# نكر (ن-ك-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%83%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Tanınmayan

- Harfler: ن - ك - ر
- Kur'an'da: 37 geçiş · 37 ayet · 19 sîga
- 12 sözlük

## Sîgalar (19)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [الْمُنْكَرِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%92%D9%83%D9%8E%D8%B1%D9%90.md) | الْمُفْعَلِ | Tanınmayan | 8 | 8 | [3:104](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/3:104.md) |
| [نَكِيرِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8E%D9%83%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%90.md) | فَعِيلِ | Beni tanımamak | 4 | 4 | [22:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/22:44.md) |
| [مُنْكِرُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/siga/%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%92%D9%83%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | مُفْعِلُونَ | Tanımayanlar | 3 | 3 | [12:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/12:58.md) |
| [نُكْرًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8F%D9%83%D9%92%D8%B1%D9%8B%D8%A7.md) | فُعْلًا | Tsnınmayan | 3 | 3 | [18:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/18:74.md) |
| [وَالْمُنْكَرِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%92%D9%83%D9%8E%D8%B1%D9%90.md) | وَالْمُفْعَلِ | Ve tanınmayan | 3 | 3 | [16:90](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/16:90.md) |
| [الْمُنْكَرَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%92%D9%83%D9%8E%D8%B1%D9%8E.md) | الْمُفْعَلَ | Tanınmayan | 2 | 2 | [22:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/22:72.md) |
| [مُنْكَرُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/siga/%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%92%D9%83%D9%8E%D8%B1%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | مُفْعَلُونَ | Tanınmayanlar | 2 | 2 | [15:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/15:62.md) |
| [أَنْكَرَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%92%D9%83%D9%8E%D8%B1%D9%8E.md) | أَفْعَلَ | En hoşlanılmayan | 1 | 1 | [31:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/31:19.md) |
| [بِالْمُنْكَرِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/siga/%D8%A8%D9%90%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%92%D9%83%D9%8E%D8%B1%D9%90.md) | بِالْمُفْعَلِ | Tanınmayanı | 1 | 1 | [9:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/9:67.md) |
| [تُنْكِرُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/siga/%D8%AA%D9%8F%D9%86%D9%92%D9%83%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | تُفْعِلُونَ | Tanımazsınız | 1 | 1 | [40:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/40:81.md) |
| [مُنْكَرًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/siga/%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%92%D9%83%D9%8E%D8%B1%D9%8B%D8%A7.md) | مُفْعَلًا | Tanınmayan | 1 | 1 | [58:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/58:2.md) |
| [مُنْكَرٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/siga/%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%92%D9%83%D9%8E%D8%B1%D9%8D.md) | مُفْعَلٍ | Tanınmayan | 1 | 1 | [5:79](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/5:79.md) |
| [مُنْكِرَةٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/siga/%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%92%D9%83%D9%90%D8%B1%D9%8E%D8%A9%D9%8C.md) | مُفْعِلَةٌ | Tanımayan | 1 | 1 | [16:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/16:22.md) |
| [نَكِرَهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8E%D9%83%D9%90%D8%B1%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعِلَهُمْ | Onlardan hoşlanmadı | 1 | 1 | [11:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/11:70.md) |
| [نَكِيرٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8E%D9%83%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%8D.md) | فَعِيلٍ | Tanımamak | 1 | 1 | [42:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/42:47.md) |
| [نَكِّرُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8E%D9%83%D9%90%D9%91%D8%B1%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | فَعِّلُوا | Tanınmaz hale getirin | 1 | 1 | [27:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/27:41.md) |
| [نُكُرٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8F%D9%83%D9%8F%D8%B1%D9%8D.md) | فُعُلٍ | Tanınmayan | 1 | 1 | [54:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/54:6.md) |
| [يُنْكِرُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/siga/%D9%8A%D9%8F%D9%86%D9%92%D9%83%D9%90%D8%B1%D9%8F.md) | يُفْعِلُ | Tanımaz | 1 | 1 | [13:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/13:36.md) |
| [يُنْكِرُونَهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/siga/%D9%8A%D9%8F%D9%86%D9%92%D9%83%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | يُفْعِلُونَهَا | Onu tanımazlar | 1 | 1 | [16:83](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/16:83.md) |

## Mücavir kökler — 48 mücavir (192 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [عرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%81.md) — 13 ortak ayet · G² 75 · Tanınan ile
2. [نهي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%87%D9%8A.md) — 12 ortak ayet · G² 71 · Nihayet, son demektir
3. [أمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%B1.md) — 13 ortak ayet · G² 41 · Murar acı bir ağacın adıdır
4. [فحش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AD%D8%B4.md) — 3 ortak ayet · G² 13 · Fahşa (ha) “Üns” oku atan yayın insan tarafı; “vahş” ise…
5. [زكو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%83%D9%88.md) — 4 ortak ayet · G² 13 · “Zekiyye“ bol otlaklı arazi demektir
6. [صلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D9%88.md) — 4 ortak ayet · G² 10 · Namaz
7. [أمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%85.md) — 4 ortak ayet · G² 8 · Emam ön demektir
8. [بعض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%B6.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…
9. [فلح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%AD.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Felah “Felh” toprağın yarılmışı, çatlak toprak demektir
10. [جوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Cevbe içi su dolu çukur, kova demektir
11. [قوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%85.md) — 8 ortak ayet · G² 5 · Hayvanların ön ayaklarına denir
12. [أتي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AA%D9%8A.md) — 7 ortak ayet · G² 5 · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır
13. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 17 ortak ayet · G² 4 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
14. [فسق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Fısk (sin) Ceviz ve benzeri yemişlerin dış kabuğunun…
15. [ردد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · “Ridde” devenin memesinden doğumdan önce gelen süttür
16. [رسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B3%D9%84.md) — 6 ortak ayet · G² 4 · Saçak demektir
17. [تلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Tilvi toklu demektir
18. [بأس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%A3%D8%B3.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Bes besese dağınık taşlar demektir
19. [كتب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D8%A8.md) — 4 ortak ayet · G² 3 · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir
20. [خير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%8A%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · Hayr : At sürüsü demektir
21. [دعو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir
22. [دخل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AE%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Dahl: Kuytu yer demektir
23. [يدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%AF%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · El ve kol demektir
24. [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — 7 ortak ayet · G² 2 · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
25. [كون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — 10 ortak ayet · G² 2 · Kevn, tepe demektir
26. [كذب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B0%D8%A8.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · Kizb, kumaşın boyanmasında kullanılan bir çeşit boya…
27. [نزل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B2%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · “Nezle” konaklama yeri demektir
28. [ذكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%83%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır
29. [وحد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AD%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…
30. [نبأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%A3.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür
31. [كبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%A8%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Yaşlı adamdır
32. [تبع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A8%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · İnek yavrusu, dana demektir
33. [قبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · Önce
34. [كثر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Kesr(sin ile) kırık demektir
35. [نور](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Ateş demektir
36. [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) — 4 ortak ayet · G² 1 · Hufre, çukur demektir
37. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 10 ortak ayet · G² 0 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
38. [عذب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D8%A8.md) — 3 ortak ayet · G² 0 · Su yosunudur
39. [ولي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Veli arka demektir
40. [أخر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Uhur ense demektir
41. [أخذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…
42. [عبد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A8%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Ana kapının önündeki bekçidir
43. [جيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir
44. [أيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D9%8A.md) — 4 ortak ayet · G² 0 · Evye kuş yuvası demektir
45. [يوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%88%D9%85.md) — 3 ortak ayet · G² 0 · “Yemm” durgun akan su demektir
46. [شيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A3.md) — 3 ortak ayet · G² 0 · Şey
47. [رأي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
48. [رحم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AD%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Rahim, bebeğin doğana kadar geliştiği yerdir

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | نكر |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [جحد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%AD%D8%AF.md), [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md), [جهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D9%84.md) |
| Zıt Kök | [عرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%81.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Zihnin ve kalbin aşina olmadığı, yatışmadığı, tanımsız ve yabancı bulduğu şey |
| Çekirdek Özet 2 | Fıtrata, vahye ve ortak akla yabancılaşarak hakikati tanımazlıktan gelme ve meşru düzeni reddetme |
| Çekirdek Özet 3 | Ortak meşruiyet dairesinin (maruf) dışına çıkıp kamusal ve ahlaki fesada yol açan yabancılaşma |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca bireysel inançsızlık veya basit bir yalanlama sayıp fıtrata ve toplumsal sağduyuya aykırılık boyutunu gözden kaçırmak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| نك | Geriye çevrilme, bozulma, sarsılma ve asıl mecrasından sapma; nitekim [نكس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B3.md) baş aşağı çevrilmeyi, [نكث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%AB.md) bağı çözüp bozmayı, [نكص](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B5.md) geri adım atmayı, [نكب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%A8.md) yoldan sapmayı ifade eder | ر | Çekirdekteki sapma ve tersine çevrilme hareketini zihinsel kavrayış ve baş (idrak) düzeyine taşıyarak tanışıklığın silinmesi ve yabancılaşma anlamını pekiştirmiştir |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ن | filiz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılık | Bilinç ve idrak akışında devam eden tabii algı zinciri |
| ك | avuç içi; kavrama, eğme, kaplama | Zihnin nesneyi veya durumu kavrama ve içselleştirme çabası |
| ر | insan başı; baş, ilk, üst | En üst idrak merkezi, zihinsel muhakeme ve tanıma organı |
| نكر | kavrama ve zihinsel akışın baş düzeyinde kesintiye uğraması | Zihnin karşılaştığı veriyi kavrayamayarak idrak süzgecinden geçirememesi ve yabancı bularak dışlaması |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir şeyin alışıldık halini yitirip tanınmaz hale gelmesi; ayrıca yaradan veya doğum sonrasında çıkan, saflığını kaybetmiş bulanık cerahat ve kan |
| Cahiliye şiiri kullanımı | el-A‘şâ yaşlılık ve dökülen saçlar sebebiyle sevgilisinin kendisini tanıyamamasını şu mısra ile dile getirir: وأنكرتني وما كان الذي نكرت / من الحوادث إلا الشيب والصلعا |
| Erken Arapça kullanım | Bir kimsenin dostane tavrını değiştirip soğuk ve düşmanca bir tutuma bürünmesi hali تنكرت حاله sözüyle ve bir arazinin yabancılaşması تنكرت الأرض ifadesiyle aktarılır |

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Asās al-Balāgha.

### Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde نكر kökü, temel olarak tanımama, yabancılaşma, ayırt edememe ve başkalaşma semantik alanı üzerine kuruludur. İbranicede yer alan נָכַר (nakhar) kökü yabancı saymak, tanımamak, başkalaşmak ve dikkatle bakıp tanımaya çalışmak anlamlarını taşırken; türevi olan נָכְרִי (nokhri) yabancı kimse demektir. Süryanicede de ܢܘܟܪܝܐ (nukhrāyā) biçimiyle yabancı ve gurbette olan kişiyi niteler. Akadcada nakāru(m) fiili düşmanlaşmak, isyan etmek, değişmek ve başkasına ait olmak anlamlarını üstlenir; nakru ise düşman ve yabancı anlamındadır. Arapçada kök, hem zihinsel olarak yabancı bulma ve tanıyamama (inkâr) hem de ahlaki/toplumsal düzeyde fıtratın yadırgadığı şey (münker) anlamlarını koruyarak Sami dillerindeki ortak yabancılık ve başkalaşma eksenini en yetkin ahlaki ve hukuki kavramlaştırmaya ulaştırmıştır.

Güven: Kesin

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | نكر | Bilinen ve yatışılan durumun dışına çıkma, yadırgama, kılık değiştirme ve reddetme | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice nakhar, Süryanice nakher, Akadca nakāru | Ortak Sami mirasındaki yabancılaşma, başkalaşma ve yabancı sayma çekirdeği | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin ve güvenilir bir Afro-Asyatik dışı bağ tespit edilmedi | Veri bulunamadı |

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, HALOT, CAD, Lisān al-ʿArab.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| نكر | Anlamlı | Yabancı bulma ve tanımama | Bilincin nesneye aşina olmaması ve reddetmesi | Hedef kök |
| نرك | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kur'an'da geçmez |
| [كنر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%86%D8%B1.md) | Anlamlı | Biriktirme ve saklama | Malı veya eşyayı sıkıca bir araya toplayıp muhafaza etme | Kur'an'da geçmez |
| [كرن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D9%86.md) | Anlamlı | Çalgı aleti çalma | Çeng veya ud gibi telli bir müzik aletini seslendirme | Kur'an'da geçmez |
| [رنك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D9%83.md) | Anlamlı | Bulanıklık ve tortu | Suyun duruluğunu kaybedip tortulu ve bulanık hale gelmesi | Kur'an'da geçmez |
| [ركن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D9%86.md) | Anlamlı | Güvenip dayanma | Bir tarafa meylederek orayı sığınak ve dayanak edinme | Hedef kökün zıddına yakın güven anlamı taşır |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| نكر | Merkez | Yabancı bulma ve tanımama | Zihnin ve kalbin nesneyi yadırgayarak meşru ve aşina görmemesi | Hem bilişsel tanımazlığı hem ahlaki çirkinliği içerir |
| [جحد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%AD%D8%AF.md) | Komşu | Bilerek inkâr etme | Gerçeği kesin olarak bildiği halde kasten ve inatla reddetme | نكر cehaletten de doğabilirken [جحد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%AD%D8%AF.md) doğrudan bile bile diretmedir |
| [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) | Komşu | Üstünü örtme ve nankörlük | Kendisine ulaşan hakkı perdeleyip nimetin veya gerçeğin üstünü kapatma | Hakikatin varlığını yok sayma ve nankörlük yönü baskındır |
| [جهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D9%84.md) | Komşu | Bilgisizlik ve kaba davranış | Nesnenin gerçek mahiyetini bilmeme veya bilginin gereğine zıt davranma | Bilişsel eksiklik ve duygusal taşkınlık merkezdedir |
| [عرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%81.md) | Zıt | Tanıma ve benimseme | Akıl, fıtrat ve vahiy tarafından aşina olunan, makul ve meşru bulunan | Kamusal sağduyunun ve vicdanın onayladığı iyilik düzeni |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | نكر | Yabancı bulmak, tanımamak, reddetmek | Kalbin aşina olmaması, meşru kabul etmemesi ve yadırgaması | Kesin |
| Latince | ignorare, abnegare, improbare | Tanımamak, reddetmek, onaylamamak | Zihinsel bilmezliği ve ahlaki hoşnutsuzluğu karşılar ancak fıtrata yabancılaşma boyutunu tam vermez | Güçlü |
| İngilizce | to disown, to repudiate, objectionable | Tanımamak, benimsememek, kınanası | Meşruiyetten kopuşu ve reddi ifade eder; maruf zıddı toplumsal kabul boyutunu kısmen dışarıda bırakır | Güçlü |
| Almanca | verkennen, missbilligen, verwerflich | Tanıyamamak, onaylamamak, kınanacak olan | Bilişsel yanılgı ve ahlaki reddi karşılar; fıtrî aşinalık zeminini tam yansıtmaz | Güçlü |
| Fransızca | méconnaître, répudier, blâmable | Bilememek, reddetmek, kınanması gereken | Hukuki ve ahlaki mesafeyi vurgular fakat kalbî yadırgama nüansını eksik bırakır | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane's Lexicon.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| الْمُنْكَر / مُنْكَر | Fıtratın ve şeriatın çirkin bulduğu fiil | İyiliği emredip kötülükten alıkoyma bağlamındaki toplumsal ve ahlaki sapmalar (Âl-i İmrân [3:104](https://lisan.digital/tr/ayet/3:104.md), Lokmân [31:17](https://lisan.digital/tr/ayet/31:17.md)) |
| مُنْكِرُونَ / تُنْكِرُونَ | Yabancı sayma ve tanımazlıktan gelme | Suretlerin ilk anda çıkarılamaması veya ilahi ayetlerin görmezden gelinmesi (Yûsuf [12:58](https://lisan.digital/tr/ayet/12:58.md), Mü'minûn [23:69](https://lisan.digital/tr/ayet/23:69.md)) |
| نَكِير | İlahi ceza, gazap ve reddediş | Geçmiş inkârcı kavimlerin helaki ve Allah'ın onları tanımayıp cezalandırması (Hac [22:44](https://lisan.digital/tr/ayet/22:44.md), Sebe' [34:45](https://lisan.digital/tr/ayet/34:45.md)) |
| نُكْر / نُكُر | Alışılmadık, dehşet verici ve ağır iş | Hızır kıssasındaki can alma hadisesi ve kıyamet gününün dehşetli çağrısı (Kehf [18:74](https://lisan.digital/tr/ayet/18:74.md), Kamer [54:6](https://lisan.digital/tr/ayet/54:6.md)) |
| أَنْكَر | En çirkin, en yadırganan ses | Ses tonundaki aşırılık ve edep dışılık vasfı (Lokmân [31:19](https://lisan.digital/tr/ayet/31:19.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İnkâr ve marifetullah ilişkisi | Aklın ve kalbin hakikati tasdik etmeyip bile bile tanımazlıktan gelmesinin küfürle rabıtası | Fıtrî hakikati zihnen ve kalben tanımsız sayma |
| Fıkıh | Emr-i bi'l-ma'rûf nehy-i ani'l-münker | Münkerin hangi şartlarda el, dil veya kalp ile engelleneceği ve kamu düzeninin korunması | Şer'an ve aklen yasaklanmış hukuka aykırı fiil |
| Tefsir | Maruf ve münker karşıtlığı | Toplumsal sağduyunun tanıdığı meşru gelenek ile fıtrata aykırı düşen yabancı unsurların tefriki | Kamusal ahlaka ve ilahi emre aykırılık |
| Hadis | Değiştirilmesi gereken kötülük | Kötülüğün toplumda normalleşmesini engellemek üzere fertlerin alması gereken pratik tavır | Vicdanın yatışmadığı her türlü çirkinlik |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Fıtrat ve vahiy nizamı | Meşruiyet dışılık | İlahi ölçüye yabancı unsurları sistemden tasfiye etme | Kalbin ve vahyin onaylamadığı sapmaları reddederek tevhid zeminini korur | Kesin |
| İlmi | Epistemolojik doğrulama | Yabancı ve geçersiz veri | Metodolojik açıdan temelsiz ve kanıtsız olanı dışarıda bırakma | Doğruluğu tanınmayan ve akıl ilkeleriyle uyuşmayan iddiaları ayıklar | Güçlü |
| Siyasi | Kamu düzeni ve denetim | Hukuk dışı ve gayrimeşru tasarruf | Otoritenin ve toplumun keyfi sapmaları engelleme vazifesi | Ortak meşruiyet dairesini bozan anarşi ve istismarı frenler | Kesin |
| İktisadi | Piyasa ahlakı ve adalet | Haksız kazanç ve gayrimeşru işlem | Hile, faiz ve istismar gibi piyasa dengesini bozan unsurları yasaklama | Tarafların rızasına ve adalet ölçüsüne aykırı sözleşmeleri hükümsüz kılar | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | İmmünolojik reddetme veya sistem dışı anomali | Biyolojide bağışıklık sisteminin kendine yabancı proteini (non-self) tanımayıp fırlatıp atması; matematikte kümenin tanımlı aksiyomlarına uymayan geçersiz eleman | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Toplumsal yabancılaşma ve anomi | Hukuk ve sosyolojide yerleşik normların, ortak ahlaki bilincin tanımadığı ve kamusal vicdanı zedeleyen sapkın davranış kalıbı | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü sadece soyut teolojik bir inançsızlık veya bireysel ahlaki kabalık derecesine indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök, hem bilincin hakikati yadırgamasını hem de kamusal, ahlaki ve fıtrî düzeni tehdit eden her türlü gayrimeşru fiili kapsar |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Münker sadece ferdi günah sayıldığında, ayetlerdeki toplumsal çürüme, kurumsal fesat ve adalet eksikliğine karşı kolektif sorumluluk bilinci yitirilir |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahyin inşa ettiği nizamın sınırlarını maruf (aşina olunan, makul) ve münker (yabancı, yadırganan) ikilemi üzerinden kurarak ahlak ile fıtratı bütünleştirdiği için esastır. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Emr-i bi'l-ma'rûf nehy-i ani'l-münker ayetlerinde, geçmiş kavimlerin ilahi cezaya uğrama sahnelerinde (nekîr) ve peygamberlerin tebliğine karşı sergilenen bilişsel direniş anlatılarında belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İyilik ve kötülüğün keyfî, temelsiz dogmalar olmadığını; iyiliğin fıtratın tanıdığı (maruf), kötülüğün ise aklın ve vicdanın yadırgadığı yabancılaşma (münker) olduğunu göstererek ahlakı temellendirir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Suyun, sütün veya bedenin saflığını yitirip bulanıklaşması, kişinin aşina olduğu hal ve yüzden çıkıp yabancı bir surete bürünmesi.
- Soyut anlam: Zihnin, kalbin ve kamusal aklın kendisine sunulan durumu meşru, tabii ve tanıdık bulmayarak fıtraten geri tepmesi ve dışlaması.
- Sistematik karşılık: Bir sistemin kendi iç tutarlılığına (fıtrat ve şeriat) yabancı olan sapmaları tespit edip denetim mekanizmasıyla dışlaması (nehy ve nekîr).
- LaTeX modeli: $$M = \{ x \in U \mid x \notin A \} \implies R(x) = 1$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $U$ evrensel fiiller ve durumlar uzayını, $A$ fıtrat, akıl ve vahiy tarafından tanınan, içselleştirilen meşruiyet alanını (maruf) temsil eder. Bu meşru alanın dışında kalan her $x$ unsuru yabancı ve tanımsız olan münker kümesini ($M$) oluşturur. Sonuç fonksiyonu $R(x) = 1$ ise, sisteme yabancılaşan bu unsurun zihnen, ahlaken veya fiilen dışlanıp reddedildiğini (inkâr, nehiy ve ceza) ifade eder.

## Geçtiği ayetler (37 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%83%D8%B1/occurrences?meal=IK

### [Ali İmran 3:104](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/3:104.md) — الْمُنْكَرِ

وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

Meal (IK): İçinizden hayra çağıran, iyiliği emredip kötülükten alıkoyan bir topluluk bulunsun. İşte onlar, kurtuluşa erenlerdir.

### [Ali İmran 3:110](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/3:110.md) — الْمُنْكَرِ

كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَوْ آمَنَ أَهْلُ الْكِتَابِ لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ مِنْهُمُ الْمُؤْمِنُونَ وَأَكْثَرُهُمُ الْفَاسِقُونَ

Meal (IK): Siz; insanlar için çıkarılmış en hayırlı ümmetsiniz. İyiliği emreder, kötülükten alıkorsunuz. Ve Allah’a inanırsınız. Ehl-i Kitab’da inanmış olsaydı; kendileri için hayırlı olurdu. İçlerinde iman edenler olmakla beraber, çoğu fasıklardır.

### [Ali İmran 3:114](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/3:114.md) — الْمُنْكَرِ

يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ وَأُولَئِكَ مِنَ الصَّالِحِينَ

Meal (IK): Onlar; Allah’a ve ahiret gününe inanırlar. İyiliği emreder, kötülükten alıkoyarlar. Hayırlara koşuşurlar, işte onlar salihlerdendir.

### [Maide 5:79](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/5:79.md) — مُنْكَرٍ

كَانُوا لَا يَتَنَاهَوْنَ عَنْ مُنْكَرٍ فَعَلُوهُ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَفْعَلُونَ

Meal (IK): Birbirlerinin yaptıkları fenalıklara engel olmuyorlardı. Yapmakta oldukları ne kötü idi.

### [Araf 7:157](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/7:157.md) — الْمُنْكَرِ

الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الْأُمِّيَّ الَّذِي يَجِدُونَهُ مَكْتُوبًا عِنْدَهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ يَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَاهُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّبَاتِ وَيُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبَائِثَ وَيَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالْأَغْلَالَ الَّتِي كَانَتْ عَلَيْهِمْ فَالَّذِينَ آمَنُوا بِهِ وَعَزَّرُوهُ وَنَصَرُوهُ وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَهُ أُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

Meal (IK): Onlar ki; yanlarındaki Tevrat’ta ve İncil’de yazılı bulacakları; okuma, yazma bilmeyen ve nebi olan Rasule tabi olurlar. O, kendilerine ma’rufu emreder, münkerden nehyeder. Temiz şeyleri helal kılar, murdar şeyleri de haram eder. Onların ağır yüklerini ve üzerlerindeki bağları, zincirleri indirir. İşte ona iman edenler, onu ta’zim edenler, ona yardım edenler ve onunla birlikte indirilen nura tabi olanlar, işte onlar; felaha erenlerin kendileridir.

### [Tevbe 9:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/9:67.md) — بِالْمُنْكَرِ

الْمُنَافِقُونَ وَالْمُنَافِقَاتُ بَعْضُهُمْ مِنْ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمُنْكَرِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمَعْرُوفِ وَيَقْبِضُونَ أَيْدِيَهُمْ نَسُوا اللَّهَ فَنَسِيَهُمْ إِنَّ الْمُنَافِقِينَ هُمُ الْفَاسِقُونَ

Meal (IK): Münafık erkeklerle, münafık kadınlar birbirlerindendirler. Münkeri emreder ve ma’rufu nehyederler. Ellerini sımsıkı tutarlar. Onlar Allah’ı unuttular; O da onları unuttu. Muhakkak ki münafıklar; fasıkların kendileridir.

### [Tevbe 9:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/9:71.md) — الْمُنْكَرِ

وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَيُطِيعُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ أُولَئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

Meal (IK): Mü’min erkekler ve mü’min kadınlar; birbirlerinin velileridirler. Ma’rufu emreder, münkerden nehyederler. Namaz kılarlar, zekat verirler, Allah’a ve Rasulüne itaat ederler. İşte Allah, bunlara rahmet edecektir. Muhakkak ki Allah; Aziz’dir, Hakim’dir.

### [Tevbe 9:112](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/9:112.md) — الْمُنْكَرِ

التَّائِبُونَ الْعَابِدُونَ الْحَامِدُونَ السَّائِحُونَ الرَّاكِعُونَ السَّاجِدُونَ الْآمِرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّاهُونَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَالْحَافِظُونَ لِحُدُودِ اللَّهِ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Tevbe edenler, ibadet edenler, hamd edenler, seyahat edenler, rüku’ edenler, secde edenler, ma’rufu emredenler, münkeri nehyedenler, Allah’ın hududunu koruyanlardır. Mü’minleri müjdele.

### [Hud 11:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/11:70.md) — نَكِرَهُمْ

فَلَمَّا رَأَى أَيْدِيَهُمْ لَا تَصِلُ إِلَيْهِ نَكِرَهُمْ وَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةً قَالُوا لَا تَخَفْ إِنَّا أُرْسِلْنَا إِلَى قَوْمِ لُوطٍ

Meal (IK): Ellerinin ona uzanmadığını görünce, durumlarını beğenmedi ve içine korku düştü. Korkma, biz Lut kavmine gönderildik, dediler.

### [Yusuf 12:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/12:58.md) — مُنْكِرُونَ

وَجَاءَ إِخْوَةُ يُوسُفَ فَدَخَلُوا عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهُ مُنْكِرُونَ

Meal (IK): Yusuf’un kardeşleri gelip yanına girdiler. Onları tanıdı, ama onlar kendisini tanımıyorlardı.

### [Rad 13:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/13:36.md) — يُنْكِرُ

وَالَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَفْرَحُونَ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَمِنَ الْأَحْزَابِ مَنْ يُنْكِرُ بَعْضَهُ قُلْ إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا أُشْرِكَ بِهِ إِلَيْهِ أَدْعُو وَإِلَيْهِ مَآبِ

Meal (IK): Kendilerine kitab verdiklerimiz, sana indirilenden memnun olurlar. Karşı gruplar içinde de onun bir kısmını inkar edenler vardır. De ki: Ben, ancak Allah’a ibadet etmek ve O’na şirk koşmamakla emrolundum. Ben, hepinizi O’na çağırıyorum ve dönüşüm de O’nadır.

### [Hicr 15:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/15:62.md) — مُنْكَرُونَ

قَالَ إِنَّكُمْ قَوْمٌ مُنْكَرُونَ

Meal (IK): Lut: Doğrusu siz, tanınmamış kimselersiniz, dedi.

### [Nahl 16:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/16:22.md) — مُنْكِرَةٌ

إِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ فَالَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ قُلُوبُهُمْ مُنْكِرَةٌ وَهُمْ مُسْتَكْبِرُونَ

Meal (IK): İlahınız; tek bir ilahtır. Ahirete inanmayanların kalbleri inkar edicidir ve onlar büyüklük taslayanlardır.

### [Nahl 16:83](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/16:83.md) — يُنْكِرُونَهَا

يَعْرِفُونَ نِعْمَةَ اللَّهِ ثُمَّ يُنْكِرُونَهَا وَأَكْثَرُهُمُ الْكَافِرُونَ

Meal (IK): Allah’ın nimetini hem bilirler, hem de inkar ederler. Zaten onların çoğu kafirdirler.

### [Nahl 16:90](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/16:90.md) — وَالْمُنْكَرِ

إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَى وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

Meal (IK): Muhakkak ki Allah; adaleti, ihsanı, yakınlara vermeyi emreder. Hayasızlığı, fenalığı ve taşkınlığı ise yasaklar. Tezekkür edesiniz diye size öğüt verir.

### [Kehf 18:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/18:74.md) — نُكْرًا

فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا لَقِيَا غُلَامًا فَقَتَلَهُ قَالَ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا

Meal (IK): Yine gittiler, nihayet bir erkek çocuğa rastladılar. O, hemen bunu öldürdü. Cana karşılık olmaksızın masum bir kimseye mi kıydın? Doğrusu, çok kötü bir şey yaptın, dedi.

### [Kehf 18:87](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/18:87.md) — نُكْرًا

قَالَ أَمَّا مَنْ ظَلَمَ فَسَوْفَ نُعَذِّبُهُ ثُمَّ يُرَدُّ إِلَى رَبِّهِ فَيُعَذِّبُهُ عَذَابًا نُكْرًا

Meal (IK): Dedi ki: Kim zulmederse; ona, azab edeceğiz. Sonra Rabbına döndürülür ve Rabbı; onu, görülmemiş bir azaba uğratır.

### [Enbiya 21:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/21:50.md) — مُنْكِرُونَ

وَهَذَا ذِكْرٌ مُبَارَكٌ أَنْزَلْنَاهُ أَفَأَنْتُمْ لَهُ مُنْكِرُونَ

Meal (IK): İşte bu da Bizim indirdiğimiz mübarek bir zikirdir. Yoksa siz onu inkar mı ediyorsunuz?

### [Hac 22:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/22:41.md) — الْمُنْكَرِ

الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ وَأَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَلِلَّهِ عَاقِبَةُ الْأُمُورِ

Meal (IK): Onlar ki; eğer kendilerini yeryüzüne yerleştirirsek; namaz kılarlar, zekat verirler, ma’rufu emreder, münkerden nehyederler. Bütün işlerin akıbeti Allah’adır.

### [Hac 22:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/22:44.md) — نَكِيرِ

وَأَصْحَابُ مَدْيَنَ وَكُذِّبَ مُوسَى فَأَمْلَيْتُ لِلْكَافِرِينَ ثُمَّ أَخَذْتُهُمْ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ

Meal (IK): Medyen halkı da. Musa da yalanlanmıştır. Ama Ben; kafirlere mühlet verdim, sonra da onları yakaladım. Benim inkarım nasılmış?

### [Hac 22:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/22:72.md) — الْمُنْكَرَ

وَإِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا بَيِّنَاتٍ تَعْرِفُ فِي وُجُوهِ الَّذِينَ كَفَرُوا الْمُنْكَرَ يَكَادُونَ يَسْطُونَ بِالَّذِينَ يَتْلُونَ عَلَيْهِمْ آيَاتِنَا قُلْ أَفَأُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِنْ ذَلِكُمُ النَّارُ وَعَدَهَا اللَّهُ الَّذِينَ كَفَرُوا وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Onlara, apaçık ayetlerimiz okunduğu zaman; o küfredenlerin yüzlerinden inkarı anlarsın. Neredeyse, kendilerine ayetlerimizi okuyanlara saldıracaklar. De ki: Size bundan daha kötüsünü haber vereyim mi? Ateş. Allah, onu küfredenlere vaad etmiştir. Ne kötü dönüş.

### [Müminun 23:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/23:69.md) — مُنْكِرُونَ

أَمْ لَمْ يَعْرِفُوا رَسُولَهُمْ فَهُمْ لَهُ مُنْكِرُونَ

Meal (IK): Yoksa peygamberlerini tanımadılar da onun için mi inkar ediyorlar?

