# نكش (ن-ك-ش) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B4
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%83%D8%B4

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ن - ك - ش
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B4/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الكاف والشين والنون معهما
ن ك ش مستعمل فقط نكش: النَّكْشُ: شبه الأتي على الشيء، والفراغ منه. نَكَشْته ونكَشْتُ منه، أي: أتيت عليه، وفرغت منه.
واسْتَنْكَشَ، أي: اسْتنهد.

##### Türkçe

**الكاف** ve **الشين** ve **النون** bunlarla birlikte

**ن ك ش** yalnızca kullanılmıştır: **نكش**: **النَّكْشُ**: bir şey üzerine gelmeye ve ondan boşalmaya benzer. Onu **نَكَشْته** ve ondan **نكَشْتُ منه**; yani: onun üzerine geldim ve ondan boşaldım.

Ve **اسْتَنْكَشَ**, yani: **اسْتنهد**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B4/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

نَكَشْتُ البئرَ أنْكِشُها بالكسر، أي نَزَفْتُها. ومنه قولهم: فلانٌ بحرٌ لا يُنْكَشُ، وعنده شجاعةٌ لا تُنْكَشُ. وقال بعضهم: أتوا على عشب فنَكَشوهُ، أي أفنَوه.

##### Türkçe

**نَكَشْتُ** **البئرَ**: onu kesre ile **أنْكِشُها** (diye) (yaptım); yani onu **نَزَفْتُها** (yaptım). Bundan (dolayı) onların sözü: Falan kimse bir denizdir, **لا يُنْكَشُ**; ve onun yanında bir yiğitlik vardır, **لا تُنْكَشُ**. Bazıları dedi ki: Bir otun üzerine geldiler de onu **فنَكَشوهُ**; yani onu **أفنَوه** (yaptılar).

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B4/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ك ش ن
كنش ، نكش : ( مستعملان ) .
نكش : قال الليث : النّكْشُ : الأتْيُ على الشيءِ والفَراَغُ منه ، تقولُ : انتهوا إلى عُشْبٍ فنَكَشُوهُ أي أَتَوْا عليه وحَفَرُواَ بئراً فما نَكشُوا منها بَعدُ أي ما فَرَغُوا منها .
وقال أبو منصور : لم يجوِّد الليث في تفسير النكش .
وقال غيره : النكشُ : أنْ يُسْتَقَى من البئر حتى تُنْزَحَ .
وروى أبو عبيد عن الأموي أنه قال : هذه بئرٌ ما تُنْكَشُ أي ما تُنزْحُ .
قال وقال رجلٌ من قريش في عليِّ بن أبي طالب : عنده شَجاعَةٌ لا تُنْكشُ .
كنش : ( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : الكنْشُ : أَنْ يَأْخذَ الرَّجُلُ المِسْوَاكَ فَيُليِّنَ رأْسَهُ بعد خُشُونَتِهِ ، يقال : قد كَنَشَهُ بعد خُشُونَةٍ .
قال : والكنْشُ : فَتْلُ الأكْسيَة .

##### Türkçe

ك ش ن
**كنش** , **نكش** : (ikisi de kullanılmıştır).

**نكش** : Leys dedi: **النّكْشُ**: bir şeyin üzerine gelmek ve ondan boşalmak; dersin ki: bir ota vardılar da onu **نَكَشُوهُ**, yani onun üzerine geldiler; ve bir kuyu kazdılar da ondan henüz **نَكشُوا** etmediler, yani ondan boşalmadılar.

Ebû Mansûr dedi: Leys, **النكش**’in tefsirinde iyi yapmadı.

Başkası dedi: **النكشُ**: kuyudan, boşaltılıncaya kadar su çekilmesidir.

Ebû Ubeyd, Emevî’den rivayet etti ki o dedi: Bu, bir kuyudur ki **تُنْكَشُ** edilmez; yani boşaltılmaz.

Dedi ki: Kureyş’ten bir adam, Ali b. Ebî Tâlib hakkında dedi: Onun yanında bir yiğitlik vardır ki **تُنْكشُ** edilmez.

**كنش** : (Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den): **الكنْشُ**: erkeğin misvakı alıp, sertliğinden sonra başını yumuşatmasıdır; denilir ki: bir sertlikten sonra onu **كَنَشَهُ** etti.

