# نكح — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%AD/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%83%D8%AD/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نكح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%AD.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: نكح

نَكَحَ
1 نَكَحَ كح نكح , (S, K, &c.,) aor. نَكِحَ , (Msb, K,) and نَكَحَ , (K,) the latter agreeable with analogy, but by some rejected, and the former contr. to analogy, but more common, and the form used in the Kur, (TA,) the only instance of an aor. of this form from a verb having ح for its last radical letter, except ينطح and يمنح and ينضح and ينبح and يرجح and يأنح and يأزح and يملح, (ISd,) [and يضح] inf. n. نِكَاحٌ (S, K, &c.) and نَكْحٌ; (ISd, K;) Inivit feminam: and (sometimes, S) he married, took in marriage, or contracted a marriage with, a woman: as also ↓ استنكح (S, K, &c.) [and ↓ ناكح, inf. n. مُنَاكَحَةٌ:] used only with reference to a man: (ISd:) but Th uses it with reference to flies: (TA:) J says, that it is sometimes used in the latter sense; but accord. to the Msb it is more commonly so used; (MF;) and it is used only in this sense in the Kur: (TA:) IF and others say, that it signifies coitus; and coitus without marriage; and marriage without coitus: (Msb:) [but] in the Time of Ignorance, when a man demanded a woman in marriage he said, اِنْكِحِينِى; and when he desired fornication, he said, سَافِحِينِى. (TA, in art سفح.) It is disputed whether it be proper or tropical in these two senses; or proper in one, and tropical in one: (MF:) it is said to be from نَكَحَهُ الدَّوَى, or from تَنَاكَحَتِ الأَشْجَارُ, or from نَكَحَ المَطَرُ الأَرْضَ; and if so, it is tropical in both the above senses; and the opinion that it is so is confirmed by this, that the signification of marriage is not understood unless by a word or phrase in connexion with it, as when you say نَكَحَ فِى بَنِى فُلَانٍ [he took a wife from among the sons of such a one]; nor is that of coitus unless by the same means, as when you say نَكَحَ زَوْجَتَهُ [inivit conjugem suam]; and this is one of the signs of a tropical expression. (Msb.) ― -b2- نَكَحَتْ She married, or took a husband. (S, K.) ― -b3- نَكَحَ المَطَرُ الأَرْضَ The rain became commingled with the soil: (Msb:) or, rested upon the ground so as to soak it; syn. اِعْتَمَدَ عَلَيْهَا: (K:) as also ↓ نَاكَهَا. (L.) ― -b4- نَكَحَهُ الدَّوَى The disease infected him (خَامَرهُ), and overcame him. (Msb.) ― -b5- نَكَحَ النُّعَاسُ عَيْنَهُ (tropical:) Drowsiness overcame his eye; (K;) as also نَاكَهَا: and in like manner ↓ استنكح النَّوْمُ عَيْنَهُ sleep overcame his eye. (TA.)

3 نَاْكَحَ see 1.

انكحهُ المَرْأَةَ
4 انكحهُ المَرْأَةَ ذ He married the woman to him. (TA.) ― -b2- أَنْكَحَهَا He married the woman; i. e. gave her in marriage. (S, K.) ― -b3- أَنْكِحُوا الحَصَى أَخْفَافَ الاِبِلِ (tropical:) [Accustom ye the feet of the camels to pebbles]. (A.)

تناكحوا
6 تناكحوا ذ They intermarried; contracted marriages together. (Commencing a trad. in the Jلmi' es-Sagheer.) [And تَنَاكَحَا Se invicem futuerunt: see 6, in art. ردف] ― -b2- تَنَاكَحَتِ الأَشْجَارُ The trees became drawn, or connected, together. (Msb.)

10 اِسْتَنْكَحَ see 1.