### [Nur 24:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/24:21.md) — وَالْمُنْكَرِ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ وَمَنْ يَتَّبِعْ خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ فَإِنَّهُ يَأْمُرُ بِالْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ مَا زَكَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ أَبَدًا وَلَكِنَّ اللَّهَ يُزَكِّي مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; şeytanın adımlarına uymayın. Kim, şeytanın adımlarına uyarsa; bilsin ki o, hayasızlığı ve kötülüğü emreder. Şayet Allah’ın sizin üzerinizde lutuf ve rahmeti bulunmasaydı; hiç biriniz ebediyyen temize çıkamazdı. Ancak Allah, dilediğini temize çıkarır ve Allah Semi’ dir, Alim’dir.

### [Neml 27:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/27:41.md) — نَكِّرُوا

قَالَ نَكِّرُوا لَهَا عَرْشَهَا نَنْظُرْ أَتَهْتَدِي أَمْ تَكُونُ مِنَ الَّذِينَ لَا يَهْتَدُونَ

Meal (IK): Dedi ki: Onun tahtını değişikliğe uğratın, bir bakalım hidayeti bulabilecek mi, yoksa bulamayanlardan mı olacak?

### [Ankebut 29:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/29:29.md) — الْمُنْكَرَ

أَئِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ الرِّجَالَ وَتَقْطَعُونَ السَّبِيلَ وَتَأْتُونَ فِي نَادِيكُمُ الْمُنْكَرَ فَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهِ إِلَّا أَنْ قَالُوا ائْتِنَا بِعَذَابِ اللَّهِ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ

Meal (IK): Siz; erkeklere yaklaşıyor, yol kesiyor ve toplantılarınızda fena şeyler yapmıyor musunuz? Kavminin ona cevabı: Doğru sözlü isen, bize Allah’ın azabını getir, demek oldu.

### [Ankebut 29:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/29:45.md) — وَالْمُنْكَرِ

اتْلُ مَا أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنَ الْكِتَابِ وَأَقِمِ الصَّلَاةَ إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ

Meal (IK): Sana kitabtan vahyolunanı oku, namaz kıl. Muhakkak ki namaz, hayasızlıktan ve kötülükten alıkoyar. Allah’ı zikretmek ise muhakkak ki en büyüktür. Ve Allah; yaptıklarınızı bilir.

### [Lokman 31:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/31:17.md) — الْمُنْكَرِ

يَابُنَيَّ أَقِمِ الصَّلَاةَ وَأْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَانْهَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَاصْبِرْ عَلَى مَا أَصَابَكَ إِنَّ ذَلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ

Meal (IK): Oğulcuğum; namaz kıl, iyiliği emret, kötülüğü önle. Başına gelene sabret. Doğrusu bunlar azmedilmeye değer şeylerdir.

### [Lokman 31:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/31:19.md) — أَنْكَرَ

وَاقْصِدْ فِي مَشْيِكَ وَاغْضُضْ مِنْ صَوْتِكَ إِنَّ أَنْكَرَ الْأَصْوَاتِ لَصَوْتُ الْحَمِيرِ

Meal (IK): Yürüyüşünde tabii ol, sesini kıs. Şüphesiz ki seslerin en çirkini eşeklerin sesidir.

### [Sebe 34:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/34:45.md) — نَكِيرِ

وَكَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَمَا بَلَغُوا مِعْشَارَ مَا آتَيْنَاهُمْ فَكَذَّبُوا رُسُلِي فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ

Meal (IK): Kendilerinden öncekiler de yalanlamışlardı. Halbuki bunlar, onlara verdiklerimizin onda birine bile ulaşamamışlardı. Peygamberlerimi yalanladılar. Beni inkar nasıl olurmuş?

### [Fatır 35:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/35:26.md) — نَكِيرِ

ثُمَّ أَخَذْتُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ

Meal (IK): Sonra o küfretmiş olanları yakaladım. Beni inkar etmek nasılmış?

### [Mü'min 40:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/40:81.md) — تُنْكِرُونَ

وَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ فَأَيَّ آيَاتِ اللَّهِ تُنْكِرُونَ

Meal (IK): Size ayetlerini gösterir. Allah’ın ayetlerinden hangisini inkar edersiniz?

### [Şura 42:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/42:47.md) — نَكِيرٍ

اسْتَجِيبُوا لِرَبِّكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لَا مَرَدَّ لَهُ مِنَ اللَّهِ مَا لَكُمْ مِنْ مَلْجَأٍ يَوْمَئِذٍ وَمَا لَكُمْ مِنْ نَكِيرٍ

Meal (IK): Allah katından, geri çevrilmesi imkansız bir gün gelmezden önce, Rabbınıza icabet edin. O gün; hiç biriniz için sığınacak bir yer yoktur, inkar da edemezsiniz.

### [Zariyat 51:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/51:25.md) — مُنْكَرُونَ

إِذْ دَخَلُوا عَلَيْهِ فَقَالُوا سَلَامًا قَالَ سَلَامٌ قَوْمٌ مُنْكَرُونَ

Meal (IK): Hani onlar, yanına girip; selam sana, demişlerdi de; selam, demişti. Tanınmamış bir zümre.

### [Kamer 54:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/54:6.md) — نُكُرٍ

فَتَوَلَّ عَنْهُمْ يَوْمَ يَدْعُ الدَّاعِ إِلَى شَيْءٍ نُكُرٍ

Meal (IK): Öyleyse yüz çevir onlardan. O çağıranın, görülmemiş ve tanınmamış bir şeye çağırdığı gün.

### [Mücadele 58:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/58:2.md) — مُنْكَرًا

الَّذِينَ يُظَاهِرُونَ مِنْكُمْ مِنْ نِسَائِهِمْ مَا هُنَّ أُمَّهَاتِهِمْ إِنْ أُمَّهَاتُهُمْ إِلَّا اللَّائِي وَلَدْنَهُمْ وَإِنَّهُمْ لَيَقُولُونَ مُنْكَرًا مِنَ الْقَوْلِ وَزُورًا وَإِنَّ اللَّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٌ

Meal (IK): İçinizden zihar yapanların karıları onların anaları değildir. Anaları, ancak kendilerini doğuranlardır. Şüphesiz ki onlar, çirkin ve yalan bir laf söylüyorlar. Ve muhakkak ki Allah; Afüvv’dür, Gafur’dur.

### [Talak 65:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/65:8.md) — نُكْرًا

وَكَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ عَتَتْ عَنْ أَمْرِ رَبِّهَا وَرُسُلِهِ فَحَاسَبْنَاهَا حِسَابًا شَدِيدًا وَعَذَّبْنَاهَا عَذَابًا نُكْرًا

Meal (IK): Rabbının ve onun peygamberlerinin emrinden uzaklaşıp azmış nice kasabalar halkı vardır ki; Biz onları şiddetli bir hesaba çekmiş ve görülmemiş azaba çarptırmışızdır.

### [Mülk 67:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/ayet/67:18.md) — نَكِيرِ

وَلَقَدْ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ

Meal (IK): Andolsun ki; onlardan öncekiler de yalanlamışlardı. Beni inkar nasılmış?

## Sözlükler (12)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الكاف والراء والنون معهما
ك ر ن، ك ن ر، ر ك ن، ر ن ك، ن ك ر مستعملات كرن: الكِرانُ: الصنج. والكَرينةُ: الضاربة بالصنج. ويقال: الكرانُ هو العود، قال:
لولا الكرانُ وهذا الناي يطربني
كنر: الكِنّارةُ: الشقة من ثياب الكتّان. والكُنْارُ: السدر بالفارسية.
ركن: رَكِنَ إلى الدنيا: مال إليها واطمأن. يَركَنُ رَكَناً. وَركَنَ يَركُنُ رُكُوناً، لغة سفلى مضر. وناس أخذوا من اللغتين فقالوا: رَكَنَ يَرْكَنُ.
والرُّكْنُ: ناحية قوية من جبل أو دار، والجمع: أركانٌ.
وأركنت لحاجتي: نزلت.
ورُكْنُ الرجل: قومه وعدده الذين يعتز بهم. قال عز اسمه حكاية عن لوط: "أو آوي إلى ركن شديد".
وأركان الجمل: قواه في أعضائه، ويقال: قوائمه.
ورجل رَكينٌ: أي: شديد، ذو أركان. أو ركانُ الجبلَ: نواحيه الناتئة منه.
ويسمى الجرذ: ركيناً.
والمِركَنُ: شبه تور من أدم يتخذ للماء. قال الضرير: المِركن: إجانةٌ من خزفٍ أو صفر.
وناقة مركًّنةُ الضرع. ويقال: ضرع مُركًّنُ، أي: انتفخ في موضعه حتى ملأ الأرفاغ، وليس بجد طويل.
رنك: الرّانِكية نسبة إلى الرّانِك، وهو حي.
نكر: والنُّكْرُ: الدهاء. والنُّكرُ: نعت للأمر الشديد، والرجل الداهي. يقال: فعله من نُكره، ونكارته. والنكرة: نقيض المعرفة.
وأنكرته إنكاراً، ونكرته لغة، لا يستعمل في الغابر، ولا في أمر ولا نهي، ولا مصدر.
والاستنكارُ: استفهامك أمراً تُنكِرُهُ، واللازم من فعل النُّكْرِ المُنْكَرِ: نكُرَ نَكارةً.
ورجل نَكِرٌ، ورجل مُنْكرٌ: داه ورجال مُنْكَرون، ويجمع بالمناكير أيضاً، ولا يقال في هذا المعنى: رجل أَنْكَرُ. قال:
مستحقبا صحفاً تدمى طوابعه		وفي الصحائف حيات مَناكيرُ
والتَّنَكُّر: التغير عن حال تسرك إلى حال تكرهها. والنَّكيرُ اسم للإنكار الذي يغني به التغير.
والنَّكرِة: اسم لما يخرج من الحولاء وهو الخراج من قيح أو دم كالصديد، وكذلك من الزحير. يقال: أسهل فلان نَكِرةً ودماء، وليس له فعل مشتق.
ومُنْكر ونكير: ملكان يأتيان الميت في قبره يسألانه عن دينه.
والنُّكرُ: المُنْكَرُ.

##### Türkçe

**الكاف** ve**الراء** ve**النون** birlikte

ك ر ن، ك ن ر، ر ك ن، ر ن ك، ن ك ر kullanımdadır. كرن: **الكِرانُ**: ziller. Ve**الكَرينةُ**: zillerle vuran (çalan). Ve denilir: **الكرانُ** odun (çalgı)dur; dedi ki:
لولا الكرانُ وهذا الناي يطربني

كنر: **الكِنّارةُ**: keten elbiselerden bir parça. Ve**الكُنْارُ**: Farsçada sedir (ağacı).

ركن: **رَكِنَ** dünyaya: ona meyletti ve sükûn buldu. **يَركَنُ** **رَكَناً**. Ve**رَكَنَ** **يَركُنُ** **رُكُوناً**; Mudar’ın aşağı lehçesi. Ve insanlar iki lehçeden aldılar da şöyle dediler: **رَكَنَ** **يَرْكَنُ**.
Ve**الرُّكْنُ**: dağın yahut evin güçlü bir yanı; çoğulu: **أركانٌ**.
Ve**أركنت** حاجetime: indim.
Ve**رُكْنُ** adamın: kavmi ve onunla övündüğü sayısı (topluluğu). Aziz ismiyle Lut’tan hikâye ederek dedi: "أو آوي إلى ركن شديد".
Ve devenin**أركان**ı: uzuvlarındaki kuvvetleri; ve denilir: ayakları.
Ve**رَكينٌ** adam: yani: şiddetli, **أركان** sahibi. Yahut**ركانُ** dağın: ondan çıkıntı yapan yanları.
Ve sıçana**ركيناً** adı verilir.
Ve**المِركَنُ**: sudan için yapılan, deriden bir tekneye benzer şey. Kör (şair) dedi: **المِركن**: çömlekten yahut sarıdan (bakırdan) bir leğen.
Ve**مركًّنةُ** memeli bir dişi deve. Ve denilir: **مُركًّنُ** meme, yani: yerinde şişti, ta ki kasık boşluklarını doldurdu; ve uzun bir meme değildir.

رنك: **الرّانِكية** **الرّانِك**’e nispet; o da bir kabiledir.

نكر: Ve**النُّكْرُ**: kurnazlık. Ve**النُّكرُ**: şiddetli işin sıfatı ve kurnaz adam. Denilir: onu**نُكره**sinden ve**نكارته**sinden yaptı. Ve**النكرة**: **المعرفة**’nin zıddı.
Ve onu**إنكاراً** inkâr ettim; ve**نكرته** bir lehçedir; geçmişte kullanılmaz, ne emir ne nehiyde, ne de mastar olarak.
Ve**الاستنكارُ**: inkâr ettiğin bir şeyi sorman. Ve**النُّكْرِ** fiilinin لازمı olan**المُنْكَرِ**: **نكُرَ** **نَكارةً**.
Ve**نَكِرٌ** adam, ve**مُنْكرٌ** adam: kurnaz; ve**مُنْكَرون** adamlar; ve**المناكير** ile de cem‘ edilir; ve bu manada: **أَنْكَرُ** adam denilmez. Dedi ki:
مستحقبا صحفاً تدمى طوابعه		وفي الصحائف حيات مَناكيرُ
Ve**التَّنَكُّر**: seni sevindiren bir hâlden, hoşlanmadığın bir hâle değişmedir. Ve**النَّكيرُ**: değişmenin kendisiyle zengin olduğu inkârın adıdır.
Ve**النَّكرِة**: havale (göz kayması)dan çıkan şeyin adı; o da irin yahut kan gibi, cerahat gibi çıkan çıbandır; aynı şekilde**الزحير**den de. Denilir: falan**نَكِرةً** ve kanlar ishal etti; ve onun türemiş bir fiili yoktur.
Ve**مُنْكر** ve**نكير**: iki melek; ölünün kabrinde ona gelirler, dininden sorarlar.
Ve**النُّكرُ**: **المُنْكَرُ**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

النُكِرة: ضد المعرفة. وقد نَكِرْتُ الرجلَ بالكسر نُكْراً ونُكوراً، وأَنْكَرْتُهُ واسْتَنْكَرْتُهُ، بمعنًى. قال الأعشى:
وأَنْكَرَتْني وما كان الذي نَكِـرَتْ		من الحوادث إلا الشيبَ والصَلَعا
وقد نَكَّرَهُ فتَنَكَّرَ، أي غيَّره فتغيَّر إلى مجهول. والمُنْكَرُ: واحد المَناكِرِ. والنَكيرُ والإنْكارُ: تغيير المُنْكَرِ. ورجل نَكِرٌ ونَكَرٌ، أي داهٍ مُنْكَرٌ. وكذلك الذي يُنْكِرُ المُنْكَرَ. وجمعهما أنْكارٌ. والنُكْرُ: المُنْكَرُ. قال الله تعالى: "لقد جئتَ شيئاً نُكْراً". وقد يحرك، قال الشاعر:
وكانوا أتَوْني بشيءٍ نُكُرْ
والنَكْراءُ مثله. والنَكارَةُ: الدهاءُ، وكذلك النُكْرُ بالضم. يقال للرجل إذا كان فطناً مُنْكَراً: ما أشدَّ نُكْرَهُ ونَكَرَهُ أيضاً بالفتح. وقد نَكُرَ الأمر بالضم، أي صَعُبَ واشتدَّ. والإنْكارُ: الجحود. وناكَرَهُ، أي قاتله. قال أبو سفيان: "إنَّ محمداً لم يُناكر أحداً إلا كانت معه الأهوال". والتَناكُرُ: التجاهلُ. وطريقٌ يَنْكورٌ: على غير قصد.

##### Türkçe

**النُكِرة**: **المعرفة**’nin zıddı. Ve ben adamı kesre ile **نَكِرْتُ**; **نُكْراً** ve **نُكوراً** (olarak). Ve onu **أَنْكَرْتُ** ve onu **اسْتَنْكَرْتُ**, bir mânâ ile. **الأعشى** dedi:
وأَنْكَرَتْني وما كان الذي نَكِـرَتْ		من الحوادث إلا الشيبَ والصَلَعا

Ve onu **نَكَّرَهُ**; böylece **فَتَنَكَّرَ**; yani onu değiştirdi, böylece meçhule doğru değişti. Ve **المُنْكَرُ**: **المَناكِرِ**’in bir teki. Ve **النَكيرُ** ve **الإنْكارُ**: **المُنْكَرِ**’in değiştirilmesi. Ve bir adam **نَكِرٌ** ve **نَكَرٌ**; yani münker bir dehâ. Ve yine **المُنْكَرَ**’ı inkâr eden kimse. İkisinin cem‘i **أنْكارٌ**dur. Ve **النُكْرُ**: **المُنْكَرُ**. Allah Teâlâ dedi: "لقد جئتَ شيئاً **نُكْراً**". Ve harekelenebilir; şair dedi:
وكانوا أتَوْني بشيءٍ نُكُرْ

Ve **النَكْراءُ** onun gibidir. Ve **النَكارَةُ**: dehâdır; ve yine zamme ile **النُكْرُ**. Bir adama, eğer zeki, münker (bir kimse) ise, denir: Onun **نُكْرَهُ** ne şiddetlidir; ve yine fetha ile **نَكَرَهُ**. Ve iş zamme ile **نَكُرَ**; yani zorlaştı ve şiddetlendi. Ve **الإنْكارُ**: inkârdır. Ve onunla **ناكَرَهُ**; yani onunla savaştı. **أبو سفيان** dedi: "إنَّ محمداً لم يُناكر أحداً إلا كانت معه الأهوال". Ve **التَناكُرُ**: görmezden gelmedir. Ve bir yol **يَنْكورٌ**: kasıtsız olarak.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ك ر ن
كنر ، كرن ، نكر ، ركن ، رنك .
كرن : قال الليث : الكَرِينَةُ : الضاربة بالصَّنْج ، والكِرَانُ : الصَّنْج .
قال لبيد :
صَعْلٌ كَسَافِلَةِ القَنَاةِ وَظِيفُهُ
وكَأَنَّ جُؤْجُؤه صَفِيحُ كِران
( أبو عبيد عن الأصمعي ) : الكَرِينَةُ المُغَنِّيَةُ .
كنر : قال الليث : الكِنَّارَةُ : الشقة من ثيابُ الكتَّان .
وقال ابن شميل مثله .
وفي حديث عبد الله بن عمرو ( إنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وتعالى أنزلَ الحقَّ ليُذهبَ الباطلَ واللَّعِبَ والزَّمَّارَات والكنّارات ) .
قال أبو عبيد : الكِنَّاراتُ ، اختلف فيها فيقال : إنها العيدان التي يضرب بها ، ويقال : هي الدُّفوف .
وروى أبو العباس عن ابن الأعرابي : الكَنانيرُ : واحدها كنَّارةٌ .
قال قومٌ : هي العيدان ، ويقال : هي الطنَابير . ويقال : الطُّبول .
ركن : قال الله جلّ وعزّ : ( وَلاَ تَرْكَنُو ( صلى الله عليه وسلم )
1764 اْ إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُواْ ) ( هود : 113 ) قرأه القرّاء بفتح الكاف من ركِن يركَنُ رُكوناً إذا مال إلى الشيء واطمأنَّ إليه ، ولغة أخرى : رَكَن يركنُ ، وليست بفصيحة .
وقال الليث : رَكَنَ إلى الدنيا إذا مال إليها .
وكان أبو عمرو الشيباني يُجيزُ : ركَنَ يركَنُ بفتح الكاف من الماضي والغابر ، وهو خلاف ما عليه أبنيَةُ الأفعال في السالم .
وقول الله جلّ وعزّ ) أَوْ آوِى ( صلى الله عليه وسلم )
1764 إِلَى رُكْنٍ شَدِيدٍ ) ( هود : 80 ) .
أخبرني المنذريّ عن أبي الهيثم أنه قال : الرُّكنُ : العشيِرَة .
قال : والرُّكنُ : رُكْنُ الجبل وهو جانبه .
قال : والرُّكْنُ : الأمرُ العظيمُ في بيت النابغة :
لا تَقْذِفَنِّي برُكْنٍ لا كفاءَ لَهُ
ولو تَأَثَّفَكَ الأعداءُ بالرِّفَدِ
وقيل في قوله تعالى : ( أَوْ آوِى ( صلى الله عليه وسلم )
1764 إِلَى رُكْنٍ شَدِيدٍ ( إنَّ الرُّكنَ : القوة ، ويقال للرجلِ الكثير العددِ : إنه ليأوِي إلى ركن شديد ، ويقال للرجل إذا كان ساكناً وقوراً : إنه لرَكينٌ ، وقد رَكُنَ رَكَانَةً .
( ثعلب عن ابن الأعرابي ) قال : الرُّكَيْنُ الجُرَذَ ، وقال الليث مثله .
والمرْكَنُ : شبهُ تَوْرٍ من أَدَمٍ أو شِبهُ لَقْنٍ ، وناقه مُرَكَّنَةُ الضَّرْعِ ، وضَرْعٌ مُرَكَّنٌ وهو الذي قد انتفخ في موضعه حتى مَلأَ الأرْفاغ وليس بحدًّ طويل .
وقال أبو عبيد : المِرْكَنُ : الإجَّانَةُ التي يُغسلُ فيها الثيابُ ونحوها .
ومنه حديث حَمْنَةَ أنها كانت تجلسُ في مِرْكنٍ لأخْتها زينب وهي مُسْتَحَاضَةٌ .
وفي حديث عمر أنه دخل الشام فأتاهُ أُرْكُونُ قريةٍ فقال : قد صَنَعْتُ لك طعاماً .
رواه محمد بن إسحاق عن نافعٍ عن أسلم .
قال شمر : أُرْكُونُ القريةِ : رئيسها ، وفلانٌ ركنٌ من أركان قومه أي شريف من أشرافهم .
وقال أبو العباس : يقال للعظيم من الدَّهاقِينِ : أُرْكُونٌ .
نكر : قال الليث : النُّكْرُ : الدَّهاءُ ، والنُّكْرُ : نعت للأمر الشديد ، والرجلِ الدَّاهي ، تقول : فَعَلَه من نُكْرِه ونَكارَته ، والنَّكِرَةُ : إنكارُكَ الشيءَ وهو نقيضُ المعرفة .
ويقال : أَنْكرْتُ الشيءَ وأَنا أُنْكِرُهُ إنكاراً ونكِرْتُه : مثله . وقال الأعشى :
وأَنْكَرَتْنِي وما كان الذي نَكِرَتْ
من الحوادثِ إلاَّ الشَّيْبَ والصَّلَعا
وقال الله جلّ وعزّ : ( نَكِرَهُمْ وَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةً ) ( هود : 70 ) .
قال الليث : ولا يستعمل نَكِرَ في غابرٍ ولا أمْرٍ ولا نهيٍ .
قال : والاستنكارُ : استفهامُك أمراً تُنْكرُه ، واللازم من فِعل النُّكْرِ المُنْكَرِ نَكرَ نَكارَةً .
قال : وامرأَةٌ نكْراءُ ، ورجلٌ مُنْكَرٌ : داهٍ ، ولا يقال للرجلِ : أَنكرُ بهذا المعْنَى .
( قلت ) : ويقال : فلانٌ ذو نَكْرَاءَ إذا كان داهياً عاقلاً .
وقال الليث : التَّنَكُّرُ : التّغَيُّر عن حالٍ تَسُرُّكَ إلى حالٍ تكْرَهُها ، والنَّكيرُ : اسمٌ للإنكار الذي معناه التغيير .
قال الله تعالى : ( فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ ) ( الملك : 18 ) أي إنكاري .
قال : والنَّكرَةُ اسمٌ لما خرج من الحُوَلاءِ ، وهو الخُرَاجُ من قَيْحٍ ودَمٍ كالصَّديد وكذلك من الزّجير .
يقال : أسْهِلَ فلانٌ نكرَةً ودماً . وليس له فعلٌ مشتقٌّ ، وجماعةُ المنكر من الرِّجال : مُنكرُونَ ومن غير ذلك يجمع أيضاً بالمناكير .
وقال الأُقَيْبِل القَيْني :
مستقبلاً صُحُفاً تَدْمِي طوابِعها
وفي الصَّحائِف حَيّاتٌ مَنَاكيرُ
وقال غيره : المُناكرَة : المحاربة ، ويقال : فلانٌ يناكرُ فلاناً ، وبينهما مُناكرةٌ أي
معاداةٌ وقِتالٌ .
وقال أبو سفيان بن حرب : إنَّ محمداً ( صلى الله عليه وسلم ) لم يناكرْ أحداً إلا كانت معه الأهوالُ أراد أنه كان منصوراً بالرُّعب .
حدثنا عبد الملك عن إبراهيم بن مرزوق عن معاذ بن هاني عن شعبة عن أبان بن ثعلب عن مجاهد في قوله تعالى : ( مِن صَوْتِكَ إِنَّ أَنكَرَ الاَصْوَاتِ ) ( لقمان : 19 ) قال : أقبح الأصوات .
رنك : قال : الرَّانِكيَّةُ : نسبةٌ إلى الرَّانِكِ ، قال الأزهري : ولا أعرف ما الرانِك .

##### Türkçe

ك ر ن
كنر ، كرن ، نكر ، ركن ، رنك .

كرن : Leys dedi: **الكَرِينَةُ**: **الصَّنْج** ile vuran (çalan) (kadın); **الكِرَانُ**: **الصَّنْج**.
Lebîd dedi:
صَعْلٌ كَسَافِلَةِ القَنَاةِ وَظِيفُهُ
وكَأَنَّ جُؤْجُؤه صَفِيحُ كِران
( Ebû Ubeyd, Asmaî’den ): **الكَرِينَةُ**: şarkıcı kadın.

كنر : Leys dedi: **الكِنَّارَةُ**: keten elbiselerden bir parça (yarık/şerit).
İbn Şümeyl de bunun benzerini söyledi.
Abdullah b. Amr hadîsinde: (Şüphesiz Allah Tebâreke ve Teâlâ hakkı indirdi ki bâtılı, oyunu, **الزَّمَّارَات**’ı ve **الكنّارات**’ı gidersin).
Ebû Ubeyd dedi: **الكِنَّاراتُ**; bunda ihtilaf edilmiştir: “Onlar, kendileriyle vurulan (çalgı) değnekleridir” denir; “Onlar, **الدُّفوف**’dur” denir.
Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti: **الكَنانيرُ**; onun teki **كنَّارةٌ**’dır.
Bir kavim dedi: onlar değneklerdir; ve denir ki: onlar **الطنَابير**’dir. Ve denir ki: **الطُّبول**’dür.

ركن : Allah Celle ve Azze dedi: (وَلاَ تَرْكَنُو ( صلى الله عليه وسلم )
1764 اْ إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُواْ) (Hûd: 113). Kurrâ onu, **ركِن**’den **يركَنُ** **رُكوناً** (şeklinde) “bir şeye meyletti ve ona sükûn buldu” (manasında) olduğunda, **الكاف**’ın fethasıyla okudular. Başka bir dil: **رَكَن** **يركنُ**; fakat fasih değildir.
Leys dedi: **رَكَنَ** dünyaya, ona meylettiğinde.
Ebû Amr eş-Şeybânî, mâzî ve muzârîde **الكاف**’ın fethasıyla **ركَنَ يركَنُ**’u câiz görürdü; bu, sâlimde fiil kalıplarının üzerinde bulunduğu şeye aykırıdır.
Allah Celle ve Azze’nin sözü: (أَوْ آوِى ( صلى الله عليه وسلم )
1764 إِلَى رُكْنٍ شَدِيدٍ) (Hûd: 80).
Münzirî bana, Ebû’l-Heysem’den haber verdi; dedi ki: **الرُّكنُ**: aşîret.
Dedi ki: **الرُّكنُ**: dağın **رُكْنُ**’u; o, onun yanıdır.
Dedi ki: **الرُّكْنُ**: Nâbiga’nın beytinde “büyük iş”tir:
لا تَقْذِفَنِّي برُكْنٍ لا كفاءَ لَهُ
ولو تَأَثَّفَكَ الأعداءُ بالرِّفَدِ
Ve Allah Teâlâ’nın sözü hakkında denildi: (أَوْ آوِى ( صلى الله عليه وسلم )
1764 إِلَى رُكْنٍ شَدِيدٍ): Şüphesiz **الرُّكنَ**: kuvvettir. Ve çok sayılı adama denir: “O, şiddetli bir rükne sığınır.” Ve bir adama, sakin vakur olduğunda denir: “O, **رَكينٌ**’dir”; ve **رَكُنَ** **رَكَانَةً** (olmuştur).
( Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den ) dedi: **الرُّكَيْنُ**: **الجُرَذَ**; Leys de bunun benzerini söyledi.
**المرْكَنُ**: deriden bir leğene benzer bir şey yahut bir tekneye benzer bir şeydir. Ve “onun devesi **مُرَكَّنَةُ الضَّرْعِ** (memece)”; ve “**ضَرْعٌ مُرَكَّنٌ**”: o, yerinde şişmiş olup **الأرْفاغ**’ı dolduruncaya kadar (olan), uzun bir sınır (uzunluk) üzere olmayan (memedir).
Ebû Ubeyd dedi: **المِرْكَنُ**: elbiselerin ve benzerlerinin içinde yıkandığı **الإجَّانَةُ**.
Bundan, Hamne hadîsi: o, **مِرْكنٍ** içinde, kız kardeşi Zeyneb için otururdu; hâlbuki o **مُسْتَحَاضَةٌ** idi.
Ömer hadîsinde: o, Şam’a girdi; bir köyün **أُرْكُونُ**’u ona geldi ve dedi ki: “Senin için yemek yaptım.”
Bunu Muhammed b. İshâk, Nâfi‘den, Eslem’den rivayet etti.
Şemmer dedi: **أُرْكُونُ القريةِ**: onun reisi. Ve “falanca, kavminin erkânından bir **ركنٌ**dür” yani onların eşrafından şerif (biridir).
Ebû’l-Abbâs dedi: **الدَّهاقِينِ**’den büyük olana **أُرْكُونٌ** denir.

نكر : Leys dedi: **النُّكْرُ**: dehâdır; ve **النُّكْرُ**: şiddetli işin ve dehî adamın sıfatıdır. Dersin ki: “Onu, onun **نُكْرِه**’inden ve **نَكارَته**’inden yaptı.” Ve **النَّكِرَةُ**: senin bir şeyi inkâr etmendir; o, marifetin zıddıdır.
Ve denir: “**أَنْكرْتُ** şeyi ve ben onu **أَنا أُنْكِرُهُ** **إنكاراً**”; ve “**نكِرْتُه**”: onun benzeri. A‘şâ dedi:
وأَنْكَرَتْنِي وما كان الذي نَكِرَتْ
من الحوادثِ إلاَّ الشَّيْبَ والصَّلَعا
Allah Celle ve Azze dedi: (نَكِرَهُمْ وَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةً) (Hûd: 70).
Leys dedi: **نَكِرَ** ne muzârîde, ne emir, ne nehiyde kullanılmaz.
Dedi ki: **الاستنكارُ**: senin, inkâr ettiğin bir şeyi sorman (istifham etmen)dir. Ve **النُّكْرِ المُنْكَرِ** fiilinin lâzımı: **نَكرَ** **نَكارَةً**.
Dedi ki: “kadın **نكْراءُ**”; ve “adam **مُنْكَرٌ**”: dehîdir; ve bu manada adama “**أَنكرُ**” denmez.
( Dedim ): ve denir: “falanca **ذو نَكْرَاءَ**”dır; dehî akıllı olduğunda.
Leys dedi: **التَّنَكُّرُ**: seni sevindiren bir hâlden, onu kerih gördüğün bir hâle değişmektir. Ve **النَّكيرُ**: manası değişiklik olan inkârın ismidir.
Allah Teâlâ dedi: (فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ) (Mülk: 18) yani inkârım.
Dedi ki: **النَّكرَةُ**: **الحُوَلاءِ**’dan çıkan şeyin ismidir; o, irin ve kandan, **الصَّديد** gibi olan **الخُرَاجُ**’dır; ve yine **الزّجير**’den (çıkan) da böyledir.
Denir: “falanca **نكرَةً** ve kan ishal edildi.” Onun türemiş bir fiili yoktur. Ve erkeklerden **المنكر**’in cemaati: **مُنكرُونَ**; ve bunun dışındakinden de **المناكير** ile de cem‘ edilir.
Ukaybil el-Kaynî dedi:
مستقبلاً صُحُفاً تَدْمِي طوابِعها
وفي الصَّحائِف حَيّاتٌ مَنَاكيرُ
Başkası dedi: **المُناكرَة**: muharebedir. Ve denir: “falanca, falancayla **يناكرُ**”; ve aralarında **مُناكرةٌ** vardır; yani düşmanlık ve savaş.
Ebû Süfyân b. Harb dedi: Şüphesiz Muhammed ( صلى الله عليه وسلم ) hiç kimseyle **لم يناكرْ** etmedi ki, onunla birlikte dehşetler olmasın; onunla korku ile yardım olunmuş olduğunu kastetti.
Bize Abdülmelik haber verdi; İbrâhîm b. Merzûk’tan; Muâz b. Hânî’den; Şu‘be’den; Ebân b. Sa‘leb’den; Mücâhid’den, Allah Teâlâ’nın sözü hakkında: (مِن صَوْتِكَ إِنَّ أَنكَرَ الاَصْوَاتِ) (Lokmân: 19); dedi ki: seslerin en çirkini.

