# نقخ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%82%D8%AE/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%82%D8%AE/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نقخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%82%D8%AE.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نقخ

النقاخ، كغراب: الماء البارد العذب الصافي، والخالص، وسقط الواو من بعض النسخ. أي الذي يكاد ينقخ الفؤاد ببرده. وقال ثعلب: هو الماء الطيب فقط، وأنشد للعرجي.

  فإن شئت حرمت النساء سواكـم                      وإن شئت لم أطعم نقاخا ولا بردا وفي التهذيب: النقاخ: الخالص، ولم يعين شيئا. وعن الفراء: هذا نقاخ العربية، أي خالصها، وهو مجاز. وروى عن أبي عبيدة: النقاخ: الماء العذب. وأنشد شمر:
  أحمق ممن يلعق الماء قـال لـي                      دع الخمر واشرب من نقاخ مبرد

  وقال ابن شميل: النقاخ الماء الكثير ينبطه الرجل في الموضع الذي لا ماء فيه. وفي الحديث أنه شرب من رومة فقال هذا النقاخ، هو الماء العذب الذي ينقخ العطش، أي يكسره ببرده. ورومة: بئر بالمدينة. وقال أبو العباس: النقاخ: النوم في العافية والأمن. والنقاخ: الضرب على الرأس بشيء صلب. نقخ رأسه بالعصا وبالسيف، كمنع: ضرب. وقيل: هو الضرب على الدماغ حتى يخرج مخه، يقال: نقخ دماغه ونقفه: كسره. قال العجاج:
  لعلم الأقوام أني مفنخ                      لهامهم أرضه وأنقخ وانتقخ المخ ونقخه: استخرجه. وعن أبي عمرو: ظليم أنقخ، إذا كان قليل الدماغ. وأنشد لطلق بن عدي:
  حتى تلاقي دف إحدى الشمخ                      بالرمح من دون الظليم الأنقخ وناقة نقخة، محركة: تشاقل في مشيها سمنا. والنقاخ، كرمان: مقدم القفا من الأذن والخششاء.

### Türkçe

**النقاخ**، **كغراب**: soğuk, tatlı, duru su; ve hâlis (katışıksız) olan; bazı nüshalardan **الواو** düşmüştür. Yani soğukluğuyla neredeyse yüreği **ينقخ** edecek olan. Sa‘leb dedi: O, yalnızca iyi sudur. Ve el-‘Arcî’den inşad etti.

  Eğer istersen sizden başkasına kadınları haram kıldım                      Ve eğer istersen ne **نقاخا** ne de soğukluk tattım. **وفي التهذيب**: **النقاخ**: hâlis (katışıksız) olan; ve bir şeyi tayin etmedi. **وعن الفراء**: Bu, Arapçanın **نقاخ**’ıdır; yani onun hâlisi; bu mecazdır. Ebû ‘Ubeyde’den rivayet edildi: **النقاخ**: tatlı su. Şemmer inşad etti:
  Sudan yalayan ahmaktan (daha) ahmak, bana dedi                      Şarabı bırak ve soğutulmuş **نقاخ**’tan iç

  İbn Şümeyl dedi: **النقاخ** suyun çok olanıdır; adamın, su olmayan yerde onu çıkardığı (sudur). Hadiste: Rûme’den içti; sonra dedi: Bu **النقاخ**’tır; o, susuzluğu **ينقخ** eden tatlı sudur; yani soğukluğuyla onu kırar. Ve Rûme: Medine’de bir kuyudur. Ebû’l-‘Abbâs dedi: **النقاخ**: afiyet ve emniyet içinde uyku. Ve **النقاخ**: sert bir şeyle başa vurmadır. Başını değnekle ve kılıçla **نقخ** etti; **كمنع**: vurdu. Ve denildi ki: Beyne vurmadır; ta ki iliği çıksın; denir: Dimağını **نقخ** etti ve **نقفه**: onu kırdı. el-‘Accâc dedi:
  Kavimlerin bilmesi için ki ben **مفنخ**’ım                      Kafataslarına; onu yere sererim ve **أنقخ** ederim. Ve ilik **انتقخ** etti; ve onu **نقخه**: onu çıkardı. Ebû ‘Amr’dan: **ظليم أنقخ**; dimağı az olduğu zaman. Talak b. ‘Adî’ye inşad edildi:
  Ta ki yükseklerin birinin tepesine rastlayasın                      Mızrakla, **الظليم الأنقخ**’tan önce. Ve **ناقة نقخة**، **محركة**: semizlikten yürüyüşünde ağırlaşma. Ve **النقاخ**، **كرمان**: kulaktan ve **الخششاء**’dan ense ön kısmı.
