# نقم — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%82%D9%85/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%82%D9%85/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نقم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%82%D9%85.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: نقم

نقم
نَقَمَ - يَنْقِمُ - انْتَقَمَ - يَنْتَقِمُ - انْتِقَام - مُنْتَقِم - مُنْتَقِمًوْن
نَقَمَ - يَنْقِمُ + الكائن + من أمر: يغضب ويسخط من الأمر لانتهائه بعكس المراد والمتمنى
نَقَمَ - يَنْقِمُ + كائن + من كائن + أمراً أو شيئاً: يغضب ويسخط عليه بسبب أثر ذلك الأمر الذي بدر منه، والذي انتهى بعكس المراد والمتمنى: يسعى  في أذى كائن آخر وذلك تنفيساَ عن غضبه منه وذهاباً لغيظه، وتشفياً وعقاباً وثأراً منه، وذلك بسبب الأمر أو الفعل الذي بدر منه، والذي لم يفعله كما يريد ويشتهي
انْتَقَمَ - يَنْتَقِمُ + كائن + من كائن: على وزن " افتعلَ " من " نَقَمَ - يَنْقِمُ ": يجهد ويعزم أن" يَنْقِمَ " بحرص ودافع ذاتي: يسعى لإنفاذ غضبه ورد اعتباره، وإلحاق الأذى بمن كان سبباً فيه، وذلك بدافع وشكل ذاتي
انْتِقام: اسم فعل " انْتَقَمَ - يَنْتَقِمُ ": السعي للتشفي ورد الاعتبار والكرامة، باستعمال كره وعنف ضد من كان سبباً بذلك
مُنْتَقِم: اسم فاعل صفة مشبهة من " انْتَقَمَ - يَنْتَقِمُ "
مُنْتَقِمُون: جمع " مُنْتَقِم "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " السخط والغضب والنقمة وعدم الرضى  لانتهاء أمر بعكس المراد والمتمنى"، وهي:
نَقَمَ - يَنْقِمُ، غَضِبَ - يَغْضَبُ، شَمِتَ - يَشْمَتُ، لَعَنَ - يَلْعَنُ، سَخِطَ - يَسْخَطُ، حَدَّ - يَحِدُ
نَقَمَ - يَنقُمُ
	﴿قُلْ يَاأَهْلَ الْكِتَابِ هَلْ تَنقِمُونَ مِنَّا إِلَّا أَنْ آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنزِلَ إِلَيْنَا وَمَا أُنْزِلَ مِنْ قَبْلُ وَأَنَّ أَكْثَرَكُمْ فَاسِقُونَ(59)﴾ المائدة ﴿وَمَا تَنقِمُ مِنَّا إِلَّا أَنْ آمَنَّا بِآيَاتِ رَبِّنَا لَمَّا جَاءَتْنَا رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَتَوَفَّنَا مُسْلِمِينَ(126)﴾ الأعراف ﴿وما نقموا منهم إلا أن يؤمنوا بالله العزيز الحميد(8)﴾ البروج
	﴿يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ مَا قَالُوا وَلَقَدْ قَالُوا كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَكَفَرُوا بَعْدَ إِسْلَامِهِمْ وَهَمُّوا بِمَا لَمْ يَنَالُوا وَمَا نَقَمُوا إِلَّا أَنْ أَغْنَاهُمْ اللَّهُ وَرَسُولُهُ مِنْ فَضْلِهِ فَإِنْ يَتُوبُوا يَكُنْ خَيْرًا لَهُمْ وَإِنْ يَتَوَلَّوْا يُعَذِّبْهُمْ اللَّهُ عَذَابًا أَلِيمًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمَا لَهُمْ فِي الْأَرْضِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ(74)﴾ التوبة
انتقم من
﴿ياأيها الذين آمنوا لا تقتلوا الصيد وأنتم حرم ومن قتله منكم متعمدا فجزاء مثل ما قتل من النعم يحكم به ذوا عدل منكم هديا بالغ الكعبة أو كفارة طعام مساكين أو عدل ذلك صياما ليذوق وبال أمره عفا الله عما سلف ومن عاد فينتقم الله منه والله عزيز ذو انتقام (95)﴾ الماشدة
	﴿فانتقمنا منهم فأغرقناهم في اليم بأنهم كذبوا بآياتنا وكانوا عنها غافلين(136)﴾ الأعراف ﴿فلما آسفونا انتقمنا منهم فأغرقناهم أجمعين(55)﴾ الزخرف
	﴿فانتقمنا منهم وإنهما لبإمام مبين(79)﴾ الحجر ﴿فانتقمنا منهم فانظر كيف كان عاقبة المكذبين(25)﴾ الزخرف
	﴿ولقد أرسلنا من قبلك رسلا إلى قومهم فجاءوهم بالبينات فانتقمنا من الذين أجرموا وكان حقا علينا نصر المؤمنين(47)﴾ الروم ﴿ومن أظلم ممن ذكر بآيات ربه ثم أعرض عنها إنا من المجرمين منتقمون(22)﴾ السجدة
منتقم - منقمون
﴿ومن أظلم ممن ذكر بآيات ربه ثم أعرض عنها إنا من المجرمين منتقمون(22)﴾ السحدة
	﴿فإما نذهبن بك فإنا منهم منتقمون(41)﴾ الزخرف ﴿يوم نبطش البطشة الكبرى إنا منتقمون(16)﴾ الدخان
انتقام
﴿من قبل هدى للناس وأنزل الفرقان إن الذين كفروا بآيات الله لهم عذاب شديد والله عزيز ذو انتقام(4)﴾ آل عمران ﴿ياأيها الذين آمنوا لا تقتلوا الصيد وأنتم حرم ومن قتله منكم متعمدا فجزاء مثل ما قتل من النعم يحكم به ذوا عدل منكم هديا بالغ الكعبة أو كفارة طعام مساكين أو عدل ذلك صياما ليذوق وبال أمره عفا الله عما سلف ومن عاد فينتقم الله منه والله عزيز ذو انتقام (95)﴾ المائدة ﴿فلا تحسبن الله مخلف وعده رسله إن الله عزيز ذو انتقام(47)﴾ إبراهيم ﴿ومن يهد الله فما له من مضل أليس الله بعزيز ذي انتقام(37)﴾ الزمر
جاء في التفسير: تنقمون: تكرهون - تنكرون عليه
مختار الصحاح
● [نقم] ن ق م: نَقَم عليه فهو ناقِمٌ أي عتب عليه يُقال ما نقم منه إلا الإحسان و نَقَمَ الأمر كرهه وبابهما ضرب ونَقِم من باب فهِم لغة فيهما و انْتَقَم الله منه عاقبه والاسم منه النَّقْمَةُ والجمع نَقِمَاتٌ و نَقِمٌ مثل كلمة وكلمات وكَلِم وإن شئت قلت نِقْمَةٌ و نِقَمٌ مثل نِعمة ونِعَم وفلان ميمون النَّقِيمَةِ وهو إبدال النَّقِيبة
الراغب
نقم
- نقمت الشيء ونقمته (انظر: الأفعال 3/220) : إذا أنكرته؛ وإما باللسان؛ وإما بالعقوبة. قال تعالى: }وما نقموا منهم إلا أن أغناهم الله﴿[التوبة/74]،﴾وما نقموا منهم إلا أن يؤمنوا بالله﴿[البروج/8]،﴾هل تنقمون منا﴿الآية [المائدة/59]. والنقمة: العقوبة. قال:﴾فانتقمنا منهم فأغرقناهم في اليم﴿[الأعراف/136]،﴾فانتقمنا من الذين أجرموا﴿[الروم/47]،﴾فانتقمنا منهم فانظر كيف كان عاقبة المكذبين{ [الزخرف/25].