رنك : Dedi ki: **الرَّانِكيَّةُ**: **الرَّانِكِ**’e nisbet(tir). Ezherî dedi: **الرَّانِك**’in ne olduğunu bilmiyorum.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب النون والكاف وما يثلثهما)
(نكل)  النون والكاف واللام أصلٌ صحيح يدلُّ على مَنعٍ وامتناع، وإليه يرجع فروعه. ونَكَل عنه نُكولاً يَنكِل. وأصل ذلك النِّكْل: القَيْد، وجمعه أنكال، لأنَّه يَنْكُل: أي يَمنَع. والنِّكْل: حديدة اللِّجام. وهو ناكلٌ عن الأمور: ضعيفٌ عنها. وقال ابن دُريد: رماه [اللهُ بنُكْلِهِ وبِنُكلَةٍ، أي رماه بما([1])] ينكِّله.
ومن الباب نَكَّلت به تنكيلاً، ونَكَّلت به نَكالاً، وهو ذلك القياس، ومعناه أنّه فَعَل به ما يمنَعُه من المعاودة ويمنع غيرَه من إتيانِ مثلِ صَنيعِه. وهذا أجْوَدُ الوجهين. ويقال: المَنْكَل: الشَّيء الذي ينكِّل بالإنسان. قال:
* وارْمِ عَلَى أقفائِهِمْ بمَنْكَلِ([2]) *
فأمَّا الحديث: "إنّ الله تعالى يحبُّ النَّكَلَ على النَّكَل"، فإنَّ تفسيره في الحديث أنَّه الرّجل القويُّ المجرَّب، على الفرس القويّ المجرَّب. وهذا للتَّفسير الذي جاء فيه، وليس هو من الأصل الذي ذكرناه.
(نكه)  النون والكاف والهاء كلمةٌ واحدة، وهي نَكْهةُ الإنسان. واستَنكَهْتُه: تشمَّمْتُ رِيحَ فمِه. ويقولون وما أدري كيف هو: إنَّ النُّكَّهَ من الإبل: التي ذهَبَتْ أصواتها من الضَّعف. قال:
* بعد اهتضامِ الراغِياتِ النُّكَّهِ([3]) *
(نكب)  النون والكاف والباء أصلٌ صحيح يدلُّ على مَيْل أو مَيَلٍ في الشَّيء. ونَكَب عن الشَّيء يَنكُبُ. قال الله تعالى: ﴿عَن الصِّراطِ لَناكِبُون([4])﴾ [المؤمنون 74]. والنَّكباء: كلُّ ريح عَدلَتْ عن مَهبِّ الرِّياح الأربع. قال:
لا تَعدِلَنّ أَتَاوِيِّين تَضربُهُمْ *** نَكباءُ صِرٌّ بأصحاب المُحِلاّتِ([5])والأنكَب: الذي كأنَّه يمشي في شِقّ. والمَنْكِبُ: مُجتَمَع ما بين العَضُد والكَتِف، وهما مَنكِبان، لأنَّهما في الجانبين. والنَّكَبُ: داءٌ يأخذ الإبلَ في مناكبها فتَظلَعُ منه. والمَنْكِب: عَون العَرِيف، مشبَّه بمنكب الإنسان، كأنَّه يقوِّي أمرَ العَرِيف كما يتقوَّى بمَنكِبِه الإنسان.
(نكت)  النون والكاف والتاء أصلٌ واحد يدلُّ على تأثيرٍ يسيرٍ في  الشيء* كالنُّكتة ونحوِها ونكت في الأرض بقَضِيبهِ ينكُت، إذا أثَّر فيها. وكلُّ نُقطةٍ نُكْتَة.
ومن الباب رُطَبةٌ منَكِّتة: بدأ الإرطاب فيها، كأنَّ ذلك كالنُّقَط. والنّاكِت بالبَعير: شِبه الحازِّ، وهو أنْ ينكُت مِرْفَقُه حرفَ كِركِرته.
ومما يقاس على هذا قولهم: نكَتُّه، إذا ألقيتَه على رأسه فانتكَتَ، ولعل ذاك من أثرٍ يؤثِّره في الأرض.
(نكث)  النون والكاف والثاء أصلٌ صحيح يدلُّ على نقض شيء. ونكثَ العهد ينكُثُه نَكْثاً. وانتَكَثَ الشّيءُ: انتَقَض. وقال قولاً لا نَكِيثَةَ فيه، أي لا خُلْف. ومنه: طَلَب حاجةً ثم انتكثَ لأُخْرَى. كأنه نقض عَزْمَه الأوّل. والنِّكْث: أن تُنقَضَ أخلاقُ الأكسية وتُغْزَلَ ثانية، وبها سمِّي الرَّجلُ نِكْثاً. والنَّكيثَةُ: خُطَّةٌ صَعبة يَنكُثُ فيها القَومُ. قال طرفة:
* مَتَى يَكُ أمرٌ للنَّكيثةِ أَشْهَدِ([6]) *
(نكح)  النون والكاف والحاء أصلٌ واحد، وهو البِضاع. ونَكَحَ يَنْكِحُ. وامرأةٌ ناكِحٌ في بني فلان، أي ذات زَوجٍ منهم. والنِّكاح يكون العَقدَ دونَ الوطء. يقال نَكَحْتُ: تَزَوّجْتُ. وأنكَحْتُ غَيرِي.
(نكد)  النون والكاف والدال أُصَيل يدلُّ على خُروجِ الشَّيء إلى طالِبِه بِشدّة. وهذا مَطلَبٌ نَكِدٌ. ورجلٌ نَكِدٌ ونَكَدٌ([7]). ويقال: نَكَدَ الغُراب([8]):  استَقْصَى في شَحِيجِه، كأنَّه يَقِيء. وناقةٌ نَكْدَاءُ: لا لبَنَ فيها.
(نكر)  النون والكاف والراء أصلٌ صحيح يدلُّ على خلاف المعرفة التي يَسكُن إليها القَلب. ونَكِرَ الشَّيءَ وأنكَره: لم يَقْبَلْه قلبُه ولم يعترِفْ به لسانُه. قال:
وأنكرَتْنِي وما كانَ الَّذِي نَكِرَتْ *** مِنَ الحوادثِ إلاَّ الشَّيبَ والصَّلَعا([9])والباب كلُّه راجعٌ إلى هذا. فالنُّكْر: الدَّهْي. والنَّكْراء: الأمر الصعب الشَّديد. ونَكُرَ الأمرُ نَكَارةً. والإنكار: خِلاف الاعتراف. والتنكُّر: التَّنقُّل من حالٍ تَسُرُّ([10]) إلى أخرى تُكْرَه. ويقولون لما يخرج من الحُِوَلاءِ([11]) [من([12])] دمٍ وما أشبهه: نَكِرَة.
(نكز)  النون والكاف والزاء أُصَيلٌ يدلُّ على غَرْزِ شيء ممدَّد في شيء. يقال: نكَزْتُه بالحديد أنكُزُه، وذلك كالغَرْز. ونَكَزَت الحيّةُ بأنْفِها. ومنه: نكزَ الماءُ: غاضَ، كأنَّه كالشَّيء يدخُل في الأرض. وبئرٌ ناكزٌ: غارَ ماؤُها. وأنكَزَها أصحابُها. وهذا على المعنى، كأنَّهم لمّا استقَوْا ماءها ظُنَّ بها أنَّ ماءها غارَ ونكَزَ في الأرض. قال ذو الرُّمّة:
على حِمْيَرِيّاتٍ كأنَّ عيونَها *** ذِمام الرَّكايا أنكزَتْها المواتحُ([13])(نكس)  النون والكاف والسين أصلٌ يدلُّ على قَلْب الشّيء. منه النَّكْس: قَلبُك شيئاً على رأسه. والوِلاد المنكوس: أن يَخرُج رجلاهُ قَبْلَ رأسِه. والنِّكْسُ: السَّهم الذي ينكسر فُوقُه، فيُجعلُ أعلاه أسفلَه. ويقال للمائق: إنَّه لنِكْسٌ، تشبيهاً بذلك. والمُنَكِّس من الخيل: الذي إذا جرى لم يَسْمُ برأسهِ ولا هادِيهِ من ضَعفه.
(نكش)  النون والكاف والشين كلمةٌ تدلُّ على الأتْيِ على الشَّيء. يقال: أتَوا على عُشب فنكَشُوه. ويقولون: هو بحرٌ لا يُنكَش، كما يقولون: لا يُنْزَف.
(نكص)  النون والكاف والصاد كلمةٌ. يقال: نَكَصَ على عَقبَيه، إذا أحجَمَ عن الشَّيءِ خوفاً وجُبناً. قال ابن دريد([14]): نكَصَ على عَقِبيه: رجَع عمَّا كان عليه من خَير؛ لا يقال ذلك إلاَّ في الرُّجوع عن الخَير.
(نكظ)  النون والكاف والظاء كلمة واحدة. يقال النَّكظ: الدَّفع والعَجَلة. قال:
[قد] تجاوزتُها على نَكَظِ المَيْـ *** ـطِ إذا خَبَّ لامعاتُ الآلِ([15])قال ابن دريد: أنكَظته([16]) إنكاظاً، ونَكَظْتُه نكظاً، إذا أعجلتَه.
(نكع)  النون والكاف والعين أصلانِ: أحدهما يدلُّ على لونٍ من الألوان، والآخر على* حَبْسٍ وردّ.
فالأوّل: الأنكع: الأحمر المتقشِّر الأنف. يقال منه نَكِع. ونَكَعَة الطُّرْثُوت من أعلاه إلى قدر إصبع، عليه قِشرة حمراء. وشَفَة([17]) نَكِعة، شديدة الحمرة.
ومن الأصل الآخر: نكعَهُ حَقَّه، إذا حَبَسه([18]) عنه. ونكَعه عنه: دَفَعه. ونكعتُه بالسَّيف وغيرِه: دفعتُه. ونكَعْتُه عن حاجته رددتُه عنها. ومنه نكعته الشيء مثل نَقَصْتُه، كأنَّك دفعتَه عن إكماله أكلاً وشُرْباً.
ومن الباب النَّكُوع: المرأة القصيرة، والجمع نُكُع، كأنَّها حُبِست عن أن تطول. ورجلٌ هُكَعة نُكَعة: يثبت مكانَه لا يبرح، وهو من الحَبْس أيضاً.
(نكف)  النون والكاف والفاء أصلان: أحدُهما يدلُّ على قطع شيء وتنحيته، والآخر على عضوٍ من الأعضاء، ثم يقاس عليه.
فالأوّل النَّكْف: تنحِيتُك الدُّموعَ عن خدِّكَ بإصبعك. ويقولون: رأينا غيثاً ما نكَفَه أحدٌ سار يوماً ولا يومين. يقول: ما قَطَعه. وبَحرٌ لا يُنْكَف، مثل لا يُنْزَح، والانتكاف، خُروجٌ من أرضٍ إلى ارض، أو أمرٍ إلى أمر. تقول: أراد هذا وانتكَفَ فأراد هذا، كأنَّه قطع عزْمَه الأوّل. وانتكف الأثرَ: وجَدَه.
والأصل الآخر النَّكَف: جمع نَكفَة، وهي غُدّةٌ في أصل اللَّحْي. يقال: إبلٌ مُنكِّفة: ظهرت نَكَفاتُها.
ثم قِيسَ على هذا فقيل: نَكِف من الأمر([19]) واستنكف، إذا أنِفَ منه. معنى القِياس في هذا أنَّه لما أنِفَ أعْرَضَ عنه وأراهُ أصل لَحْيِه، كما يقال أعْرضَ إذا ولاَّه عارِضَه وتركَ مواجَهَتَه. والأَنِفُ من هذا، كأنَّه شَمَخَ بأنْفِه دُونَه. والقياس في جميع هذا واحد. والله أعلم بالصَّواب.
--------------ـــ
([1]) التكملة من المجمل. والذي في الجمهرة (3: 170): "والنكلة، من قولهم نكل به نكلة قبيحة، كأنه رماه بما ينكله".
([2]) الرجز لرياح الهذلي، كما في بقية أشعار الهذليين 71 وحواشي الجمهرة (3: 170).
          وأنشده في المجمل واللسان (نكل) بدون نسبة. وصواب روايته: "فارم" كما في البقية واللسان لأن قبله:
* يا رب أشقاني بنو مؤمل *
          وبعده:             * بصخرة أو عرض جيش جحفل *
([3]) لرؤبة في ديوانه 166 والمجمل واللسان (نكه).
([4]) في الأصل: "وهم عن الصراط لناكبون"، تحريف وهي الآية 74 من سورة المؤمنين، وهي: {وإن الذين لا يؤمنون بالآخرة عن الصراط  لناكبون.
([5]) سبق إنشاده في (أتي). وانظر الحيوان (5: 97) والبيان (3: 43) واللسان (حلل، أتو).
([6])  من معلقة طرفة. وصدره:
* وقربت بالقربى وجدك إنه *
([7]) ويقال نكد أيضاً، بالفتح، وأنكد.
([8]) ذكر في القاموس، ولم يذكر في اللسان.
([9]) للأعشى في ديوانه 72 واللسان (نكر).
([10]) في الأصل: "تستر".
([11]) الحولاء، بضم الحاء وكسرها مع فتح الواو، هي من الناقة كالمشيمة للمرأة، وهي جلدة ماؤها أخضر تخرج مع الولد. وفي الأصل: "من الجولا"، صوابه في المجمل واللسان.
([12]) التكملة من المجمل واللسان.
([13]) ديوان ذي الرمة 103 واللسان (نكز، ذمم).
([14]) الجمهرة (3: 86).
([15])  للأعشى في ديوانه 6 والمجمل واللسان (نكظ). والتكملة في أول البيت من هذه المراجع.
([16])  في الأصل: "أنكظه"، صوابه من الجمهرة (3: 124).
([17])  في الأصل: وشفعة"، صوابه في المجمل واللسان.
([18])  في الأصل: "تحبسه"، صوابه في المجمل.
([19])  يقال نكف من الأمر، وعن الأمر أيضاً.

ـ

##### Türkçe

(**باب النون والكاف وما يثلثهما**)
(**نكل**)  **النون والكاف واللام** sahih bir asıldır; bir men‘ ve imtinâ‘a delâlet eder; dalları ona döner. Ve **نَكَل عنه نُكولاً يَنكِل**. Bunun aslı **النِّكْل**’dir: bağ; çoğulu **أنكال**’dır; çünkü **يَنْكُل**: yani men‘ eder. Ve **النِّكْل**: gemin demiri. Ve o, işlerden **ناكلٌ**’dir: onlara karşı zayıftır. İbn Düreyd dedi: “[Allah] onu **بُنُكْلِهِ وبِنُكلَةٍ** ile attı; yani onu, kendisiyle([1]) **ينكِّله** olan şeyle attı.”
Ve bâbdandır: **نَكَّلت به تنكيلاً**; ve **نَكَّلت به نَكالاً**; bu o kıyastır; mânâsı: ona, onu yeniden dönmekten men‘ eden ve başkasını onun yaptığı gibi bir şeyi yapmaktan men‘ eden şeyi yaptı demektir. Bu, iki vechin daha iyi olanıdır. Ve denir: **المَنْكَل**: insanla **ينكِّل** olan şey. Dedi:
* Ve onların enselerine **بمَنْكَلِ**([2]) at *
Ama hadîs: “Şüphesiz Allah Teâlâ **النَّكَلَ**’i **على النَّكَل** sever”; bunun tefsiri hadîste, onun tecrübeli güçlü adam olduğu; tecrübeli güçlü at üzerinde (olduğu) şeklindedir. Bu, içinde geldiği tefsir içindir; bizim zikrettiğimiz asıldan değildir.

(**نكه**)  **النون والكاف والهاء** tek bir kelimedir; o da insanın **نَكْهةُ**’sidir. Ve **استَنكَهْتُه**: ağzının kokusunu kokladım. Ve “nasıl olduğunu bilmiyorum” derler: develerden **النُّكَّهَ**: zayıflıktan sesleri gitmiş olanlardır. Dedi:
* **الراغِياتِ النُّكَّهِ**’nin([3]) ezilmesinden sonra *

(**نكب**)  **النون والكاف والباء** sahih bir asıldır; şeyde bir meyl veya meyelan’a delâlet eder. Ve **نَكَب عن الشَّيء يَنكُبُ**. Allah Teâlâ dedi: ﴿**عَن الصِّراطِ لَناكِبُون**([4])﴾ [Mü’minûn 74]. Ve **النَّكباء**: dört rüzgârın esiş yönünden sapan her rüzgârdır. Dedi:
لا تَعدِلَنّ أَتَاوِيِّين تَضربُهُمْ *** نَكباءُ صِرٌّ بأصحاب المُحِلاّتِ([5])
Ve **الأنكَب**: sanki bir yarıkta yürüyen kimsedir. Ve **المَنْكِبُ**: pazu ile omuz arasının birleştiği yer; ikisi **مَنكِبان**’dır; çünkü iki yandadırlar. Ve **النَّكَبُ**: develeri omuzlarında tutan bir hastalıktır; ondan dolayı topallar. Ve **المَنْكِب**: **العَرِيف**’in yardımcısıdır; insanın omzuna benzetilmiştir; sanki **العَرِيف**’in işini, insanın omzuyla güçlenmesi gibi güçlendirir.

(**نكت**)  **النون والكاف والتاء** tek bir asıldır; şeyde hafif bir tesire delâlet eder; **كالنُّكتة** ve benzeri gibi. Ve **نكت في الأرض بقَضِيبهِ ينكُت**: onda tesir ettiğinde (böyledir). Ve her **نُقطةٍ** bir **نُكْتَة**’dir.
Ve bâbdandır: **رُطَبةٌ منَكِّتة**: onda olgunlaşma başladı; sanki o, noktalar gibidir. Ve deveyle ilgili **النّاكِت**: yarıcıya benzer; o, dirseğinin, hörgücünün kenarını **ينكُت** etmesidir.
Ve buna kıyas edilen şeylerdendir: “**نكَتُّه**” demeleri; onu başı üzerine attığında, o da **فانتكَتَ** ettiğinde; belki bu, yerde bıraktığı bir izdendir.

(**نكث**)  **النون والكاف والثاء** sahih bir asıldır; bir şeyi bozmağa delâlet eder. **نكثَ العهد ينكُثُه نَكْثاً**. Ve **انتَكَثَ الشّيءُ**: bozuldu. Ve “onda **نَكِيثَةَ** yoktur” dedi; yani hulf yoktur. Ve ondan: bir ihtiyacı istedi, sonra başka birine **انتكثَ** etti; sanki ilk azmini bozdu. Ve **النِّكْث**: örtülerin ipliklerinin çözülüp tekrar eğrilmesidir; bununla adama **نِكْثاً** adı verildi. Ve **النَّكيثَةُ**: kavmin içinde bozduğu zor bir plandır. Tarafe dedi:
* Ne zaman **للنَّكيثةِ** bir iş olursa, şahit olurum([6]) *

(**نكح**)  **النون والكاف والحاء** tek bir asıldır; o da **البِضاع**’dır. Ve **نَكَحَ يَنْكِحُ**. Ve “falancaların içinde **ناكِحٌ** bir kadın” (denir); yani onlardan bir kocası olan. Ve **النِّكاح** akit olur, cima‘ olmaksızın. “**نَكَحْتُ**” denir: evlendim. Ve **أنكَحْتُ** başkasını.

(**نكد**)  **النون والكاف والدال** köklü bir (asıl)dır; şeyin, onu isteyene şiddetle çıkmasına delâlet eder. Bu, **مَطلَبٌ نَكِدٌ**’dir. Ve bir adam **نَكِدٌ** ve **نَكَدٌ**’dür([7]). Ve denir: **نَكَدَ الغُراب**([8]): ötüşünde sonuna kadar gitti; sanki kusuyor. Ve **ناقةٌ نَكْدَاءُ**: onda süt yoktur.

(**نكر**)  **النون والكاف والراء** sahih bir asıldır; kalbin kendisine sükûn bulduğu ma‘rifetin zıddına delâlet eder. Ve **نَكِرَ الشَّيءَ وأنكَره**: kalbi onu kabul etmedi ve dili onu tanımadı. Dedi:
وأنكرَتْنِي وما كانَ الَّذِي نَكِرَتْ *** مِنَ الحوادثِ إلاَّ الشَّيبَ والصَّلَعا([9])
Bâbın hepsi buna râcidir. O hâlde **النُّكْر**: **الدَّهْي**’dir. Ve **النَّكْراء**: zor, şiddetli iştir. Ve **نَكُرَ الأمرُ نَكَارةً**. Ve **الإنكار**: i‘tirâfın zıddıdır. Ve **التنكُّر**: sevindiren([10]) bir hâlden, kerih görülen bir başkasına intikâldir. Ve **الحُِوَلاءِ**’dan([11]) [([12])’den] çıkan kan ve benzeri şey için: **نَكِرَة** derler.

(**نكز**)  **النون والكاف والزاء** köklü bir (asıl)dır; uzatılmış bir şeyi bir şeye batırmaya delâlet eder. Denir: **نكَزْتُه بالحديد أنكُزُه**; bu, batırma gibidir. Ve yılan burnuyla **نَكَزَت**. Ve ondan: **نكزَ الماءُ**: çekildi; sanki o, yere giren şey gibidir. Ve **بئرٌ ناكزٌ**: suyu çekildi. Ve sahipleri onu **أنكَزَها** ettiler. Bu, mânâ üzerinedir; sanki onlar suyunu çektiklerinde, onun suyunun çekildiği ve yerde **نكَزَ** ettiği sanıldı. Zü’r-Rumme dedi:
على حِمْيَرِيّاتٍ كأنَّ عيونَها *** ذِمام الرَّكايا أنكزَتْها المواتحُ([13])

(**نكس**)  **النون والكاف والسين** bir asıldır; şeyin çevrilmesine delâlet eder. Ondan **النَّكْس**: bir şeyi başı üzerine çevirmen. Ve **الوِلاد المنكوس**: ayaklarının başından önce çıkmasıdır. Ve **النِّكْسُ**: ucu kırılan oktur; üstü alt yapılır. Ve ahmağa: “o, **لِنِكْسٌ**’tir” denir; buna benzetme olarak. Ve atlardan **المُنَكِّس**: koştuğunda zayıflığından başını ve önünü yükseltmeyen.

(**نكش**)  **النون والكاف والشين** bir kelimedir; şeye gelip tüketmeye delâlet eder. Denir: bir ota geldiler de onu **فنكَشُوه** ettiler. Ve “o, **بحرٌ لا يُنكَش**” derler; “**لا يُنْزَف**” dedikleri gibi.

(**نكص**)  **النون والكاف والصاد** bir kelimedir. Denir: **نَكَصَ على عَقبَيه**; korku ve korkaklıkla şeyden geri durduğunda. İbn Düreyd([14]) dedi: **نكَصَ على عَقِبيه**: üzerinde bulunduğu hayırdan döndü; bu, ancak hayırdan dönüşte söylenir.

(**نكظ**)  **النون والكاف والظاء** tek bir kelimedir. Denir: **النَّكظ**: itme ve acele. Dedi:
[قد] تجاوزتُها على نَكَظِ المَيْـ *** ـطِ إذا خَبَّ لامعاتُ الآلِ([15])
İbn Düreyd dedi: **أنكَظته**([16]) **إنكاظاً** ve **نَكَظْتُه نكظاً**; onu acele ettirdiğinde.

(**نكع**)  **النون والكاف والعين** iki asıldır: biri renklerden bir renge delâlet eder; diğeri haps ve redd’e.
Birincisi: **الأنكع**: burnu soyulan kırmızıdır. Ondan **نَكِع** denir. Ve **نَكَعَة الطُّرْثُوت**: üstünden bir parmak miktarına kadar; üzerinde kırmızı bir kabuk vardır. Ve **شَفَة**([17]) **نَكِعة**: şiddetli kırmızıdır.
Diğer asıldan: **نكعَهُ حَقَّه**: hakkını ondan hapsettiğinde([18]). Ve **نكَعه عنه**: onu ondan itti. Ve **نكعتُه بالسَّيف وغيرِه**: onu ittim. Ve **نكَعْتُه عن حاجته**: onu ondan geri çevirdim. Ve ondan: **نكعته الشيء**; **نَقَصْتُه** gibi; sanki onu, onu yemede ve içmede tamamlamaktan ittin.
Ve bâbdandır **النَّكُوع**: kısa kadın; çoğulu **نُكُع**; sanki uzamaktan hapsedilmiştir. Ve bir adam **هُكَعة نُكَعة**: yerinde durur, ayrılmaz; bu da hapstendir.

(**نكف**)  **النون والكاف والفاء** iki asıldır: biri bir şeyi kesmeye ve uzaklaştırmaya delâlet eder; diğeri organlardan bir organa; sonra ona kıyas edilir.
Birincisi **النَّكْف**: parmağınla yanağından gözyaşlarını uzaklaştırmandır. Ve “bir yağmur gördük; onu bir gün veya iki gün yürüyen kimse **ما نكَفَه**” derler. Yani: onu kesmedi. Ve “**بَحرٌ لا يُنْكَف**” (denir); “**لا يُنْزَح**” gibi. Ve **الانتكاف**: bir yerden bir yere, yahut bir işten bir işe çıkıştır. “Bunu istedi, sonra **انتكَفَ** etti de bunu istedi” dersin; sanki ilk azmini kesti. Ve **انتكف الأثرَ**: onu buldu.
Diğer asıl **النَّكَف**: **نَكفَة**’nin cem‘idir; o, sakalın dibinde bir bezedir. Denir: **إبلٌ مُنكِّفة**: **نَكَفاتُها** göründü.
Sonra buna kıyas edildi de şöyle denildi: **نَكِف من الأمر**([19]) ve **استنكف**; ondan enef ettiğinde. Bu kıyasta mânâ şudur: enef edince ondan yüz çevirdi ve ona sakalının dibini gösterdi; “yüz çevirdi” denildiği gibi: yanağını ona döndürdü ve yüz yüze gelmeyi terk etti. Ve **الأَنِفُ** de bundandır; sanki burnuyla ona karşı yükseldi. Bütün bunlarda kıyas birdir. Ve Allah, doğruyu daha iyi bilendir.
--------------ـــ
([1]) tekmile **المجمل**’dendir. **الجمهرة** (3: 170)’de olan: “**والنكلة، من قولهم نكل به نكلة قبيحة، كأنه رماه بما ينكله**”.
([2]) recez, **رياح الهذلي**’nindir; **بقية أشعار الهذليين** 71 ve **حواشي الجمهرة** (3: 170)’de olduğu gibi.
          **المجمل** ve **اللسان** (**نكل**)’de nisbesiz olarak inşâd etti. Rivayetinin doğrusu: “**فارم**”dır; **البقية** ve **اللسان**’da olduğu gibi; çünkü ondan önce:
* يا رب أشقاني بنو مؤمل *
          ve ondan sonra:
* بصخرة أو عرض جيش جحفل *
([3]) **رؤبة**’nindir; divanında 166 ve **المجمل** ve **اللسان** (**نكه**)’de.
([4]) asılda: “**وهم عن الصراط لناكبون**”; tahriftir; **المؤمنون** sûresinin 74. âyetidir; o da: ﴿**وإن الذين لا يؤمنون بالآخرة عن الصراط  لناكبون**﴾.
([5]) daha önce (**أتي**)’de inşâd edildi. **الحيوان** (5: 97) ve **البيان** (3: 43) ve **اللسان** (**حلل، أتو**)’ya bak.
([6]) **معلقة طرفة**’dendir. Sadrı:
* وقربت بالقربى وجدك إنه *
([7]) **نكد** de denir; fetha ile; ve **أنكد**.
([8]) **القاموس**’ta zikredildi; **اللسان**’da zikredilmedi.
([9]) **الأعشى**’nindir; divanında 72 ve **اللسان** (**نكر**)’de.
([10]) asılda: “**تستر**”.
([11]) **الحولاء**; **الحاء**’ın zammı ve kesriyle, **الواو**’un fethasıyla; o, deveden, kadındaki eş gibi bir şeydir; suyu yeşil olan bir deridir; yavruyla birlikte çıkar. Asılda: “**من الجولا**”; doğrusu **المجمل** ve **اللسان**’dadır.
([12]) tekmile **المجمل** ve **اللسان**’dandır.
([13]) **ديوان ذي الرمة** 103 ve **اللسان** (**نكز، ذمم**)’de.
([14]) **الجمهرة** (3: 86).
([15]) **الأعشى**’nindir; divanında 6 ve **المجمل** ve **اللسان** (**نكظ**)’de. Beytin başındaki tekmile bu kaynaklardadır.
([16]) asılda: “**أنكظه**”; doğrusu **الجمهرة** (3: 124)’dendir.
([17]) asılda: “**وشفعة**”; doğrusu **المجمل** ve **اللسان**’dadır.
([18]) asılda: “**تحبسه**”; doğrusu **المجمل**’dedir.
([19]) “**نكف من الأمر**” denir; “**وعن الأمر**” da (denir).

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- الإنكار ضد العرفان. يقال: أنكرت كذا، ونكرت، وأصله أن يرد على القلب ما لا يتصوره، وذلك ضرب من الجهل. قال تعالى: ﴿فلما رأى أيديهم لا تصل إليه نكرهم﴾ [هود/70]، ﴿فدخلوا عليه فعرفهم وهم له منكرون﴾ [يوسف/58] وقد يستعمل ذلك فيما ينكر باللسان، وسبب الإنكار باللسان هو الإنكار بالقلب لكن ربما ينكر اللسان الشيء وصورته في القلب حاصلة، ويكون في ذلك كاذبا. وعلى ذلك قوله تعالى: ﴿يعرفون نعمة الله ثم ينكرونها﴾ [النحل/83]، ﴿فهم له منكرون﴾ [المؤمنون/69]، ﴿فأي آيات الله تنكرون﴾ [غافر/81] والمنكر: كل فعل تحكم العقول الصحيحة بقبحه، أو تتوقف في استقباحه واستحسانه العقول، فتحكم بقبحه الشريعة، وإلى ذلك قصد بقوله: ﴿الآمرون بالمعروف والناهون عن المنكر﴾ [التوبة/112]، ﴿كانوا لا يتناهون عن منكر فعلوه﴾ [المائدة/79]، ﴿وينهون عن المنكر﴾ [آل عمران /104]، ﴿وتأتون في ناديكم المنكر﴾ [العنكبوت/29] وتنكير الشيء من حيث المعنى جعله بحيث لا يعرف. قال تعالى: ﴿نكروا لها عرشها﴾ [النمل/41] وتعريفه جعله بحيث يعرف. واستعمال ذلك في عبارة النحويين هو أن يجعل الاسم على صيغة مخصوصة، ونكرت على فلان وأنكرت: إذا فعلت به فعلا يردعه. قال تعالى: ﴿فكيف كان نكير﴾ [الملك/18] أي: إنكاري. والنكر: الدهاء والأمر الصعب الذي لا يعرف، وقد نكر نكارة (قال السرقسطي: ونكر نكارة ونكرا، وأنكر فهو نكر ومنكر: إذا صار داهيا. ونكرت: لا يتصرف تصرف الأفعال. الأفعال 3/124 - 125)، قال تعالى: ﴿يوم يدع الداع إلى شيء نكر﴾ [القمر/6]. وفي الحديث: (إذا وضع الميت في القبر أتاه ملكان منكر ونكير) (الحديث عن أنس بن مالك أن رسول الله قال: (إن العبد إذا وضع في قبره وتولى عنه أصحابه - وإنه ليسمع قرع نعالهم - أتاه ملكان فيقعدانه... ) الحديث أخرجه البخاري 3/232 باب في عذاب القبر؛ ومسلم برقم (2870). وللترمذي - وهي رواية المؤلف -: (إذا قبر الميت أتاه ملكان أسودان
أزرقان، يقال أحدهما: المنكر، والآخر: النكير... ) الحديث بطوله أخرجه في عذاب القبر، وقال: حديث حسن غريب (انظر عارضة الأحوذي 4/291) ؛ وابن حبان برقم (780) )، واستعيرت المناكرة للمحاربة.