Dedi: ve **الكنْشُ**: örtüleri bükmektir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B4/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب النون والكاف وما يثلثهما)
(نكل)  النون والكاف واللام أصلٌ صحيح يدلُّ على مَنعٍ وامتناع، وإليه يرجع فروعه. ونَكَل عنه نُكولاً يَنكِل. وأصل ذلك النِّكْل: القَيْد، وجمعه أنكال، لأنَّه يَنْكُل: أي يَمنَع. والنِّكْل: حديدة اللِّجام. وهو ناكلٌ عن الأمور: ضعيفٌ عنها. وقال ابن دُريد: رماه [اللهُ بنُكْلِهِ وبِنُكلَةٍ، أي رماه بما([1])] ينكِّله.
ومن الباب نَكَّلت به تنكيلاً، ونَكَّلت به نَكالاً، وهو ذلك القياس، ومعناه أنّه فَعَل به ما يمنَعُه من المعاودة ويمنع غيرَه من إتيانِ مثلِ صَنيعِه. وهذا أجْوَدُ الوجهين. ويقال: المَنْكَل: الشَّيء الذي ينكِّل بالإنسان. قال:
* وارْمِ عَلَى أقفائِهِمْ بمَنْكَلِ([2]) *
فأمَّا الحديث: "إنّ الله تعالى يحبُّ النَّكَلَ على النَّكَل"، فإنَّ تفسيره في الحديث أنَّه الرّجل القويُّ المجرَّب، على الفرس القويّ المجرَّب. وهذا للتَّفسير الذي جاء فيه، وليس هو من الأصل الذي ذكرناه.
(نكه)  النون والكاف والهاء كلمةٌ واحدة، وهي نَكْهةُ الإنسان. واستَنكَهْتُه: تشمَّمْتُ رِيحَ فمِه. ويقولون وما أدري كيف هو: إنَّ النُّكَّهَ من الإبل: التي ذهَبَتْ أصواتها من الضَّعف. قال:
* بعد اهتضامِ الراغِياتِ النُّكَّهِ([3]) *
(نكب)  النون والكاف والباء أصلٌ صحيح يدلُّ على مَيْل أو مَيَلٍ في الشَّيء. ونَكَب عن الشَّيء يَنكُبُ. قال الله تعالى: ﴿عَن الصِّراطِ لَناكِبُون([4])﴾ [المؤمنون 74]. والنَّكباء: كلُّ ريح عَدلَتْ عن مَهبِّ الرِّياح الأربع. قال:
لا تَعدِلَنّ أَتَاوِيِّين تَضربُهُمْ *** نَكباءُ صِرٌّ بأصحاب المُحِلاّتِ([5])والأنكَب: الذي كأنَّه يمشي في شِقّ. والمَنْكِبُ: مُجتَمَع ما بين العَضُد والكَتِف، وهما مَنكِبان، لأنَّهما في الجانبين. والنَّكَبُ: داءٌ يأخذ الإبلَ في مناكبها فتَظلَعُ منه. والمَنْكِب: عَون العَرِيف، مشبَّه بمنكب الإنسان، كأنَّه يقوِّي أمرَ العَرِيف كما يتقوَّى بمَنكِبِه الإنسان.
(نكت)  النون والكاف والتاء أصلٌ واحد يدلُّ على تأثيرٍ يسيرٍ في  الشيء* كالنُّكتة ونحوِها ونكت في الأرض بقَضِيبهِ ينكُت، إذا أثَّر فيها. وكلُّ نُقطةٍ نُكْتَة.
ومن الباب رُطَبةٌ منَكِّتة: بدأ الإرطاب فيها، كأنَّ ذلك كالنُّقَط. والنّاكِت بالبَعير: شِبه الحازِّ، وهو أنْ ينكُت مِرْفَقُه حرفَ كِركِرته.
ومما يقاس على هذا قولهم: نكَتُّه، إذا ألقيتَه على رأسه فانتكَتَ، ولعل ذاك من أثرٍ يؤثِّره في الأرض.
(نكث)  النون والكاف والثاء أصلٌ صحيح يدلُّ على نقض شيء. ونكثَ العهد ينكُثُه نَكْثاً. وانتَكَثَ الشّيءُ: انتَقَض. وقال قولاً لا نَكِيثَةَ فيه، أي لا خُلْف. ومنه: طَلَب حاجةً ثم انتكثَ لأُخْرَى. كأنه نقض عَزْمَه الأوّل. والنِّكْث: أن تُنقَضَ أخلاقُ الأكسية وتُغْزَلَ ثانية، وبها سمِّي الرَّجلُ نِكْثاً. والنَّكيثَةُ: خُطَّةٌ صَعبة يَنكُثُ فيها القَومُ. قال طرفة:
* مَتَى يَكُ أمرٌ للنَّكيثةِ أَشْهَدِ([6]) *
(نكح)  النون والكاف والحاء أصلٌ واحد، وهو البِضاع. ونَكَحَ يَنْكِحُ. وامرأةٌ ناكِحٌ في بني فلان، أي ذات زَوجٍ منهم. والنِّكاح يكون العَقدَ دونَ الوطء. يقال نَكَحْتُ: تَزَوّجْتُ. وأنكَحْتُ غَيرِي.
(نكد)  النون والكاف والدال أُصَيل يدلُّ على خُروجِ الشَّيء إلى طالِبِه بِشدّة. وهذا مَطلَبٌ نَكِدٌ. ورجلٌ نَكِدٌ ونَكَدٌ([7]). ويقال: نَكَدَ الغُراب([8]):  استَقْصَى في شَحِيجِه، كأنَّه يَقِيء. وناقةٌ نَكْدَاءُ: لا لبَنَ فيها.
(نكر)  النون والكاف والراء أصلٌ صحيح يدلُّ على خلاف المعرفة التي يَسكُن إليها القَلب. ونَكِرَ الشَّيءَ وأنكَره: لم يَقْبَلْه قلبُه ولم يعترِفْ به لسانُه. قال:
وأنكرَتْنِي وما كانَ الَّذِي نَكِرَتْ *** مِنَ الحوادثِ إلاَّ الشَّيبَ والصَّلَعا([9])والباب كلُّه راجعٌ إلى هذا. فالنُّكْر: الدَّهْي. والنَّكْراء: الأمر الصعب الشَّديد. ونَكُرَ الأمرُ نَكَارةً. والإنكار: خِلاف الاعتراف. والتنكُّر: التَّنقُّل من حالٍ تَسُرُّ([10]) إلى أخرى تُكْرَه. ويقولون لما يخرج من الحُِوَلاءِ([11]) [من([12])] دمٍ وما أشبهه: نَكِرَة.
(نكز)  النون والكاف والزاء أُصَيلٌ يدلُّ على غَرْزِ شيء ممدَّد في شيء. يقال: نكَزْتُه بالحديد أنكُزُه، وذلك كالغَرْز. ونَكَزَت الحيّةُ بأنْفِها. ومنه: نكزَ الماءُ: غاضَ، كأنَّه كالشَّيء يدخُل في الأرض. وبئرٌ ناكزٌ: غارَ ماؤُها. وأنكَزَها أصحابُها. وهذا على المعنى، كأنَّهم لمّا استقَوْا ماءها ظُنَّ بها أنَّ ماءها غارَ ونكَزَ في الأرض. قال ذو الرُّمّة:
على حِمْيَرِيّاتٍ كأنَّ عيونَها *** ذِمام الرَّكايا أنكزَتْها المواتحُ([13])(نكس)  النون والكاف والسين أصلٌ يدلُّ على قَلْب الشّيء. منه النَّكْس: قَلبُك شيئاً على رأسه. والوِلاد المنكوس: أن يَخرُج رجلاهُ قَبْلَ رأسِه. والنِّكْسُ: السَّهم الذي ينكسر فُوقُه، فيُجعلُ أعلاه أسفلَه. ويقال للمائق: إنَّه لنِكْسٌ، تشبيهاً بذلك. والمُنَكِّس من الخيل: الذي إذا جرى لم يَسْمُ برأسهِ ولا هادِيهِ من ضَعفه.
(نكش)  النون والكاف والشين كلمةٌ تدلُّ على الأتْيِ على الشَّيء. يقال: أتَوا على عُشب فنكَشُوه. ويقولون: هو بحرٌ لا يُنكَش، كما يقولون: لا يُنْزَف.
(نكص)  النون والكاف والصاد كلمةٌ. يقال: نَكَصَ على عَقبَيه، إذا أحجَمَ عن الشَّيءِ خوفاً وجُبناً. قال ابن دريد([14]): نكَصَ على عَقِبيه: رجَع عمَّا كان عليه من خَير؛ لا يقال ذلك إلاَّ في الرُّجوع عن الخَير.
(نكظ)  النون والكاف والظاء كلمة واحدة. يقال النَّكظ: الدَّفع والعَجَلة. قال:
[قد] تجاوزتُها على نَكَظِ المَيْـ *** ـطِ إذا خَبَّ لامعاتُ الآلِ([15])قال ابن دريد: أنكَظته([16]) إنكاظاً، ونَكَظْتُه نكظاً، إذا أعجلتَه.
(نكع)  النون والكاف والعين أصلانِ: أحدهما يدلُّ على لونٍ من الألوان، والآخر على* حَبْسٍ وردّ.
فالأوّل: الأنكع: الأحمر المتقشِّر الأنف. يقال منه نَكِع. ونَكَعَة الطُّرْثُوت من أعلاه إلى قدر إصبع، عليه قِشرة حمراء. وشَفَة([17]) نَكِعة، شديدة الحمرة.
ومن الأصل الآخر: نكعَهُ حَقَّه، إذا حَبَسه([18]) عنه. ونكَعه عنه: دَفَعه. ونكعتُه بالسَّيف وغيرِه: دفعتُه. ونكَعْتُه عن حاجته رددتُه عنها. ومنه نكعته الشيء مثل نَقَصْتُه، كأنَّك دفعتَه عن إكماله أكلاً وشُرْباً.
ومن الباب النَّكُوع: المرأة القصيرة، والجمع نُكُع، كأنَّها حُبِست عن أن تطول. ورجلٌ هُكَعة نُكَعة: يثبت مكانَه لا يبرح، وهو من الحَبْس أيضاً.
(نكف)  النون والكاف والفاء أصلان: أحدُهما يدلُّ على قطع شيء وتنحيته، والآخر على عضوٍ من الأعضاء، ثم يقاس عليه.
فالأوّل النَّكْف: تنحِيتُك الدُّموعَ عن خدِّكَ بإصبعك. ويقولون: رأينا غيثاً ما نكَفَه أحدٌ سار يوماً ولا يومين. يقول: ما قَطَعه. وبَحرٌ لا يُنْكَف، مثل لا يُنْزَح، والانتكاف، خُروجٌ من أرضٍ إلى ارض، أو أمرٍ إلى أمر. تقول: أراد هذا وانتكَفَ فأراد هذا، كأنَّه قطع عزْمَه الأوّل. وانتكف الأثرَ: وجَدَه.
والأصل الآخر النَّكَف: جمع نَكفَة، وهي غُدّةٌ في أصل اللَّحْي. يقال: إبلٌ مُنكِّفة: ظهرت نَكَفاتُها.
ثم قِيسَ على هذا فقيل: نَكِف من الأمر([19]) واستنكف، إذا أنِفَ منه. معنى القِياس في هذا أنَّه لما أنِفَ أعْرَضَ عنه وأراهُ أصل لَحْيِه، كما يقال أعْرضَ إذا ولاَّه عارِضَه وتركَ مواجَهَتَه. والأَنِفُ من هذا، كأنَّه شَمَخَ بأنْفِه دُونَه. والقياس في جميع هذا واحد. والله أعلم بالصَّواب.
--------------ـــ
([1]) التكملة من المجمل. والذي في الجمهرة (3: 170): "والنكلة، من قولهم نكل به نكلة قبيحة، كأنه رماه بما ينكله".
([2]) الرجز لرياح الهذلي، كما في بقية أشعار الهذليين 71 وحواشي الجمهرة (3: 170).
          وأنشده في المجمل واللسان (نكل) بدون نسبة. وصواب روايته: "فارم" كما في البقية واللسان لأن قبله:
* يا رب أشقاني بنو مؤمل *
          وبعده:             * بصخرة أو عرض جيش جحفل *
([3]) لرؤبة في ديوانه 166 والمجمل واللسان (نكه).
([4]) في الأصل: "وهم عن الصراط لناكبون"، تحريف وهي الآية 74 من سورة المؤمنين، وهي: {وإن الذين لا يؤمنون بالآخرة عن الصراط  لناكبون.
([5]) سبق إنشاده في (أتي). وانظر الحيوان (5: 97) والبيان (3: 43) واللسان (حلل، أتو).
([6])  من معلقة طرفة. وصدره:
* وقربت بالقربى وجدك إنه *
([7]) ويقال نكد أيضاً، بالفتح، وأنكد.
([8]) ذكر في القاموس، ولم يذكر في اللسان.
([9]) للأعشى في ديوانه 72 واللسان (نكر).
([10]) في الأصل: "تستر".
([11]) الحولاء، بضم الحاء وكسرها مع فتح الواو، هي من الناقة كالمشيمة للمرأة، وهي جلدة ماؤها أخضر تخرج مع الولد. وفي الأصل: "من الجولا"، صوابه في المجمل واللسان.
([12]) التكملة من المجمل واللسان.
([13]) ديوان ذي الرمة 103 واللسان (نكز، ذمم).
([14]) الجمهرة (3: 86).
([15])  للأعشى في ديوانه 6 والمجمل واللسان (نكظ). والتكملة في أول البيت من هذه المراجع.
([16])  في الأصل: "أنكظه"، صوابه من الجمهرة (3: 124).
([17])  في الأصل: وشفعة"، صوابه في المجمل واللسان.
([18])  في الأصل: "تحبسه"، صوابه في المجمل.
([19])  يقال نكف من الأمر، وعن الأمر أيضاً.