ملخص اللسان
1.     النَّقِمةُ والنَّقْمةُ: المكافأَة بالعقوبة، والجمع نَقِمٌ ونِقَمٌ، فنَقِمٌ لنَقِمة، ونِقَمٌ لنِقْمةٍ،وانتَقَمْت إذا كافأَه عقوبةً بما صنَع.
2.  النِّقْمةُ العقوبة، أنه ما انتَقَم لنفسِه قَطّ إلا أن تُنتَهَكَ مَحارِمُ الله أَي ما عاقبَ أَحداً على مكروهٍ أتاه من قِبَله، وانْتَقَمَ اللهُ منه أي عاقَبَه،وفي أَسماء الله عز وجل: المُنْتَقِم، هو البالغ في العقوبة لمنْ شاءَ،
3.     والنِّقْمةُ الإنكار. وقوله تعالى: هل تَنْقِمون مِنّا؛ أَي هل  تُنْكِرون. وقد نَقَمَ منه يَنْقِمُ ونَقِمَ نَقَماً. وانْتَقَمَ ونَقِمَ الشيءَ  ونَقَمَه: أَنكره. وفي التنزيل العزيز: وما نَقَموا منهم إلا أَن يُؤْمِنوا بالله؛
4.     نَقَمْتُ على الرجل أَنقِمُ، بالكسر، فأَنا ناقِمٌ إذا عَتَبْت عليه.
5.     ونَقِم من فلانٍ الإحسانَ إذا جعله مما يُؤَدِّيه إلى كُفر النعمة.
6.     ونَقَمْتُ الأَمرَ  ونَقِمْتُه إذا كَرهته.ومعنى نَقَمْت بالَغْت في كراهة الشيء؛
7.     والنقيبة والنَّقيمةِ والطَّبيعة بمعنى واحد.
لسان العرب
● - نقم: النَّقِمةُ والنَّقْمةُ: المكافأَة بالعقوبة، والجمع نَقِمٌ       ونِقَمٌ، فنَقِمٌ لنَقِمة، ونِقَمٌ لنِقْمةٍ، وأَما ابن جني فقال: نَقِمة       ونِقَمٌ، قال: وكان القياس أن يقولوا في جمعِ نَقِمة نَقِم على جمع كَلِمة       وكَلِمٍ فعدلوا عنه إلى أَن فتحوا المكسورَ وكسروا المفتوح. قال ابن سيده:       وقد علمنا أَن من شرط الجمع بِخَلع الهاء أَن لا يُغَيَّر من صيغة الحروف       شيء ولا يُزاد على طرح الهاء نحو تَمْرة وتَمْر، وقد بيَّنَّا ذلك جميعه       فيما حكاه هو من مَعِدةٍ ومِعَدٍ. الليث: يقال لم أَرْض منه حتى نَقِمْت       وانتَقَمْت إذا كافأَه عقوبةً بما صنَع. ابن الأَعرابي: النِّقْمةُ       العقوبة، والنِّقْمةُ الإنكار. وقوله تعالى: هل تَنْقِمون مِنّا؛ أَي هل       تُنْكِرون. قال الأَزهري: يقال النَّقْمةُ والنِّقْمةُ العقوبة؛ ومنه قول عليّ       بن أَبي طالب، كرم الله وجهه:       ما تَنْقِمُ الحَرْبُ العَوانُ مِنِّي،       بازِل عامَيْنِ فَتِيّ سِنِّي       وفي الحديث: أنه ما انتَقَم لنفسِه قَطّ إلا أن تُنتَهَكَ مَحارِمُ الله       أَي ما عاقبَ أَحداً على مكروهٍ أتاه من قِبَله، وقد تكرر في الحديث.       الجوهري: نَقَمْتُ على الرجل أَنقِمُ، بالكسر، فأَنا ناقِمٌ إذا عَتَبْت       عليه. يقال: ما نَقِمْتُ منه إلا الإحسانَ. قال الكسائي: ونَقِمْت، بالكسر،       لغة. ونَقِم من فلانٍ الإحسانَ إذا جعله مما يُؤَدِّيه إلى كُفر النعمة.       وفي حديث الزكاة: ما يَنْقَمُ ابنُ جَميلٍ إلا أَنه كان فَقيراً فأَغناه       الله أَي ما يَنْقَمُ شيئاً من مَنْع الزكاة إلا أن يَكفر النِّعْمة       فكأَنَّ غناه أَدَّاه إلى كُفْرِ نِعْمةِ الله.
ونَقَمْتُ الأَمرَ       ونَقِمْتُه إذا كَرهته. وانْتَقَمَ اللهُ منه أي عاقَبَه، والاسم منه النَّقْمةُ،       والجمع نَقِمات ونَقِمٌ مثل كَلِمةٍ وكلِمات وكَلِمٍ، وإن شئتَ سكّنت       القاف ونقلت حركتَها إلى النون فقلت نِقْمة، والجمع نِقَمٌ مثل نِعْمة       ونِعَم؛ وقد نَقَمَ منه يَنْقِمُ ونَقِمَ نَقَماً. وانْتَقَمَ ونَقِمَ الشيءَ       ونَقَمَه: أَنكره. وفي التنزيل العزيز: وما نَقَموا منهم إلا أَن       يُؤْمِنوا بالله؛ قال: ومعنى نَقَمْت بالَغْت في كراهة الشيء؛ وأَنشد ابن قيس       الرُّقيّات:       ما نَقِمَوُا من بَني أُمَيَّةَ إلا       أَنهم يَحْلُمون، إنْ غَضِبوا       يُروى بالفتح والكسر: نَقَمُوا ونَقِمُوا. قال ابن بري: يقال نَقَمْتُ       نَقْماً ونُقوماً ونَقِمةً ونِقْمةً، ونَقِمْتُ: بالَغْتُ في كراهة الشيء.       وفي أَسماء الله عز وجل: المُنْتَقِم، هو البالغ في العقوبة لمنْ شاءَ،       وهو مُفْتَعِل مِنْ نَقَمَ يَنْقِم إذا بَلَغَتْ به الكراهةُ حدَّ       السَّخَطِ. وضرَبه ضَرْبة نَقَمٍ إذا ضرَبه عَدُوٌّ له. وفي التنزيل العزيز: قل       يا أَهلَ الكتاب هل تَنْقمون منّا إلاَّ أَن آمَنّا بالله؛ قال أَبو       إسحق: يقال نَقَمْتُ على الرجل أُنْقِم ونَقِمْتُ عليه أَنْقَم، قال:       والأَجوَدُ نَقَمْتُ أَنْقِم، وهو الأَكثر في القراءة. ويقال: نَقِمَ فلانٌ       وَتْرَه أي انْتَقَم. قال أَبو سعيد: معنى قول القائل في المثل: مَثَلي       مَثَلُ الأَرْقَم، إن يُقْتَلْ يَنْقَمْ، وإن يُتْرَك يَلْقَمْ؛ قوله إن       يُقْتَلْ يَنْقَمْ أي يُثْأَر به، قال: والأَرْقَمُ الذي يُشْبه الجانّ،       والناسُ يَتَّقونَ قَتْلَه لشَبهه بالجانّ، والأَرْقَم مع ذلك من أَضعف       الحيّات وأَقلِّها عَضّاً. قال ابن الأثير: وفي حديث عمر، رضي الله عنه: فهو       كالأَرْقَمِ إن يُقْتَلْ يَنْقَمْ أي إن قتَلَه كان له من يَنْتَقِمُ منه،       قال: والأَرْقَمُ الحيّة، كانوا في الجاهلية يزعمون أن الجِنَّ تَطْلُبُ       بثأْرِ الجانَّ، وهي الحيّة الدقيقة، فربما مات قاتِلُه، وربما أَصابه       خَبَلٌ. وإنه لمَيْمُونُ النَّقيمةِ إذا كان مُظَفَّراً بما يُحاوِل، وقال       يعقوب: ميمه بدل من باء نَقِيبةٍ. يقال: فلانٌ مَيْمونُ العريكةِ       والنقيبة والنَّقيمةِ والطَّبيعة بمعنى واحد.       والناقمُ: ضَرْبٌ من تمرِ عُمانَ، وفي التهذيب: وناقِمٌ تمرٌ بعُمانَ.       والناقميّةُ: هي رَقاشِ بنتُ عامرٍ. وبنوا الناقِميّةِ: بَطْنٌ من عبد       القيس؛ قال أَبو عبيد: أَنشدنا الفراء عن المُفَضَّل لسعد بن زيد       مَناةَ:أَجَدَّ فِراقُ الناقِميّةِ غُدْوةً،       أم البَيْنُ يَحْلَوْ لي لِمَنْ هو مُولَعُ؟       لقد كنتُ أَهْوَى الناقِميَّةِ حِقْبةً،       فقد جَعَلَتْ آسانُ بَيْنٍ تَقَطَّعُ       التهذيب: وناقِم حَيٌّ من اليمن؛ قال       (* قوله «وناقم حي من اليمن قال       إلخ»« كذا بالأصل، وعبارة التهذيب: يقال لم أرض منه حتى نقمت وانتقمت إذا       كافأته عقوبة بما صنع، وقال يقود إلخ).       يَقودُ بأَرسان ِ الجِيادِ سَراتُنا،       لِيَنْقِمنَ وتراً أَو ليدفَعْنَ مَدفَعا       وناقمٌ: لقبُ عامر بن سعد بن عديّ بن جَدَّانَ بنِ حَدِيلَةَ. ونَقَمَى:       اسمُ موضع.
