# نكف — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D9%81/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%83%D9%81/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نكف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D9%81.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: نكف

الكاف والنون والفاء معهما
ك ن ف، ك ف ن، ن ك ف، ن ف ك، ف ك ن، ف ن ك كلهن مستعملات كنف: الكَنَفانِ: الجناحان، قال:
عنس مذكرة كأن عفاءهـا		سقطان من كَنَفَيْ نعام جافل
وكَنَفا الإنسان: جانباه، وناحيتا كل شيء: كَنَفاه.
ويقال: كَنَفَهُ الله، أي: رعاه وحفظه. وهو في حفظ الله وكَنَفِه، أي: حرزه وظله، يَكْنُفُهُ بالكلاءة وحسن الولاية.
والكِنْفُ: وعاء طويل لأسقاط التجار ونحوه. وقالوا: الكِنْفُ: الزنفليجة.
وقال عمر لابن مسعود؛: كَنيفٌ ملئ علماً.
وناقة كَنُوفٌ: وهي التي تكتنف في أكناف الإبل من البرد، أي: تستتر.
واشتقاق الكَنيف كأنه كُنِفَ في أستر النواحي.
وأكْنافُ الجبل أو الوادي: نواحيه، حيث تنضم إليه. الواحد: كَنَفٌ.
ويقال للإنسان المخذول: لا تَكْنُفُهُ من الله كانِفةٌ. أي: لا تحجزه.
وتكَنَّفوه من كل جانب، أي: احتوشوه.
والإِكْنافُ: الإعانة.. أكْنَفْته: أعنته.
كفن: كَفَنَ الرجل يَكْفِنُ، أي: يغزل الصوف، قال:
يظل في الشتا يرعاها ويعمتها		ويَكْفِنُ الدهر إلا ريث يهتبـد
وخالف أبو الدقيش في هذا البيت بعينه. فقال: بل يَكْفِنُ: يختلي الكَفْنة للمراضيع من الشاء.
والكَفْنة: شجرة من دق الشجر، صغيرة جعدة، إذا يبست صلبت عيدانها، كأنها قطع شققت عن القنا.
وكَفَّنتُ الميت، وكَفَنْتُهُ، فهو مكَفنٌ مكفُونٌ.
نكف: النَّكْفُ: تنحيتك الدموع بإصبعك عن خدك، قال:
فبانوا ولولا ما تَذكـرُ مـنـهـم		من الخلف لم يُنكَفْ لعينك مدمع
ودرهم مَنْكوفٌ، أي: بهرج رديء.
والنَّكَفُ: الاستنكاف. والاستنكافُ عند العامة: الأنفُ. وإنما هو الامتناع، والانقباض عن الشيء حمية وعزة.
والنَّكَفَةُ: ما بين اللحيين والعنق من جانبي الحلقوم من قدم من ظاهر وباطن.
نفك: النَّفَكُ: لغة في النكف.
فكن: التَّفَكُّنُ: التلهف على حاجة، أنه يظفر بها ففاتته. قال:
أما جزاء العارف المستيقن
عندك إلا حاجة التَّفكُّنِ
فنك: فَنَكَ يفْنُكُ فُنُوكاً، إذا لزم مكانه لا يبرح.
والفَنِيكان: عظمان ملزقان في الحمامة إذا كسر لم يستمسك بيضها في بطنها حتى تخدجه.
والفَنيكانِ من لحي كل ذي لحيين: الطرفان اللذان يتحركان من الماضغ، دون الصدغين. ومن جعل الفَنِيكَ واحداً للإنسان فهو مجمع اللحيين في وسط الذقن. وفي الحديث: "أمرني جبريل أن أتعاهد فنيكيَّ بالماء عند الوضوء".

### Türkçe

**الكاف** ve **النون** ve **الفاء** bunlarla birlikte

**ك ن ف**، **ك ف ن**، **ن ك ف**، **ن ف ك**، **ف ك ن**، **ف ن ك** hepsi kullanımdadır. **كنف**: **الكَنَفانِ**: iki kanat; dedi ki:
عنس مذكرة كأن عفاءهـا		سقطان من **كَنَفَيْ** نعام جافل

Ve insanın **كََنَفا**’sı: iki yanı; ve her şeyin iki tarafı: onun **كََنَفاه**’sıdır.
Ve denilir: **كَنَفَهُ** الله, yani: onu gözetti ve korudu. Ve o, Allah’ın korumasında ve O’nun **كَنَفِه**’indedir; yani: O’nun sığınağı ve gölgesidir; onu otlak (gözetimi) ve güzel idare ile **يَكْنُفُهُ**.

