# نقر — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%82%D8%B1/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%82%D8%B1/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نقر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%82%D8%B1.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: نقر

نَقَرَ الطائر الحبَّة يَنْقُرُها نَقْراً: التقطها. ونَقَرْتُ الشيء: ثقبته بالمنقار. ونُقِرَ في الناقورِ: نفخ في الصُور. ونَقَرْتُ الرجلَ نَقْراً: عِبْته. وقد نَقَرْتُ بالفرس نَقْراً، وهو صُوَيْتٌ تزعجه به، وذلك أن تُلصِقَ لسانك بحنكك ثم تفتح. والنَقْرُ: صُوَيْتٌ يُسمَع من قرع الإبهام على الوسطى. يقال: ما أثابَهُ نَقْرَةً، أي شيئاً. لا يستعمل إلا في النفي. قال الشاعر:
وهُنَّ حَرًى أن لا يُثِبْنَكَ نَقْرَةًوأنت حَرًى بالنارِ حين تُثيبُ
والناقِرُ: السهمُ إذا أصاب الهدف. وإذا لم يصب فليس بناقِرٍ. وقولهم: دعوتُهم النَقَرى، أي دعوةً خاصَّةً، وهو أن يدعو بعضاً دونَ بعض. وهو الانْتِقارُ أيضاً. والنُقْرَةُ: السبيكة. والنُقْرَةُ: حفرةٌ صغيرة في الأرض. ومنه نُقْرَةُ القفا. والنَقيرُ: النُقْرَةُ التي في ظهر النواة. ومنه قول لبيد يرثي أخاه أربدَ:
فليس الناسُ بعدَكَ في نَقيرٍولا هُمْ غيرُ أصْداءٍ وهامِ
أي ليسوا بعدك في شيء. والنَقيرُ: أصل خشبةٍ يُنْقَرُ فيُنْبَذُ فيه فيشتدُّ نبيذُهُ، وهو الذي ورد النَهي عنه. وقولهم: حقيرٌ نَقيرٌ، إتباعٌ له. وفلان كريم النَقيرِ: أي الأصل. والنُقَرَةُ، مثال الهُمَزَةُ: داءٌ يأخذ الشاءَ في حِقْوَيْها. وقد نَقِرَتِ الشاة بالكسر تَنْقَرُ نَقَراً، فهي نَقِرَةٌ، وبها نَقَرٌ. ويقال: النَقِرُ: الغضبان. وقد نَقِرَ نَقَراً. والمُنْقُرُ: بئر صغيرة ضيّقة الرأس تكون في نَجَفَة صلبة لئلا تتهشَّم. والجمع المَناقِرُ. والمِنقرُ، بكسر الميم: المِعوَل. ومِنْقارُ الطائر والنَجَّار، والجمع المَناقيرُ. والتَنْقيرُ عن الأمر: البحث عنه. والتَنْقيرُ مثل الصَفير. وأَنْقَرَ عنه: أي كفَّ. ومنه قول الشاعر:
لَعَمْري ما وَنَّيْتُ في وُدِّ طَيِّءٍوما أنا عن أعداء قومي بمُنْقِرِ
وقال ابن عباس رضي الله عنه: "ما كان الله ليُنْقِرُ عن قاتل المؤمن"، أي ما كان الله لِيَكُفَّ عنه حتَّى يهلكه.

### Türkçe

**نَقَرَ** kuş taneyi **يَنْقُرُها** **نَقْراً**: onu aldı (topladı). Ve “Ben şeyi **نَقَرْتُ**”: onu gaga ile deldim. Ve **نُقِرَ في الناقورِ**: sûra üflendi. Ve “Ben adamı **نَقَرْتُ** **نَقْراً**”: onu ayıpladım. Ve gerçekten ben at ile **نَقَرْتُ** **نَقْراً**; o, onunla onu rahatsız ettiğin küçük bir sestir; bu da, dilini damağına yapıştırman sonra açmandır. Ve **النَقْرُ**: başparmağın orta parmağa vurulmasından işitilen küçük bir sestir. Denir: “Ona **نَقْرَةً** karşılık vermedi”, yani bir şey. Yalnızca nefiyde kullanılır. Şair dedi ki:
وهُنَّ حَرًى أن لا يُثِبْنَكَ نَقْرَةًوأنت حَرًى بالنارِ حين تُثيبُ
Ve **الناقِرُ**: ok, hedefi vurduğu zaman. Eğer vurmazsa **بناقِرٍ** değildir. Ve onların sözü: “Onları **النَقَرى** davet ettim”, yani özel bir davet; o da, bazısını bazısına değil çağırmasıdır. O, **الانْتِقارُ** dadır. Ve **النُقْرَةُ**: külçe. Ve **النُقْرَةُ**: yerde küçük bir çukur. Ondandır: **نُقْرَةُ القفا**. Ve **النَقيرُ**: çekirdeğin sırtındaki **النُقْرَةُ**. Ondandır Lebîd’in kardeşi Erbed’i mersiye olarak sözü:
فليس الناسُ بعدَكَ في نَقيرٍولا هُمْ غيرُ أصْداءٍ وهامِ
Yani senden sonra bir şey içinde değiller. Ve **النَقيرُ**: bir tahta kökü; ona oyuk açılır, içine şıra konur da şırası sertleşir; o, ondan nehiy vârid olandır. Ve onların sözü: “**حقيرٌ نَقيرٌ**”, ona tâbi kılmadır. Ve “Falan **كريم النَقيرِ**”: yani asıl (kök). Ve **النُقَرَةُ**, **الهُمَزَةُ** misali: koyunu iki böğründe tutan bir hastalıktır. Ve gerçekten koyun kesre ile **نَقِرَتِ**; **تَنْقَرُ** **نَقَراً**; o hâlde o **نَقِرَةٌ**dir ve onda **نَقَرٌ** vardır. Ve denir: **النَقِرُ**: öfkeli. Ve gerçekten **نَقِرَ** **نَقَراً**. Ve **المُنْقُرُ**: başı dar olan küçük bir kuyu; parçalanmasın diye sert bir **نَجَفَة** içinde olur. Çoğulu **المَناقِرُ**dur. Ve **المِنقرُ**, mîm’in kesresiyle: kazma. Ve kuşun **مِنْقارُ**u ve marangoz; çoğulu **المَناقيرُ**dur. Ve işten **التَنْقيرُ**: onu araştırmadır. Ve **التَنْقيرُ** **الصَفير** gibidir. Ve ondan **أَنْقَرَ**: yani vazgeçti. Ondandır şairin sözü:
لَعَمْري ما وَنَّيْتُ في وُدِّ طَيِّءٍوما أنا عن أعداء قومي بمُنْقِرِ
Ve İbn Abbâs رضي الله عنه dedi ki: “Allah, müminin katilinden **لِيُنْقِرُ** olacak değildi”; yani Allah, onu helâk edinceye kadar ondan vazgeçecek değildi.
