# نقب — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%82%D8%A8/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%82%D8%A8/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نقب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%82%D8%A8.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: نقب

القاف والنون والباء معهما
ق ن ب، ن ق ب، ب ن ق، ن ب ق مستعملات قنب: القُنْبُ: جراب قضيب الدابة، وإذا كني عما يخفض من المرأة قيل: قُنْبُها.
والقُنْبُ: شراع ضخم من أعظم شرع السفينة.
والمِقنَّبُ زهاء ثلاث مئة من الخيل.
والقِنَّبُ: من الكتان.
والقِنيبُ: الجماعة من الناس.
نقب: النَّقْبُ في الحائط ونحوه يخلص فيه إلى ما وراءه، وفي الجسد يخلص فيه إلى ما تحته من قلب أو كيد. والبيطار ينقب في بطن الدابة بالمِنْقَبِ في سرته حتى يسيل منه ماء أصفر، قال:
كالسيد لم يَنْقُب البيطار سرته		ولم يسعه ولم يلمس له عصبا
والنّاقِبةُ: قرحة تخرج بالجنب تهجم على الجوف يكون رأسها من داخل.
ونِقبَ الخف: تخرق يَنْقَبُ نَقَباً، ونقب خف فرسن البعير، لا يقال لغيرهما.
والنُّقْبَةُ: أول الجرب حين يبدو، والجميع نُقْبٌ، قال:
متبدلاً تبدو مـحـاسـنـه		يضع الهناء مواضع النُّقْبِ
ويقال للخيل والناقة.
والنَّقْبُ والنِّقْبُ: طريق ظاهر على رءوس الجبال والأكام والروابي لا يزوغ عن الأبصار، وهو المَنْقَبة أيضاً.
والنَّقيبُ: شاهد القوم يكون مع عريفهم أو قبيلهم، يسمع قوله، ويصدق عليه وعليهم، ونَقَبَ ينقُبُ نِقابةُ، ونقب جائزٌ.
والنُّقَباء الذين ينقِّبُون الأخبار والأمور للقوم فيصدقون بها.
والنَّقيبةُ: يمن العمل، وإنه لميمون النَّقيبةِ.
والمَنقبةُ: كرم الفعال، وأنه لكريم المناقِب من النجدات وغيرها.
والنَّقيبةُ من النوق: المؤتزرة بصرعها عظماً وحسناً، بينة النَّقابة.
وقول الله عز وجل "فَنَقِّبُوا في البلاد"، أي سيروا فانظروا هل حاص من كان قبلكم فترجون محيصاً، ولو قيل بالتخفيف لحسن.
ونُقْبةُ الوجه: ما أحاط به دوائرها. ونُقْبةُ الثور: وجهه، قال:
ولاح أزهر مشهور بنقبته
والنِّقابُ: ما انتقبت به المرأة على محجرها.
والنِّقبَةُ: ثوب كالإزار فيه تكة ليس بالنطاق، إنما النِّطاقُ محيط الطرفين.
وانتَقَبَتِ المرأة نِقْبَةً من النِّقابِ.
والنَّقّابُ: الحبر العالم.
بنق: البَنيقَةُ كل رقعة في الثوب نحو اللبنة وشبهها، والجميع بَنائِقُ، قال:
قميص من القوهي بيض بَنائقُهْ
وقال:
قد أغتدي والصبح ذو تبنيقِ
شبه بياض الصبح ببياض البَنيقةِ.
نبق: النِّبِقُ: حمل السدر، شجرة.

### Türkçe

**القاف** ve **النون** ve **الباء** bunlarla birlikte

ق ن ب، ن ق ب، ب ن ق، ن ب ق kullanımdadır. **قنب**: **القُنْبُ**: binek hayvanının kamışının kılıfı; kadından alçalan şey hakkında kinaye yapıldığında “**قُنْبُها**” denir.
Ve **القُنْبُ**: geminin yelkenlerinin en büyüklerinden olan iri bir yelken.
Ve **المِقنَّبُ**: atlardan yaklaşık üç yüz (at).
Ve **القِنَّبُ**: ketenden.
Ve **القِنيبُ**: insanlardan topluluk.