مقاييس اللغة:
(نقم) النون والقاف والميم أُصَيلٌ يدلُّ على إنكارِ شيءٍ وعَيبه. ونَقَمْتُ عليه أَنْقِمُ: أنكرتُ عليه فِعلَه. والنِّقْمة من العذاب والانتقام، كأنَّه أنْكَر عليه فعاقَبَه. وقولهم للنَّفس نقيمة، وهو ميمون النَّقيمة، إنما هي من الإبدال، والأصل نَقِيبَة.
القاموس المحيط:
النِّقْمَةُ، بالكسر وبالفتح وكفرِحَةٍ المُكافَأَةُ بالعُقوبَة ج نَقِمٌ، كَكَلِمٍ وعِنَبٍ وكَلِماتٍ. ونَقَمَ منه، كضَرَبَ وعَلِمَ، نَقْمَاً وتنقَّاماً، كتِكِلاَّمٍ، وانْتَقَمَ عاقَبَهُ، و الأَمْرَ كَرِهَهُ. والنَّقْمُ سُرْعَةُ الأَكْلِ، وبالتحريكِ وسَطُ الطريق. والناقِمِيَّةُ هي رَقاشِ بنتُ عامِرٍ. وناقِمٌ لَقَبُ عامِرِ بنِ سَعْدِ بنِ عَدِيٍّ، أبو بَطْنٍ، واسْمُ تَمْرٍ بعُمَانَ. ونُقْمُ، بالضم ة باليمن. ومَيْمُونُ النَّقيمَةِ، أي النَّقيبَةِ. وكحُبْلَى وادٍ. وكجَمَزَى ع من أعْراض المدينةِ.
تاج العروس:
( النقمة بالكسر والفتح وكفرحة ) الاخيرة هي الاصل والاولى منقولة منها بالتخفيف والاتباع بتسكين القاف ونقل حركتها الى النون كما هو في الصحاح والثانية نقلها ابن سيده وهى أيضا منقولة ( المكافأة بالعقوبة ) قاله الليث وقد يكون الانكار باللسان وجعله الراغب أصلا لمعنى النقمة ( ج نقم ككلم ) هو جمع الاخيرة ( وعنب ) هو جمع الثانية ونظره الجوهرى بنعمة ونعم ( وكلمات ) هو جمع الاخيرة أيضا ففيه لف ونشر غير مرتب وأما ابن جنى فقال
نقمة كفرحة ونقم كعنب على خلاف القياس عدلوا عنه الى أن فتحوا المكسور وكسروا المفتوح ولم يرتضه ابن سيده وفاته جمع الثانية والقياس يقتضى أن يكون بحذف الهاء ولا يغير من صيغة الحروف شئ كتمرة وتمر ( ونقم منه كضرب وعلم ) الاخيرة نقلها الجوهرى عن الكسائي ( نقما ) بالفتح ( وتنقاما كتكلام ) وكذلك نقم عليه فهو ناقم ويقال مانقم منه الا الاحسان وقوله تعالى هل تنقمون منا الا أن آمنا بالله روى بالفتح وبالكسر قال الزجاج والاجود الفتح وهو الاكثر في القراءة وفى المثل مثلى مثل الارقم ان يقتل ينقم وان يترك يلقم قوله ينقم أي يثأر به وكانوا يزعمون في الجاهلية ان الجن تطلب بثأر الارقم فربما مات قاتله وربما أصابه خبل ومنه قول على كرم الله وجهه : ما تنقم الحرب العوان منى * بازل عامين فتى سنى ( وانتقم ) الله منه ( عاقبه ) ومنه الحديث ما انتقم لنفسه قط الا أن تنتهك محارم الله أي ما عاقب أحدا على مكروه أتاه من قبله والاسم منه النقمة كفرحة ( و ) نقم ( الامر ) من حد ضرب وعلم ( كرهه ) وقيل بالغ في كراهته قال ابن قيس الرقيات ما نقموا من بنى أمية الا أنهم يحلمون ان غضبوا وقيل قوله تعالى هل تنقمون منا أي تنكرون ( النقم ) بالفتح ( سرعة الاكل ) كأنه لغة في اللقم ( و ) النقم ( بالتحريك وسط الطريق ) وكأنه أيضا لغة في اللقم ( والناقمية هي رقاش بنت عامر ) وبنوها بطن من عبد القيس نسبوا الى أمهم وقال ابن الاثير هي أم ثعلبة وسعد ابني مالك بن ثعلبة بن دودان بن أسد بها يعرفون وقال الكلبى تزوج غانم بن حبيب بن كعب بن بكر بن وائل الناقمية وهى رقاش بنت عامر وهى عجوز فقيل ما تريد منها فقال لعلى أتعيز منها غلاما فولدت منه غلاما سمى عيز وأنشد الجوهرى لسعد بن زيد مناة وهكذا أنشده الفراء عن المفضل له : لقد كنت أهوى الناقمية حقبة * فقد جعلت آسان وصل تقطع ( وناقم لقب عامر بن سعد بن عدى ) بن حد ان بن جديلة بن أسد بن ربيعة كما في الصحاح وهو والد رقاش المذكورة وبه سميت وهو ( أبو بطن ) قال أبو الفرج الاصبهاني انتقم للطمة لطمها فسمى ناقما ( و ) ناقم ( اسم تمر بعمان ) نقله الازهرى وابن سيده ( ونقم بالضم ة باليمن ) * قلت قد أحجف المصنف في ضبطها وبيانها احجافا كليا والصواب في ضبطها بضمتين وبفتحتين وكعضد كما صرح به ياقوت وأما الضم وحده مع تسكين القاف فلم يذكره أحد قال ياقوت هو جبل مطل على صنعاء اليمن قرب غمدان قال فيه زياد بن منقذ لاحبذا أنت يا صنعاء من بلد * ولا شعوب هوى منى ولانقم الا رأيت بلادا قد رأيت بها * عنا ولابلدا حلت به قدم إذا سقى الله أرضا صوب غادية * فلاسقاهن الا النار تضطرم وهى قصيدة في الحماسة ( و ) هو ( ميمون النقيمة أي النقيبة ) إذا كان مظفرا بما يحاول قال يعقوب ميمه يدل من باء نقيبة ومثله ميمون العريكة والطبيعة ( و ) نقمي ( كحيلى واد ) نقله أبو الحسن الخوارزمي ( و ) نقمي ( كجمزى ع من أعراض المدينة ) كان لآل أبى طالب قال ابن اسحق وأقبلت غطفان يوم الخندق ومن تبعها من أهل نجد حتى نزلوا بذنب نقمي الى جائب أحد * ومما يستدرك عليه نقم عليه كضرب وسمع عتب عليه كما في الصحاح والنقوم مصدره ذكره ابن القطاع ونقم من فلان الأحسان كعلم إذا جعله مما يؤديه الى كفر النعمةونقم تنقيما بالغ في كراهة الشئ ومن أسمائه تعالى المنتقم هو البالغ في العقوبة لمن شاء وضربه ضربة نقم إذا ضربه عدو له

