# نكظ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%83%D8%B8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نكظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%B8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نكظ

النكظ، محركة: الجهد، كما في العباب، والعجلة، كما في الصحاح، كالنكظ، بالفتح، والنكظة، محركة، والمنكظة. قال الأعشى يصف ناقته:
  قد تعللتها على نكظ المي                      ط إذا خب لامعات الآل الميط: البعد. وقال غيره:
  ما زلت في منكظة وسير                      لصبية أغيرهم بغـيري وقيل: النكظ: الجوع الشديد.
 قال الشنفرى:
  وفاء وفاءت باديات وكلها                      على نكظ مما يكاتم مجمل والنكظ: الإعجال، عن ابن دريد. يقال: نكظه نكظا، إلا أن في الجمهرة: النكظ، بالفتح، ومثله في المحكم. كالإنكاظ والتنكيظ.
 يقال: أنكظه ونكظه، إذا أعجله، الأول عن الأصمعي. والتنكظ: الالتواء. يقال: تنكظ عليه أمره، إذا التوى. والتنكظ: البخل. والتنكظ: شدة الحال في السفر.
 وفرق ابن الأعرابي: يقال: تنكظ الرجل، إذا اشتد عليه سفره، فإذا التوى عليه أمره فقد تعكظ، وقد سبق للمصنف مثل هذا التخليط في ع ك ظ فليحذر. ونكظ عليه حاجته تنكيظا: عسرها، عن ابن عباد ومما يستدرك عليه: أنكظه عن حاجته: صرفه، كنكظه تنكيظا، وهذه عن ابن عباد.
 والمنكظة: الشدة في السفر. وقال ابن عباد: نكظ الرحيل، كفرح، إذا أزف.
 وقال أبو زيد: نكظت للخروج، وأفدت له، نكظا وأفدا، بمعنى.

### Türkçe

**النكظ**، harekeli: güçlük; **العباب**’da olduğu gibi; ve acele; **الصحاح**’ta olduğu gibi; **كالنكظ**; fetha ile; ve **النكظة**; harekeli; ve **المنكظة**. **الأعشى** devesini vasfederek dedi:
  Onu **نكظ** üzerinde oyaladım; **الميط**’in **لامعات الآل**’i koştuğu vakit. **الميط**: uzaklık. Başkası dedi:
  Bir **منكظة** ve yürüyüş içinde durmadan kaldım; oğlan çocukları için; onları başkasından kıskanırım. Ve denildi: **النكظ**: şiddetli açlık.
 **الشنفرى** dedi:
  Vefâ; ve vefâ etti çöllüler; hepsi                      **نكظ** üzerinde; **مجمل**’in gizlediği şeyden. Ve **النكظ**: acele ettirme; İbn Düreyd’den. Denir: **نكظه نكظا**; ancak **الجمهرة**’de: **النكظ**; fetha ile; ve bunun benzeri **المحكم**’dedir. **كالإنكاظ والتنكيظ**.
 Denir: **أنكظه ونكظه**; onu acele ettirdiği zaman; birincisi **الأصمعي**’den. Ve **التنكظ**: bükülme. Denir: **تنكظ عليه أمره**; işi ona büküldüğü zaman. Ve **التنكظ**: cimrilik. Ve **التنكظ**: yolculukta hâlin şiddeti.
 İbnü’l-A‘râbî ayırdı: denir: **تنكظ الرجل**; yolculuğu ona şiddetlendiği zaman; işi ona bükülürse artık **تعكظ** etmiştir; ve musannif için bunun benzeri bir karıştırma **ع ك ظ**’da daha önce geçti; sakınsın. Ve **نكظ عليه حاجته تنكيظا**: onu zorlaştırdı; İbn Abbâd’dan. Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **أنكظه عن حاجته**: onu ihtiyacından çevirdi; **كنكظه تنكيظا**; ve bu da İbn Abbâd’dandır.
 Ve **المنكظة**: yolculukta şiddet. İbn Abbâd dedi: **نكظ الرحيل**; **كفرح**; yaklaştığı zaman.
 Ebû Zeyd dedi: **نكظت للخروج**; ve ona **أفدت**; **نكظا وأفدا**; mânâca.