نِكْحٌ
نِكْحٌ ذ and ↓ نُكْحٌ substs. from أَنْكَحَهَا, [The act of giving a woman in marriage]. (K.) ― -b2- [These two words are properly quasi-inf. ns, of أَنْكَحَ, signifying as explained above; and, like inf. ns., may be used as epithets, meaning A giver of a woman in marriage, correlative to خُِطْبٌ.] It was a custom, in the time of paganism, for a man to come to a tribe asking for a woman in marriage; and he would stand up in their assembly, and say خِطْبٌ, i. e., I have come as an asker of a woman in marriage; whereupon it would be said to him نِكْحٌ, meaning We marry her to thee, or give her to thee in marriage, [or, more lit., we are givers of her in marriage: for an inf. n. or quasi-inf. n. used as an epithet is used without variation as sing., dual., and pl.; and masc. and fem.]. ↓ نُكْحٌ was also said: but نِكْحٌ is here said for the sake of resemblance to خِطْبٌ. (L.) You say هو نِكْحُهَا He is the person who gives her in marriage: and هِىَ نِكْحَتُهُ She is the person whom he gives in marriage. (Lh, L) ― -b3- نِكْحٌ and ↓ نُكْحٌ, [and, accord. to Lth and ISh, نِكِحٌ: see اِبِدٌ:] are also two words by which the [Pagan] Arabs used to take women in marriage: (S:) [meaning A giver of a woman in marriage]. (MF, in art. خطب.) A man used to say to Umm-Khلrijeh, in asking her in marriage, خُِطْبٌ, and she used to reply نُكِْحٌ: hence the saying أَسْرَعُ مِنْ نِكَاحِ أُمِّ خَارِجَةَ [Quicker than the marriage of Umm-Khلrijeh]. (S, K.) [See خِطْبٌ].

نُكْحٌ
نُكْحٌ ذ : see نِكْحٌ.

نُكَحٌ
نُكَحٌ ذ : see نَكَحُةٌ.

رَجُلٌ نُكَحَةٌ
رَجُلٌ نُكَحَةٌ ذ , (S, K,) and ↓ نُكَحٌ (K) A man who marries much, or often: (S, K, TA:) AZ explains the former by شَدِيدُ النِّكَاحِ, [app. meaning vehement in coitus,] and mentions as its pl. نُكَحَاتٌ: (TA:) [and ↓ نَكَّاحٌ (A, TA, art. تيس, &c.) signifies the same.]

نَكَّاحٌ
نَكَّاحٌ ذ : see نُكَحَةٌ.

نَاكِحٌ
نَاكِحٌ ذ (S, K) and نَاكِحَةٌ, (K,) the latter occurring in poetry, (TA,) A woman married; (TA;) having a husband. (S, K, TA.) Ex. هِىَ نَاكِحٌ فِى بَنِى فُلاَنٍ She has a husband among the sons of such a one. (S.)

مَنْكَِحٌ
مَنْكَِحٌ ذ and مَنْكُوحَةٌ: see مَنَاكِحُ.

مَنَاكِحُ
مَنَاكِحُ ذ Women, or wives; syn. نِسَآءٌ: (K:) a pl. having no sing.; or its sing. is ↓ مَنْكَحٌ; [or ↓ مَنْكِحٌ, which occurs in the S and K, art. علث, evidently as signifying a wife; as though being a place of نِكَاح;] or ↓ مَنْكُوحَةٌ. (TA.) ― -b2- اِنَّ المَنَاكِحَ خَيْرَهُا الأَبْكَارُ [Verily the best of women to take in marriage are virgins]. A proverb. (TA.)

