# نمط (ن-م-ط) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D8%B7
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%85%D8%B7

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ن - م - ط
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D8%B7/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الطاء والنون والميم معهما
ط م ن، ن م ط مستعملان
طمن:
اطْمأَنّ الرّجل، واطمأنّ قَلْبُهُ، واطمأنَّتْ نَفْسُه إذا سَكَنَ واستأنس.
والمُطْمَئِنُّ من الأرض، أرضٌ مُنْخَفِضة، وهي: المُتَطَأْمِنة
نمط:
النَّمَطُ: ظِهارةُ الفراش والنَمَّطُ: جماعةٌ من النّاس أَمْرُهُمُ واحدٌ، وفي الحديث: "خَيْرُ النّاسِ النَّمَطُ الأَوْسَطُ. وقول عليّ عليه السَّلام: "عليكم بالنَّمَط الأَوْسط" يعني الطّريقة.
ونَمَطٌ من العِلْم والمتاع وكلّ شيء، أي: نَوْعٌ منه.

##### Türkçe

باب **الطاء** و**النون** و**الميم** معهما
**ط م ن**، **ن م ط** مستعملان

**طمن**:
**اطْمأَنّ** adam, ve **اطمأنّ** kalbi, ve **اطمأنَّتْ** nefsi; sükûn bulduğu ve ünsiyet ettiği zaman.
Ve **المُطْمَئِنُّ** yerden: alçak bir yer; ve o: **المُتَطَأْمِنة**.

**نمط**:
**النَّمَطُ**: döşeğin dış yüzü; ve **النَمَّطُ**: işleri bir olan insanlardan bir topluluk. Ve hadiste: “İnsanların hayırlısı **النَّمَطُ الأَوْسَطُ**tur.” Ve Ali’nin -selâm onun üzerine- sözü: “Üzerinize **بالنَّمَط الأَوْسط** (olsun)” yani yol.
Ve ilimden ve metadan ve her şeyden bir **نَمَطٌ**; yani: ondan bir tür.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D8%B7/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ط ن م
طمن ، طنم ، نمط ، نطم : مستعملة .
أمَّا نطم وطنم فإن الليث أهملهما .
( نطم ) : وروى أبو العباس عن ابن الأعرابي أنه قال : النطْمةُ : النّقْرة من الدِّيل وغيره ، وهي النطْبَة بالباء أيضاً .
( طنم ) : وأما الطَنمة : فصوت العُود المُطرِب .
طمن : قال اللَّيث : اطمأن قلبه : إذا سكَن . واطمأنت نفسُه .
وقيل في تفسير قوله تعالى : ( أَحَدٌ ياأَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ) ( الفجر : 27 ) ، هي التي قد اطمأنت بالإيمان وأخبتت لربّها .
وقوله تعالى : ( وَلَاكِن لِّيَطْمَئِنَّ قَلْبِى ) ( البقرة : 260 ) ، أي : ليسكن إلى المعاينة
بعد الإيمان بالغيب . والاسمُ : الطُّمأنينة .
ويقال : طامن ظَهره : إذا حناه ، بغير همز ؛ لأن الهمزة التي حلت في اطمأن إنما حلَّت فيها حِذارَ الجمع بين الساكنين .
ومنهم من يقول : طأمن ، بالهمزة التي لزمت اطمأن .
نمط : رُوِيَ عن عليّ رضي الله عنه أنه قال : خيرُ هذه الأمة النَّمطُ الأوْسط ، يَلحق بهم التّالي ويَرجع إليهم الغالي .
قال أبو عبيدة في النَّمط : هو الطريقة . يقال : الزم هذا النَّمط .
قال : والنمط أيضاً : الضَّرب من الضُّروب والنَّوْعُ من الأنواع .
يقال : ليس هذا من ذلك النمط ، أي : من ذاك النوع .
يقال هذا في المتاع والعلم وغير ذلك . والمعنى الذي أرادَه عليُّ أنه كَرِه الغُلُو والتَّقصير كما جاء في الأحاديث الأُخر .
قلت : والنمط عند العرب والزَّوْج : ضروبُ الثّياب المُصَبَّغة ، ولا يكادون يقولون : نمط ولا زَوْجٌ إلا لما كان ذا لوْنٍ من حُمرة أو خُضرة أو صُفرة ، فأما البياضُ فلا يقال له نمط ، ويُجمع أنماطاً .
وقال الليث : النمط : طِهارةُ الفراش . ووَعْسَاءُ النُّميط والنُّبيط معروفةٌ ، تُنبِت ضُروباً من النبات .
ذكرها ذو الرُّمة فقال :
فأضْحتْ بوَعْساء النَميط كأنها
ذُرَا الأَثل من وادي القُرَى ونخيلُها

##### Türkçe

ط ن م
**طمن** ، **طنم** ، **نمط** ، **نطم** : kullanımdadır.
Ama **نطم** ve **طنم**’e gelince, **الليث** onları ihmal etmiştir.

( **نطم** ) : **أبو العباس**’ın **ابن الأعرابي**’den rivayet ettiğine göre o şöyle demiştir: **النطْمةُ**: **الدِّيل** ve başkasından olan oyuk; o, **الباء** ile de **النطْبَة**’dir.