##### Türkçe

- **الإنكار** **ضد** **العرفان**. “**الإنكار**”, **العرفان**’ın zıddıdır. Denir ki: **أنكرت** şöyle-şöyle, ve **نكرت**; aslı, kalbe, tasavvur edemediği şeyin gelmesidir; bu da cehaletin bir türüdür. Yüce Allah dedi ki: ﴿فلما رأى أيديهم لا تصل إليه **نكرهم**﴾ [هود/70], ﴿فدخلوا عليه فعرفهم وهم له **منكرون**﴾ [يوسف/58]. Bu, dille inkâr edilende de kullanılabilir; dille inkârın sebebi kalple inkârdır; fakat bazen dil bir şeyi inkâr eder, hâlbuki onun sûreti kalpte hâsıldır; bu durumda yalancı olur. Bunun üzerine Yüce Allah’ın sözü: ﴿يعرفون نعمة الله ثم **ينكرونها**﴾ [النحل/83], ﴿فهم له **منكرون**﴾ [المؤمنون/69], ﴿فأي آيات الله **تنكرون**﴾ [غافر/81]. Ve **المنكر**: sahih akılların çirkinliğine hükmettiği her fiil; yahut akılların çirkin görmesi ve güzel görmesi hususunda durakladığı, bunun üzerine şeriatin çirkinliğine hükmettiği (fiil). Buna, şu sözüyle kastetti: ﴿الآمرون بالمعروف والناهون عن **المنكر**﴾ [التوبة/112], ﴿كانوا لا يتناهون عن **منكر** فعلوه﴾ [المائدة/79], ﴿وينهون عن **المنكر**﴾ [آل عمران /104], ﴿وتأتون في ناديكم **المنكر**﴾ [العنكبوت/29]. Ve bir şeyi, mânâ bakımından **تنكير** etmek, onu bilinmez olacak şekilde kılmaktır. Yüce Allah dedi ki: ﴿**نكروا** لها عرشها﴾ [النمل/41]. Ve onu **تعريف** etmek, onu bilinir olacak şekilde kılmaktır. Bunun nahivcilerin ibaresinde kullanımı ise, ismi hususi bir sîga üzerine kılmaktır. Ve falana karşı **نكرت** ve **أنكرت**: onu vazgeçirecek bir fiil yaptığın zaman. Yüce Allah dedi ki: ﴿فكيف كان **نكير**﴾ [الملك/18], yani: benim **إنكاري**. Ve **النكر**: dehâ ve bilinmeyen zor iş; ve **نكر** **نكارة** (Sarakustî dedi ki: **ونكر نكارة ونكرا، وأنكر فهو نكر ومنكر: إذا صار داهيا. ونكرت: لا يتصرف تصرف الأفعال. الأفعال 3/124 - 125**), Yüce Allah dedi ki: ﴿يوم يدع الداع إلى شيء **نكر**﴾ [القمر/6]. Ve hadiste: (**إذا وضع الميت في القبر أتاه ملكان منكر ونكير**) (Hadis, Enes b. Mâlik’ten: Resûlullah dedi ki: (**إن العبد إذا وضع في قبره وتولى عنه أصحابه - وإنه ليسمع قرع نعالهم - أتاه ملكان فيقعدانه...**) hadis; Buhârî 3/232 “kabir azabı” babında; Müslim (2870) numarayla çıkarmıştır. Tirmizî’de —müellifin rivayeti olup—: (**إذا قبر الميت أتاه ملكان أسودان أزرقان، يقال أحدهما: المنكر، والآخر: النكير...**) hadis, tamamıyla “kabir azabı”nda çıkarmış ve “hasen garîb hadis” demiştir (bk. **عارضة الأحوذي** 4/291); İbn Hibbân (780) numarayla). Ve **المناكرة** muharebe için istiâre edilmiştir.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ن ك ر
أنكر الشيء ونكره وساتنكره وقيل‏:‏ نكر أبلغ من أنكر‏.‏
وقيل‏:‏ نكر بالقلب وأنكر بالعين‏.‏
قال الأعشى‏:‏ وأنكرتني وما كان الذي نكرت من الحوادث إلا الشيب والصلعا وفيهم العرف والنكرن والمعروف والمنكر‏.‏
وشتم فلان فما كان عنده نكير‏.‏
وهم يركبون المنكرات والمناكير وهو من مناكير قوم لوط‏.‏
وقد نكر الأمر نكارة‏:‏ صار منكراً‏.‏
ونكّرته فتنكّر‏:‏ غيّرته‏.‏
وخرج متنكّراً‏.‏
وتنكّر لي فلان‏:‏ لقيني لقاء بشعاً‏.‏
وتناكر فلان‏:‏ تجاهل‏.‏
وبينهما مناكرة‏:‏ محاربة‏.‏
وعن أبي سفيان‏:‏ أنّ محمداً لم يناكر أحداً إلا كانت معه الأهوال‏.‏
وتناكروا‏:‏ تعادوا‏.‏
وفلان فيه نكارة ونكر بالفتح ونكراء‏:‏ دهيٌ وفطنة وإنه لذو نكراء‏:‏ وأصابتهم من الدّهر نكراء‏:‏ شدّة‏.‏

##### Türkçe

ن ك ر
Şeyi **أنكر** etti ve onu **نكره** etti ve onu **ساتنكره** edeceğim; ve denildi ki: **نكر** , **أنكر**’den daha beliğdir.
Ve denildi ki: **نكر** kalp ile, **أنكر** göz ile.
A‘şâ dedi:
Beni **أنكرت**; ve **نكرت**’in şey, olaylardan başka bir şey değildi: ancak ak saç ve kellik. Ve onlarda **العرف** ve **النكرن** ve **المعروف** ve **المنكر** vardır.
Falan sövdü; fakat onun yanında **نكير** yoktu.
Ve onlar **المنكرات** ve **المناكير**’i binerler; ve o, Lût kavminin **مناكير**’indendir.
Ve gerçekten o, işi **نكر** etti, **نكارة** olarak: **منكراً** oldu.
Ve onu **نكّرت**; böylece **تنكّر** etti: onu değiştirdim.
Ve **متنكّراً** olarak çıktı.
Falan bana **تنكّر** etti: bana çirkin bir karşılaşma ile rastladı.
Falan **تناكر** etti: bilmezden geldi.
Ve ikisi arasında **مناكرة** vardır: savaşma.
Ve Ebû Süfyân’dan: Muhammed’in hiçbir kimseyle **يناكر** etmediği, ancak onunla birlikte dehşetler olduğu.
Ve **تناكروا**: düşmanlaştılar.
Ve falanda **نكارة** ve fetha ile **نكر** ve **نكراء** vardır: hile ve zekâ; ve gerçekten o, **نكْراء** sahibidir. Ve onlara zamandan **نكراء** isabet etti: şiddet.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

النُّكْرُ والنَّكْراءُ: الدَّهاءُ والفِطنة. ورجل نَكِرٌ ونَكُرٌ ونُكُرٌ ومُنْكَرٌ من قوم مَناكِير: دَاهٍ فَطِنٌ؛ حكاه سيبويه. قال ابن جني: قلت لأَبي عليّ في هذا ونحوه: أَفتقول إِنّ هذا لأَنه قد جاء عنهم مُفْعِلٌ ومِفْعالٌ في معنى واحد كثيراً، نحو مُذْكِرٍ ومِذْكارٍ ومُؤْنِثٍ ومِئْناثٍ ومُحْمِق ومِحْماقٍ وغير ذلك، فصار جمع أَحدهما كجمع صاحبه، فإِذا جَمَعَ مُحْمِقاً فكأَنه جمع مِحْماقاً، وكذلك مَسَمٌّ ومَسامّ، كما أَن قولهم دِرْعٌ دِلاصٌ وأَدْرُعٌ دِلاصٌ وناقة هِجانٌ ونوقٌ هِجانٌ كُسِّرَ فيه فِعالٌ على فِعالٍ من حيث كان فِعالٌ وفَعِيلٌ أُختين، كلتاهما من ذوات الثلاثة، وفيه زائدة مَدَّة ثالثة، فكما كَسَّرُوا فَعِيلاً على فِعالٍ نحو ظريف وظراف وشريف وشراف، كذلك كَسَّرُوا فِعالاً على فِعال فقالوا درع دِلاصٌ وأَدْرُعٌ دِلاصٌ، وكذلك نظائره؟ فقال أَبو عليّ: فلست أَدفع ذلك ولا آباه. وامرأَة نَكرٌ، ولم يقولوا مُنْكَرَةٌ ولا غيرها من تلك اللغات. التهذيب: امرأَة نَكْراء ورجل مُنْكرٌ دَاهٍ، ولا يقال للرجل أَنْكَرُ بهذا المعنى. قال أَبو منصور: ويقال فلان ذو نَكْراءَ إِذا كان داهِياً عاقلاً. وجماعة المُنْكَرِ من الرجال: مُنْكَرُونَ، ومن غير ذلك يجمع أَيضاً بالمناكير؛ وقال الأُقيبل القيني:
مُسْتَقْبِلاً صُحُفاً تدْمى طَوابِعُها،
وفي الصَّحائِفِ حَيَّاتٌ مَناكِيرُ
والإِنْكارُ: الجُحُودُ. والمُناكَرَةُ: المُحارَبَةُ. وناكَرَهُ أَي قاتَلَهُ لأَن كل واحد من المتحاربين يُناكِرُ الآخر أَي يُداهِيه ويُخادِعُه. يقال: فلان يُناكِرُ فلاناً. وبينهما مُناكَرَةٌ أَي مُعاداة وقِتالٌ. وقال أَبو سفيان بن حرب: إِن محمداً لم يُناكِرْ أَحداً إِلا كانت معه الأَهوالُ أَي لم يحارب إِلا كان منصوراً بالرُّعْبِ.
وقوله تعالى: أَنْكَرَ الأَصواتِ لَصَوْتُ الحمير؛ قال: أَقبح الأَصوات. ابن سيده: والنُّكْرُ والنُّكُرُ الأَمر الشديد. الليث: الدَّهاءُ والنُّكْرُ نعت للأَمر الشديد والرجل الداهي، تقول: فَعَلَه من نُكْرِه ونَكارَتِه. وفي حديث معاوية، رضي الله عنه: إِني لأَكْرَهُ النَّكارَةَ في الرجل، يعني الدَّهاءَ. والنَّكارَةُ: الدَّهاء، وكذلك النُّكْرُ، بالضم. يقال للرجل إِذا كان فَطِناً مُنْكَراً: ما أَشدّ نُكْرَه ونَكْرَه أَيضاً، بالفتح. وقد نَكُرَ الأَمر، بالضم، أَي صَعُبَ واشتَدَّ. وفي حديث أَبي وائل وذكر أَبا موسى فقال: ما كان أَنْكَرَه أَي أَدْهاهُ، من النُّكْرِ، بالضم، وهو الدَّهاءُ والأَمر المُنْكَرُ.
وفي حديث بعضهم:
(* قوله« وفي حديث بعضهم» عبارة النهاية: وفي حديث عمر
بن عبد العزيز) كنتَ لي أَشَدَّ نَكَرَةٍ؛ النكرة، بالتحريك: الاسم من الإِنْكارِ كالنَّفَقَةِ من الإِنفاق، قال: والنَّكِرَةُ إِنكارك الشيء، وهو نقيض المعرفة. والنَّكِرَةُ: خلاف المعرفة. ونَكِرَ الأَمرَ نَكِيراً وأَنْكَرَه إِنْكاراً ونُكْراً: جهله؛ عن كراع. قال ابن سيده: والصحيح أَن الإِنكار المصدر والنُّكْر الاسم. ويقال: أَنْكَرْتُ الشيء وأَنا أُنْكِرُه إِنكاراً ونَكِرْتُه مثله؛ قال الأَعشى:
وأَنْكَرَتْني، وما كان الذي نَكِرَتْ
من الحوادثِ إِلا الشَّيْبَ والصَّلَعا
وفي التنزيل العزيز: نَكِرَهُمْ وأَوْجَسَ منهم خِيفَةً؛ الليث: ولا يستعمل نَكِرَ في غابر ولا أَمْرٍ ولا نهي. الجوهري: نَكِرْتُ الرجلَ، بالكسر، نُكْراً ونُكُوراً وأَنْكَرْتُه واسْتَنْكَرْتُه كله بمعنى. ابن سيده: واسْتَنْكَرَه وتَناكَرَه، كلاهما: كنَكِرَه. قال: ومن كلام ابن جني: الذي رأَى الأَخفشُ في البَطِيِّ من أَن المُبْقاةَ إِنما هي الياءُ الأُولى حَسَنٌ لأَنك لا تَتَناكَرُ الياءَ الأُولى إِذا كان الوزن قابلاً لها. والإِنْكارُ: الاستفهام عما يُنْكِرُه، وذلك إِذا أَنْكَرْتَ أَن تُثْبِتَ رَأْيَ السائل على ما ذَكَرَ، أَو تُنْكِرَ أَن يكون رأْيه على خلاف ما ذكر، وذلك كقوله: ضربتُ زيداً، فتقول مُنْكِراً لقوله: أَزَيْدَنِيهِ؟ ومررتُ بزيد، فتوقل: أَزَيْدِنِيهِ؟ ويقول: جاءني زيد، فتقول: أَزَيْدُنِيه؟ قال سيبويه: صارت هذه الزيادة عَلَماً لهذا المعنى كعَلمِ النَّدْبَةِ، قال: وتحركت النون لأَنها كانت ساكنة ولا يسكن حرفان. التهذيب: والاسْتِنْكارُ استفهامك أَمراً تُنْكِرُه، واللازمُ من فَعْلِ النُّكْرِ المُنْكَرِ نَكُرَ نَكارَةً.
والمُنْكَرُ من الأَمر: خلاف المعروف، وقد تكرر في الحديث الإِنْكارُ والمُنْكَرُ، وهو ضد المعروف، وكلُّ ما قبحه الشرع وحَرَّمَهُ وكرهه، فهو مُنْكَرٌ، ونَكِرَه يَنْكَرُه نَكَراً، فهو مَنْكُورٌ، واسْتَنْكَرَه فهو مُسْتَنْكَرٌ، والجمع مَناكِيرُ؛ عن سيبويه. قال أَبو الحسن: وإِنما أَذكُرُ مثل هذا الجمع لأَن حكم مثله أَن الجمع بالواو والنون في المذكر وبالأَلف والتاء في المؤنث. والنُّكْرُ والنَّكْراءُ، ممدود: المُنْكَرُ. وفي التنزيل العزيز: لقد جئت شيئاً نُكْراً، قال: وقد يحرك مثل عُسْرٍ وعُسُرٍ؛ قال الشاعر الأَسْوَدُ بنُ يَعْفُرَ:
أَتَوْني فلم أَرْضَ ما بَيَّتُوا،
وكانوا أَتَوْني بِشيءٍ نُكُرْ
ِلأُنْكِحَ أَيِّمَهُمْ مُنْذِراً،
وهل يُنْكحُ العبدَ حُرٌّ لِحُرّْ؟
ورجل نَكُرٌ ونَكِرٌ أَي داهٍ مُنْكَرٌ، وكذلك الذي يُنْكِرُ المُنْكَرَ، وجمعهما أَنْكارٌ، مثل عَضُدٍ وأَعْضادٍ وكَبِدٍ وأَكباد. والتَّنَكُّرُ: التَّغَيُّرُ، زاد التهذيب: عن حالٍ تَسُرُّكَ إِلى حال تَكْرَهُها منه. والنَّكِيرُ: اسم الإِنْكارِ الذي معناه التغيير. وفي التنزيل العزيز: فكيف كان نَكِيري؛ أَي إِنكاري. وقد نَكَّرَه فتَنَكَّرَ أَي غَيَّرَه فتَغَيَّرَ إِلى مجهولٍ. والنَّكِيرُ والإِنكارُ: تغيير المُنْكَرِ. والنَّكِرَةُ: ما يخرج من الحُوَلاءِ والخُراجِ من دَمٍ أَو قَيْحٍ كالصَّدِيد، وكذلك من الزَّحِيرِ. يقال: أُسْهِلَ فلانٌ نَكِرةً ودَماً، وليس له فِعْلٌ مشتق.
والتَّناكُرُ: التَّجاهُلُ. وطريقٌ يَنْكُورٌ: على غير قَصْدٍ. ومُنْكَرٌ ونَكِيرٌ: اسما ملَكَينِ، مُفْعَلٌ وفَعيلٌ؛ قال ابن سيده: مُنْكَرٌ ونَكِيرٌ فَتَّانا القبور. وناكُورٌ: اسم. وابن نُكْرَةَ: رجل من تَيْمٍ كان من مُدْرِكي الخيلِ السوابق؛ عن ابن الأَعرابي. وبنو نُكْرَةَ: بطن من العرب.

##### Türkçe

**النُّكْرُ** ve **النَّكْراءُ**: zekâ ve anlayış. Ve bir adam **نَكِرٌ** ve **نَكُرٌ** ve **نُكُرٌ** ve **مُنْكَرٌ**; **مَناكِير** olan bir kavimdendir: kurnaz, anlayışlı; bunu Sîbeveyh nakletti. İbn Cinnî dedi: Bunun ve benzerinin hakkında Ebû Alî’ye dedim ki: “Bunu, onlardan bir mânada **مُفْعِلٌ** ve **مِفْعالٌ**’ın çokça gelmiş olmasından dolayı mı söylersin? Meselâ **مُذْكِرٍ** ve **مِذْكارٍ**, **مُؤْنِثٍ** ve **مِئْناثٍ**, **مُحْمِق** ve **مِحْماقٍ** ve bunun dışındakiler; böylece ikisinden birinin cemi, arkadaşının cemi gibi oldu; artık **مُحْمِقاً**’ı cem edince sanki **مِحْماقاً**’ı cem etmiş gibi olur; yine **مَسَمٌّ** ve **مَسامّ** gibi; nitekim onların ‘**دِرْعٌ دِلاصٌ**’ ve ‘**أَدْرُعٌ دِلاصٌ**’ ve ‘**ناقة هِجانٌ**’ ve ‘**نوقٌ هِجانٌ**’ sözlerinde **فِعالٌ**, **فِعالٍ** üzerine kırılmıştır; **فِعالٌ** ile **فَعِيلٌ** iki kızkardeş oldukları için; ikisi de üçlülerin sahiplerindendir ve onda üçüncü bir uzatma ziyadesi vardır; nasıl ki **فَعِيلاً**’ı **فِعالٍ** üzerine kırdılar: **ظريف** ve **ظراف**, **شريف** ve **شراف** gibi; öyle de **فِعالاً**’ı **فِعال** üzerine kırdılar da ‘**درع دِلاصٌ**’ ve ‘**أَدْرُعٌ دِلاصٌ**’ dediler; yine bunun benzerleri de öyle midir?” Ebû Alî dedi ki: “Bunu ne reddederim ne de ondan kaçınırım.” Ve bir kadın **نَكرٌ**; **مُنْكَرَةٌ** demediler, o dillerden başkasını da (demediler). **التهذيب**: bir kadın **نَكْراء** ve bir adam **مُنْكرٌ**: kurnaz; bu mânada erkeğe **أَنْكَرُ** denilmez. Ebû Mansûr dedi: “Kurnaz, akıllı olunca ‘falanca **ذو نَكْراءَ**’ denir.” Ve erkeklerden **المُنْكَرِ**’in topluluğu: **مُنْكَرُونَ**; bunun dışındaki (mânada) da **المناكير** ile de cem edilir; ve el-Uḳaybil el-Ḳaynî dedi:
مُسْتَقْبِلاً صُحُفاً تدْمى طَوابِعُها،
وفي الصَّحائِفِ حَيَّاتٌ مَناكِيرُ

Ve **الإِنْكارُ**: inkâr (etme), reddediş. Ve **المُناكَرَةُ**: savaşma. Ve **ناكَرَهُ** yani onunla savaştı; çünkü savaşanların her biri ötekine **يُناكِرُ**; yani ona kurnazlık eder ve onu aldatır. Denir ki: “Falanca falancaya **يُناكِرُ**.” Ve aralarında **مُناكَرَةٌ** vardır; yani düşmanlık ve savaş. Ebû Süfyân b. Harb dedi: “Muhammed hiç kimseyle **يُناكِرْ** etmedi ki onunla birlikte dehşetler olmasın”; yani savaşmadı ki korku ile desteklenmiş olarak muzaffer olmasın.

Ve Yüce Allah’ın sözü: **أَنْكَرَ الأَصواتِ لَصَوْتُ الحمير**; dedi ki: seslerin en çirkini. İbn Sîdeh: **النُّكْرُ** ve **النُّكُرُ**: şiddetli iş. el-Leys: zekâ; ve **النُّكْرُ** şiddetli işin ve kurnaz adamın sıfatıdır; dersin ki: “Onu, onun **نُكْرِه**’inden ve **نَكارَتِه**’inden yaptı.” Muâviye’nin hadîsinde, Allah ondan razı olsun: “Ben erkekte **النَّكارَةَ**’yi kerih görürüm”; yani zekâyı. Ve **النَّكارَةُ**: zekâ; yine **النُّكْرُ** da böyledir, zamme ile. Adam anlayışlı, **مُنْكَراً** olunca denir ki: “Onun **نُكْرَه**’i ne şiddetlidir; ve **نَكْرَه**’i de (ne şiddetlidir)”; fetha ile. Ve iş **نَكُرَ** oldu, zamme ile; yani zorlaştı ve şiddetlendi. Ebû Vâil’in hadîsinde, Ebû Mûsâ’yı anıp dedi ki: “Onun **أَنْكَرَه**’i ne idi”; yani onun daha kurnazı; **النُّكْرِ**’den, zamme ile; o da zekâ ve **الأَمر المُنْكَرُ**’dır.

Bazılarının hadîsinde:
(* “**وفي حديث بعضهم**” sözü, en-Nihâye’nin ibaresi: Ömer b. Abdülazîz’in hadîsinde) “Sen benim için **أَشَدَّ نَكَرَةٍ** idin”; **النكرة** (harekeli): **الإِنْكارِ**’dan isimdir; **النَّفَقَةِ**’nin **الإِنفاق**’tan olması gibi. Dedi ki: ve **النَّكِرَةُ** bir şeyi inkâr etmendir; o, marifetin zıddıdır. Ve **النَّكِرَةُ**: marifetin hilâfı. Ve işi **نَكِرَ** **نَكِيراً** ve onu **أَنْكَرَه** **إِنْكاراً** ve **نُكْراً**: onu bilmedi; Kurâ‘dan. İbn Sîdeh dedi: doğru olan, **الإِنكار**’ın masdar, **النُّكْر**’ün isim olmasıdır. Ve denir ki: “Şeyi **أَنْكَرْتُ** ve ben onu **أُنْكِرُه** **إِنكاراً**; ve onu **نَكِرْتُ** da bunun gibidir”; el-A‘şâ dedi:
وأَنْكَرَتْني، وما كان الذي نَكِرَتْ
من الحوادثِ إِلا الشَّيْبَ والصَّلَعا

Ve aziz tenzilde: **نَكِرَهُمْ وأَوْجَسَ منهم خِيفَةً**; el-Leys: **نَكِرَ** ne geçmişte ne emirde ne de nehiyde kullanılır. el-Cevherî: adamı **نَكِرْتُ**, kesre ile, **نُكْراً** ve **نُكُوراً**; ve onu **أَنْكَرْتُه** ve onu **اسْتَنْكَرْتُه**; hepsi bir mânadadır. İbn Sîdeh: ve onu **اسْتَنْكَرَه** ve onunla **تَناكَرَه**; ikisi de: onu **نَكِرَه** gibi. Dedi ki: İbn Cinnî’nin sözünden: el-Aḫfeş’in **البَطِيِّ**’de gördüğü, **المُبْقاةَ**’nın ancak ilk **الياءُ** olması, güzeldir; çünkü vezin ona elverişli olunca ilk **الياءَ**’yı **تَتَناكَرُ** etmezsin.

Ve **الإِنْكارُ**: kişinin **يُنْكِرُه** olduğu şey hakkında istifhamdır; bu, sen soranın görüşünü onun zikrettiği üzere sabitlemeyi **أَنْكَرْتَ** zaman, yahut onun görüşünün zikrettiğinin hilâfına olmasını **تُنْكِرَ** zaman olur; bu da şu söz gibidir: “Zeyd’i dövdüm”; onun sözüne **مُنْكِراً** olarak dersin ki: “**أَزَيْدَنِيهِ؟**” Ve “Zeyd’e uğradım”; dersin ki: “**أَزَيْدِنِيهِ؟**” Ve “Zeyd bana geldi” der; dersin ki: “**أَزَيْدُنِيه؟**” Sîbeveyh dedi: bu ziyade, bu mânaya bir alâmet oldu; **النَّدْبَةِ**’nin alâmeti gibi. Dedi ki: nûn harekelendi; çünkü o sâkin idi ve iki harf sâkin olmaz. **التهذيب**: ve **الاسْتِنْكارُ**, senin **تُنْكِرُه** olduğun bir şeyi istifham etmendir; ve **المُنْكَرِ** olan **النُّكْرِ** fiilinin lâzımı: **نَكُرَ** **نَكارَةً**.

Ve işten **المُنْكَرُ**: **المعروف**’un hilâfı; hadîste **الإِنْكارُ** ve **المُنْكَرُ** tekrar etmiştir; o, **المعروف**’un zıddıdır. Şeriatın çirkin gördüğü, haram kıldığı ve kerih gördüğü her şey **مُنْكَرٌ**’dır. Ve onu **نَكِرَه** **يَنْكَرُه** **نَكَراً**; o hâlde o **مَنْكُورٌ**’dur. Ve onu **اسْتَنْكَرَه**; o hâlde o **مُسْتَنْكَرٌ**’dır. Cem‘i **مَناكِيرُ**’dur; Sîbeveyh’ten. Ebû’l-Hasen dedi: Ben bu tür cemi zikrederim; çünkü bunun benzerinin hükmü, müzekkerde vâv ve nûn ile, müenneste elif ve tâ ile cem edilmesidir. Ve **النُّكْرُ** ve **النَّكْراءُ**, medli: **المُنْكَرُ**’dır. Ve aziz tenzilde: **لقد جئت شيئاً نُكْراً**; dedi ki: **عُسْرٍ** ve **عُسُرٍ** gibi bunun benzeri harekelenebilir. Şair el-Esved b. Ya‘fur dedi:
أَتَوْني فلم أَرْضَ ما بَيَّتُوا،
وكانوا أَتَوْني بِشيءٍ نُكُرْ
ِلأُنْكِحَ أَيِّمَهُمْ مُنْذِراً،
وهل يُنْكحُ العبدَ حُرٌّ لِحُرّْ؟

Ve bir adam **نَكُرٌ** ve **نَكِرٌ**; yani kurnaz, **مُنْكَرٌ**; yine **المُنْكَرَ**’ı inkâr eden de böyledir. İkisinin cemi **أَنْكارٌ**’dır; **عَضُدٍ** ve **أَعْضادٍ**, **كَبِدٍ** ve **أَكباد** gibi. Ve **التَّنَكُّرُ**: değişme; **التهذيب** ziyade etti: seni sevindiren bir hâlden, ondan hoşlanmadığın bir hâle (değişme). Ve **النَّكِيرُ**: mânası değiştirme olan **الإِنْكارِ**’ın ismidir. Ve aziz tenzilde: **فكيف كان نَكِيري**; yani benim **إِنكاري**’m. Ve onu **نَكَّرَه** de o **تَنَكَّرَ**; yani onu değiştirdi de o, bilinmeyene doğru değişti. Ve **النَّكِيرُ** ve **الإِنكارُ**: **المُنْكَرِ**’ı değiştirmedir. Ve **النَّكِرَةُ**: **الحُوَلاءِ** ve **الخُراجِ**dan kandan yahut irin gibi **الصَّدِيد**den çıkan şeydir; yine **الزَّحِيرِ**den de böyledir. Denir ki: “Falanca **نَكِرةً** ve kan ishal oldu”; ondan türemiş bir fiil yoktur.

Ve **التَّناكُرُ**: tecâhül. Ve bir yol **يَنْكُورٌ**: kasıtsız olarak. Ve **مُنْكَرٌ** ve **نَكِيرٌ**: iki meleğin adlarıdır; **مُفْعَلٌ** ve **فَعيلٌ**. İbn Sîdeh dedi: **مُنْكَرٌ** ve **نَكِيرٌ** kabirlerin iki sorgucusudur. Ve **ناكُورٌ**: bir isim. Ve **ابن نُكْرَةَ**: Teym’den bir adamdır; koşu atlarını idrak edenlerdendi; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **بنو نُكْرَةَ**: Araplardan bir batındır.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ن ك ر * * النَّكِرةُ * ضد المعرفة وقد * نَكِرهُ * بالكسر * نُكْرا * و * نُكُوراً * بضم النون فيهما و * أَنْكَرَهُ * و * اسْتَنْكَرَهُ * كله بمعنى و * نَكَّرهُ * * فَتَنَكَّرَ * أي غيَّره فتغير إلى مجهول و * المُنْكَرُ * واحد * المَنَاكِيرِ * و * النَّكِيرُ * و * الإنكارُ * تغيير المُنكر و * مُنْكَرٌ * و * نَكِيرٌ * اسما ملكين و * النُّكْرُ * المُنْكر ومنه قوله تعالى ﴿لقد جِئتَ شيئا نُكرا﴾ وقد يُحرك مثل عُسْر و عُسُر و * الإنكارُ * الجحود

##### Türkçe

* ن ك ر * * **النَّكِرةُ** * **المعرفة**’nin zıddıdır; ve onu kesre ile **نَكِرهُ** (der); **نُكْرا** ve **نُكُوراً** (der); ikisinde de **النون**’u zamme ile. Ve **أَنْكَرَهُ** ve **اسْتَنْكَرَهُ**: hepsi mânâ bakımından (aynıdır). Ve **نَكَّرهُ**; böylece **فَتَنَكَّرَ**; yani onu değiştirdi, o da değişip meçhule (dönüşerek) oldu. Ve **المُنْكَرُ**, **المَنَاكِيرِ**’in biridir. Ve **النَّكِيرُ** ve **الإنكارُ**, **المُنْكَر**’ı değiştirmektir. Ve **مُنْكَرٌ** ve **نَكِيرٌ**, iki meleğin ismidir. Ve **النُّكْرُ**, **المُنْكر**’dır; ondan (olarak) Yüce Allah’ın sözü: ﴿لقد جِئتَ شيئا نُكرا﴾; ve **عُسْر** ve **عُسُر** gibi harekelenebilir. Ve **الإنكارُ**, inkârdır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

النكر والنكارة والنكراء، بالفتح في الكل، والنكر، بالضم: الدهاء والفطنة، يقال للرجل إذا كان فطنا منكرا: ما أشد نكره ونكره، بالفتح والضم، ومن ذلك حديث معاوية: إني لأكره النكارة في الرجل، أي الدهاء. رجل نكر، كفرح وندس وجنب: داه منكر من قوم أنكار، مثل عضد، وأعضاد وكبد وأكباد. رجل منكر، كمكرم، أي بفتح الراء، للفاعل: داه فطن، ولا يقال للرجل: أنكر، بهذا المعنى، من قوم مناكير، حكاه سيبويه، قال ابن جني: قلت لأبي علي في هذا ونحوه: أفنقول إن هذا لأنه قد جاء عنهم مفعل ومفعال في معنى واحد كثيرا، نحو مذكر ومذكار، ومؤنث ومئناث، ومحمق ومحماق، ونحو ذلك فصار جمع أحدهما كجمع صاحبه، فإذا جمع محمقا فكأنه جمع محماقا? فقال أبو علي: فلست أدفع ذلك ولا آباه. قال الأزهري: وجماعة المنكر من الرجال منكرون، ومن غير ذلك يجمع أيضا بالمناكير، وقال الأقيبل القيني:
  مستقبلا صحفا تدمى طوابعها                      وفي الصحائف حيات مناكير والنكر بالضم، وبضمتين: المنكر كالنكراء، ممدودا، وفي التنزيل العزيز  لقد جئت شيئا نكرا  وقد يحرك، مثل عسر وعسر، قال الأسود بن يعفر:
  أتوني فلم أرض ما بيتوا                      وكانوا أتوني بشيء نكر
  لأنكح أيمـهـم مـنـذرا                      وهل ينكح العبد حر لحر قال ابن سيده: النكر والنكر: الأمر الشديد، قال الليث: الدهاء والنكر نعت للأمر الشديد، والرجل الداهي، تقول: فعله من نكره ونكارته. وفي حديث أبي وائل وذكر أبا موسى فقال: ما كان أنكره، أي أدهاه، من النكر وهو الدهاء والأمر المنكر.

