# نمش (ن-م-ش) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D8%B4
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%85%D8%B4

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ن - م - ش
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 8 sözlük

## Sözlükler (8)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D8%B4/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ش ن م
شنم ، نشم ، نمش ، مشن .
نشم : أبو عُبيد ، عن الأصمعيّ : من أشجار الجبال النَّبْعُ والنَّشَمُ .
وقال غيره : يُتَّخَذُ من النَّشَم القِسِيّ العَرَبيَّة .
وقال امرؤ القيس :
عارِضٍ زَوْرَاءَ من نَشَمٍ
غيرِ باناةٍ على وَتَرِهْ
وفي حديث مقتل عثمان رضي الله عنه : أنه لما نَشَّمَ الناس في أمره ، قال أبو عُبيد : معناه : طعنوا فيه ونالوا منه .
قال : وأخبرني المنذريّ ، عن أبي عمرو ابن العلاء ، أنه كان يقول في قول زهير :
تَفَانَوا ودَقُّوا بَينَهُمْ عِطْرَ مَنْشَمِ
قال : هو من ابتداء الشرّ ، يقال : قد نَشَّمَ القومُ في الأمْرِ تنشيماً إذا أَخَذُوا في الشَّرّ ، ولم يكن يذهب إلى أنَّ مَنْشَمَ امرأة كما يقول غيره .
قال أبو عُبيد ، وأخبرني ابن الكلبيّ في قوله : عِطْر مَنْشَم ، قال : مَنْشَم : امرأةٌ من حِمْيَر ، كانت تبيع الطِّيب ، فكانوا إذا تَطيّبوا بِطيبها اشْتَدَّت حربُهم ، فصارَتْ مَثلاً في الشَّرِّ .
وقال شمِر : قال ابن الأعرابيّ : تَنَشَّمَ في الشيءِ ، ونَشَّمَ فيه ، إذا ابْتَدَأ فيه وأنشد :
وَقَدْ أَغْتَدِي واللَّيلُ في جَرِيمِه
مُعَسْكِراً في الْغُرِّ من نُجومِه
والصُّبْحُ قد نَشمَّ في أَدِيمِه
يَدُعُّه بِضِفَّتَيْ حَيْزُومِه
دَعَّ الرّبيبِ لَحْيَتَيْ يتيمه
قال : نَشَّمَ في أديمه ، يريد تَبدَّى في أَوَّل الصُّبح ، قال : وأديم اللَّيل : سَوادُه وجَرِيمُه : نفْسُه .
أبو عُبيد ، عن الفراء : نَشَّمَ اللحم تَنْشِيماً ، إذا تَغَيَّرَتْ ريحه لا من نتْنٍ ولكن كَراهةً .
شمِر عن ابن الأعرابيّ : التنْشِيمُ الابتداءُ في كلِّ شيءٍ .
قال : والْمَنْشَمُ : شيءٌ يكون في سُنْبُل العِطْر ، يسميه العطَّارون رَوْقٌ وهو سَمٌّ ساعَة .
وقال بعضهم : هي ثمرةٌ سوداءُ مُنْتِنَة .
وقد أكثرت الشُّعراء ذكر مَنْشَم في أشعارها ، قال الأعشى :
أَرَانِي وعَمْراً بيننا دَقُّ مَنْشَم
فلم يَبْقَ إلا أَنْ أُجَنَّ ويَكْلَبَا
ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : الْمُنَشَّمُ : الذي قد ابْتَدَأَ يَتَغيَّر ، وأنشد :
وقَدْ أُصاحِبُ فِتْياناً شَرَابُهم
خُضْرُ المَزادِ ولحمٌ فيه تَنشيمُ
قال : وخُضْرُ المزادِ الْفَظَ ، وهو ماءُ الكَرِش ، ويقال : أراد أن الماء بَقِيَ في الأدَاوَى ، فاخْضَرَّت من القوم .
اللِّحْيانيّ : تَنَشَّمْتُ منه عِلماً ، وتَنَسَّمْتُ منه علماً ، إذا اسْتَفَدْتَ منه عِلما .
نمش : قال الليث : النَّمَشُ : خطوطُ النُّقوش من الوَشي ونحوه ، وأنشد :
أَذَاكَ أَمْ نَمِشٌ بالوَشْيِ أَكْرُعُه
مُسَفَّعُ الخدِّ غادٍ ناشِطٌ شَبَبُ
قلت : نَمِشٌ : نعتٌ للأكْرع مُقَدَّم ، أراد : أَذاك أم ثَوْرٌ نَمِشٌ أَكْرُعُه ؟
وقال الليث : النَّمْشُ : النَّمِيمةُ والسِّرَارُ . والنَّمْشُ : الالْتِقَاطُ للشيءِ ، كما يَعْبَثُ الإنسانُ بالشيء في الأرض .
وأخبرني المنذريّ ، عن أبي الهيثم أنه أنشدَه :
يا مَنْ لِقَوْمٍ رَأْيُهُمْ خَلْفَ مُدَنْ
إن يَسْمَعُوا عَوْراء أَصْغَوْا في أَذَنْ
ونَمَشوا بكَلِمٍ غيرِ حَسَن
قال : نَمَشُوا : خلَطوا ، وثوْرٌ نمِشُ القَوائم ؛ في قوائمه خُطوط مُختلفة ، أراد خَلطوا حديثاً حَسَناً بقبيح .
قال : ويُروَى نمسوا : أي أَسَرُّوا ، وكذلك هَمَسوا ، وعَنْزٌ نَمْشَاءُ ، أي رَقْطَاء .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : يُقال في الكذب : نَمَشٌ ، ومَشَّ ، وفَرَشَ ، وقرَشَ ودبشَ .
أبو تُرَاب ، عن واقع : بَعيرٌ نمِشٌ ونَهشٌ ، إذا كان في خُفِّه أَثَرٌ يَتَبيَّن في الأرض من غير أثْرِه .
مشن : قال الليث : المَشْنُ : ضربٌ من الضَّرب بالسِّياط ، يقال : مَشنَهُ ومَتَنَه ، مَشنَاتٍ ، أَي ضَربَات . ويقال : مَشنَ ما في ضَرعِ الناقة ومَشْقَه ، إذا حَلَبه .
أبو تُراب : إن فلاناً ليمتَشُّ من فلان ويَمتَشنُ من فلان ، أي يُصيب منه .
وقال ابن السِّكِّيت ، عن الكلابيّ : مَرَّتْ بي غِرَارَةٌ فمَشَنْتني . وأَصَابَتْني مَشْنة : وهو الشيء له سَعَة لا غَوْرَ له ؛ منه ما بَضَّ منه شيء ، ومنه ما لم يَجْرح الجِلد .
قلت : وسمعتُ رجلاً من أهل هَجَر يقول لآخر : مَشِّن اللِّيف ، معناه : مَيِّشه وانْفُشْه للتَّلْسِين .
وقال ابن السكيت : امْرأة مِشانٌ : سَلِيطة وأنشد :
وهَبْتُه من سَلْفَعٍ مِشَانِ
كَذِئْبَةٍ تَنْبَحُ بالرُّكْبَانِ
وأخبرني المنذريّ ، عن جُنَيْد ، عن محمد ابن هارون ، قال : سمعت عُثمان بن عبد الوهاب الثَّقفيّ يقول : اختلف أبي وأبو يوسف عند هارون ، فقال أبو يوسف : أَطْيَبُ الرُّطَب المُشانُ ، وقال أبي : أَطْيَب الرُّطب السُّكر . فقال هارون : يُحْضران . فلما حضرا تناول أبو يوسف السُّكر ، فقلتُ له : ما هذا ؟ فقال : لما رأيتُ الحق لم أَصْبِرْ عنه .
ومن أمثال أهلِ العراق : بِعِلَّةِ الوَرَشَان تأكل الرُّطَب المُشانَ .
أبو عَمرو : والمَشْنُ : الخدْشُ . وقال الكلابيّ : امْتَشَنْتُ الناقة وامْتَشَلْتُها ، إذا حَلَبْتَها .
وقال ابن الأعرابيّ : المَشْنُ : مَسحُ اليد بالشَّيءِ الخَشن .
وأخبرني المنذريّ ، عن ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ ، قال : مَشقتُه عِشْرِين سَوْطاً ومَتَحْتُهُ ومَشنْتُهُ . وقال : كأَنَّ وجْهَه مُشِنَ بقَتَادَة ، أي خُدِش بها ، وذلك في الكراهة والعُبوس والغَضب .
شنم : ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : الشنْمُ :
الخَدْش ، والشُّنْم ، الرِّجالُ الْمُقَطَّعو الآذان .
وقال : رَمَي فَشَنَم : إذا خَرقَ طرف الجِلْد .