ـ

##### Türkçe

(**باب النون والكاف وما يثلثهما**)

(**نكل**)  **النون** ve **الكاف** ve **اللام**; men‘ ve imtinâ‘a delâlet eden sahih bir asıldır; dalları ona döner. Ve **نَكَل** ondan **نُكولاً** ile **يَنكِل**. Bunun aslı **النِّكْل**’dir: bağ (köstek); cem‘i **أنكال**’dır; çünkü o **يَنْكُل**: yani men eder. Ve **النِّكْل**: gem demiri. Ve o, işlerden **ناكلٌ**’dir: onlara karşı zayıftır. İbn Düreyd dedi: “[Allah] onu **بُنُكْلِهِ** ve **بِنُكلَةٍ** ile attı; yani onu, kendisiyle **ينكِّله** olan şeyle([1]) attı.”

Ve bâbdan: onunla **نَكَّلت** **تنكيلاً**; ve onunla **نَكَّلت** **نَكالاً**; bu o kıyastır; mânâsı: onunla, onu yeniden dönmekten men eden ve başkasını onun yaptığı gibi bir fiili yapmaktan men eden şeyi yaptı demektir. Bu, iki vecihden daha iyisidir. Ve denir: **المَنْكَل**: insanla **ينكِّل** eden şey. Dedi ki:
* وَارْمِ عَلَى أقفائِهِمْ بمَنْكَلِ([2]) *

Ama hadîs: “Şüphesiz Allah Teâlâ **النَّكَلَ**’i **النَّكَلَ** üzerine sever”; onun tefsiri hadîste, o, güçlü tecrübeli adamdır; güçlü tecrübeli at üzerinde. Bu, içinde geldiği tefsir içindir; bizim zikrettiğimiz asıldan değildir.

(**نكه**)  **النون** ve **الكاف** ve **الهاء** tek bir kelimedir; o da insanın **نَكْهةُ**’sidir. Ve **استَنكَهْتُه**: ağzının kokusunu kokladım. Ve derler: nasıl olduğunu bilmiyorum: develerden **النُّكَّهَ**: zayıflıktan sesleri gitmiş olanlardır. Dedi ki:
* بعد اهتضامِ الراغِياتِ النُّكَّهِ([3]) *

(**نكب**)  **النون** ve **الكاف** ve **الباء**; şeyde bir meyl veya meyel’e delâlet eden sahih bir asıldır. Ve **نَكَب** şeyden **يَنكُبُ**. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿**عَن الصِّراطِ لَناكِبُون**([4])﴾ [Mü’minûn 74]. Ve **النَّكباء**: dört rüzgârın esiş yönünden sapan her rüzgâr. Dedi ki:
لا تَعدِلَنّ أَتَاوِيِّين تَضربُهُمْ *** نَكباءُ صِرٌّ بأصحاب المُحِلاّتِ([5])
Ve **الأنكَب**: sanki bir yarıkta yürüyen kimse. Ve **المَنْكِبُ**: pazu ile omuz arasının birleştiği yer; ikisi **مَنكِبان**’dır; çünkü ikisi yanlardadır. Ve **النَّكَبُ**: develeri omuzlarında tutan bir hastalıktır; ondan dolayı topallar. Ve **المَنْكِب**: **العَرِيف**’in yardımcısıdır; insanın omzuna benzetilmiştir; sanki **العَرِيف**’in işini kuvvetlendirir, insanın omzuyla kuvvetlenmesi gibi.

(**نكت**)  **النون** ve **الكاف** ve **التاء**; şeyde az bir tesire delâlet eden tek bir asıldır; **النُّكتة** ve benzeri gibi. Ve **نكت** yerde değneğiyle **ينكُت**; onda iz bıraktığında. Ve her **نُقطةٍ** bir **نُكْتَة**’dir.

Ve bâbdan: **رُطَبةٌ منَكِّتة**: onda olgunlaşma başladı; sanki o, noktalar gibidir. Ve deveyle **النّاكِت**: kesen gibi olan; o, dirseğinin **كِركِرته**’sinin kenarını **ينكُت** etmesidir.

Ve buna kıyas edilen şeylerden: onların sözü: **نكَتُّه**; onu başı üzerine attığında, o da **فانتكَتَ**; belki bu, yerde bıraktığı bir izdendir.

(**نكث**)  **النون** ve **الكاف** ve **الثاء**; bir şeyi bozmağa delâlet eden sahih bir asıldır. Ve **نكثَ** ahdi, onu **ينكُثُه** **نَكْثاً**. Ve **انتَكَثَ** şey: bozuldu. Ve “onda **نَكِيثَةَ** yok” dedi; yani hulf yok. Ve ondan: bir ihtiyacı istedi, sonra başka birine **انتكثَ**; sanki ilk azmini bozdu. Ve **النِّكْث**: örtülerin ipliklerinin çözülüp tekrar eğrilmesidir; bununla adama **نِكْثاً** adı verildi. Ve **النَّكيثَةُ**: kavmin içinde bozduğu zor bir plandır. Tarafe dedi ki:
* مَتَى يَكُ أمرٌ للنَّكيثةِ أَشْهَدِ([6]) *

(**نكح**)  **النون** ve **الكاف** ve **الحاء** tek bir asıldır; o da **البِضاع**’dır. Ve **نَكَحَ** **يَنْكِحُ**. Ve “Beni falan oğullarında **ناكِحٌ** bir kadın” denir; yani onlardan bir kocası olan. Ve **النِّكاح** akdi, cima‘dan ayrı olarak olur. “**نَكَحْتُ**”: evlendim, denir. Ve “**أنكَحْتُ** başkasını” (evlendirdim).

(**نكد**)  **النون** ve **الكاف** ve **الدال**; bir şeyin talibine şiddetle çıkmasına delâlet eden küçük bir asıldır. Bu, **مَطلَبٌ نَكِدٌ**’dir. Ve adam **نَكِدٌ** ve **نَكَدٌ**([7]). Ve denir: **نَكَدَ الغُراب**([8]): ötüşünde sonuna kadar gitti; sanki kusuyor. Ve **ناقةٌ نَكْدَاءُ**: onda süt yoktur.

(**نكر**)  **النون** ve **الكاف** ve **الراء**; kalbin kendisine sükûn bulduğu ma‘rifetin zıddına delâlet eden sahih bir asıldır. Ve **نَكِرَ** şeyi ve **أنكَره**: kalbi onu kabul etmedi ve dili onu tanımadı. Dedi ki:
وأنكرَتْنِي وما كانَ الَّذِي نَكِرَتْ *** مِنَ الحوادثِ إلاَّ الشَّيبَ والصَّلَعا([9])
Bâbın hepsi buna râcidir. O hâlde **النُّكْر**: dehşetli iş. Ve **النَّكْراء**: zor şiddetli iş. Ve iş **نَكُرَ** **نَكَارةً**. Ve **الإنكار**: i‘tirâfın zıddı. Ve **التنكُّر**: sevindiren bir hâlden([10]) hoş görülmeyen bir başkasına intikâldir. Ve **الحُِوَلاءِ**’dan([11]) [**من**([12])] çıkan kan ve benzeri şey için: **نَكِرَة** derler.