**نقب**: **النَّقْبُ**: duvarda ve benzerinde, onunla arkasında olana ulaşılan (delik); bedende ise, onunla altında olana, kalp yahut karaciğer gibi, ulaşılan (delik). Ve baytar, hayvanın karnında, göbeğinde **المِنْقَبِ** ile deler; ta ki ondan sarı bir su akıncaya kadar; dedi ki:
كالسيد لم يَنْقُب البيطار سرته		ولم يسعه ولم يلمس له عصبا

Ve **النّاقِبةُ**: böğürde çıkan, içe saldıran, içten bir başı bulunan bir yara.
Ve **نِقبَ الخف**: delinir; **يَنْقَبُ** **نَقَباً**; ve devenin tırnağının pabucu delindi; bu ikisinden başkası için söylenmez.
Ve **النُّقْبَةُ**: uyuzun ilk (hali), göründüğü zaman; hepsi **نُقْبٌ**dur; dedi ki:
متبدلاً تبدو مـحـاسـنـه		يضع الهناء مواضع النُّقْبِ
Ve atlar ve dişi deve için söylenir.
Ve **النَّقْبُ** ve **النِّقْبُ**: dağların, tümseklerin ve tepelerin başlarında, gözlerden sapmayan, açık bir yol; o, **المَنْقَبة** de (denir).
Ve **النَّقيبُ**: kavmin şahidi; onların **عريف**leriyle yahut kabileleriyle birlikte olur; sözünü işitir; ona ve onlara karşı doğrular; ve **نَقَبَ** **ينقُبُ** **نِقابةُ**; ve **نقب** câizdir.
Ve **النُّقَباء**: kavim için haberleri ve işleri araştırıp ortaya çıkaranlar; böylece onlarla (haberlerle) doğrulanırlar.
Ve **النَّقيبةُ**: işin uğuru; ve o, **النَّقيبةِ**si uğurlu olandır.
Ve **المَنقبةُ**: fiillerin keremi; ve o, yiğitliklerden ve başkalarından **المناقِب**i kerim olandır.
Ve develerden **النَّقيبةُ**: sırtındaki örtüyle kuşanmış, büyüklük ve güzellikçe (üstün) olan; **النَّقابة**sı açık olandır.
Ve Aziz ve Celil olan Allah’ın sözü: “**فَنَقِّبُوا في البلاد**”; yani yürüyün de bakın: sizden öncekilerin kaçacak bir yeri oldu mu ki siz bir kaçış umasınız; hafifletmeyle (okunması) söylenseydi de güzel olurdu.
Ve **نُقْبةُ الوجه**: onun dairelerinin kuşattığı şey. Ve **نُقْبةُ الثور**: onun yüzü; dedi ki:
ولاح أزهر مشهور بنقبته
Ve **النِّقابُ**: kadının göz çukuru üzerine onunla örtündüğü şey.
Ve **النِّقبَةُ**: izar gibi bir elbise; içinde bir bağ (tikke) vardır; kuşak (**النطاق**) değildir; ancak **النِّطاقُ** iki ucu kuşatandır.
Ve kadın, **النِّقابِ**dan bir **نِقْبَةً** olarak örtündü (**انتَقَبَتِ**).
Ve **النَّقّابُ**: âlim bilgin.

**بنق**: **البَنيقَةُ**: elbisedeki her yama; **اللبنة** ve benzeri gibi; hepsi **بَنائِقُ**tur; dedi ki:
قميص من القوهي بيض بَنائقُهْ
Ve dedi ki:
قد أغتدي والصبح ذو تبنيقِ
Sabahın beyazlığını **البَنيقةِ**nin beyazlığına benzetti.

**نبق**: **النِّبِقُ**: sidr ağacının meyvesi; (o) bir ağaçtır.