##### Türkçe

ش ن م
**شنم** , **نشم** , **نمش** , **مشن** .

**نشم** : Ebû Ubeyd, el-Asmaî’den: Dağ ağaçlarından **النَّبْعُ** ve **النَّشَمُ** vardır.
Başkası dedi: **النَّشَم**’den Arap **القِسِيّ** yapılır.
İmru’ul-Kays dedi:
عارِضٍ زَوْرَاءَ من **نَشَمٍ**
غيرِ باناةٍ على وَتَرِهْ
Osman’ın (Allah ondan razı olsun) öldürülmesi hadîsinde: İnsanlar onun işi hakkında **نَشَّمَ** edince, Ebû Ubeyd dedi: Manası: Ona sapladılar ve ondan (pay) aldılar.
Dedi: el-Münzirî bana haber verdi, Ebû Amr İbnü’l-Alâ’dan: Züheyr’in şu sözü hakkında şöyle derdi:
تَفَانَوا ودَقُّوا بَينَهُمْ عِطْرَ **مَنْشَمِ**
Dedi: O, şerrin başlangıcındandır; “Kavim işte **نَشَّمَ** etti, **تنشيماً**” denir; şerre girişince. Ve başkasının dediği gibi **مَنْشَمَ**’ın bir kadın olduğuna gitmezdi.
Ebû Ubeyd dedi; ve İbnü’l-Kelbî bana “**عِطْر مَنْشَم**” hakkında haber verdi; dedi: **مَنْشَم**: Himyer’den bir kadındır; güzel koku satardı; onun kokusuyla kokulandıklarında savaşları şiddetlenirdi; böylece şerde bir mesel oldu.
Şemir dedi: İbnü’l-A‘râbî dedi: “Şeyde **تَنَشَّمَ** etti ve onda **نَشَّمَ** etti”, onda başladığı zaman; ve şu şiiri okudu:
وَقَدْ أَغْتَدِي واللَّيلُ في جَرِيمِه
مُعَسْكِراً في الْغُرِّ من نُجومِه
والصُّبْحُ قد نَشمَّ في أَدِيمِه
يَدُعُّه بِضِفَّتَيْ حَيْزُومِه
دَعَّ الرّبيبِ لَحْيَتَيْ يتيمه
Dedi: “**نَشَّمَ** onun **أديم**’inde”, yani sabahın evvelinde belirdi; dedi: Gecenin **أديم**’i: onun karalığıdır; **جَرِيمُه**: kendisidir.
Ebû Ubeyd, el-Ferrâ’dan: Eti **نَشَّمَ** eder, **تَنْشِيماً**; kokusu değiştiği zaman; pis kokudan değil, fakat bir tiksinme (sebebiyle).
Şemir, İbnü’l-A‘râbî’den: **التنْشِيمُ** her şeyde başlangıçtır.
Dedi: **الْمَنْشَمُ**: koku başağında bulunan bir şeydir; attarlar ona **رَوْقٌ** derler; ve o, bir saatlik zehirdir.
Bazıları dedi: O, siyah, pis kokulu bir meyvedir.
Şairler şiirlerinde **مَنْشَم**’ı anmayı çoğalttılar; el-A‘şâ dedi:
أَرَانِي وعَمْراً بيننا دَقُّ **مَنْشَم**
فلم يَبْقَ إلا أَنْ أُجَنَّ ويَكْلَبَا
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الْمُنَشَّمُ**: değişmeye başlamış olandır; ve şu şiiri okudu:
وقَدْ أُصاحِبُ فِتْياناً شَرَابُهم
خُضْرُ المَزادِ ولحمٌ فيه **تَنشيمُ**
Dedi: **خُضْرُ المزادِ**: **الْفَظَ**’dır; o da işkembenin suyudur. Ve denir ki: Suyun kırbalarda kaldığını kastetti; böylece kavimden (dolayı) yeşerdi.
el-Lihyânî: Ondan ilim **تَنَشَّمْتُ** ve ondan ilim **تَنَسَّمْتُ**; ondan ilim elde ettiğin zaman.