( **طنم** ) : **الطَنمة**’ye gelince: coşturucu **العُود**’un sesidir.

**طمن** : **اللَّيث** dedi: **اطمأن** kalbi: sakinleştiği zaman. Ve **اطمأنت** nefsi.
Ve Yüce Allah’ın şu sözünün tefsirinde denildi: ( **أَحَدٌ ياأَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ** ) ( **الفجر** : 27 ) ; o, iman ile **اطمأنت** olmuş ve Rabbine **أخبتت** olan kimsedir.
Ve Yüce Allah’ın şu sözü: ( **وَلَاكِن لِّيَطْمَئِنَّ قَلْبِى** ) ( **البقرة** : 260 ) ; yani: gayba iman ettikten sonra, müşahedeye sükûn bulsun diye. İsim: **الطُّمأنينة**’dir.
Ve denilir: **طامن** sırtını: onu eğdiği zaman; hemzesiz; çünkü **اطمأن**’de yer alan hemze, ancak iki sâkini bir araya getirmekten sakınma sebebiyle onda yer almıştır.
Ve onlardan kimi der ki: **طأمن**; **اطمأن**’a lâzım olan hemze ile.

**نمط** : **عليّ** رضي الله عنه’dan rivayet edildiğine göre o şöyle demiştir: Bu ümmetin hayırlısı **النَّمطُ الأوْسط**’tur; sonradan gelen onlara yetişir ve aşırı giden onlara döner.
**أبو عبيدة** **النَّمط** hakkında dedi: o, yoldur. Denilir: bu **النَّمط**’a yapış.
Dedi: ve **النمط** ayrıca: darbelerden bir darbe ve türlerden bir türdür.
Denilir: bu, o **النمط**’tan değildir; yani: o türden.
Bu, eşya, ilim ve bunun dışındakiler hakkında söylenir. **عليّ**’nin murat ettiği mâna, diğer hadislerde geldiği üzere, aşırılığı ve eksikliği kerih görmesidir.
Dedim: ve **النمط** Araplar yanında ve **الزَّوْج**: boyalı elbiselerin çeşitleridir; ve neredeyse **نمط** da **زَوْجٌ** da ancak kızıllık yahut yeşillik yahut sarılık rengi olan şey için söylerler; beyazlığa gelince, ona **نمط** denilmez; ve **أنماطاً** olarak çoğul yapılır.
Ve **الليث** dedi: **النمط**: döşeğin temizliğidir. Ve **وَعْسَاءُ النُّميط** ve **النُّبيط** bilinir; bitkiden çeşitler bitirir.
Onu **ذو الرُّمة** zikretti de şöyle dedi:
فأضْحتْ بوَعْساء النَميط كأنها
ذُرَا الأَثل من وادي القُرَى ونخيلُها