Ve **الكِنْفُ**: tüccarların döküntüleri ve benzeri için uzun bir kap. Ve dediler: **الكِنْفُ**: **الزنفليجة**.
Ve Ömer, İbn Mesud’a dedi: **كَنيفٌ** ilimle doldurulmuş.
Ve **كَنُوفٌ** bir dişi deve: o, soğuktan develerin **أكناف**’ı içinde (kenarlarında) barınandır; yani: gizlenir.
Ve **الكَنيف**’in türetimi, sanki en örtülü taraflarda **كُنِفَ** edilmiş gibidir.
Ve dağın yahut vadinin **أكْنافُ**’ı: ona bitiştiği yerlerdeki taraflarıdır. Tekili: **كَنَفٌ**.
Ve mahrum bırakılmış insana denilir: Allah’tan onu bir **كانِفةٌ** **تَكْنُفُهُ** yoktur; yani: onu engellemez.
Ve onu her yandan **تكَنَّفوه**; yani: onu kuşattılar.
Ve **الإِكْنافُ**: yardım etme. **أكْنَفْته**: ona yardım ettim.

**كفن**: **كَفَنَ** adam **يَكْفِنُ**, yani: yün eğirir; dedi ki:
يظل في الشتا يرعاها ويعمتها		ويَكْفِنُ الدهر إلا ريث يهتبـد

Ve Ebû’d-Dakîş bu beytin aynısında muhalefet etti. Dedi ki: bilakis **يَكْفِنُ**: koyunlardan emzirenler için **الكَفْنة**’yi (bir bitkiyi) toplar.
Ve **الكَفْنة**: ağaç kırıntısından bir ağaççık; küçük, kıvırcık; kuruduğunda dalları sertleşir; sanki kamıştan yarılıp çıkarılmış parçalar gibidir.
Ve ölüyü **كَفَّنتُ**, ve onu **كَفَنْتُ**; o da **مكَفنٌ** **مكفُونٌ**’dur.

**نكف**: **النَّكْفُ**: yanağından gözyaşlarını parmağınla uzaklaştırmandır; dedi ki:
فبانوا ولولا ما تَذكـرُ مـنـهـم		من الخلف لم يُنكَفْ لعينك مدمع

Ve **مَنْكوفٌ** bir dirhem: yani: sahte, kötü.
Ve **النَّكَفُ**: **الاستنكاف**. Ve **الاستنكافُ** avam katında: burundur. Halbuki o, ancak kaçınmadır ve bir şeyden hamiyet ve izzetle çekinip büzülmedir.
Ve **النَّكَفَةُ**: iki çene ile boyun arasında, gırtlağın iki yanından, önden ve içten, aşağıdan olan kısım.

**نفك**: **النَّفَكُ**: **النكف**’te bir lehçedir.

**فكن**: **التَّفَكُّنُ**: bir ihtiyaç üzerine hayıflanmadır; onu elde edeceğini sanırken o kendisinden kaçırmıştır. Dedi ki:
أما جزاء العارف المستيقن
عندك إلا حاجة **التَّفكُّنِ**

**فنك**: **فَنَكَ** **يفْنُكُ** **فُنُوكاً**, yerinde kaldığı, ayrılmadığı zaman.
Ve **الفَنِيكان**: güvercinde bitişik iki kemiktir; kırıldığında yumurtası karnında tutunmaz, ta ki onu düşürünceye kadar.
Ve iki çenesi olan her şeyin çenesinden **الفَنيكانِ**: çiğneyenden hareket eden iki uçtur; şakakların aşağısında. Ve **الفَنِيكَ**’i insan için tekil yapan kimseye göre o, çenenin ortasında iki çenenin birleşim yeridir. Ve hadiste: “Cebrâil bana, abdestte su ile iki **فنيكيَّ**’mi gözetmemi emretti.”
