# نقف — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%82%D9%81/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%82%D9%81/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نقف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%82%D9%81.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: نقف

القاف والنون والفاء معهما
ق ف ن، ق ن ف، ن ق ف، ف ن ق، ن ف ق مستعملات قفن: قَفّان كل شيء جماعته واستقصاء عمله.
والقَفينةُ: الشاة التي تذبح من القَفَا، ويقال: هي التي يبان رأسها بالذبح، وإن كان من الحلق، والمعنى يرجع إلى القَفَا، إلا أنه إذا أبان لم يكن له بد من أن يقطع القَفَا.
وقد قالوا: القَفَنّ في موضع القَفا، قال:
وموضع الأزرار والقَفَنِّ
فزادوا النون.
قنف: الأذن القَنْفاءُ إذن المعزى إذا كانت غليظة كأنها نعل خصوفة، ومن الإنسان إذا لم يكن له أطر.
وكمة قَنْفاءُ.
ورجل قُنافٌ أي ضخم الأنف، ويقال: طويل الجسم غليظه.
والقِنَّفُ: القنع، وهو القلاع الذي ييبس. إذا نش عنه الماء يتطاير مثل الفراش، ويجمع قَنانِفَ.
نقف: النَّقْفُ: كسر الهامة عن الدماغ ونحو ذلك، كما يَنْقُفُ الظليم الحنظل عن حبه.
والمُناقَفةُ: المضاربة بالسيوف على الرءوس.
والمِنْقاف: عظم دويبة تكون في البحر تصقل به الصحف، له مشق في وسطه.
ورجل نَقّافٌ أي صاحب تدبير للأمر ونظر في الأشياء.
فنق: ناقة فَنَقٌ: جسيمة حسنة الخلق، وبعير فَنَقٌ، والجميع أفناقٌ، قال:
وندامى بيض الوجـوه كـأن		الشراب منهم مصاعب أفناقُ
والفَينقُ: الفحل المقرم الذي لا يؤذي ولا يركب.
وجارية مُنقَةٌ وفُنُقٌ: فنقها أهلها تَفنيقاً وفِناقاً، وهي مِفناقُ.
نفق: نَفَقَتِ الدابة تنفُقُ نُفوقاً أي ماتت، قال:
نَفَقَ البغل وأودى سرجـه		في سبيل الله سرجي وبَغَلْ
ونَفَقَ السعر يَنْفُقُ نفاقاً إذا كثر مشتروه.
والنَّفَقُ: سرب في الأرض له مخلص إلى مكان.
والنافِقاء: موضع يرققه اليربوع في جحره، فإذا أخذ من قبل القاصعاء ضرب النافِقاءَ برأسه فانتفَقَ منها.
وبعض يسمي النّافِقاء النُّفَقَةَ.
وتقول: أنفَقْنا اليربوع إذا لم يرفق به حتى انتَفَقَ وذهب.
والنَّيفَقُ: دخيل: نيفق السراويل.
والنافِقةُ: دخيل، وهي فأرة المسك والنِّفاقُ: الخلاف والكفر، والفعل: نافقَ نِفاقاً، قال:
للمؤمنين أمور غير محزنة		وللمنافِقُ سر دونه نَفَـقُ
أي سر يخرج منه إلى غير الإسلام.

### Türkçe

**القاف** ve **النون** ve **الفاء** bunlarla birlikte

ق ف ن، ق ن ف، ن ق ف، ف ن ق، ن ف ق kullanımdadır. **قفن**: Her şeyin **قَفّان**’ı: onun topluluğu ve işinin sonuna kadar götürülmesidir.

**القَفينةُ**: **القَفَا**’dan boğazlanan koyun; ve denilir ki: boğazlama ile başı ayrılan odur; her ne kadar boğazdan olsa da; mânâ **القَفَا**’ya döner; ancak ayırdığı zaman, **القَفَا**’yı kesmekten onun için kaçınılmaz olmaz.

Ve demişlerdir: **القَفَنّ** **القَفَا**’nın yerinde (demektir); dedi ki:
Ve düğmelerin yeri ve **القَفَنِّ**
Böylece **النون**’u artırdılar.

**قنف**: **الأذن القَنْفاءُ**: keçinin kulağıdır; kalın olduğu zaman, sanki yamanmış bir nal gibidir; ve insandan (da): onun için **أطر** olmadığı zaman.

Ve **كُمة قَنْفاءُ**.

Ve **رجل قُنافٌ**: yani büyük burunlu; ve denilir ki: uzun gövdeli, kalın yapılıdır.

**القِنَّفُ**: **القنع**’dır; o, kuruyan **القلاع**’dır. Su ondan çekildiği zaman, güve gibi uçuşur; ve **قَنانِفَ** olarak çoğul yapılır.

**نقف**: **النَّقْفُ**: beyin ve benzeri şeylerden (dolayı) kafatasını kırmaktır; tıpkı devekuşunun, tanelerinden (ayırmak için) acı kavunu kırması gibi.

**المُناقَفةُ**: kılıçlarla başlar üzerine vuruşmadır.

**المِنْقاف**: denizde bulunan bir küçük hayvancağızın kemiğidir; sahifeler onunla parlatılır; onun ortasında bir yarık vardır.

Ve **رجل نَقّافٌ**: yani iş için tedbir sahibi ve şeylerde bakış (sahibi).

**فنق**: **ناقة فَنَقٌ**: iri, yaratılışı güzel; ve **بعير فَنَقٌ**; hepsi **أفناقٌ** (dır); dedi ki:
Ve beyaz yüzlü içki arkadaşları; sanki		içki onlardan, zor (olan) **أفناقُ** (gibidir)

**الفَينقُ**: zarar vermeyen ve binilmeyen, seçkin damızlık erkektir.

Ve **جارية مُنقَةٌ** ve **فُنُقٌ**: ehli onu **تَفنيقاً** ve **فِناقاً** ile **فنق** etti; ve o, **مِفناقُ**’tır.

**نفق**: **نَفَقَتِ الدابة** **تنفُقُ** **نُفوقاً**: yani öldü; dedi ki:
Katır öldü ve eyeri yok olup gitti		Allah yolunda benim eyerim ve katırım

Ve **نَفَقَ السعر** **يَنْفُقُ** **نفاقاً**: onu satın alanlar çoğaldığı zaman.

**النَّفَقُ**: yer içinde bir tüneldir; bir yere çıkışı vardır.

**النافِقاء**: jerboanın ininde incelttiği bir yerdir; **القاصعاء** tarafından yakalandığı zaman, başıyla **النافِقاءَ**’ya vurur da oradan **فانتفَقَ** eder.

Ve bazısı **النّافِقاء**’yı **النُّفَقَةَ** diye adlandırır.

Ve dersin: **أنفَقْنا اليربوع**: ona yumuşak davranmadığımız zaman, ta ki **انتَفَقَ** edip gitti.

**النَّيفَقُ**: yabancı (kelime): şalvarın **نيفق**’i.

**النافِقةُ**: yabancı (kelime); o, misk faresi (dir). Ve **النِّفاقُ**: ayrılık ve küfürdür; fiil: **نافقَ** **نِفاقاً**; dedi ki:
Müminler için hüzünlendirmeyen işler vardır		ve münafık için, onun ötesinde **نَفَـقُ** bulunan bir sır vardır

Yani İslâm’dan başkasına çıktığı bir sır.
