# نلع (ن-ل-ع) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%84%D8%B9
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%84%D8%B9

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ن - ل - ع
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 1 sözlük

## Sözlükler (1)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%84%D8%B9/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب العين واللاّم والنّون معهما
ع ل ن، ل ع ن، ن ل ع مستعملات
علن:
عَلَنَ الأمرُ يَعْلُنُ عُلُوناً وعَلانِيَةً، أي: شاع وظهر.
وأعلنته إعلاناً. قال:
قد كنت وَعَّزْت إلى عَلاءِ
في السِّرِّ والإعْلانِ والنَّجاءِ
ويقال للرّجُل: استسرّ ثم استعلَنَ. لا يقال: أعلن إلاّ للأمر والكلام، وأمّا استعلن فقد يجوز في كلّ ذلك.
واعْتلَنَ الأمر، أي: اشتهر. ويقولون: استعلِنْ يا رجل، أي: أَظْهِرْ. والعِلان: المُعالَنة، يُعْلِنُ كلُّ واحدٍ لصاحبه ما في نفسه. قال:
وإعلاني لمن يبغي عِلاني
لعن: اللّعن: التّعذيب، والمُلَعّنُ: المعذّب، واللَّعِينُ المشتوم المسبوب.
لَعَنْتُه: سَبَبْتُه. ولَعَنَهُ اللهُ: باعده.
واللَّعِينُ ما يُتّخذ في المزارع كهيئة رجل.
واللَّعْنَةُ في القرآن: العذابُ. وقولهم: أبيت اللَّعْنَ، أي: لا تأتي أمراً تُلْحَى عليه وتُلْعَنُ. واللّعنة: الدّعاء عليه. واللُّعَنَةُ: الكثيرُ اللّعن، واللُّعْنَةُ: الذي يلعنه النّاس.
والْتَعَنَ الرّجُل، أي: أنصف في الدّعاء على نفسِه وخَصْمِه، فيقول: على الكاذب منّي ومنك اللَّعْنة.
وتلاعَنوا: لَعَنَ بعضُهم بعضاً، واشتاق مُلاعَنة الرّجل امرأته منه في الحكم. والحاكم يُلاعِنُ بينهما ثم يُفَرِّق. قال جميل:
إذا ما ابنُ ملعونٍ تَحدَّر رشْحُه		عليكِ فموتي بعد ذلك أو ذري
والتلاعُنُ كالتَّشاتُم في اللفظ، وكلّ فعل على تفاعل فإن الفعل يكون منها، غير أن التّلاعُنَ ربّما استعمل في فعل أحدهما، والتَّلاعُنُ يقع فعل كلّ واحدٍ منهما بنفسه ويجوز أن يقع كلُّ واحدٍ بصاحبه فهو على معنيين.
نعل:
النَّعْل: ما جُعِلَتْ وقاية من الأرض. نَعِل يَنْعَل نعلاً، وانتعل بكذا: إذا لبس النّعل.
والتنعيل: أن يُنَعّل حافر البِرْذَوْن بطبقٍ من حديد يقيه الحجارة، وكذلك خُفّ البعير بالجلد لئلا يَحْفَى.
ويقال: لا يقال إلاّ أَنْعلت. ويوصف حمار الوحش فيقال: ناعِلٌ، لصلابته. قال:
يَرْكَبُ قَيْناه وَقِيعاً ناعِلا
يقول: صلبُ من توقيع الحجارةِ حتّى كأنّه مُنْتَعِلٌ من وَقاحته.
ورجلٌ ناعل: ذو خفّ ونَعْل، وكذلك مُنْعِل. وكذلك يقال: أنْعَلتُ الفرس.
ونَعْلُ السيف: الحديدة التي في أسفل جفنه. قال:
إلى ملك لا ينصف السّاق نعله
والنَّعلُ من الأرض: شبه أكمة صلب يبرق حصاه، لا ينبت شيئاً، ويجمع النّعال، ونعلها غِلَظُها. قال:
كأنّهمْ حَرْشَفٌ مَبْثُوثٌ		بالجوِّ إذ تَبْرُقُ النِّعالُ
يعني: نعال الحرّة.

##### Türkçe

باب العين واللاّم والنّون معهما
**ع ل ن**، **ل ع ن**، **ن ل ع** kullanımdadır.

