# نكه — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D9%87/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%83%D9%87/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نكه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D9%87.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نكه

: ( نَكَهَ له وعليه ، كضَرَبَ ومَنَعَ ) ، نَكْهاً : ( تَنَفَّسَ على أَنْفِه ؛ أَو أَخْرَجَ نَفْسَه إلى أَنْفِ آخَرَ ) ليعلَمَ هل هو شارِبُ خَمْرٍ أَمْ لا .
( و ) نَكَهَتِ ( الشمسُ ) ؛ عن الصَّاغاني ( اشْتَدَّ حَرُّها .
( ونَكِهَهُ ، كسَمِعَهُ ومَنَعَهُ ) : تَشَمَّمَهُ ؛ نَقَلَهُ الجَوْهرِيُّ واقْتَصَرَ على الكَسْرِ ؛ وأَنْشَدَ للحَكَم بن عَبْدل :
نَكِهْتُ مُجَالِداً فَوَجَدْتُ منهكَرِيحِ الكَلْبِ ماتَ حَدِيثَ عَهْدٍ ( واسْتَنْكَهَهُ : شَمَّ رِيحَ فَمِهِ ) . يقالُ : اسْتَنْكَهُتْ الرَّجُلَ فَنَكَهَ في وَجْهِي يَنْكَهُ ويَنْكَهُ نَكْهاً ، إذا أَمَرْتَه بأنَّ يَشمَّه ليَعْلَم أَشارِبٌ هو أَمْ غَيْرِ شارِبٍ ؛ كما في الصِّحاحِ .
قالَ ابنُ بَرِّي : شاهِدُه قَوُلْ الأُقَيْشِرِ :
يقولون لي انْكَهْ قد شَرِبْتَ مُدَامَةًفَقُلْتُ لَهُمْ : لا بَلْ أَكَلْتُ سَفَرْجَلا ( والنُّكَّهُ مِن الإِبِلِ ، كسُكَّرٍ ) : التي ذَهَبَتْ أَصْواتُها مِن الإعْياءِ .
قالَ الجَوْهرِيُّ : وهي لُغَةُ تمِيمٍ في ( النُّفَّهِ ) ؛ وأَنْشَدَ ابنُ بَرِّي لرُؤْبَة :

بعد اهْتِضامِ الراغِياتِ النُّكَّهِ وممَّا يُسْتدركُ عليه :
النَّكْهَةُ : رِيحُ الفَمِ .
وبالضمِّ : اسمٌ من الاسْتِنْكَاهِ .
ونُكِهَ الرَّجُلُ ، كعُنِيَ : تغيَّرَتْ نَكْهَتُهُ من التُّخَمَةِ .
ويقالُ في الدُّعاءِ للإنسانِ : هُنِّيتَ ولا تُنْكَهْ ، أَي أَصَبْتَ خَيْراً ولا أَصابَكَ الضُّرُّ ؛ نَقَلَهُ الجَوْهَرِيُّ .

### Türkçe

: ( **نَكَهَ** له وعليه ، ك**ضَرَبَ** و**مَنَعَ** ) ، **نَكْهاً** : ( burnuna nefes verdi; yahut onun şarap içen olup olmadığını bilmek için nefesini başka bir burna çıkardı ) .

( و ) **نَكَهَتِ** ( **الشمسُ** ) ؛ الصَّاغاني’den: ( harareti şiddetlendi .

( و**نَكِهَهُ** ، ك**سَمِعَهُ** و**مَنَعَهُ** ) : onu kokladı; bunu الجَوْهرِيُّ nakletti ve kesre ile yetindi; ve الحَكَم بن عَبْدل’e ait olarak şu beyti okudu:
**نَكِهْتُ** مُجَالِداً فَوَجَدْتُ منهكَرِيحِ الكَلْبِ ماتَ حَدِيثَ عَهْدٍ ( و**اسْتَنْكَهَهُ** : ağzının kokusunu kokladı ) . Denir ki: **اسْتَنْكَهُتْ** الرَّجُلَ فَ**نَكَهَ** في وَجْهِي **يَنْكَهُ** و**يَنْكَهُ** **نَكْهاً** ، ona onu koklamasını emrettiğinde, onun içen mi yoksa içmeyen mi olduğunu bilmek için; الصِّحاح’ta olduğu gibi .

İbnُ بَرِّي dedi: bunun şahidi الأُقَيْشِر’in sözü:
يقولون لي **انْكَهْ** قد شَرِبْتَ مُدَامَةًفَقُلْتُ لَهُمْ : لا بَلْ أَكَلْتُ سَفَرْجَلا ( ve **النُّكَّهُ** مِن الإِبِلِ ، ك**سُكَّرٍ** ) : yorgunluktan sesleri gitmiş olanlar .

الجَوْهرِيُّ dedi: ve bu, تمِيم’in ( **النُّفَّهِ** ) hakkında bir lugatidir; ve İbnُ بَرِّي, رُؤْبَة’ye ait olarak şu beyti okudu:

بعد اهْتِضامِ الراغِياتِ **النُّكَّهِ** وممَّا يُسْتدركُ عليه :
**النَّكْهَةُ** : ağzın kokusu .
Ve zamme ile: **الاسْتِنْكَاهِ**’den bir isimdir .
Ve **نُكِهَ** الرَّجُلُ ، ك**عُنِيَ** : tıka basa yemekten onun **نَكْهَتُهُ** değişti .
Ve insan için duada denir: هُنِّيتَ ولا **تُنْكَهْ** ، yani hayra eriştin ve sana zarar isabet etmedi; bunu الجَوْهَرِيُّ nakletti .
