# نكب — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%A8/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%83%D8%A8/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نكب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%A8.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: نكب

الكاف والنون والباء معهما
ك ن ب، ك ب ن، ن ك ب، ن ب ك، ب ن ك مستعملات كنب: الكَنَبُ: غلظ يعلو اليد، إذا مجلت من العمل، وصلبت قيل: قد أكنَبَت يدهُ، قال:
قد أكْنَبَتْ يداك بعد لين
وهمتا بالصبر والمرون
وقال:
وأكنَبَت نسوره وأكْنَبا
كبن: الكَبْنُ: عدو لين في استرسال، كَبَنَ يكْبِنُ كُبوناً وكَبناً فهو كابنٌ، قال:
يمر وهو كابنٌ حييُّ
وكَبَنْتُ الثوبَ، وخبنته مثله.
نكب: النَّكَبُ: شبه ميل. وإنه لمِنْكابٌ عن الحق، قال:
... عن الحق أنكبُ
أي: مائل عنه.
والأَنْكَبُ من الإبل كأنما يمشي في شق واحد، قال:
أنْكَبُ زياف وما فيه نكَبْ
والنَّكْبُ: اجتنابك الشيء. تَنْتكِبُ عنه وتَنَكَّبُ عنه.
وانْتَكَبْتُ الكنانة: ألقيتها في منكبي.
والمَنْكِبُ: كل ناحية من الجبال أو الأرض. ومَنْكِبُ القوم: رأس العرفاء على كذا وكذا عريفاً ورتبته النِّكابةُ، تقول: له النِّكابةُ في قومه.
والنَّكباءُ: ريح تهب بين ريحين.
والمَنكِبُ: مجمع عظم العضد والكتف، وحبل العاتق من الإنسان والطائر ونحوه.
والنَّكْبُ: أن ينكب الحجر ظفراً أو حافراًَ أو منسماً. يقال: مَنسِمٌ مَنْكوبٌ ونكيب.
قال لبيد:
وتصكُّ المرو لما هجرت		بِنَكيبٍ معرٍ دامي الأظل
والمصدر: نَكْبٌ، مجزوم، ونَكَبَتهُ حوادث الدهر، وأصابته نَكْبةٌ ونَكَبات ونُكُوبٌ كثيرة من الدهر.
نبك: النَّبْكةُ: أَكَمَةٌ محددة الرأس ربما كانت حمراء لا تخلو من الحجارة.
بنك: يقال: رده إلى بُنْكِه، أي: أصله.
وتَنَبَّكَ فلان في عز ومنعة، أي: تمكن.

### Türkçe

**الكاف** ve **النون** ve **الباء** onlarla birlikte

**ك ن ب**، **ك ب ن**، **ن ك ب**، **ن ب ك**، **ب ن ك** kullanımdadır.

**كنب**: **الكَنَبُ**: ele yükselen bir kalınlık; işten nasır bağladığında ve sertleştiğinde “eli **أكنَبَت** oldu” denir. Dedi ki:
Ellerin yumuşaklıktan sonra nasır bağladı
Ve sabra ve dayanıklılığa yöneldiler

Ve dedi ki:
Akbabaları nasır bağladı ve nasır bağladılar

**كبن**: **الكَبْنُ**: salıverilmişlik içinde yumuşak bir koşu; **كَبَنَ** **يكْبِنُ** **كُبوناً** ve **كَبناً**; o hâlde o **كابنٌ**’dir. Dedi ki:
Geçer, hâlbuki o **كابنٌ** utangaçtır

Ve **كَبَنْتُ** elbiseyi; ve **خبنته** onun gibidir.

**نكب**: **النَّكَبُ**: bir meyil benzeri. Ve o, haktan **مِنْكابٌ**’dır. Dedi ki:
... haktan **أنكبُ**

Yani: ondan meyilli.

Ve develerden **الأَنْكَبُ**: sanki tek bir yarıkta yürür. Dedi ki:
**أنْكَبُ** hızlı giden; onda **نكَبْ** yok

Ve **النَّكْبُ**: senin bir şeyi sakınmandır. Ondan **تَنْتكِبُ** ve ondan **تَنَكَّبُ**.

Ve **انْتَكَبْتُ الكنانة**: onu omzuma attım.

Ve **المَنْكِبُ**: dağların yahut yerin her bir yanı. Ve kavmin **مَنْكِبُ**’i: şu şu kadar **عريف** üzerine **العرفاء**’nın başı; ve onun rütbesi **النِّكابةُ**’dır. Dersin ki: kavminde ona **النِّكابةُ** vardır.

Ve **النَّكباءُ**: iki rüzgâr arasında esen bir rüzgâr.

Ve **المَنكِبُ**: pazu kemiği ile kürek kemiğinin birleşim yeri; insandan ve kuştan ve benzerinden omuz bağı.

Ve **النَّكْبُ**: taşın bir tırnağı yahut bir toynağı yahut bir **منسم**’i yaralamasıdır. Denir ki: **مَنسِمٌ مَنْكوبٌ** ve **نكيب**.

Lebîd dedi ki:
Ve terk ettiğinde çakılı çarpar		kanlı, çıplak tırnaklı bir **نَكيبٍ** ile

Ve mastar: **نَكْبٌ**, meczum; ve onu zamanın olayları **نَكَبَتهُ**; ve ona zamandan bir **نَكْبةٌ** ve **نَكَبات** ve çok **نُكُوبٌ** isabet etti.

**نبك**: **النَّبْكةُ**: başı sivri bir tepecik; bazen kırmızı olur; taşlardan hâli olmaz.

**بنك**: denir ki: onu **بُنْكِه**’ine geri çevirdi; yani: aslına.

Ve falan kimse izzet ve korunmuşluk içinde **تَنَبَّكَ** etti; yani: yerleşti, sağlamlaştı.
