# نمش — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D8%B4/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%85%D8%B4/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نمش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D8%B4.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: نمش

النَّمَشُ: خُطوط النُّقوشِ من الوَشْي وغيرِه؛ وأَنشد:
أَذاكَ أَم نَمِشٌ بالوَشْي أَكْرُعُه،
مُسَفَّعُ الخَدِّ عادٍ ناشِطٌ شَبَبُ؟
والنَمَشُ، بالتحريك: نُقَطٌ بيض وسُود؛ ومنه ثور نَمِشٌ، بكسر الميم، وهو الثور الوحشي الذي فيه نقط. والنَّمَشُ: بياضٌ في أُصول الأَظفار يذهب ويعود، والنَّمَشُ يقَعُ على الجِلْد في الوجه يخالف لونَه، وربما كان في الخَيل، وأَكثرُ ما يكون في الشُّقْر، نَمِشَ نَمَشاً وهو أَنْمَشُ. ونَمَشَه يَنْمِشُه نَمْشاً: نَقََه ودَبَّجَه. ونَمِشٌ نعتٌ للأَكْرُعِ، أَراد بالشِّعْر: أَذاك أَمْ ثَوْرٌ نَمِشٌ أَكْرُعُه. وفي الحديث: فعَرَفْنا نَمَشَ أَيديهم في العُذوقِ. والنَّمشُ، بفتح الميم وسكونها: الأَثرُ، أَي أَثَرَ أَيديهم فيها، وأَصلُ النَّمَشِ نُقطٌ بيض وسود في اللَّون. وثَوْر نَمِشٌ، بالكسر. الليث: النَّمْشُ النميمةُ والسِّرارُ، والنَّمْشُ الالتِقاطُ للشيء كما يَعْبَثُ الإِنسان بالشيء في الأَرض؛ وروى المنذري أَن أَبا الهيثم أَنشده:
يا مَنْ لقَوْمٍ رأْيُهمْ خُلْفٌ مَدَنْ،
إِنْ يَسْمَعُوا عَوْراءَ أَصْغَوْا في أَذَنْ،
ونَمَشُوا بكَلِمٍ غير حَسَنْ
قال: نَمَشُوا خَلَطُوا. وثورٌ نَمِشُ القوائِم: في قوائمه خطوطُ مختلفة؛ أَرادَ: خَلَطُوا حديثاً حسَناً بقبيح، قال: ويُرْوى نَمَّشُوا أَي أَسَرُّوا وكذلك هَمَشُوا. وعَنْز نَمْشاءُ أَي رَقْطاء. ويقال في الكذب: نَمَشَ ومَشَنَ وفَرَشَ ودَبَشَ. وبعير نَمِشٌ ونَهِشٌ إِذا كان في خُفِّه أَثر يتبيّن في الأَرض من غير إِثْرة. ونَمَشَ الكلامَ: كذَب فيه وزوّرَه؛ قال الراجز:
قال لها، وأُولِعَتْ بالنَّمْشِ:
هل لكِ يا خَلِيلتي في الطَّفْشِ؟
استعمل النَّمْشَ في الكَذِب والتَّزْوير؛ ومثله قول رؤبة: عاذِلَ، قد أُولِعْتِ بالتَّرْقُِيشِ،
إِليّ سِرّاً فاطْرُقي ومِيشِي
يعني بالترقيش التزيينَ والتزويرَ. ونَمَشَ الدَّبى الأَرضَ يَنْمُشُها نَمْشاً: أَكلَ من كَلَئِها وترك. والنَّمْشُ: الالتِقاطُ والنَّمِيمةُ، وقد نَمشَ بينهم، بالتخفيف، وأَنمَشَ. ورجل مُنْمِشٌ: مُفْسِد؛ قال: وما كُنْت ذا نَيْرَبٍ فيهمُ،
ولا مُنْمِشٍ منهمُ مُنْمِل
جَرّ مُنْمِشاً على توهم الباء في قوله ذا نَيْرَب حتى كأَنه قال: وما كنت بذي نَيْرَبٍ؛ ونظيرُه ما أَنشده سيبويه من قول زهير: بَدا لِيَ أَني لسْتُ مُدْرِكَ ما مَضى،
ولا سابقٍ شيئاً إِذا كان جائيَا