(**نكز**)  **النون** ve **الكاف** ve **الزاء**; uzatılmış bir şeyi bir şeye saplamaya delâlet eden küçük bir asıldır. Denir: onu demirle **نكَزْتُه**; onu **أنكُزُه**; bu, saplama gibidir. Ve yılan burnuyla **نَكَزَت**. Ve ondan: su **نكزَ**: çekildi; sanki yere giren şey gibidir. Ve **بئرٌ ناكزٌ**: suyu çekildi. Ve sahipleri onu **أنكَزَها**. Bu, mânâ üzerinedir; sanki onlar suyunu çektiklerinde, onun suyunun çekilip yere girdiği zannedildi. Zü’r-Rumme dedi ki:
على حِمْيَرِيّاتٍ كأنَّ عيونَها *** ذِمام الرَّكايا أنكزَتْها المواتحُ([13])

(**نكس**)  **النون** ve **الكاف** ve **السين**; şeyin çevrilmesine delâlet eden bir asıldır. Ondan **النَّكْس**: bir şeyi başı üzerine çevirmendir. Ve **الوِلاد المنكوس**: iki ayağının başından önce çıkmasıdır. Ve **النِّكْسُ**: ucu kırılan ok; üstü alt yapılır. Ve ahmağa: “o, **لِنِكْسٌ**’tir” denir; buna benzetme olarak. Ve atlardan **المُنَكِّس**: koştuğunda zayıflığından başını ve boynunu yükseltmeyen.

(**نكش**)  **النون** ve **الكاف** ve **الشين**; bir şeye gelip onu tüketmeye delâlet eden bir kelimedir. Denir: bir ota geldiler de onu **فنكَشُوه**. Ve derler: o, **بحرٌ لا يُنكَش**’tır; “**لا يُنْزَف**” dedikleri gibi.

(**نكص**)  **النون** ve **الكاف** ve **الصاد** bir kelimedir. Denir: **نَكَصَ على عَقبَيه**; korku ve korkaklıkla şeyden geri durduğunda. İbn Düreyd([14]) dedi: **نكَصَ على عَقِبيه**: üzerinde bulunduğu hayırdan döndü; bu, ancak hayırdan dönüşte söylenir.

(**نكظ**)  **النون** ve **الكاف** ve **الظاء** tek bir kelimedir. Denir: **النَّكظ**: itme ve acele. Dedi ki:
[قد] تجاوزتُها على نَكَظِ المَيْـ *** ـطِ إذا خَبَّ لامعاتُ الآلِ([15])
İbn Düreyd dedi: onu **أنكَظته**([16]) **إنكاظاً**; ve onu **نَكَظْتُه** **نكظاً**; onu acele ettirdiğinde.

(**نكع**)  **النون** ve **الكاف** ve **العين** iki asıldır: biri renklerden bir renge delâlet eder; diğeri hapis ve redd’e.
Birincisi: **الأنكع**: burnu soyulan kırmızı. Ondan **نَكِع** denir. Ve **نَكَعَة** **الطُّرْثُوت**’un üstünden bir parmak miktarına kadar; üzerinde kırmızı bir kabuk vardır. Ve **شَفَة**([17]) **نَكِعة**: şiddetli kırmızıdır.

Diğer asıldan: onun hakkını **نكعَهُ**; onu ondan **حَبَسه**([18]) ettiğinde. Ve onu ondan **نكَعه**: onu itti. Ve onu kılıçla ve başkasıyla **نكعتُه**: onu ittim. Ve onu ihtiyacından **نكَعْتُه**: onu ondan geri çevirdim. Ve ondan: ona şeyi **نكعته**; **نَقَصْتُه** gibi; sanki onu, yiyip içerek tamamlamaktan ittirdin.

Ve bâbdan **النَّكُوع**: kısa kadın; cem‘i **نُكُع**; sanki uzamaktan alıkonmuştur. Ve adam **هُكَعة نُكَعة**: yerinde durur, ayrılmaz; bu da hapistendir.

(**نكف**)  **النون** ve **الكاف** ve **الفاء** iki asıldır: biri bir şeyi kesmeye ve uzaklaştırmaya delâlet eder; diğeri organlardan bir organa; sonra ona kıyas edilir.

Birincisi **النَّكْف**: parmağınla gözyaşlarını yanağından uzaklaştırmandır. Ve derler: bir yağmur gördük; onu bir gün veya iki gün yürüyen hiç kimse **نكَفَه** etmedi. Yani: onu kesmedi. Ve **بَحرٌ لا يُنْكَف**; “**لا يُنْزَح**” gibi. Ve **الانتكاف**: bir yerden bir yere, yahut bir işten bir işe çıkıştır. Dersin: bunu istedi, sonra **انتكَفَ** etti de şunu istedi; sanki ilk azmini kesti. Ve izi **انتكف**: onu buldu.

Diğer asıl **النَّكَف**: **نَكفَة**’nin cem‘idir; o, çenenin kökünde bir bezedir. Denir: **إبلٌ مُنكِّفة**: **نَكَفاتُها** ortaya çıktı.

Sonra buna kıyas edildi de denildi: işten **نَكِف**([19]) etti ve **استنكف**; ondan çekindiğinde. Bu kıyasta mânâ: çekindiğinde ondan yüz çevirdi ve ona çenesinin kökünü gösterdi; “yüz çevirdi” denildiği gibi: yanağını ona döndürdü ve yüz yüze gelmeyi bıraktı. Ve **الأَنِفُ** bundan; sanki burnuyla ona karşı yükseldi. Ve bütün bunlarda kıyas birdir. Ve Allah doğruyu daha iyi bilendir.

