# نقث — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%82%D8%AB/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%82%D8%AB/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نقث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%82%D8%AB.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: نقث

نَقَثَ يَنْقُثُ، ونَقَّثَ، وتَنَقَّثَ، وانْتَقَثَ، كُلُّه: أَسْرَعَ. وخرج يَنْقُثُ السير ويَنْتَقِثُ أَي يُسْرع في سيره. وخرجت أَنْقُثُ، بالضم، أَي أُسْرِع؛ وكذلك التَّنْقِيثُ والانْتِقاثُ، قال أَبو عبيد في حديث أُم زرع ونَعْتِها: جارية أَبي زرع لا تُنَقِّثُ مِيرَتَنا تَنْقيثاً. النَّقْثُ: النَّقْلُ: أَرادت أَنها أَمينة على حفظ طعامنا، لا تنقله وتُخْرجه وتُفرّقه.
قال: والتنقيث الإِسراع في السير.
ونَقَثَ فلان عن الشيء، ونَبَثَ عنه إِذا حَفَرَ عنه؛ وقال الأَصمعي في رجز له:
كأَنَّ آثارَ الظَّرابي تَنْتَقِثْ،
حَوْلَكَ بُقَّيْرى الوَليدِ المُنْتَجِثْ
أَبو زيد: نَقَثَ الأَرضَ بيده يَنْقُثُها نَقْثاً إِذا أَثارها بفأْس أَو مِسْحاة. ونَقَثَ العظمَ يَنْقُثُه نَقْثاً وانْتَقَثَه: استخرج مُخَّه. ويقال: انْتَقَثَهُ وانتقاه، بمعنى واحد.
وتَنَقَّثَ المرأَةَ: اسْتَعْطَفها واستمالها، عن الهَجَريّ؛ وأَنشد بيت لبيد:
أَلم تَتَنَقَّثْها، ابنَ قَيس بنِ مالكٍ،
وأَنتَ صَفِيُّ نَفْسِه وسَخِيرُها؟
كذا رواه بالثاء، وأَنكر تَتَنَقَّذْها بالذال، وإِذا صحت هذه الرواية، فهو من تَنَقَّثَ العظمَ، كأَنه استخرج وُدّها كما يُسْتَخْرج من مخ العظم
(* قوله «كما يستخرج من مخ العظم» من بيانية. وعبارة شارح القاموس كما يستخرج مخ العظم.). وتَنَقَّثَ ضَيْعَتَه: تَعَهَّدَها. ابن الأَعرابي: النَّقْثُ النميمة.

### Türkçe

**نَقَثَ** **يَنْقُثُ**, ve **نَقَّثَ**, ve **تَنَقَّثَ**, ve **انْتَقَثَ**, hepsi:
Hızlandı. Ve (o) yürüyüşte **يَنْقُثُ** ve **يَنْتَقِثُ** olarak çıktı; yani yürüyüşünde hızlanır. Ve çıktım: **أَنْقُثُ**, (nunun) dammesiyle; yani hızlanırım; yine bunun gibi **التَّنْقِيثُ** ve **الانْتِقاثُ**. Ebû Ubeyd, Ümm Zer‘ hadisi ve onun nitelemesi hakkında dedi: Ebû Zer‘in cariyesi, azığımızı **لا تُنَقِّثُ** **تَنْقيثاً**. **النَّقْثُ**: nakletmektir; (Ümm Zer‘) onun, yiyeceğimizi korumada emin olduğunu; onu nakletmediğini, çıkarıp dışarı çıkarmadığını ve dağıtıp saçmadığını kastetti.

Dedi ki: ve **التنقيث** yürüyüşte hızlanmaktır.

Falan kimse şeyden **نَقَثَ**, ve ondan **نَبَثَ**; ondan kazdığı zaman. Ve el-Asma‘î, kendisine ait bir recezde dedi:
Sanki **آثارَ الظَّرابي** **تَنْتَقِثْ**,
Etrafında, doğmuş çocuğun küçük kalıntısı **المُنْتَجِثْ**.

Ebû Zeyd: eliyle yeri **نَقَثَ**; onu **يَنْقُثُ** **نَقْثاً**; onu bir kazma yahut bir kürekle kabarttığı zaman. Ve kemiği **نَقَثَ**; onu **يَنْقُثُه** **نَقْثاً**; ve onu **انْتَقَثَه**: iliğini çıkardı. Ve denilir: onu **انْتَقَثَهُ** ve onu **انتقاه**; tek bir mânâ ile.

Kadını **تَنَقَّثَ**: ona acındırdı ve onu kendine meylettirdi; el-Hecrî’den. Ve Lebîd’in bir beytini okudu:
Onu **تَتَنَقَّثْها**, Kays b. Mâlik’in oğlu,
Sen onun nefsinin seçkini ve onun alaya alanı iken?

Böylece onu **بالثاء** ile rivayet etti; ve **تَتَنَقَّذْها**yı **بالذال** ile inkâr etti. Ve eğer bu rivayet sahih olursa, o, kemiği **تَنَقَّثَ**dan (gelir); sanki onun sevgisini, kemiğin iliğinden çıkarıldığı gibi çıkarmıştır
(* “kemiğin iliğinden çıkarıldığı gibi” sözü, açıklayıcıdır. Kāmûs şârihinin ibaresi: kemiğin iliği çıkarıldığı gibi.). Ve geçimini **تَنَقَّثَ**: onu gözetip kolladı. İbnü’l-A‘râbî: **النَّقْثُ** koğuculuktur.