### Türkçe

نقم
**نَقَمَ** - **يَنْقِمُ** - **انْتَقَمَ** - **يَنْتَقِمُ** - **انْتِقَام** - **مُنْتَقِم** - **مُنْتَقِمًوْن**
Pazartesi, 14 Şubat/Şubat 2011 10:45 yazar: Administrator
**نَقَمَ - يَنْقِمُ** + varlık + bir işten: murad edilenin ve temenni edilenin tersine sonuçlanması sebebiyle o işten öfkelenir ve hoşnutsuz olur.
**نَقَمَ - يَنْقِمُ** + varlık + bir varlıktan + bir işi veya bir şeyi: ondan sâdır olan ve murad edilenin ve temenni edilenin tersine sonuçlanan o işin etkisi sebebiyle ona öfkelenir ve hoşnutsuz olur: başka bir varlığa eziyette bulunmaya çalışır; bu, ona olan öfkesini boşaltma, kinini giderme, içini soğutma, cezalandırma ve ondan öç alma içindir; bu da ondan sâdır olan ve onu istediği ve arzuladığı gibi yapmadığı iş veya fiil sebebiyledir.
**انْتَقَمَ - يَنْتَقِمُ** + varlık + bir varlıktan: “**افتعلَ**” vezninde, “**نَقَمَ - يَنْقِمُ**”dan: bizzat bir istek ve iç dürtü ile, hırsla “**يَنْقِمَ**” etmeye çabalar ve azmeder: öfkesini yürürlüğe koymaya, itibarını geri çevirmeye ve buna sebep olan kimseye eziyet ulaştırmaya çalışır; bu, bizzat bir dürtü ve bizzat bir tarz iledir.
**انْتِقام**: fiil ismi “**انْتَقَمَ - يَنْتَقِمُ**”: buna sebep olana karşı nefret ve şiddet kullanarak, içini soğutmaya ve itibar ile haysiyeti geri çevirmeye çalışma.
**مُنْتَقِم**: “**انْتَقَمَ - يَنْتَقِمُ**”dan, müşebbehe sıfat olarak ism-i fâil.
**مُنْتَقِمُون**: “**مُنْتَقِم**”in çoğulu.