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D8%B7/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب النون والميم وما يثلثهما)
(نمي)  النون والميم والحرف المعتلّ أصلٌ واحدٌ يدلُّ على ارتفاع وزِيادة.
ونمَى المالُ ينمِي: زاد. ونَمَى الخِضَابُ يَنْمِي ويَنُمو، إذا زاد حمرةً وسواداً. وتنمَّى([1]) الشَّيء: ارتفعَ من مكانٍ إلى مكان. قال:
يا حُبَّ ليلَى لا تغيَّرْ وازدَدِ *** وانمِ كما يَنْمِي الخضابُ في اليَدِ([2])وانتمَى فلانٌ إلى حَسبِهِ: انتسَب. ونَمَّيْتُ الحديثَ: أشعتُه، ونَمَيْتُه بالتخفيف، والقياس فيهما واحد. والنَّاميَة: الخَلْق، لأنَّهم يَنْمُون، أي يزيدون: وفي الحديث: "لا تَمْثُلُوا بنامِيَةِ الله". ويقال: نمَّيتُ النار. إذا ألقيتَ عليها شَيُوعاً. ويقال: نَمَتِ الرّمِيّةُ، إذا ارتفعَتْ وغابت ثم ماتت، وأنْماها صاحِبُها. قال:
فهي لا تَنْمِي رمِيَّتُه *** ما لَه لا عُدَّ من نَفرِهْ([3])وفي الحديث: "كل ما أصْمَيْتَ ودع ما أنميت".
(نمر)  النون والميم والراء أصلانِ: أحدهما لونٌ من الألوان، والآخر يدلُّ على نُجوعِ شراب.
فالأوَّل النَّمِر، معروف، من اختلاط السَّواد والبياض في لونِه، غير أنَّ البياضَ أكثر. ومن النَّمر اشتُقَّ لون السَّحاب النُّمْر، وكذلك النَّعَم النُّمْر فيها سواد وبياض. وكذلك النَّمِرَة، إنما هي كساءٌ ملوَّن مخطَّط. وتنمَّر لي فلانٌ: تهدَّدني. وتحقيقُه لَبِس لي جلد النَّمِر.
والأصل الآخر النَّمير، وهو الماء العَذْبُ النّامِي في الجسدِ الناجعُ. ثم يستعار فيقال [حَسَبٌ([4])] نَمِيرٌ، أي زاكٍ.
(نمس)  النون والميم والسين ثلاثُ كلمات: إحداها تدلُّ على سَتْرِ شيء، والأخرى على لونٍ من الألوان، والثالثة على فسادِ شيءٍ من الأشياء. فالأولى النَّاموس: وهو صاحب سِرِّ الإنسان. ونَمَسَ: قالَ حديثاً في سِرّ وستر. والنَّاموس: قُتْرَة الصَّائد. وفي مُصَنَّف الغريب: النَّاموس جَبْرَئِيل عليه السلام. والأصل كلُّه واحد. ونامَسْتُ فلاناً منامسةً: سارَرْته وجعلتُه موضعاً لِسرِّي. قال ابن دُرَيد: وكلُّ شيءٍ سترتَ به([5]) شيئاً فهو ناموسٌ له.
والثالثة* النَّمَس: الكَدَر([6]) في اللَّون. يقال القطا النُّمْس، لأنَّ في لونها كُدْرة. والنَّمَس: فسادُ السَّمْنِ والغالية وكلِّ طِيب. والنِّمْس: دُوَيْبَّة، سمِّيت للونها. فأمَّا قول حميد([7]):
* كتَواهُقِ النِّمْسِ *
فيقال: إنّه أراد هذه الدّوابّ. ورواه أبو سَعِيد: "النُّمْس"، قال: وهي القَطا جمع أنْمَس.
(نمش)  النون والميم والشين أصلٌ يدلُّ على تخطيطٍ في شيء. منه النَّمَش، وهي خُطوط النُّقوش، والنَّعت نَمِشٌ. ومن الباب النَّمْش كما يفعله العابثُ([8]) إذا التقط شيئاً وخَطَّط بأصابعه. قال:
* قلتُ لها وأُولِعَتْ بالنَّمْشِ([9]) *
ونَمَشَ الجرادُ الأرضَ: جَرَدَها.
(نمص)  النون والميم والصاد أُصَيلٌ يدلُّ على رِقّة شَعَْرٍ أو نتف لـه. فالنَّمَص: رِقَّة الشَّعر. والمِنْماص: المِنْقاش. وشعرٌ نميصٌ، ونبتٌ نميصٌ: نتفَتْه الماشيةُ بأفواهها.
(نمط)  النون والميم والطاء كلمةٌ تدلُّ على اجتماع. والنَّمَط: جماعةٌ من الناس. وفي الحديث([10]): "خير هذه الأمَّة النَّمَط الأوسط، يَلْحَقُ بهم([11]) التَّالي ويرجع إليهم الغالي".
(نمغ)  النون والميم والغين كلمةٌ تدلُّ على أعلى شيء. ونَمغَة الجبل: أعلاه. والنَّمَغة: ما تحرَّكَ من يافوخ الصَّبِيّ أوّلَ ما يُولَد.
(نمق)  النون والميم والقاف أُصَيلٌ يدلُّ على تحسينِ شيء وتجويده. ونَمَقْتُ الكتاب ونَمَّقْتُه: نقَشتُه وصَوَّرْتُه. قال:
كأنَّ مَجَرَّ الرّامساتِ ذيولَها *** عليه قَضيمٌ نمَّقته الصَّوَانِعُ([12])(نمل)  النون والميم واللام كلماتُه تدلُّ على تجمُّعٍ في شيء وصِغَرٍ وخِفَّة. منه النَّمل: جمع نَمْلة. وطعامٌ منمولٌ: أصابه النَّمل. وفرسٌ نَمِلُ القَوائِمِ: خفيفُها، كأنَّها شُبِّهَتْ بالنَّمْل. والنَّمْلة: قَرْحَةٌ تخرُج في الجَنْبِ، كأنَّها سمِّيَت بها لتفشِّيها وانتشارها، شبِّهت بالنَّملةِ ودَبِيبِها. والأَنْمُلَة: واحدة الأنامل، وهي أطراف الأصابع.
ويقولون وليس من هذا: إنَّ النَّمْلَة: شَقٌّ يكون في حافر الفرس من الأشْعَر إلى المَقَطّ.
ومما شذّ عن الباب النُّمْلة بالضم في النون والسكون في الميم([13]) هي النَّميمة. ويقال: نَمَل، إذا نَمَّ.
--------------ـــ
([1])  في الأصل: "تمنى"، صوابه في المجمل واللسان. وشاهده قول القطامي:
فأصبح سيل ذلك قد تنمى  *** إلى من كان منزله يفاعا
([2])  هذه هي الرواية المشهورة كما نص ابن سيده. انظر اللسان. ويروى: "وانم كما ينمو".
([3])  لامرئ القيس في ديوانه 153 واللسان (نمى)، والرواية فيهما: "فهو لا تنمى".
([4])  التكملة من المجمل واللسان.
([5])  في الجمهرة (3: 52): "فيه".
([6])  في الأصل: "والكدر".
([7])  في المجمل: "جميل".
([8])  في الأصل: "العائب"، صوابه في المجمل.
([9])  وكذا ورد إنشاده في المجمل. وفي اللسان: "قال لها".
([10])  هو من كلام علي بن أبي طالب رضي الله عنه، كما في اللسان.
([11])  في الأصل: "بها"، وأثبت نص المجمل واللسان.
([12])  للنابغة الذبياني في ديوانه 50 واللسان (نمق، قضم) وقد سبق في (قضم).
([13])  هي مثلثة النون، ويقال في لغة رابعة "النميلة" كالنميمة وزناً ومعنىً.