  والنكرة: إنكارك الشيء، وهو: خلاف المعرفة، والنكرة: ما يخرج من الحولاء والخراج من دم أو قيح، كالصديد، وكذلك من الزحير، يقال: أسهل فلان نكرة ودما، وما له فعل مشتق. ونكرة بن لكيز بن أفصى بن عبد القيس، بالضم، أبو قبيلة، قال ابن الكلبي: كل ما في بني أسد من الأسماء نكرة، بالنون، وذكر ابن ماكولا جماعة منهم في الجاهلية، نقله الحافظ، وعمرو بن مالك، صدوق، سمع أبا الجوزاء. وابنه يحيى، حديثه عند الترمذي، وكان حماد بن زيد يرميه بالكذب. وحفيده مالك بن يحيى، روى عن أبيه، كنيته أبو غسان، جرحه ابن حبان، ويعقوب بن إبراهيم الدورقي الحافظ، وأخوه أحمد بن إبراهيم، أبو عبد الله الحافظ، وابن أخيه، الضمير راجع إلى يعقوب، ولو قال وابنه عبد الله بن أحمد كان أحسن، سمع عبد الله هذا عمرو بن مرزوق وطبقته، وأبو سعيد، سمع ابن جريح، وخداش، حدث عنه جهير بن يزيد، النكريون، محدثون. وفاته: أبان النكري، حدث عن ابن جريج، وعنه عمر بن يونس اليمامي، ذكره الأمير، ومكي بن عبدان بن محمد بن بكر بن مسلم الحافظ النيسابوري النكري، قال ابن نقطة: كنت أظنه منسوبا إلى جده بكر بن مسلم، ثم رأيته مضبوطا بخط أبي عامر العبدري بالنون، وقد صحح عليها ثلاث مرات. وقال لي رفيقنا ابن هلالة: إنه منسوب إلى نكر، بالنون، قرية بنيسابور. واستمشى فلان نكراء، بالفتح ممدودا، كما ضبطه الصاغاني بخطه، أي لونا مما يسهله عند شرب الدواء. كذا في التكملة. ونكر الأمر، ككرم، نكارة فهو نكير: صعب واشتد نكره. والاسم النكر، محركة، قاله ابن القطاع. وطريق ينكور، بتقديم التحتية على النون، أي على غير قصد. وتناكر: تجاهل، كما في الأساس، تناكر القوم: تعادوا، فهم متناكرون، كما في التكملة والأساس. ونكر فلان الأمر، كفرح، نكرا، محركة، ونكرا ونكورا، بضمهما، ونكيرا، كأمير، وأنكره إنكارا، واستنكره وتناكره إذا جهله، عن كراع. قال ابن سيده: والصحيح أن الإنكار المصدر والنكر الاسم، ويقال: أنكرت الشيء وأنا أنكره إنكارا، ونكرته، مثله، قال الأعشى:
  وأنكرتني وما كان الذي نكـرت                      من الحوادث إلا الشيب والصلعا

  وفي التنزيل العزيز  نكرهم وأوجس منهم خيفة  قال الليث: ولا يستعمل نكر في غابر ولا أمر ولا نهي. وقال ابن القطاع: ونكرت الشيء وأنكرته، ضد عرفته، إلا أن نكرت لا يتصرف تصرف الأفعال. وقال ابن سيده: واستنكره وتناكره، كلاهما كنكره. وفي الأساس: وقيل: نكر أبلغ من أنكر، وقيل: نكر بالقلب. وأنكر بالعين. وفي البصائر: وقد يستعمل ذلك منكرا باللسان الإنكار بالقلب، لكن ربما ينكر اللسان الشيء وصورته في القلب حاضرة، ويكون ذلك كاذبا، وعلى هذا قوله تعالى:  يعرفون نعمة الله ثم ينكرونها  . وفي اللسان: ونكره ينكره نكرا فهو منكور، واستنكره، فهو مستنكر، والجمع مناكير عن سيبويه، قال أبو الحسن: وإنما أذكر مثل هذا الجمع لأن حكم مثله أن يجمع بالواو والنون في المذكر، وبالألف والتاء في المؤنث. والمنكر: ضد المعروف، وكل ما قبحه الشرع وحرمه وكرهه فهو منكر. وفي البصائر: المنكر: كل فعل تحكم العقول الصحيحة بقبحه، أو تتوقف في استقباحه العقول فتحكم الشريعة بقبحه، ومن هذا قوله تعالى:  الآمرون بالمعروف والناهون عن المنكر  قلت: ومن ذلك قوله تعالى:  وتأتون في ناديكم المنكر  . يقال: أصابتهم من الدهر نكراء، النكراء، ممدودا: الداهية والشدة. ومنكر ونكير، كمحسن وكريم، اسما ملكين. وقال ابن سيده: هما فنانا القبور. والاستنكار: استفهامك أمرا تنكره. والإنكار: الاستفهام عما ينكره، وذلك إذا أنكرت أن تثبت رأي السائل على ما ذكر، أو تنكر أن يكون رأيه على خلاف ما ذكر. في حديث بعضهم: كنت لي أشد نكرة. النكرة، بالتحريك: اسم من الإنكار، كالنفقة من الإنفاق. وسميفع، كسفرجل، ابن ناكور بن عمرو بن يغفر بن يزيد بن النعمان، هو ذو الكلاع الأصغر الحميري، كتب إليه النبي صلى الله عليه وسلم مع جرير بن عبد الله وقتل مع معاوية، وابنه شرحبيل بن سميفع، قتل يوم الجارود. وحصن نكير، كأمير: حصين، نقله الصاغاني. والنكير أيضا: الإنكار، أي هو اسم الإنكار الذي معناه التغيير، وبه فسر قوله تعالى:  فكيف كان نكير  أي إنكاري، ويقال: شتم فلان فما كان عنده نكير. والمناكرة: المقاتلة والمحاربة، وناكره: قاتله، لأن كل واحد من المتحاربين يناكر الآخر أي يداهيه ويخادعه. وبينهما مناكرة، أي معاداة وقتال. وقال أبو سفيان بن حرب: إن محمدا لم يناكر أحدا إلا كانت معه الأهوال. أي لم يحارب إلا كان منصورا بالرعب. والتنكر: التغير، زاد الأزهري: عن حال تسرك إلى حال تكرهها منه، والاسم النكيرة، هكذا في سائر النخ، وصوابه على ما في التهذيب بعد قوله: تكرهها منه، ما نصه: والنكير اسم الإنكار الذي معناه التغيير، وقد نكره فتنكر، أي غيره فتغير إلى مجهول. وأما النكيرة الذي ذكره المصنف فلم يذكره أحد من الأئمة وقد تصحف عليه. ومما يستدرك عليه: امرأة نكر، ولم يقولوا: منكرة. وقال الأزهري: امرأة نكراء: داهية عاقلة، ولا يقال للرجل: أنكر، بهذا المعنى. والإنكار: الجحود، كالنكران، بالضم. والمناكرة: المخادعة والمراوغة. وأنكر الأصوات: أقبحها. وبه فسرت الآية. والنكارة، بالفتح: الجهالة. وما أنكره: ما أدهاه. وأمر نكير، كأمير: شديد صعب. والمنكور: المجهول. والنكر: ضد العرف. وهم يركبون المنكرات. وخرج متنكرا: مغيرا هيئته. وتنكر لي فلان: لقيني لقاء بشعا. ونكراء الدهر: شدته. ورجل نكر ونكر، ككتف وندس: ينكر المنكر، وجمعهما أنكار. والنكير والإنكار: تغيير المنكر. ونكر الشيء من حيث المعنى: جعله بحيث لا يعرف، قال تعالى:  نكروا لها عرشها  . وابن

  نكرة، بالضم، رجل من تيم، كان من مدركي الخيل السوابق، عن ابن الأعرابي. قلت: هو أهبان بن نكرة من تيم الرباب، وأما الذي في بني أسد فإنه نكرة بن نوفل بن الصيداء بن عمرو بن قعين بن الحارث بن ثعلبة بن دودان بن أسد، ومنهم قيس بن مسهر النكري، من شيعة الحسين بن علي، رضي الله عنهما. ونكرة: قرية بنيسابور، منها مكي بن عبدان الذي تقدم ذكره عن ابن نقطة. والينكير: جبل طويل لبني قشير. وناكور، بفتح الكاف: مدينة بالهند، ومنها الشيخ حميد الدين الصوفي الناكوري الملقب بسلطان التاركين، من قدماء الشيوخ. والبكرات: موضع، قال امرؤ القيس:رة، بالضم، رجل من تيم، كان من مدركي الخيل السوابق، عن ابن الأعرابي. قلت: هو أهبان بن نكرة من تيم الرباب، وأما الذي في بني أسد فإنه نكرة بن نوفل بن الصيداء بن عمرو بن قعين بن الحارث بن ثعلبة بن دودان بن أسد، ومنهم قيس بن مسهر النكري، من شيعة الحسين بن علي، رضي الله عنهما. ونكرة: قرية بنيسابور، منها مكي بن عبدان الذي تقدم ذكره عن ابن نقطة. والينكير: جبل طويل لبني قشير. وناكور، بفتح الكاف: مدينة بالهند، ومنها الشيخ حميد الدين الصوفي الناكوري الملقب بسلطان التاركين، من قدماء الشيوخ. والبكرات: موضع، قال امرؤ القيس:
  غشيت ديار الحي بالبكرات                      فعارمة فبرقه العـيرات

##### Türkçe

**النكر** ve **النكارة** ve **النكراء**; hepsinde fetha iledir. **النكر** ise, damme ile: kurnazlık ve zekâdır. Erkek için, zeki kurnaz ise şöyle denir: “Ne şiddetlidir onun **نكره**’si ve **نكره**’si”; fetha ve damme ile. Bundan da Muâviye’nin hadisi: “Şüphesiz ben erkekte **النكارة**’yi kerih görürüm”; yani kurnazlık. **رجل نكر**; **فرح** ve **ندس** ve **جنب** gibi: kurnaz, kurnazlık eden; **قوم أنكار**’dan; **عضد** ve **أعضاد** ve **كبد** ve **أكباد** misali. **رجل منكر**; **مكرم** gibi; yani **الراء**’nın fethasıyla; fâil için: kurnaz, zeki. Bu mânâ ile erkeğe: **أنكر** denmez. **قوم مناكير**’dendir; Sîbeveyh bunu hikâye etti. İbn Cinnî dedi: Ebû Alî’ye bu ve benzeri hakkında dedim ki: “Öyleyse der miyiz ki bu, onlardan bir mânâda **مفعل** ve **مفعال** çokça gelmiş olduğu içindir; **مذكر** ve **مذكار** gibi, **مؤنث** ve **مئناث** gibi, **محمق** ve **محماق** gibi ve bunun benzeri; böylece bunlardan birinin cemi, arkadaşının cemi gibi oldu; **محمق**’ı cem edince sanki **محماق**’ı cem etmiş gibi mi?” Ebû Alî dedi: “Bunu ne reddederim ne de ondan kaçınırım.” Ezherî dedi: Erkeklerden **المنكر**’in topluluğu **منكرون**’dur; bunun dışındakinde de **المناكير** ile de cem olunur. Ukaybil el-Kaynî dedi:

  “Karşılayarak sahifeleri; mühürleri kanar,
  Ve sahifelerde yılanlar vardır: **مناكير**.”

Ve **النكر** damme ile, ve iki damme ile: **المنكر**’dir; **النكراء** gibi, medli olarak. Aziz tenzilde: “Andolsun, sen bir şey getirdin: **نكرا**.” Ve harekelenebilir; **عسر** ve **عسر** gibi. Esved b. Ya‘fer dedi:

  “Bana geldiler; razı olmadım, kurdukları şeye;
  Ve bana bir şeyle geldiler: **نكر**.
  Dul kadınlarını nikâhlayayım diye, uyarıcı olarak;
  Köle, hür için hürle nikâhlanır mı?”

İbn Sîde dedi: **النكر** ve **النكر**: şiddetli iştir. Leys dedi: Kurnazlık ve **النكر**, şiddetli işin sıfatıdır; ve kurnaz adamın. Dersin ki: “Onu, onun **نكره**’sinden ve **نكارته**’sinden yaptı.” Ebû Vâil’in hadisinde, Ebû Mûsâ’yı zikretti ve dedi ki: “Ne **أنكره** idi”; yani ne kadar kurnaz idi; **النكر**’den, o da kurnazlık ve münker iştir.

Ve **النكرة**: senin şeyi inkâr etmendir; o da: marifetin zıddıdır. Ve **النكرة**: şaşılıktan ve çıbandan çıkan kan yahut irin; cerahat gibi; aynı şekilde **الزحير**’den de. Denir: “Falan **نكرة** ve kan ishal etti”; ve ondan türemiş bir fiil yoktur. Ve **نكرة بن لكيز بن أفصى بن عبد القيس**; damme ile; bir kabilenin babasıdır. İbnü’l-Kelbî dedi: Benî Esed’de isimlerden her ne varsa **نكرة**’dir; **النون** ile. İbn Mâkûlâ, câhiliyede onlardan bir topluluğu zikretti; Hâfız onu nakletti. Ve Amr b. Mâlik; sika; Ebû’l-Cevzâ’dan işitti. Oğlu Yahyâ; hadisi Tirmizî’dedir; Hammâd b. Zeyd onu yalancılıkla itham ederdi. Torunu Mâlik b. Yahyâ; babasından rivayet etti; künyesi Ebû Gassân’dır; İbn Hibbân onu cerh etti. Ve Hâfız Ya‘kûb b. İbrâhîm ed-Dûrakî; ve kardeşi Ahmed b. İbrâhîm, Ebû Abdillâh el-Hâfız; ve yeğeni—zamir Ya‘kûb’a râcidir; “ve oğlu Abdullah b. Ahmed” deseydi daha iyi olurdu—bu Abdullah, Amr b. Merzûk’u ve tabakasını işitti. Ve Ebû Saîd; İbn Cüreyc’i işitti. Ve Hudâş; ondan Cüheyr b. Yezîd rivayet etti. **النكريون**: muhaddislerdir. Ve onlardan: Ebân **النكري**; İbn Cüreyc’den rivayet etti; ondan Ömer b. Yûnus el-Yemâmî; Emîr onu zikretti. Ve Hâfız Nîsâbûrî **النكري**: Mekkî b. Abdân b. Muhammed b. Bekr b. Müslim. İbn Nukta dedi: Onu, dedesi Bekr b. Müslim’e nisbetli sanırdım; sonra onu Ebû Âmir el-Abderî’nin hattıyla **النون** ile ضبط edilmiş gördüm; üzerine üç kere tashih yapılmıştı. Refikimiz İbn Hilâle bana dedi: O, **نكر**’e nisbetlidir; **النون** ile; Nîsâbûr’da bir köydür. “Falan **نكراء** yürüdü”; fetha ile, medli; Sâgânî’nin hattıyla ضبط ettiği gibi; yani ilacı içerken onu ishal eden şeylerden bir renk. Böylece **التكملة**’dedir. Ve “işi **نكر** etti”; **كرم** gibi; **نكارة**; o da **نكير**’dir: zor oldu ve onun **نكره**’si şiddetlendi. İsim **النكر**’dir; harekeli; İbnü’l-Kattâ‘ söyledi. Ve yol **ينكور**; **التحتية**’yi **النون**’dan önce getirmekle; yani kasıtsız olarak. Ve **تناكر**: görmezden geldi; **الأساس**’ta olduğu gibi. **تناكر القوم**: birbirlerine düşman oldular; onlar **متناكرون**’dur; **التكملة** ve **الأساس**’ta olduğu gibi. Ve “falan işi **نكر** etti”; **فرح** gibi; **نكرا**; harekeli; ve **نكرا** ve **نكورا**; ikisi damme ile; ve **نكيرا**; **أمير** gibi; ve onu **أنكره**; **إنكارا**; ve onu **استنكره** ve **تناكره**; onu bilmediği zaman; Kurâ‘dan. İbn Sîde dedi: Doğrusu, **الإنكار** masdardır, **النكر** isimdir. Ve denir: “Şeyi **أنكرت** ve ben onu **أنكره**; **إنكارا**”; ve “onu **نكرته**”; onun gibidir. A‘şâ dedi:

  “Beni **أنكرت**; oysa **نكرت**’tiğin şey,
  Olaylardan başka bir şey değildi: ak saç ve kellik.”

Aziz tenzilde: “Onları **نكرهم** ve onlardan bir korku duydu.” Leys dedi: **نكر** ne geçmişte ne emirde ne nehiyde kullanılmaz. İbnü’l-Kattâ‘ dedi: “Şeyi **نكرت** ve onu **أنكرته**; **عرفته**’nin zıddıdır; ancak **نكرت** fiillerin tasarrufu gibi tasarruf etmez.” İbn Sîde dedi: **استنكره** ve **تناكره**; ikisi de **نكره** gibidir. **الأساس**’ta: “**نكر**’in, **أنكر**’den daha beliğ olduğu söylendi; ve **نكر**’in kalp ile olduğu söylendi; **أنكر**’in göz ile olduğu.” **البصائر**’de: Bunun, dil ile **منكرا** olarak, kalp ile **الإنكار** için kullanıldığı olur; lâkin belki dil bir şeyi inkâr eder, hâlbuki onun sûreti kalpte hazırdır; ve bu yalancı olur. Buna göre Yüce Allah’ın sözü: “Allah’ın nimetini bilirler, sonra onu inkâr ederler.” **اللسان**’da: “Onu **نكره**; onu **ينكره**; **نكرا**; o **منكور**’dur; ve onu **استنكره**; o **مستنكر**’dir; cem‘i **مناكير**’dir; Sîbeveyh’den.” Ebû’l-Hasen dedi: “Böyle bir cemi ancak şunun için zikrederim: bunun hükmü, müzekkerde **الواو** ve **النون** ile, müenneste **الألف** ve **التاء** ile cem olunmaktır.” Ve **المنكر**: **المعروف**’un zıddıdır. Şeriatin çirkin gördüğü, haram kıldığı ve kerih gördüğü her şey **منكر**’dir. **البصائر**’de: **المنكر**: sahih akılların çirkinliğine hükmettiği her fiil; yahut akılların çirkin görmede duraksadığı, sonra şeriatin çirkinliğine hükmettiği. Bundan Yüce Allah’ın sözü: “**بالمعروف**’u emredenler ve **المنكر**’den nehyedenler.” Dedim: Bundan Yüce Allah’ın sözü: “Ve meclisinizde **المنكر**’i yaparsınız.” Denir: “Onlara zamandan bir **نكراء** isabet etti.” **النكراء**; medli: musibet ve şiddettir. Ve **منكر** ve **نكير**; **محسن** ve **كريم** gibi; iki meleğin ismidir. İbn Sîde dedi: İkisi kabirlerin iki sorgucusudur. Ve **الاستنكار**: inkâr ettiğin bir şeyi sorman. Ve **الإنكار**: inkâr ettiği şey hakkında soru sormaktır; bu, soranın görüşünü zikrettiği şey üzere sabitlemeyi inkâr ettiğin zaman, yahut onun görüşünün zikrettiğinin hilâfına olmasını inkâr ettiğin zaman olur. Bazılarının hadisinde: “Benim için en şiddetli **نكرة** idin.” **النكرة**; hareke ile: **الإنكار**’dan bir isimdir; **النفقة**’nin **الإنفاق**’dan olması gibi. Ve **سميفع**; **سفرجل** gibi; **ناكور بن عمرو بن يغفر بن يزيد بن النعمان**’ın oğludur; o, Himyerî **ذو الكلاع الأصغر**’dır; Nebî (sallallahu aleyhi ve sellem) ona Cerîr b. Abdillah ile yazdı; Muâviye ile birlikte öldürüldü. Oğlu Şurahbîl b. Sumeyfi‘; Cârûd günü öldürüldü. Ve **حصن نكير**; **أمير** gibi: sağlam; Sâgânî nakletti. Ve **النكير** ayrıca: **الإنكار**’dır; yani o, mânâsı değiştirme olan **الإنكار**’ın ismidir; bununla Yüce Allah’ın sözü tefsir edildi: “Öyleyse benim **نكير**’im nasıl oldu?” yani benim **إنكاري**’m. Ve denir: “Falan sövdü; onda bir **نكير** yoktu.” Ve **المناكرة**: dövüşme ve savaşmadır. Ve “onu **ناكره**”: onunla savaştı; çünkü savaşanların her biri diğerine **يناكر**; yani ona kurnazlık eder ve onu aldatır. Ve aralarında **مناكرة** vardır; yani düşmanlık ve savaş. Ebû Süfyân b. Harb dedi: “Muhammed hiç kimseyle **يناكر** etmedi ki onunla birlikte dehşetler olmasın.” Yani savaşmadı ki korku ile yardım olunmuş olmasın. Ve **التنكر**: değişmedir. Ezherî artırdı: “Seni sevindiren bir hâlden, ondan kerih gördüğün bir hâle.” İsim **النكيرة**’dir; bütün nüshalarda böyle. Doğrusu, **التهذيب**’de “ondan kerih gördüğün” sözünden sonra olan şudur: “**النكير** mânâsı değiştirme olan **الإنكار**’ın ismidir; onu **نكره** etti de **فتنكر**; yani onu değiştirdi de o bilinmeyene değişti. Müellifin zikrettiği **النكيرة**’yi ise imamlardan hiçbiri zikretmedi; ona tashif olmuştur.” Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **امرأة نكر**; “**منكرة**” demediler. Ezherî dedi: **امرأة نكراء**: kurnaz, akıllı (kadın); ve bu mânâ ile erkeğe: **أنكر** denmez. Ve **الإنكار**: inkârdır; **النكران** gibi; damme ile. Ve **المناكرة**: aldatma ve oyalamadır. Ve “seslerin en çirkini: **أنكر**’idir.” Bununla âyet tefsir edildi. Ve **النكارة**; fetha ile: cehalettir. Ve “Onu ne **أنكره**”: ne kadar kurnazdır. Ve **أمر نكير**; **أمير** gibi: şiddetli, zor. Ve **المنكور**: bilinmeyendir. Ve **النكر**: örfün zıddıdır. Ve onlar **المنكرات**’ı işlerler. Ve “**متنكرا** çıktı”: heyetini değiştirmiş olarak. Ve “Falan bana **تنكر** etti”: bana çirkin bir karşılaşma ile rastladı. Ve **نكراء الدهر**: onun şiddeti. Ve **رجل نكر** ve **نكر**; **كتف** ve **ندس** gibi: **المنكر**’i inkâr eder; ikisinin cemi **أنكار**’dır. Ve **النكير** ve **الإنكار**: **المنكر**’i değiştirmedir. Ve “Şeyi mânâ bakımından **نكر** etti”: onu, bilinmez olacak şekilde yaptı. Yüce Allah dedi: “Onun için tahtını **نكروا** ettiler.” Ve İbn

**نكرة** (ötre ile): Teym’den bir adam; koşuda öne geçen atları yakalayanlardan idi; İbnü’l-A‘râbî’den. Dedim: O, Teymü’r-Rabâb’dan **أهبان بن نكرة**’dir. Benî Esed’de olan ise, **نكرة بن نوفل بن الصيداء بن عمرو بن قعين بن الحارث بن ثعلبة بن دودان بن أسد**’dir. Onlardandır **قيس بن مسهر النكري**; **الحسين بن علي**’nin Şîası’ndandır; Allah ikisinden de razı olsun.

Ve **نكرة**: Nîsâbûr’da bir köy; ondan, İbn Nukta’dan zikri geçmiş olan **مكي بن عبدان**.

Ve **الينكير**: Benî Kuşeyr’e ait uzun bir dağ.

Ve **ناكور** (kâfın fethasıyla): Hind’de bir şehir; ondan, “Târıkîn sultanı” lakaplı **حميد الدين الصوفي الناكوري** şeyhi; eski şeyhlerdendir.

Ve **البكرات**: bir yer; İmruü’l-Kays dedi:
غشيت ديار الحي بالبكرات                      فعارمة فبرقه العـيرات

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

نَكِرَهُ
1 نَكِرَهُ ذ : see 4, in several places. -A2- نَكُرَ, inf. n. نَكَارَةٌ, [He was, or became, ignorant: or perhaps only the inf. n. of the verb in this sense is used: see نَكَارَةٌ, below. ― -b2- And, contr., He possessed cunning; meaning both intelligence with craft and forecast; and simply intelligence, or skill and knowledge: or perhaps only the inf. n. of the verb in this sense is used: see نَكْرٌ. ― -b3- ] It (a thing, or an affair,) was, or became, مُنْكَر [app. here meaning disapproved; or bad, evil, abominable, or foul; or disallowed]. (A.) ― -b4- Also, (S, K,) inf. n. نَكَارَةٌ, (TK,) or نُكْرَةٌ, (TA,) It (a thing, or an affair,) was, or became, difficult, hard, arduous, or severe. (S, K. *)

نكّرهُ
2 نكّرهُ ذ , (inf. n. تَنْكِيرٌ, Msb,) He changed, or altered, him or it, (S, A, Msb, TA,) to an unknown state, (S, TA,) so as not to be known; (TA;) [he disguised him or it.] It is said in the Kur, [xxvii. 41,] نَكِّرُوا لَهَا عَرْشَهَا Alter ye her throne so that it may not be known to her. (TA.) See also 4, last signification but one. ― -b2- [In grammar, He made it (a noun) indeterminate.]

ناكرهُ
3 ناكرهُ ذ , (S, TA,) inf. n. مُنَاكَرَةٌ, (A, K,) He strove, or endeavoured, to outwit, deceive, beguile, or circumvent, him; or he practised with him mutual deceit, guile, or circumvention; syn. خَادَعَهُ and دَاهَاهُ: the inf. n. is also explained by مُرَاوَغَةٌ as well as مُخَادَعَةٌ [both of which signify the same]. (TA.) ― -b2- Hence, (TA,) He contended with him in fight; (S, K;) and in war, or hostility. (A, K.) It is said of Mohammad, by Aboo-Sufyلn (S, TA) Ibn- Harb, (TA,) لَمْ يُنَاكِرْ أَحَدًا اِلَّا كَانَتْ مَعَهُ الأَهْوَالُ, (S, TA,) meaning, He did not war with any one without being aided by terror [cast into the hearts of his opponents]. (TA.) And one says, بَيْنَهُمَا مُنَاكَرَةٌ Between them two is war, or hostility, (A, TA, *) and fighting. (TA.)

انكرهُ
4 انكرهُ ذ , (S, A, Msb, K, &c.,) inf. n. اِنْكَارٌ; (Msb, &c.;) and ↓ نَكِرَهُ, (S, A, Msb, K, &c.,) aor. نَكَرَ , (L,) or it does not admit the variations of tense like other verbs, (IKtt, Msb,) it is not used in the future tense, nor in commanding nor in forbidding, (Lth,) inf. n. نَكَرٌ (K) and نُكْرٌ and نُكُورٌ (S, K) and نَكِيرٌ; (K;) and ↓ استنكرهُ; (S, M, A, K;) and ↓ تناكرهُ; (M, K;) signify the same; (S, A, Msb, K, &c.;) i. e., He ignored, was ignorant of, did not know, failed to know, or [rather] was unacquainted with, it (i. e. a thing, or an affair, IKtt, K) or him (a man, S); syn. جَهِلَهُ; (Kr, K;) or contr. of عَرَفَهُ: (S, * IKtt, Msb:) [see also نَكَارَةٌ:] some, however, say, the نَكِرَ has a more intensive signification than أَنْكَرَ: and some, that نَكِرَ has for its objective complement an object of the mind; and أَنْكَرَ, an object of the sight: (A, TA:) or [the converse is the case;] نَكِرَ has for its objective complement an object of the sight; and أَنْكَرَ, an object of the mind: (Kull, p. 81:) [but both forms seem to have been generally used indiscriminately.] ElAashà says,
وَأَنْكَرَتْنِى وَمَا كَانَ الَّذِى نَكِرَتْ
مِنَ الحَوَادِثِ اِلَّا الشَّيْبَ وَالصَّلَعَا
[And she did not know me; and the accidents which she did not know were none others than hoariness, and baldness of the fore part of the head]. (S, TA.) And it is said in the Kur, [xi. 73,] وَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةٌ ↓ نَكِرَهُمْ [He knew not what they were, and conceived a fear, or a kind of fear, of them]: (TA:) نَكِرَهُمْ here signifies أَنْكَرَهُمْ: (Jel:) or it means أَنْكَرَ ذٰلِكَ مِنْهُمْ [q. v. infra]. (Bd.) ― -b2- أَنْكَرَهُ also signifies He denied, or disacknowledged, it; (L, art. جحد; [and this signification, as well as the first, may be meant to be indicated by those who say that أَنْكَرَهُ signifies the contr. of عَرفَهُ;]) [and so ↓ نَكِرَهُ; for] اِنْكَارٌ signifies i. q. جُحُودٌ, (S, TA,) and so نُكْرَانٌ [which is an inf. n. of نَكِرَهُ]. (TA.) [In this sense it is doubly trans.:] you say, أَنْكَرْتُهُ حَقَّهُ, meaning, I denied, or disacknowledged, to him his right. (Msb.) The cause of اِنْكَار with the tongue is اِنْكَار with the mind, but sometimes the tongue denies, or disacknowledges, (يُنْكِرُ,) a thing when the image thereof is present in the mind; and this is lying; as is the case in the following passage of the Kur, [xvi. 85,] يَعْرِفُونَ نِعْمَةَ اللّٰهِ ثُمَّ يُنْكِرُونَهَا [They confess, or acknowledge, the favour of God; then they deny, or disacknowledge, it]. (B.) See also نَكِيرٌ. -A2- Also, He deemed it strange, extraordinary, or improbable. (MF, voce عَجَبٌ.] ― -b2- [Also He denied, or negatived, it. ― -b3- He disbelieved it. ― -b4- And He disapproved it; he disliked it; he deemed it, or declared it to be, bad, evil, abominable, or foul; he disallowed it: so accord. to explanations of the pass. part. n., q. v. infra; and accord. to common usage of classical and of modern times.] It is said of Abraham, when the angels came to him, and he saw that their hands did not touch the meat which be had brought to them, نَكِرَهُمْ, meaning, أَنْكَرَ ذٰلِكَ مِنْهُمْ [He deemed that conduct of their's evil, or disapproved it: or, perhaps, he did not know what that conduct of their's was, or what it indicated]: ↓ نَكِرَ and أَنْكَرَ and ↓ استنكر [of which last see an ex. voce تَهِمَ] signify the same. (Bd, xi. 73.) And you say, أَنْكَرْتُ عَلَيْهِ فِعْلَهُ, meaning, I blamed, or found fault with, his deed, and forbade it; I disapproved and disallowed his deed. (Msb:) [and I manifested, or showed, or declared, disapproval, or disallowance, of his deed: and in like manner, أَنْكَرْتُ عَليْهِ, elliptically; فِعْلَهُ, (his deed,) or قَوْلَهُ, (his saying;) or the like, being understood; like عَيَّرَ عَلَيْهِ for عَيَّرَ عَلَيْهِ فِعْلَهُ or the like: see نَكِيرٌ.] ― -b5- اِنْكَارٌ also signifies The changing [a thing; like تَنْكِيرٌ]: (T, Msb, TA:) or the changing what is مُنْكَر [here app. meaning disapproved: see نَكِيرٌ, which is syn. with it, but is a simple subst.]. (S, TA.) ― -b6- مَا أَنْكَرَهُ How great it his cunning! meaning both his intelligence, and craft, and forecast; and simply, his intelligence, or skill and knowledge. (TA.) And مَا كَانَ أَنْكَرَهُ How great was his cunning, &c. (TA.)

تنكّر
5 تنكّر ذ He, or it, changed, or altered, himself, or itself; or became changed, or altered; (S, A, Msb, TA;) to an unknown state: (S, TA:) [he assumed an unknown appearance: he disguised himself; or became disguised:] he became changed or altered in countenance by anger so that he who saw him did not know him: (Har, p. 144:) or تَنَكُّرٌ signifies the changing, or altering oneself, or itself; or becoming changed, or altered; from a state which pleases one to a state which one dislikes. (T, K.) ― -b2- اِيَّاكَ وَالتَّنَكُّرَ Avoid thou evil disposition. (Mgh.) ― -b3- تَنَكَّرَ لِى فُلاَنٌ Such a one [became changed, or altered, in countenance to me by anger so that I did not know him; or] met me in a morose manner (A, TA.) [In art. شنف in the K, تَنَكَّرَهُ occurs.]

تناكرهُ
6 تناكرهُ ذ : see 4, first signification. ― -b2- تناكر He feigned ignorance. (S, A, K.) ― -b3- تناكروا They acted with mutual hostility. (TS, A, K.)

اشتنكرهُ
10 اشتنكرهُ ذ : see 4, first signification, and also in the latter part. ― -b2- اِسْتِنْكَارٌ also signifies The inquiring respecting, or seeking to understand, a thing, or an affair, which one disapproves; (K, TA;) when one disapproves confirming, or establishing, the opinion expressed by an inquirer, or disapproves that his opinion should be contrary to what he has expressed. (TA.)

نَكْرٌ
نَكْرٌ ذ : see نُكْرٌ. -A2- See also نَكِرٌ.