--------------ـــ
([1]) ikmal **المجمل**’dendir. **الجمهرة** (3: 170)’de olan: “**والنكلة**، من قولهم **نكل به نكلة قبيحة**، كأنه رماه بما ينكله”.
([2]) **الرجز** Rıyâh el-Huzelî’nindir; **بقية أشعار الهذليين** 71 ve **حواشي الجمهرة** (3: 170)’de olduğu gibi.
          **المجمل** ve **اللسان** (**نكل**)’de nisbesiz okuttu. Rivayetinin doğrusu: “**فارم**”dır; **البقية** ve **اللسان**’da olduğu gibi; çünkü ondan önce:
* يا رب أشقاني بنو مؤمل *
          ve ondan sonra:
* بصخرة أو عرض جيش جحفل *
([3]) Ru’be’nindir; divanında 166 ve **المجمل** ve **اللسان** (**نكه**).
([4]) asılda: “**وهم عن الصراط لناكبون**”; tahriftir; **المؤمنون** sûresinin 74. âyetidir; o da: {**وإن الذين لا يؤمنون بالآخرة عن الصراط  لناكبون**.
([5]) daha önce (**أتي**)’de okutuldu. **الحيوان** (5: 97) ve **البيان** (3: 43) ve **اللسان** (**حلل**، **أتو**)’ya bak.
([6]) Tarafe’nin muallakasındandır. Sadrı:
* وقربت بالقربى وجدك إنه *
([7]) ve **نكد** de denir; fetih ile; ve **أنكد**.
([8]) **القاموس**’ta zikredildi; **اللسان**’da zikredilmedi.
([9]) A‘şâ’nındır; divanında 72 ve **اللسان** (**نكر**).
([10]) asılda: “**تستر**”.
([11]) **الحولاء**; **الحاء**’ın zammı ve kesriyle, **الواو**’un fethiyle; o, deveden, kadındaki eş gibi bir şeydir; suyu yeşil olan bir deridir; yavruyla birlikte çıkar. Asılda: “**من الجولا**”; doğrusu **المجمل** ve **اللسان**’dadır.
([12]) ikmal **المجمل** ve **اللسان**’dandır.
([13]) Zü’r-Rumme divanı 103 ve **اللسان** (**نكز**، **ذمم**).
([14]) **الجمهرة** (3: 86).
([15]) A‘şâ’nındır; divanında 6 ve **المجمل** ve **اللسان** (**نكظ**). Beytin başındaki ikmal bu kaynakların evvelindedir.
([16]) asılda: “**أنكظه**”; doğrusu **الجمهرة** (3: 124)’dendir.
([17]) asılda: “**وشفعة**”; doğrusu **المجمل** ve **اللسان**’dadır.
([18]) asılda: “**تحبسه**”; doğrusu **المجمل**’dedir.
([19]) “işten **نكف**” denir; “işten **عن الأمر**” da.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B4/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ن ك ش
نكش الشيء نكشاً‏:‏ فرغ منه والبئر نزفها‏.‏

##### Türkçe

ن ك ش
**نكش الشيء نكشاً**: Ondan boşaldı; ve kuyu: onu tüketti.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B4/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

النَّكْشُ: شِبْهُ الأَتْيِ على الشيء والفراغ منه. ونَكَشَ الشيءَ يَنْكِشُه ويَنْكُشُه نَكْشاً: أَتى عليه وفرغ منه. يقول: انتَهَوْا إِلى عُشْبٍ فنَكَشُوه، يقول: أَتَوْا عليه وأَفْنَوْه. وبَحُر لا يُنْكَشُ: لا يُنْزَف، وكذلك البئر. ونَكَشْتُ البئر أَنْكِشُها، بالكسر، أَي نَزفْتها؛ ومنه قولهم: فلان بحر لا يُنْكَشُ، وعنده شجاعة ما تُنْكَشُ. وقال رجل من قريش في علي بن أَبي طالب، رضي اللَّه عنه: عنده شجاعة ما تُنْكَشُ، فاستعاره في الشجاعة، أَي ما تُسْتخرج ولا تُنْزف لأَنها بعيدةُ الغايةِ، يقال: هذه بئر ما تُنْكَش أَي ما تُنْزح. وتقول: حَفَرُوا بِئْراً فما نَكَشُوا منها بعيداً أَي ما فرَغُوا منها؛ قال أَبو منصور: لم يُجَوِّد الليثُ في تفسير النَّكش. والنَّكْشُ: أَن تَسْتَقِيَ من البئر حتى تُنْزَحَ. ورجل مِنْكَشٌ: نَقّابٌ عن الأُمور.

##### Türkçe

**النَّكْشُ**: bir şeyin üzerine gelmeye ve ondan boşalmaya benzer. Ve **نَكَشَ** şeyi **يَنْكِشُه** ve **يَنْكُشُه** **نَكْشاً**: onun üzerine geldi ve ondan boşaldı. Der ki: bir ota vardılar da onu **نَكَشُوه**; der ki: onun üzerine geldiler ve onu tükettiler. Ve **بَحُر لا يُنْكَشُ**: tüketilmez; kuyu da böyledir. Ve ben kuyuyu **نَكَشْتُ**; onu **أَنْكِشُها**, kesre ile, yani onu tükettim; bundan dolayı onların sözü: falan kimse tüketilmeyen bir denizdir; ve onun yanında tüketilmeyen bir yiğitlik vardır. Ve Kureyş’ten bir adam, Ali b. Ebî Tâlib hakkında, Allah ondan razı olsun, dedi: onun yanında tüketilmeyen bir yiğitlik vardır; onu yiğitlikte ödünç aldı; yani o çıkarılmaz ve tüketilmez; çünkü o, gayesi uzak olandır. Denir ki: bu, tüketilmeyen bir kuyudur; yani boşaltılmayan. Ve dersin: bir kuyu kazdılar da ondan uzağa **نَكَشُوا** etmediler; yani ondan boşalmadılar; Ebû Mansûr dedi: Leys, **النَّكش**’in tefsirinde iyi yapmadı. Ve **النَّكْشُ**: kuyudan, boşaltılıncaya kadar su çekmendir. Ve **رجل مِنْكَشٌ**: işler hakkında çokça araştıran (delip geçen) kimsedir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B4/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