ـ

##### Türkçe

(**باب النون والميم وما يثلثهما**)

(**نمي**)  **النون** ve**الميم** ve illetli harf tek bir asıldır; yükselmeye ve artışa delâlet eder.
**ونمَى المالُ ينمِي**: arttı. **ونَمَى الخِضَابُ يَنْمِي ويَنُمو**: kızıllık ve siyahlıkça arttığı zaman. **وتنمَّى** الشيء: bir yerden bir yere yükseldi. Dedi ki:
يا حُبَّ ليلَى لا تغيَّرْ وازدَدِ *** وانمِ كما يَنْمِي الخضابُ في اليَدِ
**وانتمَى** falan kimse **إلى حَسبِهِ**: nisbet etti. **ونَمَّيْتُ الحديثَ**: onu yaydım; ve **نَمَيْتُه** tahfîf ile; ikisinde de kıyas birdir. **والنَّاميَة**: yaratılış; çünkü onlar **يَنْمُون**; yani artarlar. Hadiste: “**لا تَمْثُلُوا بنامِيَةِ الله**”. Ve denir: **نمَّيتُ النار**; üzerine odun kırıntıları attığın zaman. Ve denir: **نَمَتِ الرّمِيّةُ**; yükseldiği ve kaybolduğu sonra öldüğü zaman; ve onu sahibi **أنْماها**. Dedi ki:
فهي لا تَنْمِي رمِيَّتُه *** ما لَه لا عُدَّ من نَفرِهْ
Ve hadiste: “**كل ما أصْمَيْتَ ودع ما أنميت**”.

(**نمر**)  **النون** ve**الميم** ve**الراء** iki asıldır: birisi renklerden bir renktir; diğeri içeceğin fayda vermesine delâlet eder.
Birincisi **النَّمِر**: bilinen; renginde siyahlık ve beyazlığın karışmasındandır; ancak beyazlık daha çoktur. **النَّمر**den bulutun **النُّمْر** rengi türetilmiştir; yine **النَّعَم النُّمْر**: onda siyahlık ve beyazlık vardır. Yine **النَّمِرَة**: ancak renkli çizgili bir örtüdür. **وتنمَّر لي** falan kimse: beni tehdit etti. Bunun tahkiki: bana **جلد النَّمِر** giydi.
Diğer asıl **النَّمير**dir; o, bedende artan, fayda veren tatlı sudur. Sonra ödünç alınır da denir: **حَسَبٌ نَمِيرٌ**; yani artıcı.

(**نمس**)  **النون** ve**الميم** ve**السين** üç kelimedir: birisi bir şeyin örtülmesine delâlet eder; diğeri renklerden bir renge; üçüncüsü şeylerden bir şeyin bozulmasına. Birincisi **النَّاموس**: insanın sırrının sahibidir. **ونَمَسَ**: gizlilik ve örtü içinde bir söz söyledi. **والنَّاموس**: avcının ağı. **وفي مُصَنَّف الغريب**: **النَّاموس** Cebrâil’dir, عليه السلام. Aslın hepsi birdir. **ونامَسْتُ** falan kimseyi **منامسةً**: onunla gizlice konuştum ve onu sırrım için bir yer kıldım. İbn Düreyd dedi: Senin onunla bir şeyi örttüğün her şey, onun için bir **ناموس**tur.
Üçüncüsü **النَّمَس**: renkte bulanıklık. **القطا النُّمْس** denir; çünkü renginde bulanıklık vardır. **والنَّمَس**: içyağının ve güzel kokunun ve her hoş kokunun bozulmasıdır. **والنِّمْس**: küçük bir hayvancıktır; rengi sebebiyle adlandırılmıştır. حميد’in sözüne gelince:
كتَواهُقِ النِّمْسِ
denir ki: o, bu hayvancıkları kastetmiştir. Ebû Sa‘îd “**النُّمْس**” diye rivayet etti; dedi ki: o, **القَطا**dır; **أنْمَس**in cem‘i.

(**نمش**)  **النون** ve**الميم** ve**الشين** bir asıldır; bir şeyde çizgilemeye delâlet eder. Ondan **النَّمَش**: nakışların çizgileridir; ve sıfat **نَمِشٌ**dur. بابdan **النَّمْش**: oyalananın yaptığı gibi; bir şeyi topladığı zaman ve parmaklarıyla çizgilediği zaman. Dedi ki:
قلتُ لها وأُولِعَتْ بالنَّمْشِ
**ونَمَشَ الجرادُ الأرضَ**: onu soydu.

(**نمص**)  **النون** ve**الميم** ve**الصاد** bir asılcık olup, bir kılın inceliğine yahut onun yolunmasına delâlet eder. **فالنَّمَص**: kılın inceliğidir. **والمِنْماص**: cımbızdır. **وشعرٌ نميصٌ** ve **ونبتٌ نميصٌ**: davar onu ağızlarıyla yoldu.

