# نكه — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D9%87/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%83%D9%87/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نكه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D9%87.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: نكه

النَّكْهَةُ: ريح الفم. نَكَهَ له وعليه يَنْكِهُ ويَنْكَهُ نَكْهاً: تَنَفَّسَ على أَنفه. ونَكَهَهُ نَكْهاً ونَكِهَهُ واسْتَنْكَهَهُ: شم رائحة فمه، والاسم النَّكْهَةُ؛ وأَنشد:
نَكِهْتُ مُجالِداً فَوَجَدْتُ منه
كَرِيحِ الكَلْبِ ماتَ حَدِيثَ عَهْدِ
وهذا البيت أَورده الجوهري: نَكِهْتُ مجاهِداً؛ وقال ابن بري: صوابه مجالداً، وقد رواه في فصل نجا: نَجَوْتُ مجالداً. ونَكَهَ هو يَنكِهُ ويَنكَهُ: أَخرج نَفَسَهُ إلى أَنفي. ونَكِهْتُه: شَمَمْتُ ريحه. واسْتَنْكَهْتُ الرجلَ فَنَكَهَ في وجهي يَنْكِهُ ويَنْكَهُ نَكْهاً إذا أَمره بأَن يَنْكَهَ ليعلم أَشارِبٌ
هو أَم غير شاربٍ؛ قال ابن بري: شاهده قولُ الأُقَيْشِرِ: يقولون لي: انْكَهْ قد شَرِبْتَ مُدَامَةً
فَقُلْتُ لَهُمْ: لا بَلْ أَكَلْتُ سَفَرْجَلا
وفي حديث شارب الخمر: اسْتَنْكهُوهُ أَي شُمُّوا نَكْهَتَهُ ورائحةَ فَمِه هل شرِب الخمر أَم لا. ونُكِهَ الرجلُ: تغيرت نَكْهَتُهُ من التُّخَمَةِ. ويقال في الدعاء للإنسان: هُنِّيتَ ولا تُنْكَهْ أَي أَصَبْتَ خَيْراً ولا أَصابك الضُّرُّ. والنُّكَّهُ من الإبل: التي ذهبت أَصواتها من الضعف، وهي لغة تميم في النُّقَّهِ؛ وأَنشد ابن بري لرؤبة: بعد اهتِضام الراغِياتِ النُّكَّهِ

### Türkçe

**النَّكْهَةُ**: ağzın kokusu. **نَكَهَ** ona ve ona karşı **يَنْكِهُ** ve **يَنْكَهُ** **نَكْهاً**: burnuna doğru nefes verdi. Ve **نَكَهَهُ** **نَكْهاً** ve **نَكِهَهُ** ve **اسْتَنْكَهَهُ**: ağzının kokusunu kokladı; isim **النَّكْهَةُ**’dir; ve inşad etti:

**نَكِهْتُ مُجالِداً فَوَجَدْتُ منه
كَرِيحِ الكَلْبِ ماتَ حَدِيثَ عَهْدِ**

Ve bu beyti Cevherî rivayet etti: **نَكِهْتُ مجاهِداً**; İbn Berrî dedi ki: doğrusu **مجالِداً**’dır; onu **نجا** faslında şöyle rivayet etmiştir: **نَجَوْتُ مجالداً**. Ve **نَكَهَ** o, **يَنكِهُ** ve **يَنكَهُ**: nefesini benim burnuma çıkardı. Ve **نَكِهْتُه**: kokusunu kokladım. Ve **اسْتَنْكَهْتُ الرجلَ**; bunun üzerine yüzüme doğru **نَكَهَ**; **يَنْكِهُ** ve **يَنْكَهُ** **نَكْهاً**: ona, içen mi yoksa içmeyen mi olduğunu bilmek için **يَنْكَهَ** (nefes versin) diye emrettiği zaman; İbn Berrî dedi ki: bunun şahidi, **الأُقَيْشِرِ**’in sözüdür:

**يقولون لي: انْكَهْ قد شَرِبْتَ مُدَامَةً
فَقُلْتُ لَهُمْ: لا بَلْ أَكَلْتُ سَفَرْجَلا**

Ve şarap içenin hadîsinde: **اسْتَنْكهُوهُ** yani onun **نَكْهَتَهُ**’ini ve ağzının kokusunu koklayın; şarap içti mi yoksa içmedi mi. Ve **نُكِهَ الرجلُ**: **نَكْهَتُهُ** tokluktan değişti. Ve insana dua olarak denir: **هُنِّيتَ ولا تُنْكَهْ** yani hayra eriştin ve sana zarar isabet etmesin. Ve develerden **النُّكَّهُ**: zayıflıktan sesleri gitmiş olanlardır; bu, Temîm’in **النُّقَّهِ** hakkındaki lugatıdır; ve İbn Berrî, Ru’be’ye ait olarak inşad etti:

**بعد اهتِضام الراغِياتِ النُّكَّهِ**