نُكْرٌ
نُكْرٌ ذ (S, K) and ↓ نَكْرٌ [but the former is the more common] and ↓ نَكَارَةٌ (S, A, K) and ↓ نَكْرَآءُ (A, K) Cunning; meaning both intelligence mixed with croft and forecast; and [simply] intelligence, or sagacity, or skill and knowledge; syn. دَهَآءٌ; (S, A, K;) and فِطْنَةٌ. (A, K.) See also نَكُرَ. You say of a man who is intelligent and evil, or cunning, مَا أَشَدَّ نُكْرَهُ, and ↓ نَكْرَهُ [How great is his cunning, &c.!] (S.) And فَعَلَهُ مِنْ نُكْرِهِ, and ↓ نَكَارَتِهِ, He did it of his cunning, &c. (TA.) And it is said in a trad. of Mo'لwiyeh, اِنِّى لَأَكْرَهُ النَّكَارَةَ فِى الرَّجُلِ Verily I hate cunning (الدَّهَآءَ) in the man. (TA.) -A2- نُكْرٌ, as an epithet, applied to a thing, or an affair, Difficult, hard, arduous, or severe; as also ↓ نُكُرٌ (M, A, K) and ↓ نَكِيرٌ: (TA:) and i. q. مُنْكَرٌ, q. v. (S, A, K.)

نَكَرٌ
نَكَرٌ ذ [app. Difficulty, hardness, arduousness, or severity;] a subst. from نَكُرَ, in the sense of صَعُبَ [It was difficult, &c.]. (IKtt, TA.)

نَكُرٌ
نَكُرٌ ذ : see نَكِرٌ, in two places.

نَكِرٌ
نَكِرٌ ذ and ↓ نَكُرٌ (S, K) and ↓ نُكُرٌ and ↓ مُنْكَرٌ, (K,) epithets applied to a man, Possessing cunning; or intelligence mixed with cunning and forecast; (S, K;) and [simply] intelligent, or skilful and knowing: (K:) and so, applied to a woman, ↓ نُكُرٌ (K) and ↓ نَكْرٌ (L, TA [but this is probably a mistake for ↓ نُكُرٌ]) and ↓ نَكْرَآءُ, but أَنْكَرُ is not applied to a man in this sense, (Az, TA,) nor is مُنْكَرَةٌ to a woman: (TA:) pl. of the first and second (S, K,) and third, (K,) أَنْكَارٌ: (S, K:) and of the last, مَنَاكِيرُ: (Sb, S, K:) or, applied to men, مُنْكَرُونَ; and to other things, مَنَاكِيرُ [which is irreg.]. (Az, TA.) ― -b2- Also, نَكِرٌ and ↓ نَكُرٌ One who disapproves what is bad, evil, abominable, or foul; expl. by أَلَّذِى يُنْكِرُ الْمُنْكَرَ: pl. as above. (S.)

نُكُرٌ
نُكُرٌ ذ : see نُكْرٌ, and مُنْكَرٌ. -A2- See also نَكِرٌ, in two places.

نَكَرَةٌ
نَكَرَةٌ ذ a subst. from اِنْكَارٌ, (K,) with which it is syn., [app. signifying (like نَكِرَةٌ) Ignorance: or denial: or disapproval, or the like]. (TK,) like نَفَقَةٌ from اِنْفَاقٌ. (K.) It is said, in a certain trad, كُنْتَ لِى أَشَدَّ نَكَرَةً, (TA,) i. e. اِنْكَارًا, (TK,) [Thou wast to me most ignorant. &c.]

نَكِرَةٌ
نَكِرَةٌ ذ Ignorance, &c., (اِنْكَار,) of a thing; (TA;) contr. of مَعْرِفَةٌ; (S, K;) and so ↓ نَكَارَةٌ; syn. جَهَالَةٌ; as in the phrase فِيهِ نَكَارَةٌ [In him is ignorance]. (A.) See also نَكَرَةٌ. ― -b2- [As contr. of مَعْرِفَةٌ, it is also, in grammar, an epithet applied to a noun, signifying Indeterminate, or indefinite.]

نَكْرَآءُ
نَكْرَآءُ ذ : see مُنْكَرٌ. ― -b2- A calamity: (K:) rigour, or severity, of fortune; (A, TA;) as also [its dim.] نُكَيْرَآء. (TA.) -A2- See also نُكْرٌ. -A3- And see نَكِرٌ.

نَكِيرٌ
نَكِيرٌ ذ i. q. اِنْكَارٌ [in the sense of Denial]. (K.) It is said in the Kur, xlii. 46. فَمَا لَكُمْ مِنْ نَكِيرٍ And there shall be for you no [power of] denial of your sins. (Bd, Jel.) And one says, شُتِمَ فُلَانٌ فَمَا كَانَ عِنْدَهُ نَكِيرٌ [Such a one was reviled and he had no denial to make]. (A.) ― -b2- [Also, i. q. اِنْكَارٌ in the sense of Disapproval, or the like: and manifestation thereof. See what here follows.] ― -b3- Also, i. q. اِنْكَارٌ in the sense of The changing [a thing]: (T, Msb, TA:) or the changing what is مُنْكَر [here app. meaning disapproved]: (S, TA:) a simple subst. (T, TA.) The words of the Kur, [xxii. 43 and lxvii. 18,] فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ are explained as signifying And how was my changing [of their condition]! (TA:) or the meaning is, and how was my manifestation of disapproval of their conduct, (اِنْكَارِى عَلَيْهِمْ,) by changing favour into trial, and life into destruction, and a flourishing condition into a state of ruin! (Bd, xxii. 43.) In [some of] the copies of the K, it is said that نَكِيرَةٌ [but in a MS. copy I find نَكِيرٌ and so in the CK] is a subst. from تَنَكُّرٌ as signifying the changing, or altering, oneself, or itself; or becoming changed, or altered; from a state which please one to a state which one dislikes: but a different statement is found in the T: [see above.] and نكيرة is not mentioned by any authority. (TA.) -A2- A strong fortress. (Sgh, K.) See نُكْرٌ. -A3- See also مُنْكَرٌ.

نَكَارَةٌ
نَكَارَةٌ ذ : see نَكِرَةٌ. -A2- See also نُكْرٌ.

أَنْكَرُ
أَنْكَرُ ذ Worse, and worst; more, and most, evil, abominable, or foul. So it is explained as occurring in the Kur. [xxxi. 18,] اِنّ أَنْكَرَ الْأَصْوَاتِ لَصَوْتُ الحَمِيرِ [Verily the most abominable of voices is the voice of asses]. (TA.) ― -b2- See also نَكِرٌ: and the fem., نَكْرَآءُ, see above.

مُنْكَرٌ
مُنْكَرٌ ذ contr. of مَعْرُوفٌ: (K:) [an explanation including several significations, here following.] ― -b2- [Ignored, or unknown; as also ↓ مَنْكُورٌ, for مَنْكُورٌ is syn. with مَجْهُولٌ [the pass. part. n. of the verb by which أَنْكَرَهُ is explained by Kr and in the K]; (TA;) and ↓ مُسْتَنْكَرٌ signifies the same. (L.) For the pls. of مُنْكَرٌ, see نَكِرٌ. ― -b3- [Denied, or disacknowledged. (See the verb.) ― -b4- Deemed strange, extraordinary, or improbable, (See again the verb.)] ― -b5- Any action disapproved, or disallowed, by sound intellects; or deemed, or declared, thereby, to be bad, evil, hateful, abominable, foul, unseemly, ugly, or hideous; or pronounced to be so by the law because the mind deliberates respecting the regarding it as such: and thus it is used in the Kur, ix. 113 [and other places]: (B, TA:) or anything pronounced to be bad, evil, hateful, abominable, or foul, and forbidden, and disapproved, disliked, or hated, by the law: (TA:) a saying, or an action, unapproved, not approved, unaccepted, or not accepted, by God: (KT:) unbecoming, indecent, or indecorous. (KL.) See مَعْرُوفٌ, voce عُرْفٌ. مُنْكَرٌ and ↓ نُكْرٌ and ↓ نُكُرٌ (S, A, Msb, K) and ↓ نَكْرَآءُ (S, Msb K) are all syn., (S, A, Msb, K,) [and are used as epithets in which the quality of a subst. predominates,] signifying a bad, an evil, a hateful, an abominable, a foul, an unseemly, an ugly, or a hideous, [and a formidable,] thing or affair [or action or saying or quality, &c.]: (Msb:) [in this sense, its pl. is مُنْكَرَاتٌ and مَنَاكِيرُ; as will be seen below:] ↓ نُكْرٌ is contr. of عُرْفٌ [which is syn. with مَعْرُوفٌ]. (TA.) You say فِيهِمُ الْمَعْرُوفُ وَالْمُنْكَرُ, and العُرْفُ والنُّكْرُ, [In them are good and evil qualities.] And هُمْ يَرْكَبُونَ الْمُنْكَرَاتِ, and المَنَاكِيرَ, [They commit bad, evil, abominable, or foul, actions.] (A.) And it is said in the Kur, [xviii. 73,] لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا [Verily thou hast done a bad, an evil, an abominable, or a foul, thing]. (S.) -A2- The name of one of two angels, the other of whom is named نَكِيرٌ; (S;) who are the two triers of [the dead in] the graves. (ISd, K.) -A3- See also نَكِرٌ.

مَنْكُورٌ
مَنْكُورٌ ذ : see مُنْكَرٌ, first signification. The pl. is مَنَاكِيرُ, [which is also a pl. of مُنْكَرٌ,] accord. to Sb, who mentions it because, accord. to rule, the pl. of a sing. of this class is formed by the addition of و and ن for the masc., and ا and ت for the fem. (Abu-l-Hasan, TA.)

خَرَجَ مُتَنَكِّرًّا
خَرَجَ مُتَنَكِّرًّا ذ He went forth disguised; or changed in outward appearance, or state of apparel. (TA.)

مُسْتَنْكَرٌ
مُسْتَنْكَرٌ ذ : see مُنْكَرٌ, first signification.

طَرِيقٌ يَنْكُورٌ
طَرِيقٌ يَنْكُورٌ ذ A road, or way, in a wrong direction. (S, K.)

##### Türkçe

**نَكِرَهُ**
1 **نَكِرَهُ** ذ : 4’e bak, birkaç yerde. -A2- **نَكُرَ**, mastar ismi **نَكَارَةٌ**, [O, cahil idi yahut cahil oldu: yahut belki bu mânada fiilin yalnız mastar ismi kullanılır: aşağıda **نَكَارَةٌ**’ya bak. ― -b2- Ve zıddı olarak, O, kurnazlığa sahip oldu; hem hile ve ileri görüşle karışık zekâ, hem de sırf zekâ yahut maharet ve bilgi mânasında: yahut belki bu mânada fiilin yalnız mastar ismi kullanılır: **نَكْرٌ**’e bak. ― -b3- ] O (bir şey yahut bir iş), **مُنْكَر** oldu yahut **مُنْكَر** hâline geldi [burada görünüşe göre “kınanmış; yahut kötü, şer, iğrenç, çirkin; yahut men edilmiş” mânasında]. (A.) ― -b4- Ayrıca, (S, K,) mastar ismi **نَكَارَةٌ**, (TK,) yahut **نُكْرَةٌ**, (TA,) O (bir şey yahut bir iş), zor, çetin, meşakkatli yahut şiddetli oldu yahut öyle hâle geldi. (S, K. *)

**نكّرهُ**
2 **نكّرهُ** ذ , (mastar ismi **تَنْكِيرٌ**, Msb,) O, onu yahut onu (şeyi) değiştirdi yahut dönüştürdü, (S, A, Msb, TA,) bilinmez bir hâle, (S, TA,) bilinmeyecek şekilde; (TA;) [onu yahut onu (şeyi) gizledi/kılık değiştirdi.] Kur’ân’da denir, [xxvii. 41,] **نَكِّرُوا لَهَا عَرْشَهَا** Onun tahtını, ona tanınmayacak şekilde değiştirin. (TA.) Ayrıca 4’e bak, sondan bir önceki anlam. ― -b2- [Nahivde, onu (bir ismi) nekre yaptı.]

**ناكرهُ**
3 **ناكرهُ** ذ , (S, TA,) mastar ismi **مُنَاكَرَةٌ**, (A, K,) O, onu alt etmeye/aldatmaya/kandırmaya/oyuna getirmeye çalıştı; yahut onunla karşılıklı aldatma, hile yahut dolap çevirdi; eş anlamlısı **خَادَعَهُ** ve **دَاهَاهُ**: mastar ismi, **مُرَاوَغَةٌ** ile de, **مُخَادَعَةٌ** ile de açıklanır [ikisi de aynı mânaya gelir]. (TA.) ― -b2- Buradan, (TA,) O, onunla dövüşte çekişti; (S, K;) ve savaşta yahut düşmanlıkta. (A, K.) Muhammed hakkında, Ebû-Süfyân (S, TA) İbn-Harb tarafından (TA) şöyle denmiştir: **لَمْ يُنَاكِرْ أَحَدًا اِلَّا كَانَتْ مَعَهُ الأَهْوَالُ**, (S, TA,) mânası: O, hiçbir kimseyle savaşmadı ki yanında dehşetler olmasın [rakiplerinin kalplerine atılan korku ile desteklenmiş olmaksızın]. (TA.) Ve denir: **بَيْنَهُمَا مُنَاكَرَةٌ** İkisinin arasında savaş yahut düşmanlık vardır, (A, TA, *) ve dövüşme. (TA.)

**انكرهُ**
4 **انكرهُ** ذ , (S, A, Msb, K, &c.,) mastar ismi **اِنْكَارٌ**; (Msb, &c.;) ve ↓ **نَكِرَهُ**, (S, A, Msb, K, &c.,) muzârîsi **نَكَرَ** , (L,) yahut diğer fiiller gibi zaman çekimlerini kabul etmez, (IKtt, Msb,) gelecek zamanda kullanılmaz, ne emir ne de nehiyde, (Lth,) mastar ismi **نَكَرٌ** (K) ve **نُكْرٌ** ve **نُكُورٌ** (S, K) ve **نَكِيرٌ**; (K;) ve ↓ **استنكرهُ**; (S, M, A, K;) ve ↓ **تناكرهُ**; (M, K;) aynı mânaya gelir; (S, A, Msb, K, &c.;) yani: O, onu (yani bir şeyi yahut bir işi, IKtt, K) yahut onu (bir adamı, S) görmezden geldi, ondan habersizdi, onu bilmedi, bilemedi, yahut [daha doğrusu] ona aşina değildi; eş anlamlısı **جَهِلَهُ**; (Kr, K;) yahut **عَرَفَهُ**’nin zıddı: (S, * IKtt, Msb:) [ayrıca **نَكَارَةٌ**’ya bak:] ancak bazıları der ki **نَكِرَ**’in anlamı **أَنْكَرَ**’dan daha şiddetlidir: ve bazıları, **نَكِرَ**’in mef’ûlünün zihnin nesnesi olduğunu; **أَنْكَرَ**’ın ise görmenin nesnesi olduğunu söyler: (A, TA:) yahut [bunun tersi böyledir;] **نَكِرَ**’in mef’ûlü görmenin nesnesidir; **أَنْكَرَ**’ın ise zihnin nesnesi: (Kull, s. 81:) [fakat iki şekil de genel olarak ayırt edilmeksizin kullanılmış görünür.] el-A‘şâ der ki,

وَأَنْكَرَتْنِى وَمَا كَانَ الَّذِى نَكِرَتْ
مِنَ الحَوَادِثِ اِلَّا الشَّيْبَ وَالصَّلَعَا

[Ve beni tanımadı; ve tanımadığı hâdiseler, yalnızca ağarma ve başın ön tarafının kellik oluşuydu]. (S, TA.) Ve Kur’ân’da denir, [xi. 73,] **وَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةٌ** ↓ **نَكِرَهُمْ** [Onların ne olduklarını bilmedi ve onlardan bir korku yahut bir çeşit korku duydu]: (TA:) burada **نَكِرَهُمْ**, **أَنْكَرَهُمْ** mânasındadır: (Jel:) yahut mânası **أَنْكَرَ ذٰلِكَ مِنْهُمْ**’dür [aşağıda gelecek olana bak]. (Bd.) ― -b2- **أَنْكَرَهُ** ayrıca, O, onu inkâr etti yahut tanımadı; (L, md. جحد; [ve bu anlam, birincisi gibi, **أَنْكَرَهُ**’ın **عَرفَهُ**’nin zıddı olduğunu söyleyenlerin kastı olabilir;]) [ve böylece ↓ **نَكِرَهُ**; zira] **اِنْكَارٌ**, **جُحُودٌ** ile aynı mânadadır, (S, TA,) ve böylece **نُكْرَانٌ** [ki bu, **نَكِرَهُ**’nin bir mastar ismidir]. (TA.) [Bu mânada iki mef’ûllüdür:] şöyle dersin: **أَنْكَرْتُهُ حَقَّهُ**, mânası: Ona hakkını inkâr ettim yahut tanımadım. (Msb.) Dil ile **اِنْكَار**’ın sebebi, zihin ile **اِنْكَار**’dır; fakat bazen dil, ( **يُنْكِرُ**, ) bir şeyi, onun sureti zihinde hazır olduğu hâlde inkâr eder yahut tanımaz; bu ise yalandır; Kur’ân’daki şu pasajda olduğu gibi, [xvi. 85,] **يَعْرِفُونَ نِعْمَةَ اللّٰهِ ثُمَّ يُنْكِرُونَهَا** [Allah’ın nimetini bilirler; sonra onu inkâr ederler yahut tanımazlar]. (B.) Ayrıca **نَكِيرٌ**’e bak. -A2- Ayrıca, O, onu garip, olağanüstü yahut muhtemel olmayan saydı. (MF, md. **عَجَبٌ**.] ― -b2- [Ayrıca O, onu inkâr etti yahut olumsuzladı. ― -b3- O, ona inanmadı. ― -b4- Ve O, onu hoş görmedi; onu sevmedi; onu kötü, şer, iğrenç yahut çirkin saydı yahut öyle ilan etti; onu men etti: aşağıda gelecek olan ism-i mef’ûl açıklamalarına göre; ve klasik ve modern zamanların yaygın kullanımına göre.] Melekler İbrahim’e geldiğinde ve o, getirdiği eti ellerinin dokunmadığını gördüğünde, onun hakkında denir: **نَكِرَهُمْ**, mânası: **أَنْكَرَ ذٰلِكَ مِنْهُمْ** [Onların bu davranışını kötü saydı yahut hoş görmedi: yahut belki onların bu davranışının ne olduğunu yahut neye delalet ettiğini bilmedi]: ↓ **نَكِرَ** ve **أَنْكَرَ** ve ↓ **استنكر** [sonuncusunun bir örneği için **تَهِمَ** maddesine bak] aynı mânaya gelir. (Bd, xi. 73.) Ve dersin: **أَنْكَرْتُ عَلَيْهِ فِعْلَهُ**, mânası: Onun fiilini ayıpladım yahut kusur buldum ve onu yasakladım; onun fiilini hoş görmedim ve men ettim. (Msb:) [ve onun fiilini hoş görmeme yahut men etmeyi açığa vurdum yahut gösterdim yahut ilan ettim: ve aynı şekilde, eksiltili olarak **أَنْكَرْتُ عَليْهِ**; **فِعْلَهُ** (fiilini) yahut **قَوْلَهُ** (sözünü) yahut benzeri kastedilerek; **عَيَّرَ عَلَيْهِ**’nin **عَيَّرَ عَلَيْهِ فِعْلَهُ** yahut benzeri yerine kullanılması gibi: **نَكِيرٌ**’e bak.] ― -b5- **اِنْكَارٌ** ayrıca, (bir şeyi) değiştirme mânasına gelir [**تَنْكِيرٌ** gibi]: (T, Msb, TA:) yahut **مُنْكَر** olanı değiştirme [burada görünüşe göre “kınanmış” mânasında: **نَكِيرٌ**’e bak; onunla eş anlamlıdır, fakat o basit bir isimdir]. (S, TA.) ― -b6- **مَا أَنْكَرَهُ** Onun kurnazlığı ne kadar büyüktür! hem zekâsı, hilesi ve ileri görüşü; hem de sırf zekâsı yahut mahareti ve bilgisi mânasında. (TA.) Ve **مَا كَانَ أَنْكَرَهُ** Onun kurnazlığı ne kadar büyüktü, vb. (TA.)

**تنكّر**
5 **تنكّر** ذ O, yahut o (şey), kendini değiştirdi yahut dönüştürdü; yahut değişti yahut dönüştü; (S, A, Msb, TA;) bilinmez bir hâle: (S, TA:) [bilinmez bir görünüş aldı: kılık değiştirdi; yahut kılık değiştirmiş oldu:] öfke sebebiyle yüzünde değişti yahut dönüştü; öyle ki onu gören kimse onu tanımadı: (Har, s. 144:) yahut **تَنَكُّرٌ**, kişinin kendini yahut şeyin kendini değiştirmesi yahut dönüştürmesi; yahut değişmesi yahut dönüşmesi; kişinin hoşuna giden bir hâlden hoşlanmadığı bir hâle (geçmesi) demektir. (T, K.) ― -b2- **اِيَّاكَ وَالتَّنَكُّرَ** Kötü huyluluktan sakın. (Mgh.) ― -b3- **تَنَكَّرَ لِى فُلاَنٌ** Falanca kimse, [öfkeden yüzünü bana karşı değiştirip de onu tanımadığım şekilde oldu; yahut] bana asık suratlı bir tarzda rastladı. (A, TA.) [K’de شنف maddesinde **تَنَكَّرَهُ** geçer.]

**تناكرهُ**
6 **تناكرهُ** ذ : 4’ün birinci anlamına bak. ― -b2- **تناكر** O, bilmezlikten geldi. (S, A, K.) ― -b3- **تناكروا** Onlar, karşılıklı düşmanlıkla davrandılar. (TS, A, K.)

**اشتنكرهُ**
10 **اشتنكرهُ** ذ : 4’ün birinci anlamına bak; ayrıca son kısmında da. ― -b2- **اِسْتِنْكَارٌ** ayrıca, kişinin hoş görmediği bir şey yahut bir iş hakkında sorma yahut anlamaya çalışma mânasına gelir; (K, TA;) kişi, soranın ifade ettiği görüşü doğrulamayı yahut yerleştirmeyi hoş görmediğinde, yahut onun görüşünün ifade ettiğine aykırı olmasını hoş görmediğinde. (TA.)

**نَكْرٌ**
**نَكْرٌ** ذ : **نُكْرٌ**’e bak. -A2- Ayrıca **نَكِرٌ**’e de bak.

**نُكْرٌ**
**نُكْرٌ** ذ (S, K) ve ↓ **نَكْرٌ** [fakat birincisi daha yaygındır] ve ↓ **نَكَارَةٌ** (S, A, K) ve ↓ **نَكْرَآءُ** (A, K) Kurnazlık; hem hile ve ileri görüşle karışık zekâ, hem de [sırf] zekâ yahut anlayış keskinliği yahut maharet ve bilgi mânasında; eş anlamlısı **دَهَآءٌ**; (S, A, K;) ve **فِطْنَةٌ**. (A, K.) Ayrıca **نَكُرَ**’a bak. Zekî ve kötü yahut kurnaz bir adam hakkında dersin: **مَا أَشَدَّ نُكْرَهُ**, ve ↓ **نَكْرَهُ** [Onun kurnazlığı, vb., ne kadar şiddetlidir!]. (S.) Ve **فَعَلَهُ مِنْ نُكْرِهِ**, ve ↓ **نَكَارَتِهِ**, Onu, kurnazlığından, vb., yaptı. (TA.) Ve Muâviye’ye dair bir rivayette denmiştir: **اِنِّى لَأَكْرَهُ النَّكَارَةَ فِى الرَّجُلِ** Şüphesiz ben, erkekte kurnazlığı (**الدَّهَآءَ**) sevmem. (TA.) -A2- **نُكْرٌ**, sıfat olarak, bir şeye yahut bir işe uygulanınca: Zor, çetin, meşakkatli yahut şiddetli; bunun gibi ↓ **نُكُرٌ** (M, A, K) ve ↓ **نَكِيرٌ**: (TA:) ve **مُنْكَرٌ** ile aynı mânadadır, ona bak. (S, A, K.)

**نَكَرٌ**
**نَكَرٌ** ذ [görünüşe göre zorluk, çetinlik, meşakkat yahut şiddet;] **نَكُرَ**’dan, **صَعُبَ** mânasında [zor oldu, vb.] bir isimdir. (IKtt, TA.)

**نَكُرٌ**
**نَكُرٌ** ذ : iki yerde **نَكِرٌ**’e bak.

**نَكِرٌ**
**نَكِرٌ** ذ ve ↓ **نَكُرٌ** (S, K) ve ↓ **نُكُرٌ** ve ↓ **مُنْكَرٌ**, (K,) bir adama uygulanan sıfatlar: Kurnazlığa sahip; yahut kurnazlık ve ileri görüşle karışık zekâya sahip; (S, K;) ve [sırf] zekî, yahut maharetli ve bilgili: (K:) ve aynı şekilde, bir kadına uygulanınca, ↓ **نُكُرٌ** (K) ve ↓ **نَكْرٌ** (L, TA [fakat bu muhtemelen ↓ **نُكُرٌ** yerine bir hatadır]) ve ↓ **نَكْرَآءُ**; fakat **أَنْكَرُ** bu mânada bir adama uygulanmaz, (Az, TA,) ve **مُنْكَرَةٌ** da bir kadına uygulanmaz: (TA:) birinci ve ikinci (S, K,) ve üçüncünün (K,) çoğulu **أَنْكَارٌ**: (S, K:) ve sonuncunun çoğulu **مَنَاكِيرُ**: (Sb, S, K:) yahut, erkeklere uygulanınca **مُنْكَرُونَ**; ve diğer şeylere **مَنَاكِيرُ** [ki bu kural dışıdır]. (Az, TA.) ― -b2- Ayrıca, **نَكِرٌ** ve ↓ **نَكُرٌ**: kötü, şer, iğrenç yahut çirkin olanı hoş görmeyen kimse; **أَلَّذِى يُنْكِرُ الْمُنْكَرَ** ile açıklanır: çoğulu yukarıdaki gibidir. (S.)

**نُكُرٌ**
**نُكُرٌ** ذ : **نُكْرٌ**’e ve **مُنْكَرٌ**’a bak. -A2- Ayrıca iki yerde **نَكِرٌ**’e de bak.

**نَكَرَةٌ**
**نَكَرَةٌ** ذ **اِنْكَارٌ**’dan bir isimdir, (K,) onunla eş anlamlıdır, [görünüşe göre (**نَكِرَةٌ** gibi) bir şeyin cehaleti; yahut inkâr; yahut hoş görmeme, yahut benzeri mânasında]. (TK,) **اِنْفَاقٌ**’tan **نَفَقَةٌ** gibi. (K.) Belli bir rivayette denmiştir: **كُنْتَ لِى أَشَدَّ نَكَرَةً**, (TA,) yani **اِنْكَارًا**, (TK,) [Sen bana karşı en çok bilmezlik eden idin, vb.]

**نَكِرَةٌ**
**نَكِرَةٌ** ذ Bir şeyin cehaleti, vb., (**اِنْكَار**); (TA;) **مَعْرِفَةٌ**’nin zıddı; (S, K;) ve böylece ↓ **نَكَارَةٌ**; eş anlamlısı **جَهَالَةٌ**; **فِيهِ نَكَارَةٌ** ibaresinde olduğu gibi [Onda cehalet vardır]. (A.) Ayrıca **نَكَرَةٌ**’ye bak. ― -b2- [**مَعْرِفَةٌ**’nin zıddı olarak, nahivde de bir isme uygulanan bir sıfattır; “belirsiz/nekre” mânasında.]

**نَكْرَآءُ**
**نَكْرَآءُ** ذ : **مُنْكَرٌ**’a bak. ― -b2- Bir musibet: (K:) talihin sertliği yahut şiddeti; (A, TA;) ve ayrıca [onun küçültmesi] **نُكَيْرَآء**. (TA.) -A2- Ayrıca **نُكْرٌ**’e bak. -A3- Ve **نَكِرٌ**’e de bak.

**نَكِيرٌ**
**نَكِيرٌ** ذ **اِنْكَارٌ** ile aynı mânadadır [inkâr mânasında]. (K.) Kur’ân’da denir, xlii. 46. **فَمَا لَكُمْ مِنْ نَكِيرٍ** Ve sizin için günahlarınızı inkâr etme [gücü] yoktur. (Bd, Jel.) Ve denir: **شُتِمَ فُلَانٌ فَمَا كَانَ عِنْدَهُ نَكِيرٌ** [Falanca sövüldü de onda (buna karşı) bir inkâr yoktu]. (A.) ― -b2- [Ayrıca, hoş görmeme, vb., mânasında **اِنْكَارٌ** ile aynı mânadadır: ve bunun izharı. Burada ardından gelenlere bak.] ― -b3- Ayrıca, (bir şeyi) değiştirme mânasında **اِنْكَارٌ** ile aynı mânadadır: (T, Msb, TA:) yahut **مُنْكَر** olanı değiştirme [burada görünüşe göre “kınanmış” mânasında]: (S, TA:) basit bir isimdir. (T, TA.) Kur’ân’daki sözler, [xxii. 43 ve lxvii. 18,] **فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ** şu mânada açıklanır: Benim (onların hâlini) değiştirmem nasıl oldu! (TA:) yahut mânası: onların davranışlarını hoş görmeme ( **اِنْكَارِى عَلَيْهِمْ** )mi, nimeti imtihana, hayatı helâke, mamur hâli yıkım hâline çevirerek, nasıl oldu! (Bd, xxii. 43.) K’nin [bazı] nüshalarında, **نَكِيرَةٌ**’nin [fakat bir yazma nüshada **نَكِيرٌ** buluyorum ve CK’de de böyledir] **تَنَكُّرٌ**’dan, kişinin kendini yahut şeyin kendini değiştirmesi yahut dönüştürmesi; yahut değişmesi yahut dönüşmesi; kişinin hoşuna giden bir hâlden hoşlanmadığı bir hâle (geçmesi) mânasında bir isim olduğu söylenir: fakat T’de farklı bir ifade bulunur: [yukarıya bak.] ve **نكيرة** hiçbir otorite tarafından zikredilmemiştir. (TA.) -A2- Sağlam bir kale. (Sgh, K.) **نُكْرٌ**’e bak. -A3- Ayrıca **مُنْكَرٌ**’a da bak.

**نَكَارَةٌ**
**نَكَارَةٌ** ذ : **نَكِرَةٌ**’ye bak. -A2- Ayrıca **نُكْرٌ**’e de bak.

**أَنْكَرُ**
**أَنْكَرُ** ذ Daha kötü ve en kötü; daha şer ve en şer; daha iğrenç ve en iğrenç; daha çirkin ve en çirkin. Kur’ân’da geçtiği üzere böyle açıklanır. [xxxi. 18,] **اِنّ أَنْكَرَ الْأَصْوَاتِ لَصَوْتُ الحَمِيرِ** [Şüphesiz seslerin en iğrenci, eşeklerin sesidir]. (TA.) ― -b2- Ayrıca **نَكِرٌ**’e bak: ve müennesi **نَكْرَآءُ** için yukarıya bak.

**مُنْكَرٌ**
**مُنْكَرٌ** ذ **مَعْرُوفٌ**’un zıddıdır: (K:) [burada ardından gelen birkaç mânayı içine alan bir açıklama.] ― -b2- [Görmezden gelinmiş yahut bilinmeyen; bunun gibi ↓ **مَنْكُورٌ**, zira **مَنْكُورٌ**, **مَجْهُولٌ** ile eş anlamlıdır [**أَنْكَرَهُ**’ın Kr tarafından ve K’de açıklandığı fiilin ism-i mef’ûlü]; (TA;) ve ↓ **مُسْتَنْكَرٌ** da aynı mânaya gelir. (L.) **مُنْكَرٌ**’un çoğulları için **نَكِرٌ**’e bak. ― -b3- [İnkâr edilmiş yahut tanınmamış. (Fiile bak.) ― -b4- Garip, olağanüstü yahut muhtemel olmayan sayılmış. (Yine fiile bak.)] ― -b5- Sağlam akıllarca hoş görülmeyen yahut men edilen herhangi bir fiil; yahut akıl tarafından kötü, şer, nefret edilen, iğrenç, çirkin, yakışıksız, çirkin görünümlü yahut korkunç sayılan yahut öyle ilan edilen; yahut şeriat tarafından, zihin onu öyle sayma hususunda düşündüğü için, öyle hükmedilen: ve Kur’ân’da ix. 113’te [ve başka yerlerde] bu şekilde kullanılır: (B, TA:) yahut şeriat tarafından kötü, şer, nefret edilen, iğrenç yahut çirkin diye hükmedilen, yasaklanan, ve şeriatça hoş görülmeyen, sevilmeyen yahut nefret edilen her şey: (TA:) Allah tarafından onaylanmayan, kabul edilmeyen yahut kabul olunmayan bir söz yahut fiil: (KT:) yakışıksız, edepsiz yahut uygunsuz. (KL.) **مَعْرُوفٌ**’a bak, **عُرْفٌ** maddesinde. **مُنْكَرٌ** ve ↓ **نُكْرٌ** ve ↓ **نُكُرٌ** (S, A, Msb, K) ve ↓ **نَكْرَآءُ** (S, Msb K) hepsi eş anlamlıdır, (S, A, Msb, K,) [ve bir isim niteliğinin baskın olduğu sıfatlar olarak kullanılır,] kötü, şer, nefret edilen, iğrenç, çirkin, yakışıksız, çirkin görünümlü yahut korkunç, [ve ürkütücü,] bir şey yahut iş [yahut fiil yahut söz yahut nitelik, vb.] mânasında: (Msb:) [bu mânada çoğulu **مُنْكَرَاتٌ** ve **مَنَاكِيرُ**’dur; aşağıda görüleceği üzere:] ↓ **نُكْرٌ**, **عُرْفٌ**’un zıddıdır [ki o, **مَعْرُوفٌ** ile eş anlamlıdır]. (TA.) Dersin: **فِيهِمُ الْمَعْرُوفُ وَالْمُنْكَرُ**, ve **العُرْفُ والنُّكْرُ**, [Onlarda iyi ve kötü huylar vardır.] Ve **هُمْ يَرْكَبُونَ الْمُنْكَرَاتِ**, ve **المَنَاكِيرَ**, [Onlar kötü, şer, iğrenç yahut çirkin fiilleri işlerler.] (A.) Ve Kur’ân’da denir, [xviii. 73,] **لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا** [Şüphesiz sen kötü, şer, iğrenç yahut çirkin bir şey yaptın]. (S.) -A2- İki melekten birinin adı; diğerinin adı **نَكِيرٌ**’dir; (S;) kabirlerde [ölüleri] sorgulayan iki (melek)tir. (ISd, K.) -A3- Ayrıca **نَكِرٌ**’e de bak.