**نمش** : el-Leys dedi: **النَّمَشُ**: **الوَشي** ve benzerinden nakış çizgileridir; ve şu şiiri okudu:
أَذَاكَ أَمْ **نَمِشٌ** بالوَشْيِ أَكْرُعُه
مُسَفَّعُ الخدِّ غادٍ ناشِطٌ شَبَبُ
Dedim: **نَمِشٌ**: **الأكْرع** için öne alınmış bir sıfattır; kastetti: “Bu mu, yoksa ayakları **أَكْرُعُ** olan **نَمِشٌ** bir boğa mı?”
el-Leys dedi: **النَّمْشُ**: **النَّمِيمةُ** ve **السِّرَارُ**’dır. Ve **النَّمْشُ**: bir şeyi yerden toplama/çekiştirmedir; insanın yerdeki bir şeyle oynaması gibi.
el-Münzirî bana haber verdi, Ebû’l-Heysem’den: Ona şu şiiri okudu:
يا مَنْ لِقَوْمٍ رَأْيُهُمْ خَلْفَ مُدَنْ
إن يَسْمَعُوا عَوْراء أَصْغَوْا في أَذَنْ
ونَمَشوا بكَلِمٍ غيرِ حَسَن
Dedi: **نَمَشوا**: karıştırdılar. Ve “ayakları **نمِشُ** olan bir boğa”: ayaklarında farklı çizgiler vardır; kastetti: Güzel bir sözü çirkinle karıştırdılar.
Dedi: **نمسوا** diye de rivayet edilir: yani gizlediler; bunun gibi **هَمَسوا** da. Ve **عَنْزٌ نَمْشَاءُ**: yani benekli.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: Yalan hakkında “**نَمَشٌ**” denir; ve **مَشَّ**; ve **فَرَشَ**; ve **قرَشَ** ve **دبشَ**.
Ebû Turâb, Vâkı‘dan: **بَعيرٌ نمِشٌ** ve **نَهشٌ**: ayağının tabanında, kendi izinden başka, yerde belirginleşen bir iz olduğu zaman.
**مشن** : el-Leys dedi: **المَشْنُ**: kamçılarla vurmanın bir türüdür; “Onu **مَشنَهُ** etti ve **مَتَنَه** etti, **مَشنَاتٍ**” denir; yani vuruşlar. Ve denir: Devenin memesindekini **مَشنَ** etti ve **مَشْقَه** etti; onu sağdığı zaman.
Ebû Turâb: “Falan, falandan **يمتَشُّ** eder ve falandan **يَمتَشنُ** eder”; yani ondan elde eder.
İbnü’s-Sikkît, el-Kilâbî’den: “Bir **غِرَارَةٌ** bana uğradı da beni **مَشَنْتني** etti.” Ve bana bir **مَشْنة** isabet etti: O, derinliği olmayan genişliği bulunan şeydir; ondan bir şey yarar, ondan da deriyi yaralamaz.
Dedim: Hecer halkından bir adamın bir başkasına “**مَشِّن** **اللِّيف**” dediğini işittim; manası: Onu yumuşat ve kabart; **التَّلْسِين** için.
İbnü’s-Sikkît dedi: **امْرأة مِشانٌ**: dili sivri; ve şu şiiri okudu:
وهَبْتُه من سَلْفَعٍ **مِشَانِ**
كَذِئْبَةٍ تَنْبَحُ بالرُّكْبَانِ
el-Münzirî bana haber verdi, Cüneyd’den, Muhammed İbn Hârûn’dan; dedi: Osman b. Abdülvehhâb es-Sekafî’nin şöyle dediğini işittim: Babam ile Ebû Yûsuf, Hârûn’un yanında ihtilaf ettiler; Ebû Yûsuf dedi: “Hurma yaşının en hoşu **المُشانُ**’dır”; babam dedi: “Hurma yaşının en hoşı **السُّكر**’dır.” Hârûn dedi: “İkisi getirilsin.” Getirilince Ebû Yûsuf **السُّكر**’ı aldı; ona dedim: “Bu nedir?” Dedi: “Hakkı görünce ondan sabredemedim.”
Irak ehlinin mesellerinden: **بِعِلَّةِ الوَرَشَان** sebebiyle **الرُّطَب المُشانَ** yersin.
Ebû Amr: **المَشْنُ**: çiziktirmedir. el-Kilâbî dedi: Deveyi **امْتَشَنْتُ** ettim ve onu **امْتَشَلْتُ** ettim; onu sağdığın zaman.
İbnü’l-A‘râbî dedi: **المَشْنُ**: elin pürtüklü şeyle ovulmasıdır.
el-Münzirî bana haber verdi, Sa‘leb’den, İbnü’l-A‘râbî’den; dedi: Ona yirmi kamçı **مَشقتُه** ettim ve onu **مَتَحْتُهُ** ettim ve onu **مَشنْتُهُ** ettim. Ve dedi: Sanki yüzü **مُشِنَ** edildi **بقَتَادَة** ile; yani onunla çizildi; bu, hoşnutsuzlukta, surat asmada ve öfkededir.

**شنم** : Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الشنْمُ**:
çiziktirme; ve **الشُّنْم**: kulakları kesik erkekler.
Ve dedi: “Attı da **فَشَنَم** etti”: derinin ucunu deldiği zaman.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D8%B4/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب النون والميم وما يثلثهما)
(نمي)  النون والميم والحرف المعتلّ أصلٌ واحدٌ يدلُّ على ارتفاع وزِيادة.
ونمَى المالُ ينمِي: زاد. ونَمَى الخِضَابُ يَنْمِي ويَنُمو، إذا زاد حمرةً وسواداً. وتنمَّى([1]) الشَّيء: ارتفعَ من مكانٍ إلى مكان. قال:
يا حُبَّ ليلَى لا تغيَّرْ وازدَدِ *** وانمِ كما يَنْمِي الخضابُ في اليَدِ([2])وانتمَى فلانٌ إلى حَسبِهِ: انتسَب. ونَمَّيْتُ الحديثَ: أشعتُه، ونَمَيْتُه بالتخفيف، والقياس فيهما واحد. والنَّاميَة: الخَلْق، لأنَّهم يَنْمُون، أي يزيدون: وفي الحديث: "لا تَمْثُلُوا بنامِيَةِ الله". ويقال: نمَّيتُ النار. إذا ألقيتَ عليها شَيُوعاً. ويقال: نَمَتِ الرّمِيّةُ، إذا ارتفعَتْ وغابت ثم ماتت، وأنْماها صاحِبُها. قال:
فهي لا تَنْمِي رمِيَّتُه *** ما لَه لا عُدَّ من نَفرِهْ([3])وفي الحديث: "كل ما أصْمَيْتَ ودع ما أنميت".
(نمر)  النون والميم والراء أصلانِ: أحدهما لونٌ من الألوان، والآخر يدلُّ على نُجوعِ شراب.
فالأوَّل النَّمِر، معروف، من اختلاط السَّواد والبياض في لونِه، غير أنَّ البياضَ أكثر. ومن النَّمر اشتُقَّ لون السَّحاب النُّمْر، وكذلك النَّعَم النُّمْر فيها سواد وبياض. وكذلك النَّمِرَة، إنما هي كساءٌ ملوَّن مخطَّط. وتنمَّر لي فلانٌ: تهدَّدني. وتحقيقُه لَبِس لي جلد النَّمِر.
والأصل الآخر النَّمير، وهو الماء العَذْبُ النّامِي في الجسدِ الناجعُ. ثم يستعار فيقال [حَسَبٌ([4])] نَمِيرٌ، أي زاكٍ.
(نمس)  النون والميم والسين ثلاثُ كلمات: إحداها تدلُّ على سَتْرِ شيء، والأخرى على لونٍ من الألوان، والثالثة على فسادِ شيءٍ من الأشياء. فالأولى النَّاموس: وهو صاحب سِرِّ الإنسان. ونَمَسَ: قالَ حديثاً في سِرّ وستر. والنَّاموس: قُتْرَة الصَّائد. وفي مُصَنَّف الغريب: النَّاموس جَبْرَئِيل عليه السلام. والأصل كلُّه واحد. ونامَسْتُ فلاناً منامسةً: سارَرْته وجعلتُه موضعاً لِسرِّي. قال ابن دُرَيد: وكلُّ شيءٍ سترتَ به([5]) شيئاً فهو ناموسٌ له.
والثالثة* النَّمَس: الكَدَر([6]) في اللَّون. يقال القطا النُّمْس، لأنَّ في لونها كُدْرة. والنَّمَس: فسادُ السَّمْنِ والغالية وكلِّ طِيب. والنِّمْس: دُوَيْبَّة، سمِّيت للونها. فأمَّا قول حميد([7]):
* كتَواهُقِ النِّمْسِ *
فيقال: إنّه أراد هذه الدّوابّ. ورواه أبو سَعِيد: "النُّمْس"، قال: وهي القَطا جمع أنْمَس.
(نمش)  النون والميم والشين أصلٌ يدلُّ على تخطيطٍ في شيء. منه النَّمَش، وهي خُطوط النُّقوش، والنَّعت نَمِشٌ. ومن الباب النَّمْش كما يفعله العابثُ([8]) إذا التقط شيئاً وخَطَّط بأصابعه. قال:
* قلتُ لها وأُولِعَتْ بالنَّمْشِ([9]) *
ونَمَشَ الجرادُ الأرضَ: جَرَدَها.
(نمص)  النون والميم والصاد أُصَيلٌ يدلُّ على رِقّة شَعَْرٍ أو نتف لـه. فالنَّمَص: رِقَّة الشَّعر. والمِنْماص: المِنْقاش. وشعرٌ نميصٌ، ونبتٌ نميصٌ: نتفَتْه الماشيةُ بأفواهها.
(نمط)  النون والميم والطاء كلمةٌ تدلُّ على اجتماع. والنَّمَط: جماعةٌ من الناس. وفي الحديث([10]): "خير هذه الأمَّة النَّمَط الأوسط، يَلْحَقُ بهم([11]) التَّالي ويرجع إليهم الغالي".
(نمغ)  النون والميم والغين كلمةٌ تدلُّ على أعلى شيء. ونَمغَة الجبل: أعلاه. والنَّمَغة: ما تحرَّكَ من يافوخ الصَّبِيّ أوّلَ ما يُولَد.
(نمق)  النون والميم والقاف أُصَيلٌ يدلُّ على تحسينِ شيء وتجويده. ونَمَقْتُ الكتاب ونَمَّقْتُه: نقَشتُه وصَوَّرْتُه. قال:
كأنَّ مَجَرَّ الرّامساتِ ذيولَها *** عليه قَضيمٌ نمَّقته الصَّوَانِعُ([12])(نمل)  النون والميم واللام كلماتُه تدلُّ على تجمُّعٍ في شيء وصِغَرٍ وخِفَّة. منه النَّمل: جمع نَمْلة. وطعامٌ منمولٌ: أصابه النَّمل. وفرسٌ نَمِلُ القَوائِمِ: خفيفُها، كأنَّها شُبِّهَتْ بالنَّمْل. والنَّمْلة: قَرْحَةٌ تخرُج في الجَنْبِ، كأنَّها سمِّيَت بها لتفشِّيها وانتشارها، شبِّهت بالنَّملةِ ودَبِيبِها. والأَنْمُلَة: واحدة الأنامل، وهي أطراف الأصابع.
ويقولون وليس من هذا: إنَّ النَّمْلَة: شَقٌّ يكون في حافر الفرس من الأشْعَر إلى المَقَطّ.
ومما شذّ عن الباب النُّمْلة بالضم في النون والسكون في الميم([13]) هي النَّميمة. ويقال: نَمَل، إذا نَمَّ.
--------------ـــ
([1])  في الأصل: "تمنى"، صوابه في المجمل واللسان. وشاهده قول القطامي:
فأصبح سيل ذلك قد تنمى  *** إلى من كان منزله يفاعا
([2])  هذه هي الرواية المشهورة كما نص ابن سيده. انظر اللسان. ويروى: "وانم كما ينمو".
([3])  لامرئ القيس في ديوانه 153 واللسان (نمى)، والرواية فيهما: "فهو لا تنمى".
([4])  التكملة من المجمل واللسان.
([5])  في الجمهرة (3: 52): "فيه".
([6])  في الأصل: "والكدر".
([7])  في المجمل: "جميل".
([8])  في الأصل: "العائب"، صوابه في المجمل.
([9])  وكذا ورد إنشاده في المجمل. وفي اللسان: "قال لها".
([10])  هو من كلام علي بن أبي طالب رضي الله عنه، كما في اللسان.
([11])  في الأصل: "بها"، وأثبت نص المجمل واللسان.
([12])  للنابغة الذبياني في ديوانه 50 واللسان (نمق، قضم) وقد سبق في (قضم).
([13])  هي مثلثة النون، ويقال في لغة رابعة "النميلة" كالنميمة وزناً ومعنىً.