### Türkçe

**النَّمَشُ**: **الوَشْي** ve başkasından olan nakışların çizgileri; ve inşad etti:

أَذاكَ أَم نَمِشٌ بالوَشْي أَكْرُعُه،
مُسَفَّعُ الخَدِّ عادٍ ناشِطٌ شَبَبُ؟

Ve **النَمَشُ**, hareke ile: beyaz ve siyah noktalar; ondan: **ثور نَمِشٌ**, **الميم**’in kesriyle; ve o, içinde noktalar bulunan vahşi boğadır. Ve **النَّمَشُ**: tırnakların köklerinde bir beyazlıktır; gider ve döner. Ve **النَّمَشُ** yüzde derinin üzerine düşer, onun rengine aykırı olur; bazen atlarda da olur; en çok sarışınlarda olur; **نَمِشَ** **نَمَشاً** ve o **أَنْمَشُ**’tur. Ve **نَمَشَه يَنْمِشُه نَمْشاً**: onu noktaladı ve süsledi. Ve **نَمِشٌ** **الأَكْرُعِ** için bir sıfattır; şiirle murad etti: “Bu mu, yoksa **أَكْرُعُه**’u **نَمِشٌ** olan bir boğa mı?” Ve hadiste: “Hurmalık salkımlarında ellerinin **نَمَشَ**’ını tanıdık.” Ve **النَّمشُ**, **الميم**’in fethi ve sükûnu ile: izdir; yani, orada ellerinin izi; ve **النَّمَشِ**’in aslı renkte beyaz ve siyah noktalardır. Ve **ثَوْر نَمِشٌ**, kesr ile.

**الليث**: **النَّمْشُ** nemîmedir ve gizli konuşmadır; ve **النَّمْشُ** bir şeyi yerden insanın bir şeyle oynadığı gibi toplama/çekip alma (iltikāt)tır; ve **المنذري** rivayet etti ki **أَبا الهيثم** ona inşad etti:

يا مَنْ لقَوْمٍ رأْيُهمْ خُلْفٌ مَدَنْ،
إِنْ يَسْمَعُوا عَوْراءَ أَصْغَوْا في أَذَنْ،
ونَمَشُوا بكَلِمٍ غير حَسَنْ

Dedi: **نَمَشُوا** karıştırdılar. Ve **ثَوْرٌ نَمِشُ القوائِم**: ayaklarında çeşitli çizgiler vardır; murad etti: güzel bir sözü çirkinle karıştırdılar. Dedi: ve **نَمَّشُوا** diye de rivayet olunur; yani gizlediler; ve bunun gibi **هَمَشُوا**. Ve **عَنْز نَمْشاءُ**: yani benekli. Ve yalan hakkında denir: **نَمَشَ** ve **مَشَنَ** ve **فَرَشَ** ve **دَبَشَ**. Ve **بعير نَمِشٌ** ve **نَهِشٌ**: eğer ayağının tabanında, iz bırakmaksızın, yerde belirginleşen bir iz varsa. Ve **نَمَشَ الكلامَ**: onda yalan söyledi ve onu uydurdu; **الراجز** dedi:

قال لها، وأُولِعَتْ بالنَّمْشِ:
هل لكِ يا خَلِيلتي في الطَّفْشِ؟

**النَّمْشَ**’ı yalan ve uydurmada kullandı; ve onun benzeri **رؤبة**’nin sözü:

عاذِلَ، قد أُولِعْتِ بالتَّرْقُِيشِ،
إِليّ سِرّاً فاطْرُقي ومِيشِي

**الترقيش** ile süslemeyi ve uydurmayı kastediyor. Ve **نَمَشَ الدَّبى الأَرضَ يَنْمُشُها نَمْشاً**: onun otundan yedi ve bıraktı. Ve **النَّمْشُ**: toplama/çekip alma ve nemîmedir; ve **نَمشَ** aralarında, tahfîf ile, ve **أَنمَشَ**. Ve **رجل مُنْمِشٌ**: bozguncu; dedi:

وما كُنْت ذا نَيْرَبٍ فيهمُ،
ولا مُنْمِشٍ منهمُ مُنْمِل

**مُنْمِشاً**’ı, “**ذا نَيْرَب**” sözünde **الباء**’nın vehmi üzerine cerretti; ta ki sanki şöyle dedi: “Ve ben **بذي نَيْرَبٍ** değildim”; ve onun benzeri, **سيبويه**’nin **زهير**’in sözünden inşad ettiği şeydir:

بَدا لِيَ أَني لسْتُ مُدْرِكَ ما مَضى،
ولا سابقٍ شيئاً إِذا كان جائيَا