Ve lafız, “murad edilenin ve temenni edilenin tersine bir işin sonuçlanması sebebiyle hoşnutsuzluk, öfke, gazap ve razı olmama” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**نَقَمَ - يَنْقِمُ**، **غَضِبَ - يَغْضَبُ**، **شَمِتَ - يَشْمَتُ**، **لَعَنَ - يَلْعَنُ**، **سَخِطَ - يَسْخَطُ**، **حَدَّ - يَحِدُ**

**نَقَمَ - يَنقُمُ**
	﴿“De ki: Ey Kitap ehli! Bizden, Allah’a, bize indirilene ve daha önce indirilene iman etmiş olmamızdan ve sizin çoğunuzun fasık olmasından başka bir şey mi **تَنقِمُونَ** ediyorsunuz?” (59)﴾ el-Mâide
	﴿“Ve bizden, Rabbimizin âyetlerine, bize geldiği vakit iman etmiş olmamızdan başka bir şey mi **تَنقِمُ** ediyorsun? Rabbimiz! Üzerimize sabır boşalt ve bizi Müslümanlar olarak vefat ettir.” (126)﴾ el-A‘râf
	﴿“Ve onlardan, Aziz Hamîd olan Allah’a iman etmelerinden başka bir şey **نقموا** etmediler.” (8)﴾ el-Burûc

	﴿“Allah’a yemin ederler: söylemediler. Halbuki küfür sözünü söylediler ve İslâmlarından sonra kâfir oldular; erişemedikleri şeye de yeltendiler. Ve Allah’ın ve Resûlünün onları fazlından zengin kılmasından başka bir şey **نَقَمُوا** etmediler. Eğer tevbe ederlerse kendileri için hayırlı olur; yüz çevirirlerse Allah onları dünyada ve âhirette elem verici bir azapla azaplandırır; yeryüzünde onlar için ne bir veli vardır ne de bir yardımcı.” (74)﴾ et-Tevbe

**انتقم من**
﴿“Ey iman edenler! Siz ihramlı iken avı öldürmeyin. Sizden kim onu kasten öldürürse, öldürdüğüne denk bir ceza vardır; bunu içinizden iki adalet sahibi hükmeder; Kâbe’ye ulaşacak bir hedy olarak; yahut bir kefaret: yoksulları doyurmak; yahut buna denk oruç; ki işinin vebalini tatsın. Allah geçmişi affetti; kim dönerse Allah ondan **فينتقم** eder. Ve Allah Azizdir, **ذو انتقام** sahibidir.” (95)﴾ el-Mâşede

	﴿“Derken onlardan **فانتقمنا** ettik; onları denizde boğduk; çünkü âyetlerimizi yalanladılar ve onlardan gafildiler.” (136)﴾ el-A‘râf
	﴿“Bizi öfkelendirdikleri vakit onlardan **انتقمنا** ettik; onları topluca boğduk.” (55)﴾ ez-Zuhruf

	﴿“Derken onlardan **فانتقمنا** ettik; ve şüphesiz ikisi apaçık bir yol üzerindedir.” (79)﴾ el-Hicr
	﴿“Derken onlardan **فانتقمنا** ettik; yalanlayanların âkıbeti nasıl oldu, bak.” (25)﴾ ez-Zuhruf

	﴿“Andolsun, senden önce de elçiler gönderdik; kavimlerine geldiler; onlara apaçık deliller getirdiler; derken suç işleyenlerden **فانتقمنا** ettik; müminlere yardım etmek üzerimize bir hak idi.” (47)﴾ er-Rûm
	﴿“Rabbinin âyetleriyle öğüt verilen, sonra onlardan yüz çevirenden daha zalim kimdir? Şüphesiz biz suçlulardan **منتقمون**uz.” (22)﴾ es-Secde

**منتقم - منقمون**
﴿“Rabbinin âyetleriyle öğüt verilen, sonra onlardan yüz çevirenden daha zalim kimdir? Şüphesiz biz suçlulardan **منتقمون**uz.” (22)﴾ es-Suhde

	﴿“Eğer seni götürürsek, şüphesiz biz onlardan **منتقمون**uz.” (41)﴾ ez-Zuhruf
	﴿“Gün ki en büyük yakalayışla yakalarız; şüphesiz biz **منتقمون**uz.” (16)﴾ ed-Duhân

**انتقام**
﴿“Daha önce insanlara hidayet olarak; ve Furkân’ı indirdi. Şüphesiz Allah’ın âyetlerini inkâr edenler için şiddetli bir azap vardır; ve Allah Azizdir, **ذو انتقام** sahibidir.” (4)﴾ Âl-i İmrân
﴿“Ey iman edenler! Siz ihramlı iken avı öldürmeyin. Sizden kim onu kasten öldürürse, öldürdüğüne denk bir ceza vardır; bunu içinizden iki adalet sahibi hükmeder; Kâbe’ye ulaşacak bir hedy olarak; yahut bir kefaret: yoksulları doyurmak; yahut buna denk oruç; ki işinin vebalini tatsın. Allah geçmişi affetti; kim dönerse Allah ondan **فينتقم** eder. Ve Allah Azizdir, **ذو انتقام** sahibidir.” (95)﴾ el-Mâide
﴿“Sakın Allah’ı, elçilerine verdiği va‘dinden cayacak sanma. Şüphesiz Allah Azizdir, **ذو انتقام** sahibidir.” (47)﴾ İbrâhîm
﴿“Allah kime hidayet ederse, onun için saptırıcı yoktur. Allah Aziz, **ذي انتقام** sahibi değil midir?” (37)﴾ ez-Zümer

Tefsirde geldi: **تنقمون**: kerih görürsünüz - onu inkâr edersiniz.

مختار الصحاح
● [نقم] ن ق م: **نَقَم** ona karşı; o da **ناقِمٌ**dur; yani ona sitem etti. Denir: ondan, iyilikten başka bir şey **نقم** etmedi. Ve **نَقَمَ** işi: onu kerih gördü; ikisinin bâbı **ضرب**dır. Ve **نَقِم** “**فهِم**” bâbından, ikisinde de bir dildir. Ve Allah ondan **انْتَقَم** etti: onu cezalandırdı. Ondan isim: **النَّقْمَةُ**; çoğulu: **نَقِمَاتٌ** ve **نَقِمٌ**; “kelime ve kelimeler ve kelim” gibi. Ve istersen **نِقْمَةٌ** dersin ve **نِقَمٌ**; “nimet ve ni‘am” gibi. Ve falan kimse **ميمون النَّقِيمَةِ**dir; o, **النَّقِيبة**nin ibdâlidir.

الراغب
نقم
- **نقمت** şeyi ve **نقمته** (bak: الأفعال 3/220): onu inkâr ettiğin zaman; ya dille; ya da ceza ile. Yüce Allah dedi: ﴿“Ve onlardan, Allah’ın ve Resûlünün onları fazlından zengin kılmasından başka bir şey **نقموا** etmediler”﴾ [et-Tevbe/74], ﴿“Ve onlardan, Allah’a iman etmelerinden başka bir şey **نقموا** etmediler”﴾ [el-Burûc/8], ﴿“Bizden **تنقمون** mu”﴾ âyet [el-Mâide/59]. Ve **النقمة**: ceza. Dedi: ﴿“Derken onlardan **فانتقمنا** ettik; onları denizde boğduk”﴾ [el-A‘râf/136], ﴿“Derken suç işleyenlerden **فانتقمنا** ettik”﴾ [er-Rûm/47], ﴿“Derken onlardan **فانتقمنا** ettik; yalanlayanların âkıbeti nasıl oldu, bak”﴾ [ez-Zuhruf/25].