ـ

##### Türkçe

(باب **النون** و**الميم** وما يثلثهما)
(**نمي**)  **النون** ve**الميم** ve illetli harf tek bir asıldır; yükselmeye ve artmaya delâlet eder.
Ve **نمَى المالُ ينمِي**: arttı. Ve **نَمَى الخِضَابُ يَنْمِي ويَنُمو**; eğer kızıllık ve siyahlıkça arttıysa. Ve **تنمَّى**([1]) şey: bir yerden bir yere yükseldi. Dedi ki:
يا حُبَّ ليلَى لا تغيَّرْ وازدَدِ *** وانمِ كما يَنْمِي الخضابُ في اليَدِ([2])
Ve **انتمَى** falan kimse kendi **حَسب**’ine: nisbet etti. Ve **نَمَّيْتُ الحديثَ**: onu yaydım; ve onu hafifletmeyle **نَمَيْتُه**; ikisinde de kıyas birdir. Ve **النَّاميَة**: yaratılış; çünkü onlar **يَنْمُون**; yani artarlar. Ve hadiste: “**لا تَمْثُلُوا بنامِيَةِ الله**”. Ve denir: **نمَّيتُ النار**; eğer onun üzerine odun kırıntıları attıysan. Ve denir: **نَمَتِ الرّمِيّةُ**; eğer yükseldi ve kayboldu, sonra öldüyse; ve onu sahibi **أنْماها**. Dedi ki:
فهي لا تَنْمِي رمِيَّتُه *** ما لَه لا عُدَّ من نَفرِهْ([3])
Ve hadiste: “**كل ما أصْمَيْتَ ودع ما أنميت**”.

(**نمر**)  **النون** ve**الميم** ve**الراء** iki asıldır: birisi renklerden bir renktir; diğeri içeceğin fayda vermesine delâlet eder.
Birincisi **النَّمِر**’dir; bilinen (hayvan); renginde siyah ile beyazın karışmasındandır; ancak beyaz daha çoktur. Ve **النَّمر**’den **السَّحاب النُّمْر** bulutunun rengi türetilmiştir; yine **النَّعَم النُّمْر** (hayvanlar) da böyledir: onda siyah ve beyaz vardır. Yine **النَّمِرَة** de ancak renkli çizgili bir örtüdür. Ve **تنمَّر** bana falan kimse: beni tehdit etti. Bunun tahkiki: bana **جلد النَّمِر** giydi.
Diğer asıl **النَّمير**’dir; o, bedende artan, fayda veren tatlı sudur. Sonra mecaz yapılır da denir: [**حَسَبٌ**([4])] **نَمِيرٌ**; yani artıcı.

(**نمس**)  **النون** ve**الميم** ve**السين** üç kelimedir: birisi bir şeyin örtülmesine delâlet eder; diğeri renklerden bir renge; üçüncüsü şeylerden bir şeyin bozulmasına. Birincisi **النَّاموس**: o, insanın sırrının sahibidir. Ve **نَمَسَ**: sır ve örtü içinde bir söz söyledi. Ve **النَّاموس**: avcının ağı. Ve **مُصَنَّف الغريب**’de: **النَّاموس** Cebrâil aleyhisselâmdır. Aslın hepsi birdir. Ve **نامَسْتُ** falan kimseyi **منامسةً**: onunla gizlice konuştum ve onu sırrım için bir yer kıldım. İbn Düreyd dedi: Senin bir şeyle([5]) bir şeyi örttüğün her şey, onun için **ناموسٌ**’tur.
Ve üçüncüsü* **النَّمَس**: renkteki bulanıklık([6]). Denir: **القطا النُّمْس**; çünkü onun renginde bulanıklık vardır. Ve **النَّمَس**: içyağının ve **الغالية**’nin ve her güzel kokunun bozulmasıdır. Ve **النِّمْس**: küçük bir hayvancıktır; rengi sebebiyle adlandırılmıştır. Ama Humeyd’in([7]) sözü:
* كتَواهُقِ النِّمْسِ *
Denir ki: o, bu hayvancıkları kastetmiştir. Ebû Saîd “**النُّمْس**” diye rivayet etti; dedi ki: o, **القطا**’dır; **أنْمَس**’in çoğulu.

(**نمش**)  **النون** ve**الميم** ve**الشين** bir asıldır; bir şeyde çizgilemeye delâlet eder. Ondan **النَّمَش**: o, nakışların çizgileridir; ve sıfat **نَمِشٌ**’tir. Babdan **النَّمْش** da vardır; **العابثُ**([8])’in yaptığı gibi: bir şeyi alıp parmaklarıyla çizgilediğinde. Dedi ki:
* قلتُ لها وأُولِعَتْ بالنَّمْشِ([9]) *
Ve **نَمَشَ الجرادُ الأرضَ**: onu soydu.

