yani: onu yapmış olduğumu inkâr ettim.
Ve falanca, falancanın oğullarından **انتفل** etti; yani: **انتفل** etti. Ve onların yardımından ve desteklerinden **انتفل** etti; dedi ki:
أمُنْتِفلاً من نصر بُهْثَةَ خِلْتني		ألا إنّني منهم وإن كنت أينما
Ve **النَّوْافلةُ**: tuzla.

**فلن**:
**فلان**’a gelince, onun takdirinde “**فُعال**” denilir; ve onun küçültmesi: **فُلَيْنٌ**. Ve bazısı der ki: o aslında **فُعْلانٌ**’dır; ondan bir **واو** yahut **ياء** düşürülmüştür; tıpkı **الإنسان**’dan düşürüldüğü gibi; ve bu görüşte onun küçültmesi: **فُلَيّان**; ve onların delili “**فُل** بن **فُل**” sözleridir; “**هيّ** بن **بيّ**” sözleri gibi; ve “**هيّان** بن **بيّان**”.
Ve **فلانٌ** ve **فُلانة**: insanların isimlerinden kinayedir; marifedir; onda **الألف** ve **اللاّم** güzel olmaz. Ve “bu başka bir **فلانٌ**” denilir; çünkü onun nekresi yoktur. Fakat Araplar onunla develeri adlandırdıkları zaman “bu **الفلان**” ve “bu **الفُلانة**” derler. Artık nisbet ettiğin zaman “**فُلانٌ الفُلانيّ**” dersin; çünkü kendisine nisbet edilen her isimde **الياء** ona eklenir, onu nekre yapar; ve **الألف** ve **اللاّم** ile her şeyde marife olur.