(**نمط**)  **النون** ve**الميم** ve**الطاء** bir kelimedir; toplanmaya delâlet eder. **والنَّمَط**: insanlardan bir topluluktur. Hadiste: “**خير هذه الأمَّة النَّمَط الأوسط، يَلْحَقُ بهم التَّالي ويرجع إليهم الغالي**”.

(**نمغ**)  **النون** ve**الميم** ve**الغين** bir kelimedir; bir şeyin en üstüne delâlet eder. **ونَمغَة الجبل**: onun en üstü. **والنَّمَغة**: çocuğun doğduğu ilk anda bıngıldağından hareket eden şeydir.

(**نمق**)  **النون** ve**الميم** ve**القاف** bir asılcık olup, bir şeyi güzelleştirmeye ve onu iyi yapmaya delâlet eder. **ونَمَقْتُ الكتاب ونَمَّقْتُه**: onu nakşettim ve tasvir ettim. Dedi ki:
كأنَّ مَجَرَّ الرّامساتِ ذيولَها *** عليه قَضيمٌ نمَّقته الصَّوَانِعُ

(**نمل**)  **النون** ve**الميم** ve**اللام** kelimeleri, bir şeyde toplanmaya ve küçüklüğe ve hafifliğe delâlet eder. Ondan **النَّمل**: **نَمْلة**nin cem‘i. **وطعامٌ منمولٌ**: ona karınca isabet etti. **وفرسٌ نَمِلُ القَوائِمِ**: ayakları hafiftir; sanki **النَّمْل**e benzetilmiştir. **والنَّمْلة**: böğürde çıkan bir yaradır; yayılması ve dağılması sebebiyle onunla adlandırılmış gibidir; **النَّملة**ye ve onun yürümesine benzetilmiştir. **والأَنْمُلَة**: **الأنامل**in bir tanesi; o da parmak uçlarıdır.
Derler ki—bu bundan değildir—: **النَّمْلَة**: atın tırnağında **الأشْعَر**den **المَقَطّ**a kadar olan bir yarıktır.
Babdan şâz olanlardan: **النُّمْلة** (nun dammeli, mim sâkin) **النَّميمة**dir. Ve denir: **نَمَل**; **نَمَّ** ettiği zaman.

--------------ـــ
([1]) Asılda: “تمنى”; doğrusu **المجمل** ve **اللسان**dadır. Şahidi القطامي’nin sözü:
فأصبح سيل ذلك قد تنمى  *** إلى من كان منزله يفاعا
([2]) Bu, İbn Sîde’nin açıkça belirttiği üzere meşhur rivayettir. **اللسان**a bak. “وانم كما ينمو” diye de rivayet edilir.
([3]) İmru’ul-Kays’ındır; divanında 153 ve **اللسان** (**نمى**)da; ikisinde de rivayet: “فهو لا تنمى”.
([4]) Tamamlama **المجمل** ve **اللسان**dandır.
([5]) **الجمهرة** (3: 52)’de: “فيه”.
([6]) Asılda: “والكدر”.
([7]) **المجمل**de: “جميل”.
([8]) Asılda: “العائب”; doğrusu **المجمل**dedir.
([9]) **المجمل**de inşadı böyle gelmiştir. **اللسان**da: “قال لها”.
([10]) **اللسان**da olduğu üzere, Ali b. Ebî Tâlib’in—رضي الله عنه—sözündendir.
([11]) Asılda: “بها”; **المجمل** ve **اللسان**ın metni sabit kılındı.
([12]) Nâbiga ez-Zübyânî’nindir; divanında 50 ve **اللسان** (**نمق، قضم**)da; daha önce (**قضم**)da geçti.
([13]) O, nunu üçlüdür; dördüncü bir dilde “**النميلة**” denir; vezin ve mânâca **النميمة** gibi.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D8%B7/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ن م ط
طرحوا الأنماط على الهوادج وهي ثياب من صوف‏.‏
والزم هذا النّمط أي الطريقة والمذهب‏.‏
وفي الحديث‏:‏ ‏"‏ خير هذه الأمة النّمط الأوسط ‏"‏ وعندي متاعٌ من هذا النّمط وهو النّوع‏.‏
وما عنده نمطٌ من العلم‏:‏ نوع منه‏.‏

##### Türkçe

ن م ط
**طرحوا الأنماط**: **الأنماط**’ı **الهوادج** üzerine serdiler; o, yünden elbiselerdir.
Ve bu **النّمط**’a, yani yol ve mezhebe, devam et.
Hadiste: “Bu ümmetin hayrı **النّمط الأوسط**’tur.” Ve yanımda bu **النّمط**’tan bir meta vardır; o da türdür.
Onun yanında ilimden bir **نمط** yoktur: ondan bir tür.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D8%B7/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