ملخص اللسان
1. **النَّقِمةُ** ve **النَّقْمةُ**: ceza ile karşılık verme; çoğulu **نَقِمٌ** ve **نِقَمٌ**dur; böylece **نَقِمٌ**, **نَقِمة** içindir; **نِقَمٌ** ise **نِقْمةٍ** içindir. Ve **انتَقَمْت**: onun yaptığına ceza ile karşılık verdiğin zaman.
2. **النِّقْمةُ**: ceza; “o, kendisi için asla **انتَقَم** etmedi; ancak Allah’ın haramları çiğnendiği zaman” yani, kendisine tarafından gelen bir hoşlanılmayan şey sebebiyle kimseyi cezalandırmadı. Ve “Allah ondan **انْتَقَمَ** etti” yani onu cezalandırdı. Ve Allah عز وجل’nin isimlerinde: **المُنْتَقِم**; dilediği kimse için cezada ileri varandır.
3. Ve **النِّقْمةُ**: inkâr. Yüce Allah’ın sözü: “Bizden **تَنْقِمون**” yani “inkâr mı ediyorsunuz?”. Ve ondan **نَقَمَ** eder: **يَنْقِمُ**; ve **نَقِمَ**: **نَقَماً**. Ve **انْتَقَمَ**; ve şeyi **نَقِمَ** ve **نَقَمَه**: onu inkâr etti. Ve aziz tenzilde: “Onlardan, Allah’a iman etmelerinden başka bir şey **نَقَموا** etmediler”;
4. **نَقَمْتُ** adama karşı **أَنقِمُ**, kesre ile; ben **ناقِمٌ**im: ona sitem ettiğim zaman.
5. Ve falandan iyiliği **نَقِم** etti: onu, nimete nankörlüğe götüren şeyden kıldığı zaman.
6. Ve işi **نَقَمْتُ** ve **نَقِمْتُه**: onu kerih gördüğün zaman. Ve **نَقَمْت**in manası: bir şeyi kerih görmede ileri gittim;
7. Ve **النقيبة** ile **النَّقيمةِ** ve **الطَّبيعة** bir mânâdadır.

لسان العرب
● - **نقم**: **النَّقِمةُ** ve **النَّقْمةُ**: ceza ile karşılık verme; çoğulu **نَقِمٌ** ve **نِقَمٌ**dur; böylece **نَقِمٌ**, **نَقِمة** içindir; **نِقَمٌ** ise **نِقْمةٍ** içindir. İbn Cinnî dedi ki: **نَقِمة** ve **نِقَمٌ**; dedi: kıyas, **نَقِمة**nin cem‘inde, **كَلِمة**nin cem‘i **كَلِم** üzere **نَقِم** demeleriydi; fakat ondan döndüler de kırığı fetha ettiler ve fethalıyı kesrelediler. İbn Sîde dedi: biz, cem‘in hâ’yı çıkarma şartlarından birinin, harflerin sîgasından hiçbir şeyin değiştirilmemesi ve hâ’yı atmanın üzerine bir şey eklenmemesi olduğunu bildik; **تَمْرة** ve **تَمْر** gibi; ve bunu, onun **مَعِدةٍ** ve **مِعَدٍ**dan hikâye ettiği şeyde bütünüyle açıklamıştık.
الليث: denir: ondan razı olmadım; ta ki **نَقِمْت** ve **انتَقَمْت** edinceye kadar; onun yaptığına ceza ile karşılık verdiğim zaman.
ابن الأَعرابي: **النِّقْمةُ**: ceza; ve **النِّقْمةُ**: inkâr. Yüce Allah’ın sözü: “Bizden **تَنْقِمون**”; yani “inkâr mı ediyorsunuz?”.
الأَزهري dedi: **النَّقْمةُ** ve **النِّقْمةُ**: ceza; bundan, Ali b. Ebî Tâlib’in, Allah yüzünü keremli kılsın, sözü:
	“Benden, yaşlı savaş, neyi **تَنْقِمُ** eder;
	iki yaşında bir deve, yaşım gençtir.”
Hadiste: “O, kendisi için asla **انتَقَم** etmedi; ancak Allah’ın haramları çiğnendiği zaman”; yani, kendisine tarafından gelen bir hoşlanılmayan şey sebebiyle kimseyi cezalandırmadı; ve hadiste tekrar etmiştir.
الجوهري: **نَقَمْتُ** adama karşı **أَنقِمُ**, kesre ile; ben **ناقِمٌ**im: ona sitem ettiğim zaman. Denir: ondan, iyilikten başka bir şey **نَقِمْتُ** etmedim.
الكسائي dedi: ve **نَقِمْت** kesre ile, bir dildir. Ve falandan iyiliği **نَقِم** etti: onu, nimete nankörlüğe götüren şeyden kıldığı zaman.
Zekât hadîsinde: “İbn Cemîl’in **يَنْقَمُ** ettiği bir şey yoktur; ancak fakir idi de Allah onu zengin kıldı”; yani, zekâtı men etmesinden dolayı bir şeyi **يَنْقَمُ** etmez; ancak nimete nankörlük etsin diye; sanki onun zenginliği, onu Allah’ın nimetine nankörlüğe götürmüştür.
Ve işi **نَقَمْتُ** ve **نَقِمْتُه**: onu kerih gördüğün zaman. Ve “Allah ondan **انْتَقَمَ** etti” yani onu cezalandırdı; ondan isim: **النَّقْمةُ**; çoğulu: **نَقِمات** ve **نَقِمٌ**; “**كَلِمةٍ** ve **كلِمات** ve **كَلِمٍ**” gibi. Ve istersen kâfı sükûnladın ve harekesini nûna naklettin de **نِقْمة** dedin; çoğulu **نِقَمٌ**; “**نِعْمة** ve **نِعَم**” gibi. Ve ondan **نَقَمَ** eder: **يَنْقِمُ**; ve **نَقِمَ**: **نَقَماً**. Ve **انْتَقَمَ**; ve şeyi **نَقِمَ** ve **نَقَمَه**: onu inkâr etti. Ve aziz tenzilde: “Onlardan, Allah’a iman etmelerinden başka bir şey **نَقَموا** etmediler”; dedi: ve **نَقَمْت**in manası: bir şeyi kerih görmede ileri gittim. Ve İbn Kays er-Ruqayyât’tan nakletti:
	“Benî Ümeyye’den **ما نَقِمَوُا** etmediler, ancak
	öfkelenince yumuşak huylu olurlar.”
Fetha ve kesre ile rivayet olunur: **نَقَمُوا** ve **نَقِمُوا**.
İbn Berrî dedi: denir: **نَقَمْتُ**: **نَقْماً** ve **نُقوماً** ve **نَقِمةً** ve **نِقْمةً**; ve **نَقِمْتُ**: bir şeyi kerih görmede ileri gittim.
Ve Allah عز وجل’nin isimlerinde: **المُنْتَقِم**; dilediği kimse için cezada ileri varandır; o, **نَقَمَ يَنْقِم**den **مُفْتَعِل**dir; kerih görme, onunla hoşnutsuzluk haddine vardığı zaman.
Ve ona **ضَرْبة نَقَمٍ** ile vurdu: ona, kendisine düşman olan biri vurduğu zaman.
Ve aziz tenzilde: “De ki: Ey Kitap ehli! Bizden **تَنْقمون** mu, ancak Allah’a iman etmiş olmamızdan...”
Ebû İshâk dedi: denir: **نَقَمْتُ** adama karşı **أُنْقِم**; ve ona **نَقِمْتُ**: **أَنْقَم**; dedi: en iyi olan **نَقَمْتُ أَنْقِم**dir; ve o, kıraatte en çok olandır.
Ve denir: falan kimse **وَتْرَه**ini **نَقِمَ** etti; yani **انْتَقَم** etti.
Ebû Saîd dedi: darb-ı meselde söyleyenin sözü: “Benim misalim, **الأَرْقَم** misali gibidir: öldürülürse **يَنْقَمْ** edilir; bırakılırsa yutar”; “öldürülürse **يَنْقَمْ** edilir” sözü: yani onun için öç alınır. Dedi: **الأَرْقَمُ**, câna benzeyen şeydir; insanlar, câna benzemesi sebebiyle onu öldürmekten sakınırlar; **الأَرْقَم** bununla beraber yılanların en zayıfı ve ısırması en az olanıdır.
İbnü’l-Esîr dedi: Ömer hadîsinde, Allah ondan razı olsun: “O, **الأَرْقَم** gibidir: öldürülürse **يَنْقَمْ** edilir”; yani, onu öldürürse, ondan **يَنْتَقِمُ** edecek biri olur. Dedi: **الأَرْقَمُ** yılandır. Câhiliyede, cinlerin **الجانّ**ın öcünü istediğini zannederlerdi; o da ince yılandır; bazen onu öldüren ölürdü, bazen de ona bir bozukluk isabet ederdi.
Ve “o, **لَمَيْمُونُ النَّقيمةِ**dir”: eğer giriştiği şeyde muzaffer ise. Ya‘kûb dedi: mîmi, **نَقِيبةٍ**nin bâ’sından bedeldir. Denir: falan **مَيْمونُ العريكةِ**dir. Ve **النقيبة** ile **النَّقيمةِ** ve **الطَّبيعة** bir mânâdadır.
Ve **الناقمُ**: Umân hurmasından bir türdür. Ve **التهذيب**’de: ve **ناقِمٌ** Umân’da bir hurmadır.
Ve **الناقميّةُ**: Âmir’in kızı **رَقاشِ**tır. Ve **بنو الناقِميّةِ**: Abdülkays’tan bir batındır. Ebû Ubeyd dedi: Ferrâ’nın, el-Mufaddal’dan, Sa‘d b. Zeyd Menât’a ait olarak bize okuttuğu:
	“Sabahleyin **الناقِميّة**nin ayrılığı mı ciddileşti,
	yoksa ayrılık, tutkun olan kimse için bana tatlı mı gelir?
	Ben bir müddet **الناقِميّة**yi severdim,
	sonra ayrılığın acıları, bir kopuş kıldı.”
**التهذيب**: ve **ناقِم** Yemen’den bir kabiledir; dedi:
	“Bizim ulularımız, koşumlarıyla atları sürer,
	bir öcü **لِيَنْقِمنَ** etsinler diye yahut bir savmayı savsınlar diye.”
Ve **ناقمٌ**: **عامر بن سعد بن عديّ بن جَدَّانَ بنِ حَدِيلَةَ**nın lakabıdır. Ve **نَقَمَى**: bir yer adıdır.