نكش الركية ينكشها، بالضم، عن ابن دريد، وينكشها، بالكسر، وهذه اقتصر عليها الجوهري والأزهري وابن سيده: أخرج ما فيها من الجيئة، في بعض النسخ: من الحمأة، والطين، وقال الجوهري: أي نزفها، كانتكشها، وهذه نقلها الصاغاني. ونكش الشيء: أفناه، يقال: انتهوا إلى عشب فنكشوه، أي أتوا عليه فأفنوه. ونكش منه: فزع، هكذا في النسخ: فزع، بكسر الزاي، والعين مهملة، وهو غلط، وصوابه: فرغ، بالراء والغين، قال ابن سيده: النكش: شبه الأتى على الشيء والفراغ منه، ونكش الشيء ينكشه نكشا: أتى عليه وفرغ منه. والمنكش، كمنبر: النقاب عن الأمور، نقله ابن دريد. وبحر لا ينكش: لا ينزف ولا يغيض، وهو من نكشت البئر، إذا نزفتها، زاد الجوهري: وعنده شجاعة لا تنكش. قلت: هثو قول رجل من قريش في سيدنا علي بن أبي طالب، كرم الله تعالى وجهه، ورضي عنه، فاستعاره في الشجاعة، أي ما تستخرج ولا تنزف لأنها بعيدة الغاية. ولمعة ما تنكش، أي ما تستأصل، هو من النكش بمعنى الإفناء. ومما يستدرك عليه: النكش: البحث في الأمور، والنقب عنها، ورجل نكاش. والنكشان، محركة: شبه النكش. وسفط منكوش: أخرج ما فيه. والمنكاش: المنقاش، لغية. وهو منكوش من المناكش، شبه بهم.

##### Türkçe

**نكش** **الركية** **ينكشها**; damme ile, İbn Düreyd’den; ve **ينكشها**; kesre ile; ve Cevherî, Ezherî ve İbn Sîde’nin bununla yetindikleri: onda bulunan **الجيئة**’yi çıkardı; bazı nüshalarda: **الحمأة**’den ve çamurdan; ve Cevherî dedi: yani onu tüketti; **كانتـكشها** gibi; ve bunu Sâgānî nakletti. Ve **نكش** **الشيء**: onu yok etti; denilir: bir ota vardılar da onu **فنكشوه**; yani onun üzerine geldiler de onu yok ettiler. Ve ondan **نكش**: korktu; nüshalarda böyle: korktu; **الزاي**’ın kesresiyle, ve **العين** ihmâl edilmiş (noktasız) olarak; ve bu yanlıştır; doğrusu: **فرغ**; **الراء** ve **الغين** ile; İbn Sîde dedi: **النكش**: şeyin üzerine gelmeye ve ondan boşalmaya benzer; ve **نكش** **الشيء** **ينكشه** **نكشا**: onun üzerine geldi ve ondan boşaldı. Ve **المنكش**, **كمنبر**: işler hakkında araştırma yapan, İbn Düreyd onu nakletti. Ve **بحر** **لا ينكش**: tüketilmez ve çekilmez; ve o, **نكشت** **البئر**’dendir; onu tükettiğin zaman; Cevherî artırdı: ve onun yanında **شجاعة** vardır, **لا تنكش**. Dedim: bu, Kureyş’ten bir adamın efendimiz Ali b. Ebî Tâlib hakkında sözüdür; Allah Teâlâ yüzünü keremli kılsın ve ondan razı olsun; onu yiğitlikte ödünç aldı; yani çıkarılmaz ve tüketilmez; çünkü o, gayesi uzak olandır. Ve bir parıltı **ما تنكش**; yani kökü kazınmaz; o, yok etme mânasında **النكش**’tendir. Ve ona ilâve olarak hatırlanacaklardandır: **النكش**: işlerde araştırma, ve onlar hakkında delik deşik etme; ve bir adam **نكاش**. Ve **النكشان**, harekeli: **النكش**’e benzer. Ve **سفط** **منكوش**: içindekini çıkardı. Ve **المنكاش**: **المنقاش**; bir lehçe. Ve o, **المناكش**’ten **منكوش**tur; onlara benzer.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B4/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

نَكَشَ البِئْرَ
1 نَكَشَ البِئْرَ ذ , (S, A,) or الرَّكِيَّةَ, (K,) aor. نَكِشَ (Az, S, ISd, K) and نَكُشَ , (IDrd, K,) inf. n. نَكْشٌ, (A,) He entirely exhausted the water of the well: (Az, S, A:) and (A) he extracted what was in the well, of black fetid mud (حَمْأَة [in some of the copies of the K, خَبِيْئَة, which is a mistranscription,]) and of clay: (A, K;) as also ↓ اِنْتَكَشَهَا (Sgh, K.) Hence the saying, فَلَانٌ بَحْرٌ لَا يُنْكَشُ (S, K *) (assumed tropical:) [Such a one is] a sea, or great river, which will not be entirely exhausted, nor will diminish. (K.) And عِنْدَهُ شَجَاعَةٌ لَا تُنْكَشُ (S, TA.) (tropical:) He has courage which will not be exhausted: said of 'Alee, by a man of Kureysh. (TA.) ― -b2- And نَكَشَ الشَّىْءَ He consumed the thing; made it come to an end, fail, cease, perish, or come to nought: (A, K:) and the same, (ISd, A,) aor. and inf. n. as above, (M,) or نَكَشَ مِنْهُ, (Lth, K,) he made an end of the thing; or ceased from it, having finished it. (Lth, ISd, A, K; but in [some of] the copies of the K, فَزِعَ is put by mistake for فَرَغَ, in this explanation. TA.) One says, اِنْتَهَوْا اِلَى عُشْبٍ فَنَكَشُوهُ They came at last to herbage, and consumed it. (S, * TA.) And لُمْعَةٌ مَا تُنْكَشُ [A piece of herbage beginning to dry up] that is not extirpated, or cut off entirely with its roots. (K.) ― -b3- نَكْشٌ also signifies (assumed tropical:) The scrutinizing or investigating, or searching or examining or inquiring into, affairs. (TA.) [You say, app., نَكَشَ عَنِ الأُمُورِ, meaning, He scrutinized, &c., affairs.] ― -b4- And نَكَشَانٌ is like نَكْشٌ [but in what sense is not said]. (TA.)

8 اِنْتَكَشَ see 1, first sentence.

نَكَّاشٌ
نَكَّاشٌ ذ (assumed tropical:) A man who scrutinizes or investigates, or searches or examines or inquires into, affairs; (TA;) as also ↓ مِنْكَشٌ. (IDrd, K.)

مِنْكَشٌ
مِنْكَشٌ ذ : see نَكَّاشٌ.

مِنْكَاشٌ
مِنْكَاشٌ ذ a dial. form of مِنْقَاشٌ, but of weak authority. (TA.)

مَنْكُوشٌ
مَنْكُوشٌ ذ A receptacle of the kind called سَفَط of which the contents have been taken out. (TA.) ― -b2- هُوَ مَنْكُوشٌ مِنَ المَنَاكِيشِ (assumed tropical:) [He is one of those who are empty, or devoid of good]: a phrase denoting vituperation. (TA.)