النمَطُ: ظِهارةُ فراش مّا؛ وفي التهذيب: ظِهارة الفراش. والنمَطُ: جماعة من الناس أَمرُهم واحد. وفي الحديث: خيرُ الناس هذا النمَطُ الأَوسط. وروي عن عليّ، كرَّم اللّه وجهه، أَنه قال: خير هذه الأُمة النَّمَطُ الأَوسطُ يَلْحَقُ بهم التالي ويرجع إِليهم الغالي؛ قال أَبو عبيدة: النمطُ هو الطريقة. يقال: الزَم هذا النَّمَط أَي هذا الطريق. والنمَطُ أَيضاً: الضربُ من الضُّروب والنوعُ من الأَنواع. يقال: ليس هذا من ذلك النمَط أَي من ذلك النوع والضرب، يقال هذا في المتاع والعلم وغير ذلك، والمعنى الذي أَراد علي، عليه السلام، أَنه كره الغُلُوّ والتقصير في الدين كما جاء في الأَحاديث الأُخَر. أَبو بكر: الزَمْ هذا النمَطَ أَي الزم هذا المذْهبَ والفَنَّ والطريق. قال أَبو منصور: والنمَطُ عند العرب والزَّوْجُ ضُروبُ الثِّيابِ المُصَبَّغَةِ. ولا يكادون يقولون نمَطٌ ولا زَوْجٌ إِلا لما كان ذا لَوْن من حُمرة أَو خضرة أَو صفرة، فأَما البياض فلا يقال نمط، ويجمع أَنْماطاً. والنمط: ضرب من البُسُط، والجمع أَنماط مثل سبَب وأَسْباب؛ قال ابن بري: يقال له نمط وأَنماط ونِماط؛ قال المتنخل: عَلامات كتَحْبِير النِّماطِ
وفي حديث ابن عمر: أَنه كان يُجَلِّلُ بُدْنَه الأَنماط؛ قال ابن الأَثير: هي ضرب من البُسُط له خَمْل رقيق، واحدها نمَط. والأَنْمَطُ: الطريقةُ. والنمَطُ من العلم والمتاعِ وكلِّ شيء: نوعٌ منه، والجمع من ذلك كله أَنماط ونِماط، والنسَبُ إِليه أَنماطِيّ ونمَطِيٌّ. ووَعْساء النُّمَيْط والنُّبَيْطِ: معروفة تُنْبِتُ ضروباً من النبات، ذكرها ذو الرُّمة فقال:فأَضْحَتْ بوَعْساء النُّمَيْطِ كأَنَّها
ذُرى الأَثْلِ، من وادي القُرى، ونخيلها
والنُّمَيْط: اسم موضع؛ قال ذو الرمة:
فقال: أَراها بالنُّمَيْطِ كأَنَّها
نَخِيلُ القُرى، جَبَّارُه وأَطاوِلُه

##### Türkçe

**النمَطُ**: bir döşeğin bir **ظِهارةُ**’sı (üst yüzü); ve **التهذيب**’de: döşeğin **ظِهارة**’sı. Ve **النمَطُ**:
işleri bir olan insanlardan bir topluluk. Ve hadiste: insanların hayırlısı bu **النمَطُ**
orta olandır. Ve Ali’den, Allah yüzünü keremli kılsın, rivayet olundu ki o dedi: bu ümmetin hayırlısı **النَّمَطُ**
orta olandır; onlara sonra gelen yetişir ve aşırı giden onlara döner; Ebû Ubeyde dedi:
**النمطُ** o, **الطريقة**’dır. Denir: **الزَم هذا النَّمَط** yani bu yolu. Ve **النمَطُ**
ayrıca: darbelerden bir darbe ve türlerden bir tür. Denir: bu, o
**النمَط**’tan değildir; yani o türden ve darbeden değildir; bu, eşya ve ilim ve bunun dışındakiler hakkında söylenir; ve mâna,
Ali’nin, عليه السلام, murat ettiği şudur: dinde aşırılığı ve eksikliği kerih gördü; nitekim
diğer hadislerde geldiği gibi. Ebû Bekir: **الزَمْ هذا النمَطَ** yani bu
mezhebe ve fen’e ve yola sarıl. Ebû Mansur dedi: ve **النمَطُ** Araplar katında ve **الزَّوْجُ**
boyanmış elbiselerin çeşitleridir. Ve neredeyse **نمَطٌ** demezler, **زَوْجٌ** da demezler
ancak kırmızılık yahut yeşillik yahut sarılıktan bir renk sahibi olana; beyazlığa gelince, ona
**نمط** denmez; ve **أَنْماطاً** diye çoğul yapılır. Ve **النمط**: yaygılardan bir çeşittir; çoğulu **أَنماط**tır; tıpkı **سبَب** ve **أَسْباب** gibi; İbn Berrî dedi: ona **نمط** ve **أَنماط** ve **نِماط** denir; **المتنخل** dedi:
عَلامات كتَحْبِير النِّماطِ