مقاييس اللغة:
(**نقم**) **النون** ve **القاف** ve **الميم**: bir asıl; bir şeyi inkâr etmeye ve ayıplamaya delâlet eder. Ve **نَقَمْتُ** ona karşı **أَنْقِمُ**: onun fiilini inkâr ettim. Ve **النِّقْمة** azaptan ve intikamdan; sanki onu inkâr etti de onu cezalandırdı. Ve “nefse **نقيمة**” sözleri ve “o, **ميمون النَّقيمة**dir”; ancak bu, ibdâldendir; asıl **نَقِيبَة**dır.

القاموس المحيط:
**النِّقْمَةُ**; kesre ile ve fetha ile; ve **كفرِحَةٍ**: ceza ile karşılık verme; çoğulu **نَقِمٌ**; “**كَلِمٍ** ve **عِنَبٍ** ve **كَلِماتٍ**” gibi. Ve ondan **نَقَمَ**; **ضَرَبَ** ve **عَلِمَ** gibi; **نَقْمَاً** ve **تنقَّاماً**; **كتِكِلاَّمٍ** gibi. Ve **انْتَقَمَ**: onu cezalandırdı. Ve işi: onu kerih gördü. Ve **النَّقْمُ**: yemenin sürati; ve hareke ile: yolun ortası. Ve **الناقِمِيَّةُ**: Âmir’in kızı **رَقاشِ**tır. Ve **ناقِمٌ**: **عامِرِ بنِ سَعْدِ بنِ عَدِيٍّ**nin lakabıdır; **أبو بَطْنٍ**; ve Umân’da bir hurmanın adıdır. Ve **نُقْمُ**, damme ile: Yemen’de. Ve **مَيْمُونُ النَّقيمَةِ**: yani **النَّقيبَةِ**. Ve **كحُبْلَى**: bir vadi. Ve **كجَمَزَى**: Medine’nin çevrelerinden bir yer.