(**نمص**)  **النون** ve**الميم** ve**الصاد** bir asılcıktır; bir kılın inceliğine yahut onun yolunmasına delâlet eder. İşte **النَّمَص**: kılın inceliğidir. Ve **المِنْماص**: cımbızdır. Ve **شعرٌ نميصٌ** ve **نبتٌ نميصٌ**: davar onu ağızlarıyla yoldu.

(**نمط**)  **النون** ve**الميم** ve**الطاء** bir kelimedir; toplanmaya delâlet eder. Ve **النَّمَط**: insanlardan bir topluluktur. Ve hadiste([10]): “**خير هذه الأمَّة النَّمَط الأوسط، يَلْحَقُ بهم**([11]) **التَّالي ويرجع إليهم الغالي**”.

(**نمغ**)  **النون** ve**الميم** ve**الغين** bir kelimedir; bir şeyin en üstüne delâlet eder. Ve **نَمغَة الجبل**: onun en üstüdür. Ve **النَّمَغة**: çocuğun bıngıldağından, doğduğu ilk vakit hareket eden şeydir.

(**نمق**)  **النون** ve**الميم** ve**القاف** bir asılcıktır; bir şeyi güzelleştirmeye ve onu iyi yapmaya delâlet eder. Ve **نَمَقْتُ الكتاب ونَمَّقْتُه**: onu nakşettim ve tasvir ettim. Dedi ki:
كأنَّ مَجَرَّ الرّامساتِ ذيولَها *** عليه قَضيمٌ نمَّقته الصَّوَانِعُ([12])
(**نمل**)  **النون** ve**الميم** ve**اللام** kelimeleri bir şeyde toplanmaya ve küçüklüğe ve hafifliğe delâlet eder. Ondan **النَّمل**: **نَمْلة**’nin çoğulu. Ve **طعامٌ منمولٌ**: ona karınca isabet etti. Ve **فرسٌ نَمِلُ القَوائِمِ**: ayakları hafif olan; sanki onlar karıncaya benzetilmiştir. Ve **النَّمْلة**: böğürde çıkan bir yaradır; yayılması ve dağılması sebebiyle onunla adlandırılmış gibidir; karıncaya ve onun yürümesine benzetilmiştir. Ve **الأَنْمُلَة**: **الأنامل**’in bir tanesi; o da parmak uçlarıdır.
Ve derler ki—bu bundan değildir—: **النَّمْلَة**: atın tırnağında **الأشْعَر**’den **المَقَطّ**’a kadar olan bir yarıktır.
Ve babdan şâz olanlardan: **النُّمْلة** ( **النون**’da damme ve **الميم**’de sükûn ile)([13]) **النَّميمة**’dir. Ve denir: **نَمَل**; eğer **نَمَّ** ettiyse.

--------------ـــ
([1])  Asılda: “تمنى”; doğrusu **المجمل** ve **اللسان**’dadır. Şahidi **القطامي**’nin sözü:
فأصبح سيل ذلك قد تنمى  *** إلى من كان منزله يفاعا
([2])  Bu, İbn Sîde’nin açıkça belirttiği üzere meşhur rivayettir. **اللسان**’a bak. “وانم كما ينمو” diye de rivayet edilir.
([3])  İmruülkays’ındır; divanında 153 ve **اللسان** (**نمى**)’da; ikisinde de rivayet: “فهو لا تنمى”.
([4])  Tamamlama **المجمل** ve **اللسان**’dandır.
([5])  **الجمهرة** (3: 52)’de: “فيه”.
([6])  Asılda: “والكدر”.
([7])  **المجمل**’de: “جميل”.
([8])  Asılda: “العائب”; doğrusu **المجمل**’dedir.
([9])  **المجمل**’de inşadı böyle gelmiştir. **اللسان**’da: “قال لها”.
([10])  **اللسان**’da olduğu üzere, Ali b. Ebî Tâlib رضى الله عنه’un sözündendir.
([11])  Asılda: “بها”; **المجمل** ve **اللسان**’ın metni sabit kılındı.
([12])  Nâbiga ez-Zübyânî’nindir; divanında 50 ve **اللسان** (**نمق**، **قضم**)’da; daha önce (**قضم**)’da geçti.
([13])  O, **النون**’u üçlüdür; dördüncü bir dilde “**النميلة**” denir; vezin ve mânâca **النميمة** gibi.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D8%B4/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ن م ش
في وجهه نمشٌ وله وجهٌ نمشٌ إذا كان فيه بقع تخالف لونه‏.‏
وثورٌ نمش القوائم‏:‏ فيها خطوط سود‏.‏
ومن المجاز‏:‏ سيف نمشٌ‏:‏ فيه شطب وهي خطوط فرنده‏.‏
قال أسد بن ناعصة‏:‏ أيها السائل عني إنني غير زمّيل ولا فانٍ رعش وأعض الكبش إن بادهني في احتدام الرّوع بالعضب النمش

##### Türkçe

ن م ش
Yüzünde **نمشٌ** vardır; ve onda rengine aykırı benekler bulunduğu zaman, **وجهٌ نمشٌ** (benekli bir yüz) vardır.
Ve **ثورٌ نمش القوائم**: onda (yani ayaklarında) siyah çizgiler vardır.
Mecazdan: **سيف نمشٌ**: onda şeritler vardır; ve onlar, onun **فرنده**’sinin çizgileridir.
Esed b. Nâiṣa dedi:
Ey benden soran; şüphesiz ben ne **زمّيل**im ne de yok olan **رعش**; ve eğer o, korkunun kızışmasında beni karşılar ise, **العضب النمش** ile koçun (boynuzunu) ısırırım.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D8%B4/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