Ve İbn Ömer hadîsinde: onun **بُدْنَه**’sini **الأَنماط** ile örttüğü (örtülediği). İbn
el-Esîr dedi: o, ince bir **خَمْل**’i olan yaygılardan bir çeşittir; onun teki **نمَط**tır. Ve **الأَنْمَطُ**:
**الطريقةُ**’dır. Ve ilimden ve eşyadan ve her şeyden **النمَطُ**: ondan bir türdür; ve bunun hepsinin çoğulu
**أَنماط** ve **نِماط**tır; ve ona nisbet **أَنماطِيّ** ve **نمَطِيٌّ**’dir. Ve **وَعْساء النُّمَيْط**
ve **النُّبَيْطِ**: bilinen (bir yerdir); bitkiden çeşitler bitirir; onu Zû’r-Rumme zikretti
ve dedi ki:فأَضْحَتْ بوَعْساء النُّمَيْطِ كأَنَّها
ذُرى الأَثْلِ، من وادي القُرى، ونخيلها

Ve **النُّمَيْط**: bir yer adıdır; Zû’r-Rumme dedi:
فقال: أَراها بالنُّمَيْطِ كأَنَّها
نَخِيلُ القُرى، جَبَّارُه وأَطاوِلُه

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D8%B7/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ن م ط * * النَّمَطُ * بفتحتين الجماعة من الناس أمرهم واحد وفي الحديث ﴿خير هذه الأُمة النَّمط الأوسط يلحق بهم التالي ويرجع إليهم الغالي﴾

##### Türkçe

* ن م ط * * **النَّمَطُ** * iki fetha ile: işi bir olan insan topluluğu. Hadiste: ﴿Bu ümmetin hayırlısı **النَّمَط** orta olandır; onlara sonradan gelen yetişir ve onlara aşırı giden geri döner.﴾

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D8%B7/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

النمط، محركة: ظهارة فراش ما. وفي التهذيب: ظهارة الفراش. أو ضرب من البسط، كما في الصحاح. وقال أبو عبيد: النمط: الطريقة: يقال: الزم هذا النمط، أي هذا الطريق.
 والنمط أيضا: النوع من الشيء والضرب منه. يقال: ليس هذا من ذلك النمط، أي من ذلك النوع والضرب، يقال هذا في المتاع والعلم وغير ذلك.
 والنمط أيضا: جماعة من الناس أمرهم واحد، نقله الجوهري، وأورد الحديث خير هذه الأمة النمط الأوسط يلحق بهم التالي، ويرجع إليهم الغالي.
 قلت: هو قول علي رضي الله عنه. والذي جاء في حديث مرفوع:  خير الناس هذا النمط الأوسط  . قال أبو عبيد: ومعنى قول علي رضي الله عنه أنه كره الغلو والتقصير في الدين.
 وفي الأساس والنهاية: النمط: ثوب صوف يطرح على الهودج، له خمل رقيق.
 وقال الأزهري: النمط عند العرب: ضرب من الثياب المصبغة، ولا يكادون يقولون نمط إلا لما كان ذا لون من حمرة أو خضرة أو صفرة، فأما البياض فلا يقال له نمط.
 ج: أنماط، مثل سبب وأسباب، كما في الصحاح. ومنه حديث ابن عمر أنه كان يجلل بدنه الأنماط. قال ابن بري: ويقال: نماط بالكسر، أيضا. قال المتنخل الهذلي:
  علامات كتحبير النماط وهو كجبل وجبال. والنسب أنماطي، كأنصاري، ونمطي، إلى الواحد على القياس.

  وابن الأنماطي: إسماعيل بن عبد الله بن عبد المحسن المصري الفقيه الحافظ البارع الشاففي الأشعري، وولده محمد بن إسماعيل نزيل دمشق، كنيته أبو بكر، سمعه أبوه من أبي اليمن الكندي وأبي البركات بن ملاعب، وأجاز له عبد العزيز بن الأخضر، والمؤيد الطوسي، وحدث بدمشق وبهر، توفي سنة 684 كذا في تاريخ الذهبي.
 وفاته: أبو الحسين محمد بن طاهر الأنماطي، سمع القاضي أبا الفرج المعافى بن زكريا النهرواني، وتوفي سنة 425. والإمام المحدث عبد الوهاب بن المبارك الأنماطي. وشيخ الشافعية أبو القاسم عثمان بن سعيد بن يسار الأنماطي الأحول، تلميذ المزني وشيخ ابن سريج. وأبو القاسم الحسن بن المبارك الأنماطي البغدادي المقرئ.
 وأبو بكر أحمد بن يحيى الأنماطي البغدادي تكلم فيه. وأبو بكر بن نيروز الأنماطي، ذكره المصنف في نرز. ومحمد ابن عبد الله بن أبي زيد الأنماطي، ذكر في ت و ث: محدثون.
 وعساء النميط: كزبير: واد بالدهناء ينبت ضروبا من النبات ويقال: بالباء أيضا، وقد تقدم في ن ب ط، وقد ذكره ذو الرمة في قوله:
  فأضحت بوعساء النميط كأنهاذرا الأثل من وادي القرى أو نخيلها أو هو موضع آخر. قال ذو الرمة أيضا:
  فقال أراها بالنميط كأنـهـا                      نخيل القرى جباره وأطاوله والتنميط: الدلالة على الشيء. يقال: من نمط لك هذا، أي من دلك عليه، عن ابن عباد.
 ومما يستدرك عليه: النمط: المذهب والفن. والأنمط: الطريقة. وأنمط له وأوتح بمعنى واحد، عن ابن عباد.
 وذو المشعار مالك بن نمط الهمداني، محركة: صحابي، ذكره المصنف في ش ع ر

##### Türkçe

**النمط**، muharreke: bir döşeğin bir dış yüzüdür. Ve **التهذيب**’de: döşeğin dış yüzü. Yahut **الصحاح**’ta olduğu gibi yaygılardan bir tür. Ebû Ubeyd dedi: **النمط**: yol: denir ki: “Bu **النمط**’a yapış”, yani bu yola.