**مَنْكُورٌ**
**مَنْكُورٌ** ذ : **مُنْكَرٌ**’un birinci anlamına bak. Çoğulu **مَنَاكِيرُ**’dur, [ki bu aynı zamanda **مُنْكَرٌ**’un da bir çoğuludur,] Sb’ye göre; o, bunu zikreder; çünkü kaideye göre bu sınıftan bir tekilin çoğulu, müzekker için **و** ve **ن** eklenerek, müennes için **ا** ve **ت** eklenerek yapılır. (Abu-l-Hasan, TA.)

**خَرَجَ مُتَنَكِّرًّا**
**خَرَجَ مُتَنَكِّرًّا** ذ O, kılık değiştirmiş olarak çıktı; yahut dış görünüşte yahut giyim hâlinde değişmiş olarak. (TA.)

**مُسْتَنْكَرٌ**
**مُسْتَنْكَرٌ** ذ : **مُنْكَرٌ**’un birinci anlamına bak.

**طَرِيقٌ يَنْكُورٌ**
**طَرِيقٌ يَنْكُورٌ** ذ Yanlış yönde bir yol yahut patika. (S, K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

نَكِرَ
نَكِرَ A ( n. ac. نُكْر 3 ,  نَكَر 4 ,  نَكِيْر 25 ,  نُكُوْر 27 ),
a.  Was ignorant of.

b.  Misunderstood, mistook; misjudged.

c.  Disapproved; repudiated, rejected; condemned; disacknowledged, negatived, disavowed, ignored; disbelieved.

d.  ( n. ac. نَكِيْر 25 ), Changed.

نَكُرَ
نَكُرَ U ( n. ac. نَكَاْرَة 22t ),
a.  Was arduous.

b.  Was ignorant.

c.  Was astute.

نَكَّرَ
نَكَّرَ II ,
a.  Disguised; disfigured.

b.  Left vague, undefined, indeterminate.

نَاْكَرَ
نَاْكَرَ III ,
a.  Strove, fought with; disputed with.

أَنْكَرَ
أَنْكَرَ IV ,
a.  see 1 (a) , ( b ), ( c ).

d.  [ acc. &  'Ala ], Disliked, objected to ... in; blamed for; mistrusted in.

e.  [ 'Ala ], Displeased.

تَنَكَّرَ
تَنَكَّرَ V ,
a.  Became unrecognizable; disguised himself.

b.  [ La ], Showed antipathy to.

تَنَاْكَرَ
تَنَاْكَرَ VI ,
a.  see I (a) .

b.  Behaved as strangers.

c.  Feigned ignorance.

d.  see III .

اِسْتَنْكَرَ
اِسْتَنْكَرَ X ,
a.  see I (a) .

b.  Asked of.

c.  Disapproved.

نَكْر
نَكْر 1 ,
a.  see 2 (a) , ( b ) &  نَكِر 5 .

نِكْر
نِكْر 2 ,
a.  Acuteness; astuteness; guile.

b.  Forecast, foresight.

نُكْر
نُكْر 3 ,
a.  see 2 (a) ,

b.  .

c.  Painful, disagreeable.

d.  Unknown.

نَكَر
نَكَر 4 ,
a.  Hardness, arduousness.

نَكَرَة
نَكَرَة 4t ,
a.  Denial; negation.

b.  Refusal; rejection.

c.  Disapprobation, disapproval.

d.  Ignorance.

نَكِر
نَكِر 5 , ( pl. أَنْكَاْر 38 ),
a.  Acute, crafty; astute.

نَكِرَة
نَكِرَة 5t ,
a.  Indefinite, indeterminate.

b.  see 4t (d) .

c.  Misfortune.

d.  Blood; discharge, flux, isue.

نَكُر
نَكُر 6 ,
a.  see 5 .

نُكُر
نُكُر 10 ,
a.  see 3 (c) ,  نَكِر 5 &  نَكْرَآءُ 42 ( e ).

أَنْكَرُ
أَنْكَرُ 14 ,
a.  Worse; worst.

نَكَاْرَة
نَكَاْرَة 22t ,
a.  see 2 (a) , ( b ) &  نَكَرَة 4t ( d ).

نَكِيْر
نَكِيْر 25 ,
a.  see 4t (a) , ( b ), ( c ).

d.  Impregnable ( fortress ).

e.  Disagreeable, invidious, objectionable.

f.  Corrupt, degenerate.

g.  One of the angels of death.

نُكْرَاْن
نُكْرَاْن 35 ,
a.  Denial, disavowal; retraction.

b.  Ingratitude.

أَنْكَاْر
أَنْكَاْر 38 ,
a.  see 5 .

نَوَاْكِرُ
نَوَاْكِرُ 41 ,
a.  Hardships.

نَكْرَآءُ
نَكْرَآءُ 42 ,
a.  see 2 (a) , ( b ) &  نَكِر 5 .

d.  Misfortune, accident.

e.  Evil.

مَنَاْكِيْرُ
مَنَاْكِيْرُ 65 ,
a.  Bad actions, abominations.

نَكڤرَ
N. P. نَكڤرَ I ,
a.  Uncertain, misleading ( road ).

b.  see N. P. أَنْكَرَ IV ( a ).

نَكَّرَ
N. P. نَكَّرَ II ,
a.  Indefinite, indeterminate; vague; general.

أَنْكَرَ
N. Ag. أَنْكَرَ IV ,
a.  Mistrustful, incredulous.

أَنْكَرَ
N. P. أَنْكَرَ IV ,
a.  Unknown; ignored.

b.  Denied.

c.  Disapproved; forbidden, unlawful; iniquitous.

d.  ( pl. مَنَاْكِيْرُ 65 ),  see 5 .

e.  Strange, improbable.

f.  see 25 (g) .

g.  see 42 (e) .

أَنْكَرَ
N. Ac. أَنْكَرَ IV ,
a.  see 4t .

تَنَكَّرَ
N. Ac. تَنَكَّرَ V ,
a.  Disguise; incognito.

b.  Change into a lower state.

اِسْتَنْكَرَ
N. P. اِسْتَنْكَرَ X ,
a.  see N.P. أَنْكَرَ IV ( a ).

b.  Absurd.

مُنْكَرَات
مُنْكَرَات
a.  Iniquities.

يَنْكُوْر
يَنْكُوْر
a.  see N. P. نَكڤرَ I ( a ).

مُتَنَكِّرًا
مُتَنَكِّرًا
a.  Disguised, incognito.

نَاكِر الجَمِيْل
نَاكِر الجَمِيْل
a.  Ungrateful, thankless.

مَا أَنْكَرَهُ
مَا أَنْكَرَهُ
a.  How astute is he!

##### Türkçe

**نَكِرَ**
**نَكِرَ** A ( n. ac. **نُكْر** 3 ,  **نَكَر** 4 ,  **نَكِيْر** 25 ,  **نُكُوْر** 27 ),
a.  ...den habersizdi; ...ı tanımadı.

b.  Yanlış anladı, karıştırdı; yanlış hüküm verdi.

c.  Hoş görmedi; reddetti, geri çevirdi; kınadı; tanımazlıktan geldi, olumsuzladı, inkâr etti, görmezden geldi; inanmadı.

d.  ( n. ac. **نَكِيْر** 25 ), Değişti.

**نَكُرَ**
**نَكُرَ** U ( n. ac. **نَكَاْرَة** 22t ),
a.  Çetin oldu.

b.  Habersiz oldu.

c.  Kurnaz oldu.

**نَكَّرَ**
**نَكَّرَ** II ,
a.  Kılık değiştirdi; çirkinleştirdi.

b.  Muğlak bıraktı, tanımsız bıraktı, belirsiz bıraktı.

**نَاْكَرَ**
**نَاْكَرَ** III ,
a.  Çabaladı, savaştı; ...ile çekişti.

**أَنْكَرَ**
**أَنْكَرَ** IV ,
a.  bk. 1 (a) , ( b ), ( c ).

d.  [ acc. &  'Ala ], ...de ...ı sevmedi, ...e itiraz etti; ...den dolayı ayıpladı; ...de güvensiz buldu.

e.  [ 'Ala ], ...e hoşnutsuz oldu.

**تَنَكَّرَ**
**تَنَكَّرَ** V ,
a.  Tanınmaz oldu; kendini gizledi (kılık değiştirdi).

b.  [ La ], ...e karşı antipati gösterdi.

**تَنَاْكَرَ**
**تَنَاْكَرَ** VI ,
a.  bk. I (a) .

b.  Yabancılar gibi davrandı.

c.  Bilmezlikten geldi.

d.  bk. III .

**اِسْتَنْكَرَ**
**اِسْتَنْكَرَ** X ,
a.  bk. I (a) .

b.  ...hakkında sordu.

c.  Hoş görmedi.

**نَكْر**
**نَكْر** 1 ,
a.  bk. 2 (a) , ( b ) &  **نَكِر** 5 .

**نِكْر**
**نِكْر** 2 ,
a.  Keskinlik; kurnazlık; hile.

b.  Öngörü, ileri görüş.

**نُكْر**
**نُكْر** 3 ,
a.  bk. 2 (a) ,

b.  .

c.  Acı verici, nahoş.

d.  Bilinmeyen.

**نَكَر**
**نَكَر** 4 ,
a.  Sertlik, çetinlik.

**نَكَرَة**
**نَكَرَة** 4t ,
a.  İnkâr; olumsuzlama.

b.  Reddetme; geri çevirme.

c.  Hoş görmeme, hoşnutsuzluk.

d.  Habersizlik.

**نَكِر**
**نَكِر** 5 , ( pl. **أَنْكَاْر** 38 ),
a.  Keskin, hilekâr; kurnaz.

**نَكِرَة**
**نَكِرَة** 5t ,
a.  Belirsiz, belirlenmemiş.

b.  bk. 4t (d) .

c.  Musibet.

d.  Kan; akıntı, akma, sızıntı.

**نَكُر**
**نَكُر** 6 ,
a.  bk. 5 .

**نُكُر**
**نُكُر** 10 ,
a.  bk. 3 (c) ,  **نَكِر** 5 &  **نَكْرَآءُ** 42 ( e ).

**أَنْكَرُ**
**أَنْكَرُ** 14 ,
a.  Daha kötü; en kötü.

**نَكَاْرَة**
**نَكَاْرَة** 22t ,
a.  bk. 2 (a) , ( b ) &  **نَكَرَة** 4t ( d ).

**نَكِيْر**
**نَكِيْر** 25 ,
a.  bk. 4t (a) , ( b ), ( c ).

d.  Zaptedilemez (kale).

e.  Nahoş, kindar, itiraz edilir.

f.  Bozuk, yozlaşmış.

g.  Ölüm meleklerinden biri.

**نُكْرَاْن**
**نُكْرَاْن** 35 ,
a.  İnkâr, reddediş; geri alma.

b.  Nankörlük.

**أَنْكَاْر**
**أَنْكَاْر** 38 ,
a.  bk. 5 .

**نَوَاْكِرُ**
**نَوَاْكِرُ** 41 ,
a.  Sıkıntılar.

**نَكْرَآءُ**
**نَكْرَآءُ** 42 ,
a.  bk. 2 (a) , ( b ) &  **نَكِر** 5 .

d.  Musibet, kaza.

e.  Kötülük.

**مَنَاْكِيْرُ**
**مَنَاْكِيْرُ** 65 ,
a.  Kötü fiiller, iğrençlikler.

**نَكڤرَ**
N. P. **نَكڤرَ** I ,
a.  Belirsiz, şaşırtıcı (yol).

b.  bk. N. P. **أَنْكَرَ** IV ( a ).

**نَكَّرَ**
N. P. **نَكَّرَ** II ,
a.  Belirsiz, belirlenmemiş; muğlak; genel.

**أَنْكَرَ**
N. Ag. **أَنْكَرَ** IV ,
a.  Güvensiz, inanmaz.

**أَنْكَرَ**
N. P. **أَنْكَرَ** IV ,
a.  Bilinmeyen; görmezden gelinen.

b.  İnkâr edilen.

c.  Hoş görülmeyen; yasak, haram; zulüm olan.

d.  ( pl. **مَنَاْكِيْرُ** 65 ),  bk. 5 .

e.  Garip, ihtimal dışı.

f.  bk. 25 (g) .

g.  bk. 42 (e) .

**أَنْكَرَ**
N. Ac. **أَنْكَرَ** IV ,
a.  bk. 4t .

**تَنَكَّرَ**
N. Ac. **تَنَكَّرَ** V ,
a.  Kılık değiştirme; gizli kimlik.

b.  Daha aşağı bir hâle dönüşme.

**اِسْتَنْكَرَ**
N. P. **اِسْتَنْكَرَ** X ,
a.  bk. N.P. **أَنْكَرَ** IV ( a ).

b.  Saçma.

**مُنْكَرَات**
**مُنْكَرَات**
a.  Zulümler.

**يَنْكُوْر**
**يَنْكُوْر**
a.  bk. N. P. **نَكڤرَ** I ( a ).

**مُتَنَكِّرًا**
**مُتَنَكِّرًا**
a.  Kılık değiştirmiş, gizli kimlikle.

**نَاكِر الجَمِيْل**
**نَاكِر الجَمِيْل**
a.  Nankör, şükretmez.

**مَا أَنْكَرَهُ**
**مَا أَنْكَرَهُ**
a.  Ne kadar kurnazdır o!

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B1/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