النَّمَشُ: خُطوط النُّقوشِ من الوَشْي وغيرِه؛ وأَنشد:
أَذاكَ أَم نَمِشٌ بالوَشْي أَكْرُعُه،
مُسَفَّعُ الخَدِّ عادٍ ناشِطٌ شَبَبُ؟
والنَمَشُ، بالتحريك: نُقَطٌ بيض وسُود؛ ومنه ثور نَمِشٌ، بكسر الميم، وهو الثور الوحشي الذي فيه نقط. والنَّمَشُ: بياضٌ في أُصول الأَظفار يذهب ويعود، والنَّمَشُ يقَعُ على الجِلْد في الوجه يخالف لونَه، وربما كان في الخَيل، وأَكثرُ ما يكون في الشُّقْر، نَمِشَ نَمَشاً وهو أَنْمَشُ. ونَمَشَه يَنْمِشُه نَمْشاً: نَقََه ودَبَّجَه. ونَمِشٌ نعتٌ للأَكْرُعِ، أَراد بالشِّعْر: أَذاك أَمْ ثَوْرٌ نَمِشٌ أَكْرُعُه. وفي الحديث: فعَرَفْنا نَمَشَ أَيديهم في العُذوقِ. والنَّمشُ، بفتح الميم وسكونها: الأَثرُ، أَي أَثَرَ أَيديهم فيها، وأَصلُ النَّمَشِ نُقطٌ بيض وسود في اللَّون. وثَوْر نَمِشٌ، بالكسر. الليث: النَّمْشُ النميمةُ والسِّرارُ، والنَّمْشُ الالتِقاطُ للشيء كما يَعْبَثُ الإِنسان بالشيء في الأَرض؛ وروى المنذري أَن أَبا الهيثم أَنشده:
يا مَنْ لقَوْمٍ رأْيُهمْ خُلْفٌ مَدَنْ،
إِنْ يَسْمَعُوا عَوْراءَ أَصْغَوْا في أَذَنْ،
ونَمَشُوا بكَلِمٍ غير حَسَنْ
قال: نَمَشُوا خَلَطُوا. وثورٌ نَمِشُ القوائِم: في قوائمه خطوطُ مختلفة؛ أَرادَ: خَلَطُوا حديثاً حسَناً بقبيح، قال: ويُرْوى نَمَّشُوا أَي أَسَرُّوا وكذلك هَمَشُوا. وعَنْز نَمْشاءُ أَي رَقْطاء. ويقال في الكذب: نَمَشَ ومَشَنَ وفَرَشَ ودَبَشَ. وبعير نَمِشٌ ونَهِشٌ إِذا كان في خُفِّه أَثر يتبيّن في الأَرض من غير إِثْرة. ونَمَشَ الكلامَ: كذَب فيه وزوّرَه؛ قال الراجز:
قال لها، وأُولِعَتْ بالنَّمْشِ:
هل لكِ يا خَلِيلتي في الطَّفْشِ؟
استعمل النَّمْشَ في الكَذِب والتَّزْوير؛ ومثله قول رؤبة: عاذِلَ، قد أُولِعْتِ بالتَّرْقُِيشِ،
إِليّ سِرّاً فاطْرُقي ومِيشِي
يعني بالترقيش التزيينَ والتزويرَ. ونَمَشَ الدَّبى الأَرضَ يَنْمُشُها نَمْشاً: أَكلَ من كَلَئِها وترك. والنَّمْشُ: الالتِقاطُ والنَّمِيمةُ، وقد نَمشَ بينهم، بالتخفيف، وأَنمَشَ. ورجل مُنْمِشٌ: مُفْسِد؛ قال: وما كُنْت ذا نَيْرَبٍ فيهمُ،
ولا مُنْمِشٍ منهمُ مُنْمِل
جَرّ مُنْمِشاً على توهم الباء في قوله ذا نَيْرَب حتى كأَنه قال: وما كنت بذي نَيْرَبٍ؛ ونظيرُه ما أَنشده سيبويه من قول زهير: بَدا لِيَ أَني لسْتُ مُدْرِكَ ما مَضى،
ولا سابقٍ شيئاً إِذا كان جائيَا

##### Türkçe

**النَّمَشُ**: **الوَشْي** ve başkasından olan nakışların çizgileri; ve inşad etti:

أَذاكَ أَم نَمِشٌ بالوَشْي أَكْرُعُه،
مُسَفَّعُ الخَدِّ عادٍ ناشِطٌ شَبَبُ؟

Ve **النَمَشُ**, hareke ile: beyaz ve siyah noktalar; ondan: **ثور نَمِشٌ**, **الميم**’in kesriyle; ve o, içinde noktalar bulunan vahşi boğadır. Ve **النَّمَشُ**: tırnakların köklerinde bir beyazlıktır; gider ve döner. Ve **النَّمَشُ** yüzde derinin üzerine düşer, onun rengine aykırı olur; bazen atlarda da olur; en çok sarışınlarda olur; **نَمِشَ** **نَمَشاً** ve o **أَنْمَشُ**’tur. Ve **نَمَشَه يَنْمِشُه نَمْشاً**: onu noktaladı ve süsledi. Ve **نَمِشٌ** **الأَكْرُعِ** için bir sıfattır; şiirle murad etti: “Bu mu, yoksa **أَكْرُعُه**’u **نَمِشٌ** olan bir boğa mı?” Ve hadiste: “Hurmalık salkımlarında ellerinin **نَمَشَ**’ını tanıdık.” Ve **النَّمشُ**, **الميم**’in fethi ve sükûnu ile: izdir; yani, orada ellerinin izi; ve **النَّمَشِ**’in aslı renkte beyaz ve siyah noktalardır. Ve **ثَوْر نَمِشٌ**, kesr ile.

**الليث**: **النَّمْشُ** nemîmedir ve gizli konuşmadır; ve **النَّمْشُ** bir şeyi yerden insanın bir şeyle oynadığı gibi toplama/çekip alma (iltikāt)tır; ve **المنذري** rivayet etti ki **أَبا الهيثم** ona inşad etti:

يا مَنْ لقَوْمٍ رأْيُهمْ خُلْفٌ مَدَنْ،
إِنْ يَسْمَعُوا عَوْراءَ أَصْغَوْا في أَذَنْ،
ونَمَشُوا بكَلِمٍ غير حَسَنْ

Dedi: **نَمَشُوا** karıştırdılar. Ve **ثَوْرٌ نَمِشُ القوائِم**: ayaklarında çeşitli çizgiler vardır; murad etti: güzel bir sözü çirkinle karıştırdılar. Dedi: ve **نَمَّشُوا** diye de rivayet olunur; yani gizlediler; ve bunun gibi **هَمَشُوا**. Ve **عَنْز نَمْشاءُ**: yani benekli. Ve yalan hakkında denir: **نَمَشَ** ve **مَشَنَ** ve **فَرَشَ** ve **دَبَشَ**. Ve **بعير نَمِشٌ** ve **نَهِشٌ**: eğer ayağının tabanında, iz bırakmaksızın, yerde belirginleşen bir iz varsa. Ve **نَمَشَ الكلامَ**: onda yalan söyledi ve onu uydurdu; **الراجز** dedi:

قال لها، وأُولِعَتْ بالنَّمْشِ:
هل لكِ يا خَلِيلتي في الطَّفْشِ؟

**النَّمْشَ**’ı yalan ve uydurmada kullandı; ve onun benzeri **رؤبة**’nin sözü:

عاذِلَ، قد أُولِعْتِ بالتَّرْقُِيشِ،
إِليّ سِرّاً فاطْرُقي ومِيشِي

**الترقيش** ile süslemeyi ve uydurmayı kastediyor. Ve **نَمَشَ الدَّبى الأَرضَ يَنْمُشُها نَمْشاً**: onun otundan yedi ve bıraktı. Ve **النَّمْشُ**: toplama/çekip alma ve nemîmedir; ve **نَمشَ** aralarında, tahfîf ile, ve **أَنمَشَ**. Ve **رجل مُنْمِشٌ**: bozguncu; dedi:

وما كُنْت ذا نَيْرَبٍ فيهمُ،
ولا مُنْمِشٍ منهمُ مُنْمِل

**مُنْمِشاً**’ı, “**ذا نَيْرَب**” sözünde **الباء**’nın vehmi üzerine cerretti; ta ki sanki şöyle dedi: “Ve ben **بذي نَيْرَبٍ** değildim”; ve onun benzeri, **سيبويه**’nin **زهير**’in sözünden inşad ettiği şeydir:

بَدا لِيَ أَني لسْتُ مُدْرِكَ ما مَضى،
ولا سابقٍ شيئاً إِذا كان جائيَا

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D8%B4/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ن م ش * * النَّمَشُ * بفتحتين نُقط بيض وسود

##### Türkçe

* ن م ش * * **النَّمَشُ** * (iki fetha ile) beyaz ve siyah noktalar.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D8%B4/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