### Türkçe

**نَكَحَ**
1 **نَكَحَ** كح نكح, (S, K, &c.,) muzâri‘ı **نَكِحَ**, (Msb, K,) ve **نَكَحَ**, (K,) ikincisi kıyasa uygun; fakat bazılarınca reddedilmiş; birincisi kıyasa aykırı; fakat daha yaygın; ve Kur’ân’da kullanılan şekil; (TA;) son kök harfi **ح** olan bir fiilden bu vezinde bir muzâri‘ın tek örneği; **ينطح** ve **يمنح** ve **ينضح** ve **ينبح** ve **يرجح** ve **يأنح** ve **يأزح** ve **يملح**, (ISd,) [ve **يضح**] müstesna; mastarı **نِكَاحٌ** (S, K, &c.) ve **نَكْحٌ**; (ISd, K;) Kadına girdi: ve (bazen, S) bir kadınla evlendi, nikâhladı, yahut bir kadınla nikâh akdi yaptı: bunun gibi ↓ **استنكح** (S, K, &c.) [ve ↓ **ناكح**, mastarı **مُنَاكَحَةٌ**:] yalnız erkek hakkında kullanılır: (ISd:) fakat Th onu sinekler hakkında kullanır: (TA:) J der ki, bazen bu ikinci mânada kullanılır; fakat Msb’ye göre daha çok bu mânada kullanılır; (MF;) ve Kur’ân’da yalnız bu mânada kullanılır: (TA:) IF ve başkaları der ki, cinsel birleşme mânasına gelir; ve nikâhsız cinsel birleşme; ve cinsel birleşmesiz nikâh: (Msb:) [fakat] Câhiliye devrinde, bir adam bir kadını nikâh için istediğinde **اِنْكِحِينِى** derdi; ve zina istediğinde **سَافِحِينِى** derdi. (TA, سفح maddesinde.) Bu iki mânada hakikat mi mecaz mı olduğu; yahut birinde hakikat, birinde mecaz olduğu ihtilaf edilmiştir: (MF:) **نَكَحَهُ الدَّوَى**’dan, yahut **تَنَاكَحَتِ الأَشْجَارُ**’dan, yahut **نَكَحَ المَطَرُ الأَرْضَ**’dan olduğu söylenmiştir; böyle ise, yukarıdaki iki mânanın ikisinde de mecazdır; ve onun böyle olduğu görüşü şu ile teyit edilir: nikâh mânası, onunla bağlantılı bir kelime yahut ibare olmaksızın anlaşılmaz; senin **نَكَحَ فِى بَنِى فُلَانٍ** [falancanın oğulları arasında birinden eş aldı] demen gibi; cinsel birleşme mânası da aynı yolla olmaksızın anlaşılmaz; senin **نَكَحَ زَوْجَتَهُ** [kendi eşine girdi] demen gibi; ve bu, mecazî ifadenin alâmetlerinden biridir. (Msb.) ― -b2- **نَكَحَتْ** O evlendi, yahut koca edindi. (S, K.) ― -b3- **نَكَحَ المَطَرُ الأَرْضَ** Yağmur toprakla karışık hâle geldi: (Msb:) yahut, onu ıslatacak şekilde yer üzerinde durdu; eş anlamlısı **اِعْتَمَدَ عَلَيْهَا**: (K:) bunun gibi ↓ **نَاكَهَا**. (L.) ― -b4- **نَكَحَهُ الدَّوَى** Hastalık onu bulaştırdı (**خَامَرهُ**), ve ona galip geldi. (Msb.) ― -b5- **نَكَحَ النُّعَاسُ عَيْنَهُ** (mecaz:) Uyuklama onun gözünü bastırdı; (K;) bunun gibi **نَاكَهَا**: ve aynı şekilde ↓ **استنكح النَّوْمُ عَيْنَهُ** uyku onun gözünü bastırdı. (TA.)

3 **نَاْكَحَ**: 1’e bak.

**انكحهُ المَرْأَةَ**
4 **انكحهُ المَرْأَةَ** ذ O, kadını ona nikâhladı. (TA.) ― -b2- **أَنْكَحَهَا** O, kadını nikâhladı; yani onu evlendirdi. (S, K.) ― -b3- **أَنْكِحُوا الحَصَى أَخْفَافَ الاِبِلِ** (mecaz:) [Develerin ayaklarını çakıla alıştırın]. (A.)

**تناكحوا**
6 **تناكحوا** ذ Onlar birbirleriyle evlendiler; aralarında nikâh akitleri yaptılar. (Câmi‘u’s-Sağîr’de bir hadisin başlangıcı.) [Ve **تَنَاكَحَا** Birbirleriyle cinsel birleşmede bulundular: ردف maddesinde 6’ya bak] ― -b2- **تَنَاكَحَتِ الأَشْجَارُ** Ağaçlar birbirine çekildi, yahut birbirine bağlandı. (Msb.)

10 **اِسْتَنْكَحَ**: 1’e bak.