**علن**:
**عَلَنَ** iş (emir) **يَعْلُنُ** **عُلُوناً** ve **عَلانِيَةً**; yani: yayıldı ve ortaya çıktı.
Ve onu **أعلنته** **إعلاناً** (ilan ettim). Dedi ki:
قد كنت وَعَّزْت إلى عَلاءِ
في السِّرِّ والإعْلانِ والنَّجاءِ
Ve erkeğe denir: gizlendi, sonra **استعلَنَ** (açığa çıktı). **أعلن** denmez; ancak iş ve söz için (denir). Ama **استعلن** ise bütün bunların her birinde caiz olabilir.
Ve iş **اعْتلَنَ**; yani: meşhur oldu. Ve derler: **استعلِنْ** ey adam; yani: ortaya çıkar. Ve **العِلان**: **المُعالَنة**’dir; her biri arkadaşına nefsinde olanı ilan eder. Dedi ki:
وإعلاني لمن يبغي عِلاني

**لعن**:
**اللّعن**: azap etme; **المُلَعّنُ**: azap edilen; **اللَّعِينُ**: sövülen, yerilen (kimse).
**لَعَنْتُه**: ona sövdüm. Ve **لَعَنَهُ اللهُ**: onu uzaklaştırdı.
Ve **اللَّعِينُ**: ekinliklerde bir adam sureti gibi edinilen (şey)dir.
Ve Kur’an’da **اللَّعْنَةُ**: azaptır. Ve onların sözü: **أبيت اللَّعْنَ**; yani: üzerine kınanacağın ve lanetleneceğin bir işi yapma. Ve **اللّعنة**: ona karşı dua etmektir. Ve **اللُّعَنَةُ**: çok lanet eden (kimse). Ve **اللُّعْنَةُ**: insanların lanetlediği (kimse).
Ve adam **والْتَعَنَ**; yani: kendi nefsi ve hasmı üzerine duada insaf etti; şöyle der: benden ve senden yalancı olanın üzerine **اللَّعْنة** (olsun).
Ve **تلاعَنوا**: birbirlerine lanet ettiler. Ve hükümde erkeğin karısını **مُلاعَنة** etmesi ondan (bu babdandır). Ve hâkim ikisi arasında **يُلاعِنُ** (mülâane yaptırır), sonra ayırır. Cemîl dedi ki:
إذا ما ابنُ ملعونٍ تَحدَّر رشْحُه		عليكِ فموتي بعد ذلك أو ذري
Ve **التلاعُنُ**, lafızda **التَّشاتُم** gibidir. Ve her fiil **تفاعل** vezni üzere olursa, fiil ondan olur; ancak **التّلاعُنَ** bazen ikisinden birinin fiilinde kullanılır. Ve **التَّلاعُنُ**, her birinin fiilinin bizzat kendisinden vuku bulmasıdır; ve her birinin arkadaşına (yönelerek) vuku bulması da caizdir; o hâlde iki mânâ üzeredir.

**نعل**:
**النَّعْل**: yerden korunma kılınan şeydir. **نَعِل** **يَنْعَل** **نعلاً**; ve **انتعل** bununla: nalın giydiği zaman.
Ve **التنعيل**: **البِرْذَوْن**’un tırnağının, onu taşlardan koruyan demirden bir tabaka ile nallanmasıdır; ve aynı şekilde devenin **خُفّ**’u, aşınmasın diye deri ile (kaplanır).
Ve denir: ancak **أَنْعلت** denir. Ve yaban eşeği vasfedilir de denir ki: **ناعِلٌ**; sertliğinden dolayı. Dedi ki:
يَرْكَبُ قَيْناه وَقِيعاً ناعِلا
Der ki: taşların çarpmasından serttir; öyle ki kabalığından sanki **مُنْتَعِلٌ** (nalın giymiş) gibidir.
Ve **رجلٌ ناعل**: **خفّ** ve **نَعْل** sahibi (kimsedir); ve aynı şekilde **مُنْعِل**. Ve aynı şekilde denir: atı **أنْعَلتُ**.
Ve **نَعْلُ السيف**: kınının alt tarafındaki demirdir. Dedi ki:
إلى ملك لا ينصف السّاق نعله
Ve yerden **النَّعلُ**: çakılı parlayan, hiçbir şey bitirmeyen, sertçe bir tümseğe benzer (yerdir); **النّعال** diye çoğul yapılır; ve onun **نعلها**’sı: onun kalınlığıdır. Dedi ki:
كأنّهمْ حَرْشَفٌ مَبْثُوثٌ		بالجوِّ إذ تَبْرُقُ النِّعالُ
Yani: **نعال**’ı (taşlık arazinin nal gibi sert yerleri).