النمش، محركة: نقط بيض وسود في اللون، ومنه ثور نمش، أو بقع تقع في الجلد تخالف لونه، عن ابن دريد، وربما كانت في الخيل، وأكثر ما يكون في الشقر. وبين بقع وتقع جناس محرف، وقد نمش، كفرح، نمشا، وهو أنمش. والنمش: خطوط النقوش من الوشي وغيره، ونمشه ينمشه نمشا: نقشه ودبجه قال الشاعر:
  أذاك أم نمش بالوشي أكرعه                      مسفع الخد عاد ناشط شبب ونمش نعت للأكرع، أراد أذاك أم ثور نمش أكرعه. وبعير نمش، ككتف، إذا كان في خفه أثر يتبين في الأرض من غير أثرة، عن ابن عباد، وكذلك بعير نهش. وسيف نمش: فيه شطب، وهي خطوط فرنده، وهو مجاز. وقال الليث: النمش بالفتح: النميمة، كالإنماش، وقد نمش بينهم وأنمش. والنمش: السرار، عن الليث كالهمش، وقد نمشوا، أي أسروا. والنمش: الالتقاط للشيء في الأرض كالعابث بالشيء. والنمش: الكذب، وقد نمش، مثل فرش ووبش وهو مجاز، ويقال النمش هو التزوير أيضا، قال الراجز، وهو أبو زرعة التميمي:
  قلت لها وأولعت بالنـمـش                      هل لك يا خليلتي في الطفش ويروى: في النقش. فاستعمل النمش في الكذب والتزوير، وفسره الصاغاني بالالتقاط. والنمش: أكل الجراد ما على الأرض، عن ابن فارس، وقد نمش الأرض ينمشها نمشا: أكل من كلئها وترك. والتنميش: الإسرار، كالنمش، وقد نمش، ونمش. ونامش كصاحب: ة، ببيهق، نقله الصاغاني. قلت: ونسب إليها الحسين بن علي بن منصور، النامشي البيهقي. سمع أبا الحسن علي بن أحمد المديني، ذكره أبو سعد في التحبير. ومما يستدرك عليه: ثور نمش، ككتف، وهو الوحشي الذي فيه نقط وخطوط مختلفة. والنمش، محركة: بياض في أصول الأظفار يذهب ويعود. والتنميش: التدبيج. والنمش، بالفتح: الأثر. والنمش والتنميش: الخلط، وبهما روى ما أنشده أبو الهيثم، ورواه عن المنذري:
  يا من لقوم رأيهم خلف مدن
  إن يسمعوا عوراء أصغوا في أذن
  ونمشوا في منطق غير حسن أي خلطوا حديثا حسنا بقبيح، وقيل: أسروه، وقد تقدم. وعنز نمشاء: رقطاء. ورجل منمش، كمنبر: مفسد، قال الشاعر:
  وما كنت ذا نيرب فيهم                      ولا منمش منهم منمل جر منمشا على توهم الباء في قوله ذا نيرب، حتى كأنه قال: وما كنت بذي نيرب وقد تقدم في السين ما يخالفه، فانظره.

##### Türkçe

**النمش**، harekeli: renkte beyaz ve siyah noktalar; ondan **ثور نمش**; yahut deride, rengini değiştiren lekeler; İbn Düreyd’den. Bazen atlarda da olur; en çok da **الشقر**da olur. **بقع** ile **تقع** arasında tahrif edilmiş cinas vardır. Ve **نمش** etti, **فرح** gibi, **نمشا**; o **أنمش**tir.

Ve **النمش**: **الوشي** ve başkası gibi şeylerden olan nakışların çizgileri. Ve **نمشه ينمشه نمشا**: onu nakşetti ve onu dibaceledi. Şair dedi ki:
  أذاك أم نمش بالوشي أكرعه                      مسفع الخد عاد ناشط شبب

Ve **نمش** **الأكرع** için bir sıfattır; “Şu mu, yoksa **ثور نمش** **أكرعه** mi?” demek istedi.

Ve **بعير نمش**، **كتف** gibi: İbn Abbâd’dan; eğer onun **خف**inde, başka bir iz olmaksızın yerde belirginleşen bir iz olursa. Ve aynı şekilde **بعير نهش**.

Ve **سيف نمش**: onda **شطب** vardır; o, onun **فرنده**sinin çizgileridir; bu mecazdır.

Ve Leys dedi: **النمش** fetha ile: **النميمة**dir; **الإنماش** gibi. Ve **نمش** etti aralarında ve **أنمش**.

Ve **النمش**: **السرار**dır; Leys’ten, **الهمش** gibi. Ve **نمشوا** ettiler; yani gizlediler.

Ve **النمش**: yerdeki bir şeyi, bir şeyle oynayan gibi, toplama/kapma.

Ve **النمش**: yalandır; ve **نمش** etti; **فرش** ve **وبش** gibi; bu mecazdır. Ve denir ki: **النمش** aynı zamanda **التزوير**dir. **الراجز** dedi ki—o, Ebû Zur‘a et-Temîmî’dir:
  قلت لها وأولعت بالنـمـش                      هل لك يا خليلتي في الطفش

Ve şöyle de rivayet edilir: **في النقش**. Böylece **النمش**i yalan ve sahtecilikte kullandı; ve Sâgânî onu **الالتقاط** ile tefsir etti.

Ve **النمش**: çekirgenin yerde olanı yemesidir; İbn Fâris’ten. Ve **نمش الأرض ينمشها نمشا**: onun otundan yedi ve bıraktı.

Ve **التنميش**: gizlemedir; **النمش** gibi. Ve **نمش** etti, ve **نمش**.

Ve **نامش**، **صاحب** gibi: **ة**; **ببيهق**’te; Sâgânî onu nakletti. Dedim ki: Ve ona nisbet edildi: el-Hüseyn b. Ali b. Mansûr, **النامشي البيهقي**. Ebû’l-Hasen Ali b. Ahmed el-Medînî’den işitti; Ebû Sa‘d onu **التحبير**’de zikretti.

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **ثور نمش**، **كتف** gibi; o, üzerinde çeşitli noktalar ve çizgiler bulunan vahşî olandır.

Ve **النمش**، harekeli: tırnakların köklerinde gidip gelen beyazlıktır.

Ve **التنميش**: dibacelemedir.

Ve **النمش**، fetha ile: izdir.

Ve **النمش** ve **التنميش**: karıştırmadır; Ebû’l-Heysem’in okuduğunu onunla rivayet etti; Münzirî’den rivayet etti:
  يا من لقوم رأيهم خلف مدن
  إن يسمعوا عوراء أصغوا في أذن
  ونمشوا في منطق غير حسن

Yani: güzel bir sözü çirkinle karıştırdılar; ve denildi ki: onu gizlediler; ve daha önce geçti.

Ve **عنز نمشاء**: beneklidir.

Ve **رجل منمش**، **منبر** gibi: bozguncudur. Şair dedi ki:
  وما كنت ذا نيرب فيهم                      ولا منمش منهم منمل

**منمشا**yı, **ذا نيرب** sözündeki **الباء**yı vehmetme üzerine cerretti; sanki şöyle demiş gibi: “Ve ben **بذي نيرب** değildim.” Ve daha önce **السين**de ona muhalif olan geçti; ona bak.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D8%B4/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

نَمِشَ
1 نَمِشَ ذ , aor. نَمَشَ , (K,) inf. n. نَمَشٌ. (TA,) He, or it, was, or became, speckled with white and black: or marked with sports upon the skin differing from it in colour. (K.) See نَمَشٌ below. -A2- نَمَشَهُ, inf. n. نَمْشٌ, He variegated it; or decorated, or embellished, it: (TA;) [as also ↓ نمّشهُ, but app. in an intensive sense, for its inf. n.] تَنْميشٌ is syn. with تَدْبِيجٌ. (TA.) ― -b2- [And hence, app.,] (assumed tropical:) He mixed, or confounded, it, e. g., good speech with bad; as also the ↓ latter of these two words. (TA.)

2 نَمَّشَ see 1, in two places.

نَمْشٌ
نَمْشٌ ذ A mark, trace, vestige, or relic. (TA.)

