# نكش — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B4/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%83%D8%B4/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نكش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B4.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نكش

نكش الركية ينكشها، بالضم، عن ابن دريد، وينكشها، بالكسر، وهذه اقتصر عليها الجوهري والأزهري وابن سيده: أخرج ما فيها من الجيئة، في بعض النسخ: من الحمأة، والطين، وقال الجوهري: أي نزفها، كانتكشها، وهذه نقلها الصاغاني. ونكش الشيء: أفناه، يقال: انتهوا إلى عشب فنكشوه، أي أتوا عليه فأفنوه. ونكش منه: فزع، هكذا في النسخ: فزع، بكسر الزاي، والعين مهملة، وهو غلط، وصوابه: فرغ، بالراء والغين، قال ابن سيده: النكش: شبه الأتى على الشيء والفراغ منه، ونكش الشيء ينكشه نكشا: أتى عليه وفرغ منه. والمنكش، كمنبر: النقاب عن الأمور، نقله ابن دريد. وبحر لا ينكش: لا ينزف ولا يغيض، وهو من نكشت البئر، إذا نزفتها، زاد الجوهري: وعنده شجاعة لا تنكش. قلت: هثو قول رجل من قريش في سيدنا علي بن أبي طالب، كرم الله تعالى وجهه، ورضي عنه، فاستعاره في الشجاعة، أي ما تستخرج ولا تنزف لأنها بعيدة الغاية. ولمعة ما تنكش، أي ما تستأصل، هو من النكش بمعنى الإفناء. ومما يستدرك عليه: النكش: البحث في الأمور، والنقب عنها، ورجل نكاش. والنكشان، محركة: شبه النكش. وسفط منكوش: أخرج ما فيه. والمنكاش: المنقاش، لغية. وهو منكوش من المناكش، شبه بهم.

### Türkçe

**نكش** **الركية** **ينكشها**; damme ile, İbn Düreyd’den; ve **ينكشها**; kesre ile; ve Cevherî, Ezherî ve İbn Sîde’nin bununla yetindikleri: onda bulunan **الجيئة**’yi çıkardı; bazı nüshalarda: **الحمأة**’den ve çamurdan; ve Cevherî dedi: yani onu tüketti; **كانتـكشها** gibi; ve bunu Sâgānî nakletti. Ve **نكش** **الشيء**: onu yok etti; denilir: bir ota vardılar da onu **فنكشوه**; yani onun üzerine geldiler de onu yok ettiler. Ve ondan **نكش**: korktu; nüshalarda böyle: korktu; **الزاي**’ın kesresiyle, ve **العين** ihmâl edilmiş (noktasız) olarak; ve bu yanlıştır; doğrusu: **فرغ**; **الراء** ve **الغين** ile; İbn Sîde dedi: **النكش**: şeyin üzerine gelmeye ve ondan boşalmaya benzer; ve **نكش** **الشيء** **ينكشه** **نكشا**: onun üzerine geldi ve ondan boşaldı. Ve **المنكش**, **كمنبر**: işler hakkında araştırma yapan, İbn Düreyd onu nakletti. Ve **بحر** **لا ينكش**: tüketilmez ve çekilmez; ve o, **نكشت** **البئر**’dendir; onu tükettiğin zaman; Cevherî artırdı: ve onun yanında **شجاعة** vardır, **لا تنكش**. Dedim: bu, Kureyş’ten bir adamın efendimiz Ali b. Ebî Tâlib hakkında sözüdür; Allah Teâlâ yüzünü keremli kılsın ve ondan razı olsun; onu yiğitlikte ödünç aldı; yani çıkarılmaz ve tüketilmez; çünkü o, gayesi uzak olandır. Ve bir parıltı **ما تنكش**; yani kökü kazınmaz; o, yok etme mânasında **النكش**’tendir. Ve ona ilâve olarak hatırlanacaklardandır: **النكش**: işlerde araştırma, ve onlar hakkında delik deşik etme; ve bir adam **نكاش**. Ve **النكشان**, harekeli: **النكش**’e benzer. Ve **سفط** **منكوش**: içindekini çıkardı. Ve **المنكاش**: **المنقاش**; bir lehçe. Ve o, **المناكش**’ten **منكوش**tur; onlara benzer.