تاج العروس:
( **النقمة** kesre ile ve fetha ile ve **كفرحة** ) sonuncusu asıldır; birincisi, ondan hafifletme ve tâbi‘ kılma ile, kâfı sükûnlayıp harekesini nûna nakletmek suretiyle nakledilmiştir; bu, **الصحاح**’tadır. İkincisini İbn Sîde nakletti; o da nakledilmiştir. ( ceza ile karşılık verme ) bunu Leys söyledi; inkâr, dille de olabilir; Râgıb, **النقمة** mânâsı için bunu asıl kıldı. ( çoğulu **نقم** “**ككلم**” ) o, sonuncunun cem‘idir. ( ve “**عنب**” ) o, ikincinin cem‘idir; Cevherî onu “**نعمة** ve **نعم**” ile kıyasladı. ( ve “**كلمات**” ) o da sonuncunun cem‘idir; onda, düzenli olmayan bir sarma ve açma vardır. İbn Cinnî ise dedi ki:
**نقمة** “**كفرحة**” ve **نقم** “**كعنب**” kıyasa aykırı olarak; kıyastan döndüler de kırığı fetha ettiler ve fethalıyı kesrelediler; İbn Sîde bunu uygun görmedi. Ve ikincinin cem‘ini kaçırdı; kıyas, hâ’yı atmakla olmasını gerektirir ve harflerin sîgasından hiçbir şey değiştirilmez; **تمرة** ve **تمر** gibi.
( Ve ondan **نقم** etti; **كضرب** ve **علم** gibi ) sonuncuyu Cevherî, Kisâî’den nakletti. ( **نقما** ) fetha ile. ( ve **تنقاما** “**كتكلام**” gibi ) ve yine: ona **نقم** etti; o da **ناقم**dir. Ve denir: ondan, iyilikten başka bir şey **مانقم** etmedi. Ve Yüce Allah’ın sözü: “Bizden, Allah’a iman etmiş olmamızdan başka bir şey mi **تنقمون** ediyorsunuz”; fetha ile ve kesre ile rivayet olunmuştur. Zeccâc dedi: en iyi olan fethadır; ve o, kıraatte en çok olandır. Ve darb-ı meselde: “Benim misalim, **الارقم** misali gibidir: öldürülürse **ينقم** edilir; bırakılırsa yutar”; “**ينقم**” sözü: yani onun için öç alınır. Câhiliyede, cinlerin **الارقم**ın öcünü istediğini zannederlerdi; bazen onu öldüren ölürdü, bazen de ona bir bozukluk isabet ederdi. Bundan, Ali’nin, Allah yüzünü keremli kılsın, sözü: “Benden, yaşlı savaş, neyi **تنقم** eder...”
( Ve Allah ondan **انتقم** etti ) ( onu cezalandırdı ). Bundan hadîs: “O, kendisi için asla **انتقم** etmedi; ancak Allah’ın haramları çiğnendiği zaman”; yani, kendisine tarafından gelen bir hoşlanılmayan şey sebebiyle kimseyi cezalandırmadı. Ve ondan isim: **النقمة** “**كفرحة**”.
( ve ) **نقم** ( işi ) **ضرب** ve **علم** haddinden: ( onu kerih gördü ). Ve denildi: kerih görmede ileri gitti. İbn Kays er-Ruqayyât dedi: “Benî Ümeyye’den **ما نقموا** etmediler, ancak öfkelenince yumuşak huylu olurlar.” Ve denildi: Yüce Allah’ın sözü “Bizden **هل تنقمون**”; yani “inkâr mı ediyorsunuz?”.
( **النقم** ) fetha ile: ( yemenin sürati ); sanki **اللَّقْم**da bir dildir. ( ve ) **النقم** ( hareke ile: yolun ortası ); sanki o da **اللَّقْم**da bir dildir.
( ve **الناقمية**: Âmir’in kızı **رقاش**tır ) ve oğulları Abdülkays’tan bir batındır; annelerine nisbet edildiler. İbnü’l-Esîr dedi: o, Mâlik b. Sa‘lebe b. Dûdân b. Esed’in iki oğlu Sa‘lebe ve Sa‘d’ın annesidir; onunla tanınırlar. Kelbî dedi: Gânim b. Habîb b. Ka‘b b. Bekr b. Vâil, **الناقمية** ile evlendi; o, Âmir’in kızı **رقاش**tır; o yaşlı bir kadındı; “ondan ne istiyorsun?” denildi; “belki ondan bir oğlan edinirim” dedi; ondan bir oğlan doğurdu; adı **عيز** kondu. Cevherî, Sa‘d b. Zeyd Menât’ın şiirini nakletti; Ferrâ da onu el-Mufaddal’dan onun için böyle inşâd etti: “Ben bir müddet **الناقمية**yi severdim...”
( ve **ناقم**: **عامر بن سعد بن عدى**nın lakabıdır ) **بن حد ان بن جديلة بن أسد بن ربيعة**; **الصحاح**’ta olduğu gibi; o, zikredilen **رقاش**ın babasıdır; onunla adlandırıldı. Ve o ( **أبو بطن** )dır. Ebû’l-Ferec el-İsfahânî dedi: bir tokatın öcünü aldı; kendisine tokat vurulmuştu; bu yüzden **ناقم** diye adlandırıldı.
( ve ) **ناقم** ( Umân’da bir hurmanın adıdır ) bunu Ezherî ve İbn Sîde nakletti.
( ve **نقم** damme ile Yemen’de ) dedim: musannif, onu ضبط etmekte ve beyan etmekte bütünüyle eksik bırakmıştır; doğrusu, iki damme ile ve iki fetha ile ve “**كعضد**” gibi; bunu Yâkût açıkça söyledi. Sadece damme ile, kâfı sükûnlu olarak, bunu kimse zikretmedi. Yâkût dedi: o, San‘â Yemen’e bakan, Gımdân yakınında bir dağdır. Ziyâd b. Munkız dedi:
	“Ne güzel değilsin sen, ey San‘â, bir belde olarak;
	ne de Şu‘ûb, hevesimdir; ne de **نقم**.
	Ancak gördüm ki, gördüğüm beldeler,
	bizden uzaktır; ve ayağın indiği bir belde değildir.
	Eğer Allah bir toprağı sabah yağmuru sağanağıyla sulasa,
	onu ancak alevlenen ateş sulasın.”
Ve o, **الحماسة**’de bir kasidedir.
( ve ) o ( **ميمون النقيمة أي النقيبة** ) eğer giriştiği şeyde muzaffer ise. Ya‘kûb dedi: mîmi, **نقيبة**nin bâ’sından bedeldir; bunun benzeri: **ميمون العريكة** ve **الطبيعة**.
( ve ) **نقمي** ( “**كحيلى**”: bir vadi ) bunu Ebû’l-Hasen el-Hârizmî nakletti.
( ve ) **نقمي** ( “**كجمزى**”: Medine’nin çevrelerinden bir yer ) Âl-i Ebî Tâlib’e aitti. İbn İshâk dedi: Hendek günü Gatafân ve Necd ehlinden ona tâbi olanlar geldi; ta ki Uhud’un yanına, **ذنب نقمي**’ye indiler.
Ve bunun üzerine istidrâk edilenlerdendir: ona **نقم** etti; **كضرب** ve **سمع** gibi: ona sitem etti; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve **النقوم** onun masdarıdır; bunu İbnü’l-Kattâ‘ zikretti. Ve falandan iyiliği **نقم** etti; **كعلم** gibi: onu, nimete nankörlüğe götüren şeyden kıldığı zaman. Ve **نقم تنقيما**: bir şeyi kerih görmede ileri gitti. Ve Yüce isimlerindendir: **المنتقم**; dilediği kimse için cezada ileri varandır. Ve ona **ضربة نقم** ile vurdu: ona, kendisine düşman olan biri vurduğu zaman.