نَمَشٌ
نَمَشٌ ذ White and black specks (S, A, Mgh, K) in a colour: (TA:) or spots in the skin differing from it in colour; (IDrd, A, K;) sometimes in horses, and mostly in such as are of a sorrel colour. (TA.) ― -b2- Lines, or streaks, of variegations or decorations in variegated or figured cloth, &c. (K.) ― -b3- Whiteness in the roots, or lower parts, of the nails, which goes away and returns. (TA.)

نَمِشٌ
نَمِشٌ ذ Speckled with white and black; applied to a bull; (TA:) and so ↓ أَنْمَشُ; (Mgh, TA;) applied to a man. (Mgh.) You say, ثَوْرٌ نَمِشٌ, meaning, A wild bull, which has specks (S, TA) and lines. or streaks. (TA.) And ثَوْرٌ نَمِشٌ القَوَائِمِ A bull having black lines, or streaks, in the legs. (A.) And ↓ عَنْزٌ نَمْشَآءُ A she-goat that is black speckled with white, or white speckled with black. (TA.) ― -b2- سَيْفٌ نَمِشٌ (tropical:) A sword in which are diversified wavy streaks. (A, K, * TA.) ― -b3- بَعِيرٌ نَمِشٌ A camel having in his foot a mark that becomes distinctly shown upon the ground, without any mark thereon made artificially; (Ibn-'Abbلd, K;) and so بعير نَهِشٌ. (Ibn-'Abbàd, TA.)

أَنْمَشُ
أَنْمَشُ ذ : fem. نَمْشَآءُ: see نَمِشٌ, in two places.

##### Türkçe

**نَمِشَ**
1 **نَمِشَ** ذ , muzâri‘ **نَمَشَ** , (K,) mastar ismi **نَمَشٌ**. (TA,) O, yahut o (şey), beyaz ve siyah ile benekli idi, yahut benekli oldu: yahut deride, renkte ondan farklı beneklerle işaretli idi. (K.) Aşağıdaki **نَمَشٌ**’e bak. -A2- **نَمَشَهُ**, mastar ismi **نَمْشٌ**, O, onu alacalı yaptı; yahut süsledi, yahut bezedi: (TA;) [aynı şekilde ↓ **نمّشهُ**, fakat görünüşe göre şiddetli bir mânada, zira onun mastar ismi] **تَنْميشٌ** **تَدْبِيجٌ** ile eşanlamlıdır. (TA.) ― -b2- [Ve bundan dolayı, görünüşe göre,] (mecaz kabul edilen:) O, onu karıştırdı, yahut birbirine kattı; meselâ iyi sözü kötü ile; bu iki kelimeden ↓ ikincisiyle de. (TA.)

2 **نَمَّشَ** 1’e bak, iki yerde.

**نَمْشٌ**
**نَمْشٌ** ذ Bir iz, eser, kalıntı, yahut artakalan. (TA.)

**نَمَشٌ**
**نَمَشٌ** ذ Bir renkte beyaz ve siyah benekler (S, A, Mgh, K): (TA:) yahut deride, renkte ondan farklı benekler; (IDrd, A, K;) bazen atlarda, ve çoğunlukla doru renkte olanlarda. (TA.) ― -b2- Alacalı yahut nakışlı kumaş vb. içinde alacalanmaların yahut süslemelerin çizgileri, yahut şeritleri. (K.) ― -b3- Tırnakların köklerinde, yahut alt kısımlarında, gidip geri gelen beyazlık. (TA.)

**نَمِشٌ**
**نَمِشٌ** ذ Beyaz ve siyah ile benekli; bir boğaya uygulanır; (TA:) ve aynı şekilde ↓ **أَنْمَشُ**; (Mgh, TA;) bir adama uygulanır. (Mgh.) Sen dersin ki, **ثَوْرٌ نَمِشٌ**, yani, benekleri (S, TA) ve çizgileri yahut şeritleri olan bir yabanî boğa. (TA.) Ve **ثَوْرٌ نَمِشٌ القَوَائِمِ** Bacaklarda siyah çizgileri yahut şeritleri olan bir boğa. (A.) Ve ↓ **عَنْزٌ نَمْشَآءُ** Beyazla benekli siyah, yahut siyahla benekli beyaz bir dişi keçi. (TA.) ― -b2- **سَيْفٌ نَمِشٌ** (mecaz:) İçinde çeşitlendirilmiş dalgalı şeritler bulunan bir kılıç. (A, K, * TA.) ― -b3- **بَعِيرٌ نَمِشٌ** Ayağında, yerde yapay olarak yapılmış hiçbir iz olmaksızın, yerde belirgin biçimde görünen bir iz bulunan bir deve; (Ibn-'Abbلd, K;) ve aynı şekilde **بعير نَهِشٌ**. (Ibn-'Abbàd, TA.)

**أَنْمَشُ**
**أَنْمَشُ** ذ : dişisi **نَمْشَآءُ**: **نَمِشٌ**’e bak, iki yerde.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D8%B4/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

نَمَشَ
نَمَشَ U ( n. ac. نَمْش 1 ),
a.  Made mischief; lied.

b.  Stripped bare.

c.  Variegated, decorated.

d.  Mixed, confused.

e.  see II (a) .

نَمِشَ
نَمِشَ A ( n. ac. نَمَش 4 ),
a.  Was speckled.

نَمَّشَ
نَمَّشَ II
a.  [ Fī ], Whispered in ( the ear of ).

b.  [ coll. ], Wetted, watered ( corn ).

c.  see I (c) , ( d ).

أَنْمَشَ
أَنْمَشَ IV ,
a.  see I (a) .

نَمْش
نَمْش 1 ,
a.  Mark, trace.

نَمْشَة
نَمْشَة 1t ,
a.  Sword, sabre.

نَمَشَة
نَمَشَة 4t , ( pl. نَمَش 4 ),
a.  Spot; freckle.

b.  Line, streak.

نَمِش
نَمِش 5 ,
a.  see 14 .

أَنْمَشُ
أَنْمَشُ 14 , ( pl. نُمْش 3 ),
a.  Spotty, speckled; freckly; streaky, striped.

نَمِيْشَة
نَمِيْشَة 25t ,
a.  A plant.

##### Türkçe

**نَمَشَ**
**نَمَشَ** U ( mastar: **نَمْش** 1 ),
a. Yaramazlık yaptı; yalan söyledi.

b. Çıplak soydu.

c. Alacalı yaptı, süsledi.

d. Karıştırdı, şaşırtıp karıştırdı.

e. II (a)’ya bak.

**نَمِشَ**
**نَمِشَ** A ( mastar: **نَمَش** 4 ),
a. Benekli oldu.

**نَمَّشَ**
**نَمَّشَ** II
a. [ **فِي** ile ], (birinin) kulağına fısıldadı.

b. [ toplu ], (tahılı) ıslattı, suladı.

c. I (c), (d)’ye bak.

**أَنْمَشَ**
**أَنْمَشَ** IV ,
a. I (a)’ya bak.

**نَمْش**
**نَمْش** 1 ,
a. İz, eser.

**نَمْشَة**
**نَمْشَة** 1t ,
a. Kılıç, pala.

**نَمَشَة**
**نَمَشَة** 4t , ( çoğulu: **نَمَش** 4 ),
a. Benek; çil.

b. Çizgi, şerit.

**نَمِش**
**نَمِش** 5 ,
a. 14’e bak.

**أَنْمَشُ**
**أَنْمَشُ** 14 , ( çoğulu: **نُمْش** 3 ),
a. Benekli, çilli; çizgili, şeritli.

**نَمِيْشَة**
**نَمِيْشَة** 25t ,
a. Bir bitki.