نكر
نَكِرَ - يَنْكَرُ - نَكِيْر - نُكْر - أَنْكَر - أَنْكَرَ - يُنْكِرُ - مُنْكِر - مُنْكِرُوْن - مُنْكَر - نَكَّرَ - يُنَكِّرُ
نَكِرَ - يَنْكَرُ + كائن + شيئاً: يرفضه ولا يَتَحَمَّلُه: يأبى الاعتراف بصوابه أو أنه حقيقي أو مقبول: تقدم له قضية أو شيء ليتعرف عليها على أنها حقيقة وصحيحة، فلا يقبل بها ويرفضها لأنها لا تتوافق مع ما كان يعتقد أنه حقيقة وممكن القبول
نَكِيْر: اسم فاعل مبالغة صفة مشبهة على وزن " فعيل " من " نَكِرَ - يَنْكَرُ ": كثير النكر: الفرد الذي نكر قضية أو شيئاً بشدة : الذي يرفض بشدة ولا يقبل ولا يعترف ولا يتحمل (التبعات - الحقيقة - الآخرين)
نُكْر: اسم مفعول مبالغة على وزن " فُعْل ": وهو كذلك بمعنى مفعول: شيء مرفوض لا يحتمل ولا يقبل
أَنْكَرُ: اسم تفضيل من " نُكْر ": أكثر " نُكْراً ": شيء مرفوض وغير محتمل ولا يقبل، وذلك بشكل أكبر من "النُّكْر"
أَنْكَرَ - يُنْكِرُ + كائن + شيئاً: على وزن " أفعلَ " من " نَكِرَ - يَنْكَرُ " : يجعله " يَنْكَرُ " يجعل نفسه " تَنْكَرُ ": أو يجعل الآخرين " يَنْكَرون ": تقدم له قضية أو شيء ليتعرف عليها على أنها حقيقة وصحيحة، فيتعرف عليها فعلاً أنها حقيقة وصحيحة، ومع ذلك، لا يقبل بها ويرفضها: أي يجعل نفسه تظهر عدم القبول والاقتناع، وذلك لأنها لا تتوافق مع ما كان يظن أنه حقيقة وممكن القبول، أو ما يوافق هواه
مُنْكِر: اسم فاعل صفة مشبهة من " أَنْكَرَ - يُنْكِرُ ": الذي يرفض قبول صواب أمر أو تحمل قضية
مُنْكِرُوْن: جمع " مُنْكِر "
مُنْكَر: اسم مفعول صفة مشبهة من " أَنْكَرَ - يُنْكِرُ ": الشيء المرفوض الذي لا يقبله الناس لأنه لا يوافق ما اعتادوا عليه أنه صواب ومقبول: أي قضية أو شيء غير مقبول بل ومرفوض، إما بأمر الله، أو الرسل أو المصلحين أو أهل الشورى أو الأعراف من الناس
نَكَّرَ - يُنَكِّرُ: على وزن " فَعَّلَ " من " نَكِرَ - يَنْكَرُ ": حعله " يَنْكَرُ " على وجه التكرار والشدة: جعله غير  مقبول ولا يتوافق مع ما يعتقده أنه حق أو صواب: يقوم بتغيير معالم قضية أو شيء لتصبح صعبة التعرف عليها وقبولها على أنها حقيقة وصحيحة
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " عدم التعرف على معلومة وعدم قبول صوابها، وذلك لجهل أو نسيان أو هوى أو غرض" وهي:
جَحَدَ - يَجْحَدُ، جَهِلَ - يَجْهَلُ، نَكِرَ - يَنْكَرُ، كَفَرَ - يَكْفُرُ، نَسِيَ - يَنْسَى، كَنَد - يَكْنُدُ
نَكَرَ- نكرهم
 	﴿فَلَمَّا رَأَى أَيْدِيَهُمْ لَا تَصِلُ إِلَيْهِ نَكِرَهُمْ وَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةً قَالُوا لَا تَخَفْ إِنَّا أُرْسِلْنَا إِلَى قَوْمِ لُوطٍ (70)﴾ هود
نًكْرا
 ﴿وكأين من قرية عتت عن أمر ربها ورسله فحاسبناها حسابا شديدا وعذبناها عذابا نكرا (8)﴾ الطلاق ﴿قال أما من ظلم فسوف نعذبه ثم يرد إلى ربه فيعذبه عذابا نكرا (87)﴾ الكهف
 	﴿فانطلقا حتى إذا لقيا غلاما فقتله قال أقتلت نفسا زكية بغير نفس لقد جئت شيئا نكرا (74)﴾ الكهف ﴿فتول عنهم يوم يدع الداعي إلى شيء نكر(6)﴾ القمر
نَكير
 ﴿وكذب الذين من قبلهم وما بلغوا معشار ما آتيناهم فكذبوا رسلي فكيف كان نكير(45)﴾ سبأ ﴿ولقد كذب الذين من قبلهم فكيف كان نكير(18)﴾ الملك
 	﴿وأصحاب مدين وكذب موسى فأمليت للكافرين ثم أخذتهم فكيف كان نكير(44)﴾ الحج ﴿ثم أخذت الذين كفروا فكيف كان نكير(26)﴾ فاطر
 	﴿استجيبوا لربكم من قبل أن يأتي يوم لا مرد له من الله ما لكم من ملجإ يومئذ وما لكم من نكير(47)﴾ الشورى
أَنْكَرً
 ﴿واقصد في مشيك واغضض من صوتك إن أنكر الأصوات لصوت الحمير(19)﴾ لقمان
أنكر - ينكر
 ﴿ويريكم آياته فأي آيات الله تنكرون (81)﴾ غافر ﴿يعرفون نعمة الله ثم ينكرونها وأكثرهم الكافرون(83)﴾ النحل
 	﴿والذين آتيناهم الكتاب يفرحون بما أنزل إليك ومن الأحزاب من ينكر بعضه قل إنما أمرت أن أعبد الله ولا أشرك به إليه أدعو وإليه مآب(36)﴾ الرعد
مًنْكِر - منكرون
 ﴿وجاء إخوة يوسف فدخلوا عليه فعرفهم وهم له منكرون (58) ؤ﴾ يوسف
 	﴿إلهكم إله واحد فالذين لا يؤمنون بالآخرة قلوبهم منكرة وهم مستكبرون(22)﴾ النحل
 	﴿وهذا ذكر مبارك أنزلناه أفأنتم له منكرون (50)﴾ الأنبياء
يعرف ثم ينكر	﴿يعرفون نعمة الله ثم ينكرونها وأكثرهم الكافرون(83)﴾ النحل ﴿أم لم يعرفوا رسولهم فهم له منكرون(69)﴾ المؤمنون
مًنْكَر - مًنْكَرون
المنكر
المنكر﴿وإذا تتلى عليهم آياتنا بينات تعرف في وجوه الذين كفروا المنكر يكادون يسطون بالذين يتلون عليهم آياتنا قل أفأنبئكم بشر من ذلكم النار وعدها الله الذين كفروا وبئس المصير(72)﴾ الحج ﴿أئنكم لتأتون الرجال وتقطعون السبيل وتأتون في ناديكم المنكر فما كان جواب قومه إلا أن قالوا ائتنا بعذاب الله إن كنت من الصادقين(29)﴾ العنكبوت
 	﴿إن الله يأمر بالعدل والإحسان وإيتاء ذي القربى وينهى عن الفحشاء والمنكر والبغي يعظكم لعلكم تذكرون(90)﴾ النحل ﴿ياأيها الذين آمنوا لا تتبعوا خطوات الشيطان ومن يتبع خطوات الشيطان فإنه يأمر بالفحشاء والمنكر ولولا فضل الله عليكم ورحمته ما زكا منكم من أحد أبدا ولكن الله يزكي من يشاء والله سميع عليم(21)﴾ النور
 	﴿اتل ما أوحي إليك من الكتاب وأقم الصلاة إن الصلاة تنهى عن الفحشاء والمنكر ولذكر الله أكبر والله يعلم ما تصنعون(45)﴾ العنكبوت
 	﴿يابني أقم الصلاة وأمر بالمعروف وانه عن المنكر واصبر على ما أصابك إن ذلك من عزم الأمور(17)﴾ لقمان ﴿الذين أخرجوا من ديارهم بغير حق إلا أن يقولوا ربنا الله ولولا دفع الله الناس بعضهم ببعض لهدمت صوامع وبيع وصلوات ومساجد يذكر فيها اسم الله كثيرا ولينصرن الله من ينصره إن الله لقوي عزيز(40) الذين إن مكناهم في الأرضأقاموا الصلاة وآتوا الزكاة وأمروا بالمعروف ونهوا عن المنكر ولله عاقبة الأمور(41)﴾ الحج
 	﴿المنافقون والمنافقات بعضهم من بعض يأمرون بالمنكر وينهون عن المعروف ويقبضون أيديهم نسوا الله فنسيهم إن المنافقين هم الفاسقون(67)﴾ التوبة ﴿والمؤمنون والمؤمنات بعضهم أولياء بعض يأمرون بالمعروف وينهون عن المنكر ويقيمون الصلاة ويؤتون الزكاة ويطيعون الله ورسوله أولئك سيرحمهم الله إن الله عزيز حكيم(71)﴾ التوبة
 	﴿إن الله اشترى من المؤمنين أنفسهم وأموالهم بأن لهم الجنة يقاتلون في سبيل الله فيقتلون ويقتلون وعدا عليه حقا في التوراة والإنجيل والقرآن ومن أوفى بعهده من الله فاستبشروا ببيعكم الذي بايعتم به وذلك هو الفوز العظيم(111)التائبون العابدون الحامدون السائحون الراكعون الساجدون الآمرون بالمعروف والناهون عن المنكر والحافظون لحدود الله وبشر المؤمنين(112)﴾ التوبة
 	﴿ولتكن منكم أمة يدعون إلى الخير ويأمرون بالمعروف وينهون عن المنكر وأولئك هم المفلحون(104)﴾ آل عمران ﴿ليسوا سواء من أهل الكتاب أمة قائمة يتلون آيات الله آناء الليل وهم يسجدون (113) يؤمنون بالله واليوم الآخر ويأمرون بالمعروف وينهون عن المنكرويسارعون في الخيرات وأولئك من الصالحين(114)﴾ آل عمران
 	﴿كنتم خير أمة أخرجت للناس تأمرون بالمعروف وتنهون عن المنكر وتؤمنون بالله ولو آمن أهل الكتاب لكان خيرا لهم منهم المؤمنون وأكثرهم الفاسقون(110)﴾ } آل عمران ﴿ليسوا سواء من أهل الكتاب أمة قائمة يتلون آيات الله آناء الليل وهم يسجدون (113) يؤمنون بالله واليوم الآخر ويأمرون بالمعروف وينهون عن المنكرويسارعون في الخيرات وأولئك من الصالحين(114)﴾ آل عمران
 	﴿الذين يتبعون الرسول النبي الأمي الذي يجدونه مكتوبا عندهم في التوراة والإنجيل يأمرهم بالمعروف وينهاهم عن المنكر ويحل لهم الطيبات ويحرم عليهم الخبائث ويضع عنهم إصرهم والأغلال التي كانت عليهم فالذين آمنوا به وعزروه ونصروه واتبعوا النور الذي أنزل معه أولئك هم المفلحون(157)﴾ الأعراف
منكر
منكر﴿الذين يظاهرون منكم من نسائهم ما هن أمهاتهم إن أمهاتهم إلا اللائي ولدنهم وإنهم ليقولون منكرا من القول وزوراوإن الله لعفو غفور(2)﴾ المجادلة ﴿كانوا لا يتناهون عن منكر فعلوه لبئس ما كانوا يفعلون(79)﴾ المائدة
قوم منكرون	﴿قال إنكم قوم منكرون (62)﴾ الحجر ﴿إذ دخلوا عليه فقالوا سلاما قال سلام قوم منكرون(25)﴾ الذاريات
نَكَّر - نكروا
 ﴿قال نكروا لها عرشها ننظر أتهتدي أم تكون من الذين لا يهتدون(41)﴾ النمل
مختار الصحاح
● [نكر] ن ك ر: النَّكِرةُ ضد المعرفة وقد نَكِرهُ بالكسر نُكْرا و نُكُوراً بضم النون فيهما و أَنْكَرَهُ و اسْتَنْكَرَهُ كله بمعنى و نَكَّرهُ فَتَنَكَّرَ أي غيَّره فتغير إلى مجهول و المُنْكَرُ واحد المَنَاكِيرِ و النَّكِيرُ و الإنكارُ تغيير المُنكر و مُنْكَرٌ و نَكِيرٌ اسما ملكين و النُّكْرُ المُنْكر ومنه قوله تعالى ﴿لقد جِئتَ شيئا نُكرا﴾ وقد يُحرك مثل عُسْر و عُسُر و الإنكارُ الجحود
الراغب
نكر
- الإنكار ضد العرفان. يقال: أنكرت كذا، ونكرت، وأصله أن يرد على القلب ما لا يتصوره، وذلك ضرب من الجهل. قال تعالى: }فلما رأى أيديهم لا تصل إليه نكرهم﴿[هود/70]،﴾فدخلوا عليه فعرفهم وهم له منكرون﴿[يوسف/58] وقد يستعمل ذلك فيما ينكر باللسان، وسبب الإنكار باللسان هو الإنكار بالقلب لكن ربما ينكر اللسان الشيء وصورته في القلب حاصلة، ويكون في ذلك كاذبا. وعلى ذلك قوله تعالى:﴾يعرفون نعمة الله ثم ينكرونها﴿[النحل/83]،﴾فهم له منكرون﴿[المؤمنون/69]،﴾فأي آيات الله تنكرون﴿[غافر/81] والمنكر: كل فعل تحكم العقول الصحيحة بقبحه، أو تتوقف في استقباحه واستحسانه العقول، فتحكم بقبحه الشريعة، وإلى ذلك قصد بقوله:﴾الآمرون بالمعروف والناهون عن المنكر﴿[التوبة/112]،﴾كانوا لا يتناهون عن منكر فعلوه﴿[المائدة/79]،﴾وينهون عن المنكر﴿[آل عمران /104]،﴾وتأتون في ناديكم المنكر﴿[العنكبوت/29] وتنكير الشيء من حيث المعنى جعله بحيث لا يعرف. قال تعالى:﴾نكروا لها عرشها﴿[النمل/41] وتعريفه جعله بحيث يعرف. واستعمال ذلك في عبارة النحويين هو أن يجعل الاسم على صيغة مخصوصة، ونكرت على فلان وأنكرت: إذا فعلت به فعلا يردعه. قال تعالى:﴾فكيف كان نكير﴿[الملك/18] أي: إنكاري. والنكر: الدهاء والأمر الصعب الذي لا يعرف، وقد نكر نكارة (قال السرقسطي: ونكر نكارة ونكرا، وأنكر فهو نكر ومنكر: إذا صار داهيا. ونكرت: لا يتصرف تصرف الأفعال. الأفعال 3/124 - 125)، قال تعالى:﴾يوم يدع الداع إلى شيء نكر{ [القمر/6]. وفي الحديث: (إذا وضع الميت في القبر أتاه ملكان منكر ونكير) (الحديث عن أنس بن مالك أن رسول الله قال: (إن العبد إذا وضع في قبره وتولى عنه أصحابه - وإنه ليسمع قرع نعالهم - أتاه ملكان فيقعدانه... ) الحديث أخرجه البخاري 3/232 باب في عذاب القبر؛ ومسلم برقم (2870). وللترمذي - وهي رواية المؤلف -: (إذا قبر الميت أتاه ملكان أسودان أزرقان، يقال أحدهما: المنكر، والآخر: النكير... ) الحديث بطوله أخرجه في عذاب القبر، وقال: حديث حسن غريب (انظر عارضة الأحوذي 4/291) ؛ وابن حبان برقم (780) )، واستعيرت المناكرة للمحاربة.
ملخص اللسان
1.     النُّكْرُ والنَّكْراءُ: الدَّهاءُ والفِطنة.ورجل نَكِرٌ ونَكُرٌ  ونُكُرٌ ومُنْكَرٌ من قوم مَناكِير: دَاهٍ فَطِنٌ؛وامرأَة نَكرٌ، ولم يقولوا مُنْكَرَةٌ ،امرأَة نَكْراء ورجل مُنْكرٌ دَاهٍ،والنَّكارَةُ: الدَّهاء، وكذلك النُّكْرُ، بالضم.يقال للرجل إِذا كان فَطِناً مُنْكَراً: ما أَشدّ نُكْرَه ونَكْرَه أَيضاً،
2.     والإِنْكارُ: الجُحُودُ.
3.  والمُناكَرَةُ: المُحارَبَةُ. وناكَرَهُ أَي  قاتَلَهُ لأَن كل واحد من المتحاربين يُناكِرُ الآخر أَي يُداهِيه ويُخادِعُه. يقال: فلان يُناكِرُ فلاناً. وبينهما مُناكَرَةٌ أَي مُعاداة  وقِتالٌ.
4.     وقوله تعالى: أَنْكَرَ الأَصواتِ لَصَوْتُ الحمير؛ قال: أَقبح الأَصوات.
5.     والنُّكْرُ والنُّكُرُ الأَمر الشديد.نَكُرَ الأَمر، بالضم، أَي صَعُبَ واشتَدَّ
6.  والنَّكِرَةُ إِنكارك الشيء،وهو نقيض المعرفة. والنَّكِرَةُ: خلاف المعرفة.ونَكِرَ الأَمرَ نَكِيراً  وأَنْكَرَه إِنْكاراً ونُكْراً: جهله؛ويقال: أَنْكَرْتُ الشيء وأَنا  أُنْكِرُه إِنكاراً ونَكِرْتُه مثله؛وفي التنزيل العزيز: نَكِرَهُمْ وأَوْجَسَ منهم خِيفَةً؛ولا  يستعمل نَكِرَ في غابر ولا أَمْرٍ ولا نهي.نَكِرْتُ الرجلَ،  بالكسر،نُكْراً ونُكُوراً وأَنْكَرْتُه واسْتَنْكَرْتُه كله بمعنى. ابن سيده:واسْتَنْكَرَه وتَناكَرَه، كلاهما:كنَكِرَه.
7.     والإِنْكارُ: الاستفهام عما يُنْكِرُه، وذلك إِذا أَنْكَرْتَ أَن  تُثْبِتَ رَأْيَ السائل على ما ذَكَرَ، أَو تُنْكِرَ أَن يكون رأْيه على خلاف ما ذكر،
8.     والاسْتِنْكارُ استفهامك أَمراً تُنْكِرُه،
9.     واللازمُ من فَعْلِ النُّكْرِ  المُنْكَرِ نَكُرَ نَكارَةً.والمُنْكَرُ من الأَمر: خلاف المعروف، وقد تكرر في الحديث الإِنْكارُ  والمُنْكَرُ، وهو ضد المعروف، وكلُّ ما قبحه الشرع وحَرَّمَهُ وكرهه، فهو  مُنْكَرٌ، ونَكِرَه يَنْكَرُه نَكَراً، فهو مَنْكُورٌ، واسْتَنْكَرَه فهو  مُسْتَنْكَرٌ، والجمع مَناكِيرُ؛
10.                        والتَّنَكُّرُ: التَّغَيُّرُ عن حالٍ تَسُرُّكَ إِلى حال  تَكْرَهُها منه. والنَّكِيرُ: اسم الإِنْكارِ الذي معناه التغيير. وفي  التنزيل العزيز: فكيف كان نَكِيري؛ أَي إِنكاري. وقد نَكَّرَه فتَنَكَّرَ  أَي غَيَّرَه فتَغَيَّرَ إِلى مجهولٍ. والنَّكِيرُ والإِنكارُ: تغيير  المُنْكَرِ.
11.                        والنَّكِرَةُ: ما يخرج من الحُوَلاءِ والخُراجِ من دَمٍ أَو  قَيْحٍ كالصَّدِيد، وكذلك من الزَّحِيرِ. يقال: أُسْهِلَ فلانٌ نَكِرةً  ودَماً، وليس له فِعْلٌ مشتق.
12.                        والتَّناكُرُ: التَّجاهُلُ.
13.                        وطريقٌ يَنْكُورٌ: على غير قَصْدٍ.
14.                        ومُنْكَرٌ ونَكِيرٌ: اسما ملَكَينِ
لسان العرب
● - نكر: النُّكْرُ والنَّكْراءُ: الدَّهاءُ والفِطنة. ورجل نَكِرٌ ونَكُرٌ  ونُكُرٌ ومُنْكَرٌ من قوم مَناكِير: دَاهٍ فَطِنٌ؛ حكاه سيبويه. قال ابن  جني: قلت لأَبي عليّ في هذا ونحوه: أَفتقول إِنّ هذا لأَنه قد جاء عنهم  مُفْعِلٌ ومِفْعالٌ في معنى واحد كثيراً، نحو مُذْكِرٍ ومِذْكارٍ  ومُؤْنِثٍ ومِئْناثٍ ومُحْمِق ومِحْماقٍ وغير ذلك، فصار جمع أَحدهما كجمع صاحبه،  فإِذا جَمَعَ مُحْمِقاً فكأَنه جمع مِحْماقاً، وكذلك مَسَمٌّ ومَسامّ،  كما أَن قولهم دِرْعٌ دِلاصٌ وأَدْرُعٌ دِلاصٌ وناقة هِجانٌ ونوقٌ هِجانٌ  كُسِّرَ فيه فِعالٌ على فِعالٍ من حيث كان فِعالٌ وفَعِيلٌ أُختين،  كلتاهما من ذوات الثلاثة، وفيه زائدة مَدَّة ثالثة، فكما كَسَّرُوا فَعِيلاً  على فِعالٍ نحو ظريف وظراف وشريف وشراف، كذلك كَسَّرُوا فِعالاً على فِعال  فقالوا درع دِلاصٌ وأَدْرُعٌ دِلاصٌ، وكذلك نظائره؟ فقال أَبو عليّ: فلست  أَدفع ذلك ولا آباه. وامرأَة نَكرٌ، ولم يقولوا مُنْكَرَةٌ ولا غيرها من  تلك اللغات. التهذيب: امرأَة نَكْراء ورجل مُنْكرٌ دَاهٍ، ولا يقال  للرجل أَنْكَرُ بهذا المعنى. قال أَبو منصور: ويقال فلان ذو نَكْراءَ إِذا  كان داهِياً عاقلاً. وجماعة المُنْكَرِ من الرجال: مُنْكَرُونَ، ومن غير  ذلك يجمع أَيضاً بالمناكير؛ وقال الأُقيبل القيني:  مُسْتَقْبِلاً صُحُفاً تدْمى طَوابِعُها،  وفي الصَّحائِفِ حَيَّاتٌ مَناكِيرُ  والإِنْكارُ: الجُحُودُ. والمُناكَرَةُ: المُحارَبَةُ. وناكَرَهُ أَي  قاتَلَهُ لأَن كل واحد من المتحاربين يُناكِرُ الآخر أَي يُداهِيه  ويُخادِعُه. يقال: فلان يُناكِرُ فلاناً. وبينهما مُناكَرَةٌ أَي مُعاداة  وقِتالٌ. وقال أَبو سفيان بن حرب: إِن محمداً لم يُناكِرْ أَحداً إِلا كانت معه  الأَهوالُ أَي لم يحارب إِلا كان منصوراً بالرُّعْبِ.  وقوله تعالى: أَنْكَرَ الأَصواتِ لَصَوْتُ الحمير؛ قال: أَقبح الأَصوات.  ابن سيده: والنُّكْرُ والنُّكُرُ الأَمر الشديد. الليث: الدَّهاءُ  والنُّكْرُ نعت للأَمر الشديد والرجل الداهي، تقول: فَعَلَه من نُكْرِه  ونَكارَتِه. وفي حديث معاوية، رضي الله عنه: إِني لأَكْرَهُ النَّكارَةَ في  الرجل، يعني الدَّهاءَ. والنَّكارَةُ: الدَّهاء، وكذلك النُّكْرُ، بالضم.  يقال للرجل إِذا كان فَطِناً مُنْكَراً: ما أَشدّ نُكْرَه ونَكْرَه أَيضاً،  بالفتح. وقد نَكُرَ الأَمر، بالضم، أَي صَعُبَ واشتَدَّ. وفي حديث أَبي  وائل وذكر أَبا موسى فقال: ما كان أَنْكَرَه أَي أَدْهاهُ، من النُّكْرِ،  بالضم، وهو الدَّهاءُ والأَمر المُنْكَرُ.  وفي حديث بعضهم:  (* قوله« وفي حديث بعضهم» عبارة النهاية: وفي حديث عمر  بن عبد العزيز) كنتَ لي أَشَدَّ نَكَرَةٍ؛ النكرة، بالتحريك: الاسم من  الإِنْكارِ كالنَّفَقَةِ من الإِنفاق، قال: والنَّكِرَةُ إِنكارك الشيء،  وهو نقيض المعرفة. والنَّكِرَةُ: خلاف المعرفة. ونَكِرَ الأَمرَ نَكِيراً  وأَنْكَرَه إِنْكاراً ونُكْراً: جهله؛ عن كراع. قال ابن سيده: والصحيح أَن  الإِنكار المصدر والنُّكْر الاسم. ويقال: أَنْكَرْتُ الشيء وأَنا  أُنْكِرُه إِنكاراً ونَكِرْتُه مثله؛ قال الأَعشى:  وأَنْكَرَتْني، وما كان الذي نَكِرَتْ  من الحوادثِ إِلا الشَّيْبَ والصَّلَعا  وفي التنزيل العزيز: نَكِرَهُمْ وأَوْجَسَ منهم خِيفَةً؛ الليث: ولا  يستعمل نَكِرَ في غابر ولا أَمْرٍ ولا نهي. الجوهري: نَكِرْتُ الرجلَ،  بالكسر، نُكْراً ونُكُوراً وأَنْكَرْتُه واسْتَنْكَرْتُه كله بمعنى. ابن سيده:  واسْتَنْكَرَه وتَناكَرَه، كلاهما: كنَكِرَه. قال: ومن كلام ابن جني:  الذي رأَى الأَخفشُ في البَطِيِّ من أَن المُبْقاةَ إِنما هي الياءُ  الأُولى حَسَنٌ لأَنك لا تَتَناكَرُ الياءَ الأُولى إِذا كان الوزن قابلاً لها.  والإِنْكارُ: الاستفهام عما يُنْكِرُه، وذلك إِذا أَنْكَرْتَ أَن  تُثْبِتَ رَأْيَ السائل على ما ذَكَرَ، أَو تُنْكِرَ أَن يكون رأْيه على خلاف  ما ذكر، وذلك كقوله: ضربتُ زيداً، فتقول مُنْكِراً لقوله: أَزَيْدَنِيهِ؟  ومررتُ بزيد، فتوقل: أَزَيْدِنِيهِ؟ ويقول: جاءني زيد، فتقول:  أَزَيْدُنِيه؟ قال سيبويه: صارت هذه الزيادة عَلَماً لهذا المعنى كعَلمِ  النَّدْبَةِ، قال: وتحركت النون لأَنها كانت ساكنة ولا يسكن حرفان. التهذيب:  والاسْتِنْكارُ استفهامك أَمراً تُنْكِرُه، واللازمُ من فَعْلِ النُّكْرِ  المُنْكَرِ نَكُرَ نَكارَةً.  والمُنْكَرُ من الأَمر: خلاف المعروف، وقد تكرر في الحديث الإِنْكارُ  والمُنْكَرُ، وهو ضد المعروف، وكلُّ ما قبحه الشرع وحَرَّمَهُ وكرهه، فهو  مُنْكَرٌ، ونَكِرَه يَنْكَرُه نَكَراً، فهو مَنْكُورٌ، واسْتَنْكَرَه فهو  مُسْتَنْكَرٌ، والجمع مَناكِيرُ؛ عن سيبويه. قال أَبو الحسن: وإِنما  أَذكُرُ مثل هذا الجمع لأَن حكم مثله أَن الجمع بالواو والنون في المذكر  وبالأَلف والتاء في المؤنث. والنُّكْرُ والنَّكْراءُ، ممدود: المُنْكَرُ. وفي  التنزيل العزيز: لقد جئت شيئاً نُكْراً، قال: وقد يحرك مثل عُسْرٍ  وعُسُرٍ؛ قال الشاعر الأَسْوَدُ بنُ يَعْفُرَ:  أَتَوْني فلم أَرْضَ ما بَيَّتُوا،  وكانوا أَتَوْني بِشيءٍ نُكُرْ  لأُنْكِحَ أَيِّمَهُمْ مُنْذِراً،  وهل يُنْكحُ العبدَ حُرٌّ لِحُرّْ؟  ورجل نَكُرٌ ونَكِرٌ أَي داهٍ مُنْكَرٌ، وكذلك الذي يُنْكِرُ  المُنْكَرَ، وجمعهما أَنْكارٌ، مثل عَضُدٍ وأَعْضادٍ وكَبِدٍ وأَكباد.  والتَّنَكُّرُ: التَّغَيُّرُ، زاد التهذيب: عن حالٍ تَسُرُّكَ إِلى حال  تَكْرَهُها منه. والنَّكِيرُ: اسم الإِنْكارِ الذي معناه التغيير. وفي  التنزيل العزيز: فكيف كان نَكِيري؛ أَي إِنكاري. وقد نَكَّرَه فتَنَكَّرَ  أَي غَيَّرَه فتَغَيَّرَ إِلى مجهولٍ. والنَّكِيرُ والإِنكارُ: تغيير  المُنْكَرِ. والنَّكِرَةُ: ما يخرج من الحُوَلاءِ والخُراجِ من دَمٍ أَو  قَيْحٍ كالصَّدِيد، وكذلك من الزَّحِيرِ. يقال: أُسْهِلَ فلانٌ نَكِرةً  ودَماً، وليس له فِعْلٌ مشتق.  والتَّناكُرُ: التَّجاهُلُ. وطريقٌ يَنْكُورٌ: على غير قَصْدٍ.  ومُنْكَرٌ ونَكِيرٌ: اسما ملَكَينِ، مُفْعَلٌ وفَعيلٌ؛ قال ابن سيده:  مُنْكَرٌ ونَكِيرٌ فَتَّانا القبور. وناكُورٌ: اسم. وابن نُكْرَةَ: رجل من  تَيْمٍ كان من مُدْرِكي الخيلِ السوابق؛ عن ابن الأَعرابي. وبنو  نُكْرَةَ: بطن من العرب.
مقاييس اللغة:
(نكر) النون والكاف والراء أصلٌ صحيح يدلُّ على خلاف المعرفة التي يَسكُن إليها القَلب. ونَكِرَ الشَّيءَ وأنكَره: لم يَقْبَلْه قلبُه ولم يعترِفْ به لسانُه. قال:
وأنكرَتْنِي وما كانَ الَّذِي نَكِرَتْ *** مِنَ الحوادثِ إلاَّ الشَّيبَ والصَّلَعا([9])
والباب كلُّه راجعٌ إلى هذا. فالنُّكْر: الدَّهْي. والنَّكْراء: الأمر الصعب الشَّديد. ونَكُرَ الأمرُ نَكَارةً. والإنكار: خِلاف الاعتراف. والتنكُّر: التَّنقُّل من حالٍ تَسُرُّ([10]) إلى أخرى تُكْرَه. ويقولون لما يخرج من الحُِوَلاءِ([11]) [من([12])] دمٍ وما أشبهه: نَكِرَة.
القاموس المحيط:
النَّكْرُ والنَّكارَةُ والنَّكْراءُ والنُّكْرُ، بالضم الدَّهاءُ، والفطْنَةُ. رجُلٌ نَكرٌ، كفَرِحٍ ونَدُسٍ وجُنُبٍ، من أنْكارٍ ومُنْكَرٌ، كمُكْرَمٍ للفاعِلِ، من مَناكِيرَ. وامرأةٌ نُكُرٌ، بضمتينِ. والنُّكْرُ، بالضم بضمَّتينِ المُنْكَرُ، كالنَّكْراءِ، والأَمْرُ الشديدُ. والنَّكِرَةُ خِلافُ المَعْرِفَةِ، وما يَخْرُجُ من الحُوَلاءِ والخُرَاجِ من دَمٍ أو قَيْحٍ، وكذلكَ من الزحيرِ، يقالُ أسْهَلَ فُلانٌ نَكِرَةً، ومالَهُ فِعْلٌ مُشْتَقٌّ. ونُكْرَةُ بنُ لُكَيْزٍ، بالضم، وعَمْرُو بنُ مالِكٍ، وابْنُه يَحْيَى، وحَفيدُهُ مالِكُ بنُ يَحْيَى، ويَعْقوبُ بنُ إبراهيمَ، وأخُوهُ أحمدُ بنُ إبراهيمَ، وابنُ أخيهِ عبدُ اللهِ بنُ أحمدَ، وأبو سَعيدٍ، وخِداشٌ النُّكْرِيُّونَ محدِّثونَ.
واسْتَمْشَى فُلانٌ نَكراءَ، أي: لَوْناً مما يُسْهِلُهُ عِندَ شُرْبِ الدَّواءِ. ونَكُرَ الأَمْرُ، ككَرُمَ: صَعُبَ.
وطَريقٌ يَنْكورٌ: على غيرِ قَصْدٍ. وتَناكَرَ: تَجاهَلَ، القومُ: تَعادَوْا. ونَكِرَ فُلانٌ الأَمْرَ، كفَرِحَ، نَكَراً، محركةً، ونُكْراً ونُكوراً، بضمهما، ونَكيراً.وأنْكَرَهُ واسْتَنْكَرَهُ وتَناكَرَهُ: جَهِلَهُ.والمُنْكَرُ: ضِدٌّ المَعْروفِ.والنَّكْراءُ: الداهِيَةُ. ومُنْكَرٌ ونَكيرٌ: فَتَّانَا القُبُورِ. والاسْتِنْكارُ: اسْتِفْهامُكَ أمْراً تُنْكِرُهُ.
والنَّكَرَةُ، بالتحريك: اسمٌ من الإِنْكارِ، كالنَّفَقَةِ من الإِنْفاقِ. وسَمَيْفَعُ بنُ ناكُورٍ: ذُو الكَلاعِ الأَصْغَرُ. وحِصْنٌ نَكيرٌ، كأَميرٍ: حَصينٌ. والنَّكيرُ أيضاً: الإِنْكارُ. والمُناكَرَةُ: المُقاتَلَةُ، المُحارَبَةُ.
والتَّنَكُّرُ: التَّغَيُّرُ عن حالٍ تَسُرُّكَ إلى حالٍ تَكْرَهُها، والاسمُ: النَّكيرَةُ.
تاج العروس:
نكر
النَّكْرُ والنَّكارَةُ والنّكْراءُ بالفتح في الكُلِّ والنُّكْرُ بالضّمّ : الدَّهاءُ والفِطْنَةُ يقال للرجل إذا كان فَطِناً مُنْكَراً : ما أَشدَّ نَكْرَهُ ونُكْرَه بالفتح والضّمّ ومن ذلك حديث معاوية : إنِّي لأَكْرَهُ النَّكارَةَ في الرّجُل أَي الدهاءَ . رَجُلٌ نَكرٌ كفَرِحٍ ونَدُسٍ وجُنُبٍ : داهٍ مُنْكَر من قومٍ أَنْكارٍ مثل عَضُد وأَعضادٍ وكبد وأَكباد . رجلٌ مُنْكَرٌ كمُكْرَم أَي بفتح الرَّاءِ للفاعل : داهٍ فَطِنٌ ولا يُقال للرجل : أَنْكَرُ بهذا المعنى من قومٍ مناكيرَ حكاه سيبويه قال ابنُ جِنّي : قلتُ لأَبي عليٍّ في هذا ونحوِه : أَفنقول إنَّ هذا لأَنَّه قد جاء عنهم مُفْعِلٌ ومِفعال في معنى واحدٍ كثيراً نحو مُذْكِر ومِذْكار ومُؤْنِث ومِئْناث ومُحْمِق ومِحْماق ونحو ذلك فصار جمع أَحدِهما كجَمع صاحِبِه فإذا جَمَعَ مُحْمِقاً فكّأَنَّه جَمَعَ مِحْماقاً ؟ فقال أبو عليّ : فلستُ أَدْفَعُ ذلك ولا آباهُ . قال الأَزْهَرِيّ : وجماعة المُنْكَرِ من الرِّجال مُنْكَرُونَ ومن غير ذلك يُجْمَع أَيضاً بالمناكير وقال الأُقَيْبِل القَيْنِيّ :
مُسْتَقْبِلاً صُحُفاً تَدْمَى طَوابِعُها ... وفي الصّحائفِ حَيّاتٌ مَناكِيرُ والنُّكْرُ بالضّمِّ وبضَمَّتين : المُنْكَرْ كالنَّكْراءِ ممدوداً وفي التَّنزيل العزيز " لَقَدْ جِئْتَ شَيْئاً نُكْراً " وقد يُحَرَّك مثل عُسْرٍ وعُسُرٍ قال الأَسودُ بنُ يَعفُر :
أَتَوْني فلَمْ أَرْضَ ما بَيَّتوا ... وكانوا أَتَوْني بشيءٍ نُكُرْ
لأُنْكِحَ أَيِّمَهم مُنْذِراً ... وهل يُنْكِحُ العبدَ حُرٌّ لحُرّْ قال ابن سِيدَه : النُّكْرُ والنُّكُر : الأَمر الشَّديدُ قال الليث : الدهاءُ والنُّكْرُ نَعْتٌ للأَمر الشَّديد والرَّجل الدّاهي تقولُ : فَعَلَه من نُكْرِه ونَكارَتِه . وفي حديث أَبي وائل وذَكَر أَبا موسى فقال : ما كان أَنْكَرَه أَي أَدْهاهُ من النُّكْر وهو الدَّهاءُ والأَمر المُنْكَر
والنَّكرَةُ : إنكارُكَ الشَّيءَ وهو : خلافُ المَعرِفَة والنَّكِرَةُ : ما يخرُجُ من الحُوَلاءِ والخُراجِ من دمٍ أَو قَيْحٍ كالصَّديد وكذلك من الزّحير يقال : أَسْهَلَ فلانٌ نَكِرَةً ودَماً وما لَهُ فِعْلٌ مُشتقّ . ونُكْرةُ بنُ لُكَيْز بن أَفْصى بن عبد القيس بالضّمّ أَبو قبيلة قال ابن الكلبيّ : كلُّ ما في بني أَسَد من الأَسماء نُكْرَة بالنون وذكر ابن ماكولا جماعةً منهم في الجاهليَّة نقله الحافظ وعمرو بن مالك صَدوقٌ سَمِعَ أَبا الجَوْزاءِ . وابنُه يحيى حديثه عند التِّرْمِذِيّ وكان حَمّادُ بنُ زَيد يرميه بالكذب . وحفيدُه مالكُ بن يحيى رَوى عن أَبيه كنيتُه أَبو غَسّان جَرَّحَه ابنُ حِبّان ويعقوب بن إبراهيم الدَّورَقيّ الحافظ وأخوه أَحمد بن إبراهيم أبو عبد الله الحافظ وابن أَخيه الضّمير راجع إلى يعقوب ولو قال وابنُه عبدُ الله بن أَحمد كانَ أَحْسَنَ سمعَ عبدُ الله هذا عمرَو بن مَرزوق وطبقتَه وأَبو سعيد سمعَ ابنَ جُرَيْح وخِداشٌ حدَّثَ عنه جَهيرُ بن يزيد النُّكْرِيُّونَ مُحَدِّثون . وفاتَه : أَبانٌ النُّكْريّ حدَّث عن ابن جُرَيْج وعنه عُمَرُ بنُ يونُس اليماميّ ذكره الأَمير ومَكِّيُّ بنُ عَبْدانَ بن محمّد بن بَكرِ بن مُسلِم الحافظ النَّيْسابورِيّ النُّكْرِيّ قال ابنُ نُقْطَة : كنتُ أَظُنُّه مَنسوباً إلى جَدِّه بَكْر بن مُسلِم ثمَّ رأَيتُه مَضبوطاً بخطِّ أَبي عامِر العَبْدَرِيّ بالنُّون وقد صحَّحَ عليها ثلاث مرَّاتٍ . وقال لي رفيقنا ابن هلالة : إنَّه منسوبٌ إلى نُكْر بالنُّون قريةٍ بنَيْسابورَ . واستَمْشى فُلانٌ نَكْراءَ بالفتح ممدوداً كما ضبطَه الصَّاغانِيّ بخطِّه أَي لَوناً ممّا يُسْهِلُه عندَ شُرْبِ الدَّواءِ . كذا في التكملة .ونَكُرَ الأَمْرُ كَكَرُمَ نَكارَةً فهو نَكيرٌ : صَعُبَ واشتدَّ نُكْرُه . والاسم النَّكَر مُحَرَّكَةً قاله ابن القطّاع . وطَريقٌ يَنْكورٌ بتقديم التَّحْتِيَّة على النُّون أَي على غير قصدٍ . وتَنَاكَرَ : تَجاهَلَ كما في الأَساس تَناكَرَ القومُ : تَعادَوا فهم مُتناكِرون كما في التكملة والأَساس . ونَكِرَ فلانٌ الأَمرَ كَفَرِحَ نَكَراً مُحَرَّكَةً ونُكْراً ونُكُوراً بضَمِّهما ونَكيراً كأَمير وأَنْكَرَه إنكاراً واسْتَنْكَرَه وتَناكَرَه إذا جهِلَه عن كُراع . قال ابن سِيدَه : والصَّحيح أَنَّ الإنكارَ المَصدر والنُّكْر الاسم ويقال : أَنْكَرْت الشَّيْءَ وأَنا أُنْكِرُه إنكاراً ونَكِرْتُه مثلُه قال الأَعشى :
وأَنْكَرَتْنِي وما كانَ الّذي نَكِرَتْ ... منَ الحَوادِثِ إلاّ الشَّيْبَ والصَّلَعا
وفي التَّنزيل العزيز " نَكِرَهُم وأَوْجَسَ منهُم خِيفَةً " قال الليث : ولا يُستعمَل نَكِرَ في غابرٍ ولا أَمْرٍ ولا نَهْيٍ . وقال ابن القطّاع : ونَكِرْتُ الشَّيْءَ وأَنْكَرْتُه ضِدُّ عَرَفْتُه إلاّ أَنَّ نَكِرْت لا يتصَرَّف تصَرُّفَ الأَفعالِ . وقال ابن سِيده : واسْتَنْكَرَه وتَناكَرَه كلاهما كَنَكِرَهُ . وفي الأَساس : وقيل : نَكِرَ أَبلَغُ من أَنْكَرَ وقيل : نَكِرَ بالقلبِ . وأَنْكَرَ بالعينِ . وفي البصائر : وقد يستعمل ذلك مُنكِراً باللسان الإنكارَ بالقلب لكن ربّما يُنْكِرُ اللسانُ الشيءَ وصورتُه في القلبِ حاضِرَةٌ ويكون ذلك كاذباً وعلى هذا قولُه تعالى : " يَعرِفونَ نِعْمَةَ اللهِ ثُمَّ يُنْكِرونَها " . وفي اللسان : ونَكِرَه يَنْكَرُه نَكْرَاً فهو مَنْكُورٌ واسْتَنْكَرَه فهو مُستَنْكَرٌ والجمع مَناكير عن سيبويه قال أبو الحسن : وإنما أذكر مثل هذا الجمعَ لأنَّ حكم مثله أن يُجمَع بالواو والنون في المذكَّر وبالألف والتاء في المؤنَّث . والمُنْكَر : ضدّ المَعروف وكلّ ما قَبَّحه الشَّرعُ وحرَّمه وكَرِهَه فهو مُنكَر . وفي البصائر : المُنكَر : كلُّ فعلٍ تَحْكُم العقولُ الصحيحةُ بقُبْحه أو تتوَقَّفُ في استِقْباحِه العقولُ فتحكُم الشريعةُ بقُبْحِه ومن هذا قَوْلُهُ تَعالى : " الآمِرونَ بالمَعروفِ والنَّاهونَ عن المُنكَر " قلتُ : ومن ذلك قَوْلُهُ تَعالى : " وتأَتونَ في ناديكُمُ المُنْكَر " . يقال : أصابَتْهم من الدَّهر نَكْرَاء النَّكْراء ممدوداً : الدَّاهيةُ والشِّدَّة . ومُنكَرٌ ونَكيرٌ كمُحسِن وكَريم اسما مَلَكَيْن . وقال ابنُ سِيدَه : هما فَنَّانا القَبور . والاسْتِنْكارُ : استفِهامُك أمراً تُنكِره . والإنْكار : الاستفهامُ عمَّا يُنْكره وذلك إذا أَنْكَرتَ أن تُثبِتَ رأيَ السائل على ما ذكر أو تُنكِر أن يكون رأيُه على خلاف ما ذُكر . في حديث بعضهم : كنتَ لي أشدَّ نَكَرَةً . النَّكَرَة بالتحريك : اسمٌ من الإنكار كالنَّفَقَةِ من الإنفاق . وسَمَيْفَع كَسَفَرْجل ابن ناكور بن عمرو بن يُغْفِر بن يزيد بن النُّعمان هو ذو الكَلاع الأصغر الحِميَرِيّ كتب إليه النبي صلّى الله عليه وسلَّم مع جَرير بن عَبْد الله وقُتل مع معاوية وابنه شُرَحْبيل بن سَمَيْفَع قُتل يوم الجارود . وحِصنٌ نَكيرٌ كأَمير : حَصين نقله الصَّاغانِيّ . والنَّكير أيضاً : الإنكار أي هو اسمُ الإنكار الذي معناه التَّغيير وبه فُسِّر قَوْلُهُ تَعالى : " فكيفَ كان نَكير " أي إنْكاري ويقال : شُتِم فلانٌ فما كان عنده نَكيرٌ . والمُناكَرَة : المُقاتَلة والمُحارَبة وناكَرَه : قاتَله لأنّ كلَّ واحدٍ من المتحاربين يُناكِرُ الآخرَ أي يُداهيه ويُخادعه . وبينهما مُناكرةٌ أي مُعاداةٌ وقتال . وقال أبو سفيان بن حربٍ : إنَّ محمداً لم يُناكِرْ أحداً إلاّ كانت معه الأهوال . أي لم يحارِب إلاّ كان مَنْصُوراً بالرُّعب . والتَّنَكُّر : التَّغَيُّر زاد الأَزْهَرِيّ : عن حالٍ تَسُرُّك إلى حالٍ تكرهها منه والاسمُ النَّكيرَة هكذا في سائر النخ وصوابُه على ما في التهذيب بعد قوله : تَكْرَهُها منه ما نصُّه : والنَّكيرُ اسم الإنكار الذي معناه التَّغيير وقد نَكَّرَه فَتَنَكَّر أي غيَّره فَتَغَيَّر إلى مجهول . وأما النَّكيرة الذي ذكره المصنّف فلم يَذْكُره أحدٌ من الأئمة وقد تصَحَّف عليه . ومِمّا يُسْتَدْرَك عليه : امرأةٌ نَكِرٌ ولم يقولوا : مُنْكَرَة . وقال الأَزْهَرِيّ : امرأةٌ نَكْرَاءٌ : داهِيَةٌ عاقِلَة ولا يقال للرجل : أَنْكَر بهذا المعنى . والإنْكار : الجُحود كالنُّكْران بالضمّ . والمُناكَرة : المُخادعة والمُراوَغة . وأَنْكَر الأصوات : أَقْبَحها . وبه فُسِّرت الآية . والنَّكارَة بالفتح : الجَهالَة . وما أَنْكَره : ما أَدْهَاه . وأمرٌ نَكيرٌ كأَمير : شديدٌ صَعْب . والمَنْكور : المَجهول . والنُّكْر : ضِدّ العُرْف . وهم يَرْكَبون المُنْكَرات . وخرجَ مُتَنَكِّراً : مُغيِّراً هَيْئَته . وَتَنَكَّر لي فلانٌ : لَقيني لِقاءً بَشِعَاً . ونَكْرَاءُ الدَّهرِ : شِدَّته . ورجلٌ نَكِرٌ ونَكُرٌ ككَتِف ونَدُسٍ : يُنكِرُ المُنكَر وجمعهما أَنْكَارٌ . والنَّكير والإنْكار : تغيير المُنكَر . ونَكَّرَ الشيءَ من حيثُ المعنى : جعله بحيثُ لا يُعرَف قال تعالى : " نَكِّروا لها عَرْشَها " . وابنُ
نُكْرَة بالضمّ رجلٌ من تَيْمٍ كان من مُدركي الخَيلِ السّوابِق عن ابْن الأَعْرابِيّ . قلت : هو أُهبان بن نُكرَة من تَيْمِ الرِّباب وأما الذي في بني أسد فإنّه نُكْرَة بن نَوْفَل بن الصَّيداء بن عمرو بن قُعَيْن بن الحارث بن ثعلبة بن دُودان بن أسد ومنهم قَيْسُ بن مُسهِر النُّكْرِيّ من شيعةِ الحُسين بن عليّ رضي الله عنهما . ونُكْرَةُ : قريةٌ بنَيْسابور منها مَكّيّ بن عَبْدَان الذي تقدّم ذِكرُه عن ابنِ نُقطة . واليَنْكير : جبلٌ طويلٌ لبني قُشَيْر . وناكور بفتح الكاف : مدينةٌ بالهند ومنها الشيخ حَميدُ الدين الصُّوفي النّاكوريّ الملقَّب بسُلطان التاركين من قدماء الشيوخ . والبَكَرات : موضعٌ قال امرؤُ القيس : ْرَة بالضمّ رجلٌ من تَيْمٍ كان من مُدركي الخَيلِ السّوابِق عن ابْن الأَعْرابِيّ . قلت : هو أُهبان بن نُكرَة من تَيْمِ الرِّباب وأما الذي في بني أسد فإنّه نُكْرَة بن نَوْفَل بن الصَّيداء بن عمرو بن قُعَيْن بن الحارث بن ثعلبة بن دُودان بن أسد ومنهم قَيْسُ بن مُسهِر النُّكْرِيّ من شيعةِ الحُسين بن عليّ رضي الله عنهما . ونُكْرَةُ : قريةٌ بنَيْسابور منها مَكّيّ بن عَبْدَان الذي تقدّم ذِكرُه عن ابنِ نُقطة . واليَنْكير : جبلٌ طويلٌ لبني قُشَيْر . وناكور بفتح الكاف : مدينةٌ بالهند ومنها الشيخ حَميدُ الدين الصُّوفي النّاكوريّ الملقَّب بسُلطان التاركين من قدماء الشيوخ . والبَكَرات : موضعٌ قال امرؤُ القيس :
غَشِيتُ دِيارَ الحَيِّ بالبَكَرات ... فعارِمَةٍ فبُرْقَهِ العِيَرات

_Türkçe çeviri henüz yok_