##### Türkçe

نَكَشَ البِئْرَ
1 **نَكَشَ البِئْرَ** ذ , (S, A,) yahut **الرَّكِيَّةَ**, (K,) muzâri‘i **نَكِشَ** (Az, S, ISd, K) ve **نَكُشَ** , (IDrd, K,) mastarı **نَكْشٌ**, (A,) kuyunun suyunu bütünüyle tüketti: (Az, S, A:) ve (A) kuyuda bulunan kara pis kokulu çamurdan (**حَمْأَة** [K’nin bazı nüshalarında **خَبِيْئَة**, ki bu bir yanlış yazımdır,]) ve kilden olan şeyi çıkardı: (A, K;) bunun gibi ↓ **اِنْتَكَشَهَا** (Sgh, K.) Buradan şu söz: **فَلَانٌ بَحْرٌ لَا يُنْكَشُ** (S, K *) (mecaz kabul edilerek:) [Böyle biri] bir denizdir, yahut büyük bir nehirdir; bütünüyle tüketilmeyecek, ne de azalacaktır. (K.) Ve **عِنْدَهُ شَجَاعَةٌ لَا تُنْكَشُ** (S, TA.) (mecaz:) Onun, tüketilmeyecek bir cesareti vardır: Kureyş’ten bir adam tarafından ‘Alî hakkında söylenmiştir. (TA.) ― -b2- Ve **نَكَشَ الشَّىْءَ** Şeyi tüketti; onu sona erdirdi, eksiltti, durdurdu, yok etti, yahut hiçliğe getirdi: (A, K:) ve bunun aynısı, (ISd, A,) muzâri‘i ve mastarı yukarıdaki gibi, (M,) yahut **نَكَشَ مِنْهُ**, (Lth, K,) şeyi bitirdi; yahut onu tamamlayıp bitirmiş olarak ondan vazgeçti. (Lth, ISd, A, K; fakat K’nin [bazı] nüshalarında bu açıklamada yanlışlıkla **فَزِعَ**, **فَرَغَ** yerine konmuştur. TA.) Şöyle denir: **اِنْتَهَوْا اِلَى عُشْبٍ فَنَكَشُوهُ** Sonunda bir ota vardılar da onu tükettiller. (S, * TA.) Ve **لُمْعَةٌ مَا تُنْكَشُ** [kurumaya başlayan bir ot parçası]; yani kökleriyle bütünüyle sökülmeyen, yahut tamamen kökünden kesilmeyen. (K.) ― -b3- **نَكْشٌ** ayrıca (mecaz kabul edilerek:) işlerin didik didik edilmesi yahut araştırılması, yahut aranması yahut incelenmesi yahut soruşturulması anlamına gelir. (TA.) [Görünüşe göre, **نَكَشَ عَنِ الأُمُورِ** denir; yani, işleri didik didik etti, vb.] ― -b4- Ve **نَكَشَانٌ** **نَكْشٌ** gibidir [fakat hangi anlamda olduğu söylenmemiştir]. (TA.)

8 **اِنْتَكَشَ**: 1’e bak, ilk cümle.

نَكَّاشٌ
**نَكَّاشٌ** ذ (mecaz kabul edilerek:) işleri didik didik eden yahut araştıran, yahut arayan yahut inceleyen yahut soruşturan bir adam; (TA;) bunun gibi ↓ **مِنْكَشٌ**. (IDrd, K.)

مِنْكَشٌ
**مِنْكَشٌ** ذ : **نَكَّاشٌ**’a bak.

مِنْكَاشٌ
**مِنْكَاشٌ** ذ **مِنْقَاشٌ**’ın bir lehçe şeklidir; fakat zayıf bir dayanağa sahiptir. (TA.)

مَنْكُوشٌ
**مَنْكُوشٌ** ذ İçindekileri çıkarılmış olan, **سَفَط** denilen türden bir kap. (TA.) ― -b2- **هُوَ مَنْكُوشٌ مِنَ المَنَاكِيشِ** (mecaz kabul edilerek:) [O, boş olanlardan yahut hayırdan yoksun olanlardandır]: yerme bildiren bir ibare. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B4/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

نَكَشَ
نَكَشَ I ,  U ( n. ac. نَكْش 1 ),
a.  Cleaned out, dredged ( a well ).

b.  Demolished, consumed; exhausted.

c.  [ Min ], Finished.

d.  [ coll. ], Dug up ( ground ).

نَكَّشَ
نَكَّشَ II
a.  [ coll. ], Made to dig.

اِنْتَكَشَ
اِنْتَكَشَ VIII ,
a.  see I (a) .

نَكْش
نَكْش 1 ,
a.  Scrutiny, investigation.

مِنْكَش
مِنْكَش 20 ,
a.  Investigator.

نَكَّاْش
نَكَّاْش 28 ,
a.  see 20 .

b.  [ coll. ], Digger.

مِنْكَاْش
مِنْكَاْش 45 ,
a.  Dredging-machine.

b.  [ coll. ], Mattock &c.

نَكڤشَ
N. P. نَكڤشَ I
a.  [ coll. ],  see 45 (a) , ( b ).

c.  [ Min ], Devoid of.

##### Türkçe

**نَكَشَ**
**نَكَشَ** I, U (mastar: **نَكْش** 1),
a. Bir kuyuyu temizledi, taradı (kuyuyu).

b. Yıktı, tüketti; tüketip bitirdi.

c. [Min], bitirdi.

d. [topl.], toprağı kazıp çıkardı (yeri).

**نَكَّشَ**
**نَكَّشَ** II
a. [topl.], kazdırdı.

**اِنْتَكَشَ**
**اِنْتَكَشَ** VIII,
a. I (a)’ya bak.

**نَكْش**
**نَكْش** 1,
a. İnceleme, araştırma.

**مِنْكَش**
**مِنْكَش** 20,
a. Araştırmacı.

**نَكَّاْش**
**نَكَّاْش** 28,
a. 20’ye bak.

b. [topl.], kazıcı.

**مِنْكَاْش**
**مِنْكَاْش** 45,
a. Tarama makinesi.

b. [topl.], kazma vb.

**نَكڤشَ**
N. P. **نَكڤشَ** I
a. [topl.], 45 (a), (b)’ye bak.

c. [Min], -den yoksun.