**نِكْحٌ**
**نِكْحٌ** ذ ve ↓ **نُكْحٌ** **أَنْكَحَهَا**’dan isimlerdir; [Bir kadını evlendirme fiili]. (K.) ― -b2- [Bu iki kelime, yukarıda açıklandığı üzere mânaya gelen, **أَنْكَحَ**’ın aslında mastara benzer isimleridir; ve mastarlar gibi, “bir kadını evlendiren” mânasında sıfat olarak kullanılabilir; **خُِطْبٌ**’a mukabildir.] Putperestlik devrinde bir âdet idi: bir adam bir kabileye bir kadını nikâh için isteyerek gelirdi; ve onların meclisinde ayağa kalkar, **خِطْبٌ** derdi; yani, bir kadını nikâh için isteyen olarak geldim; bunun üzerine ona **نِكْحٌ** denirdi; mânası: Biz onu sana nikâhlıyoruz, yahut onu sana nikâh ile veriyoruz, [yahut daha lafzen: biz onu nikâh ile verenleriz; çünkü sıfat olarak kullanılan mastar yahut mastara benzer isim, tekil, ikil ve çoğul; ve müzekker ve müennes olarak değişmeksizin kullanılır]. ↓ **نُكْحٌ** da söylenirdi: fakat burada **نِكْحٌ**, **خِطْبٌ**’a benzetme için söylenmiştir. (L.) Sen **هو نِكْحُهَا** dersin: O, onu nikâh ile veren kimsedir: ve **هِىَ نِكْحَتُهُ**: O, onun nikâh ile verdiği kimsedir. (Lh, L) ― -b3- **نِكْحٌ** ve ↓ **نُكْحٌ**, [ve Lth ile ISh’a göre **نِكِحٌ**: **اِبِدٌ**’e bak:] [Putperest] Arapların kadınları nikâha almak için kullandıkları iki kelimedir: (S:) [mânası: bir kadını nikâh ile veren]. (MF, خطب maddesinde.) Bir adam, onu nikâh için isterken Ümm-Hârice’ye **خُِطْبٌ** derdi; o da **نُكِْحٌ** diye cevap verirdi: buradan şu söz: **أَسْرَعُ مِنْ نِكَاحِ أُمِّ خَارِجَةَ** [Ümm-Hârice’nin nikâhından daha hızlı]. (S, K.) [**خِطْبٌ**’a bak.]

**نُكْحٌ**
**نُكْحٌ** ذ : **نِكْحٌ**’a bak.

**نُكَحٌ**
**نُكَحٌ** ذ : **نَكَحُةٌ**’e bak.

**رَجُلٌ نُكَحَةٌ**
**رَجُلٌ نُكَحَةٌ** ذ, (S, K,) ve ↓ **نُكَحٌ** (K) Çok, yahut sık evlenen bir adam: (S, K, TA:) AZ birincisini **شَدِيدُ النِّكَاحِ** ile açıklar, [görünüşe göre cinsel birleşmede şiddetli mânasında,] ve onun çoğulunu **نُكَحَاتٌ** olarak zikreder: (TA:) [ve ↓ **نَكَّاحٌ** (A, TA, تيس maddesinde, &c.) aynı mânaya gelir.]

**نَكَّاحٌ**
**نَكَّاحٌ** ذ : **نُكَحَةٌ**’e bak.

**نَاكِحٌ**
**نَاكِحٌ** ذ (S, K) ve **نَاكِحَةٌ**, (K,) ikincisi şiirde vârid olur, (TA,) Evli bir kadın; (TA;) kocası olan. (S, K, TA.) Ör. **هِىَ نَاكِحٌ فِى بَنِى فُلاَنٍ** O, falancanın oğulları arasında bir kocaya sahiptir. (S.)

**مَنْكَِحٌ**
**مَنْكَِحٌ** ذ ve **مَنْكُوحَةٌ**: **مَنَاكِحُ**’a bak.

**مَنَاكِحُ**
**مَنَاكِحُ** ذ Kadınlar, yahut eşler; eş anlamlısı **نِسَآءٌ**: (K:) tekili olmayan bir çoğuldur; yahut onun tekili ↓ **مَنْكَحٌ**’tır; [yahut ↓ **مَنْكِحٌ**, ki S ve K’da علث maddesinde, açıkça bir eş mânasında geçer; sanki **نِكَاح**’ın yeri gibi;] yahut ↓ **مَنْكُوحَةٌ**. (TA.) ― -b2- **اِنَّ المَنَاكِحَ خَيْرَهُا الأَبْكَارُ** [Şüphesiz nikâha alınacak kadınların en hayırlısı bakirelerdir]. Bir darb-ı meseldir. (TA.)