Ve **النمط** ayrıca: şeyden tür ve ondan bir darb. Denir ki: bu, o **النمط**’tan değildir; yani o türden ve darbdan değildir; bu, eşya, ilim ve bunun dışındakiler hakkında söylenir.

Ve **النمط** ayrıca: işleri bir olan insan topluluğu; onu el-Cevherî nakletti; ve hadisi zikretti: “Bu ümmetin hayırlısı orta **النمط**’tur; ona sonradan gelen yetişir, aşırı giden de ona döner.”

Dedim: o, Ali’nin رضي الله عنه sözüdür. Merfû‘ bir hadiste gelen ise: “İnsanların hayırlısı bu orta **النمط**’tur.” Ebû Ubeyd dedi: Ali’nin رضي الله عنه sözünün manası, onun dinde aşırılığı ve eksikliği kerih görmesidir.

Ve **الأساس** ve **النهاية**’de: **النمط**: hevcin üzerine atılan yün bir elbise; onun ince bir tüyü vardır.

Ezherî dedi: Araplar katında **النمط**: boyalı elbiselerden bir darbdir; ve neredeyse **النمط** demezler, ancak kırmızılık yahut yeşillik yahut sarılıktan bir renk sahibi olana; beyazlığa gelince, ona **النمط** denmez.

Cem‘i: **أنماط**; **الصحاح**’ta olduğu gibi **سبب** ve **أسباب** misali. Ondandır: İbn Ömer hadisi: onun bedenini **الأنماط** ile örttüğü. İbn Berrî dedi: kesre ile **نماط** da denir, ayrıca. el-Mütenahhil el-Hüzelî dedi:
“Alâmetler, **النماط**’ın tahbîri gibi” ve o, **جبل** ve **جبال** gibidir. Nisbe: **أنماطي**; **أنصاري** gibi; ve **نمطي**; kıyasa göre tekile nisbetle.

Ve İbnü’l-**أنماطي**: Mısırlı fakih, hâfız, mahir Şâfiî Eş‘arî İsmâil b. Abdullah b. Abdülmuhsin; ve onun oğlu Muhammed b. İsmâil, Dımaşk’ta mukim; künyesi Ebû Bekir; babası ona Ebü’l-Yemen el-Kindî ve Ebü’l-Berekât b. Mulâ‘ib’den semâ‘ ettirdi; Abdülazîz b. el-Ahdar ve el-Müeyyed et-Tûsî ona icâzet verdi; Dımaşk’ta ve Behr’de hadis rivayet etti; 684 senesinde vefat etti; Zehebî’nin tarihindeki gibi.

Vefatı: Ebü’l-Hüseyn Muhammed b. Tâhir el-**أنماطي**; kadı Ebü’l-Ferec el-Muâfâ b. Zekeriyyâ en-Nehrevânî’den semâ‘ etti; 425 senesinde vefat etti. Ve imam muhaddis Abdülvehhâb b. el-Mübârek el-**أنماطي**. Ve Şâfiîlerin şeyhi Ebü’l-Kâsım Osman b. Saîd b. Yesâr el-**أنماطي** el-Ahvel; Müzenî’nin talebesi ve İbn Süreyc’in şeyhi. Ve Bağdatlı kurrâ Ebü’l-Kâsım el-Hasen b. el-Mübârek el-**أنماطي**.

Ve Bağdatlı Ebû Bekir Ahmed b. Yahyâ el-**أنماطي**; hakkında konuşuldu. Ve Ebû Bekir b. Nîrûz el-**أنماطي**; musannif onu **نرز**’de zikretti. Ve Muhammed b. Abdullah b. Ebî Zeyd el-**أنماطي**; **ت** ve **ث**’de zikredildi: muhaddisler.

Ve **وعساء النميط**: **زبير** gibi: ed-Dehnâ’da bir vadi; bitkiden türlü darbler bitirir; ve **الباء** ile de denir; ve **ن ب ط**’ta geçti; ve Zü’r-Rumme onu şu sözünde zikretti:
“Derken **وعساء النميط**’ta sabahladı; sanki o, Vâdî’l-Kurâ’nın ılgın ağacının tohumu yahut hurmalıklarıdır” yahut o, başka bir yerdir. Zü’r-Rumme ayrıca dedi:
“Dedi ki: onu **النميط**’ta görüyorum; sanki o, Kurâ’nın hurmalıklarıdır; onun iri olanları ve uzun olanları.” Ve **التنميط**: bir şeye delâlet etmektir. Denir ki: “Bunu sana kim **نمط** etti?”, yani kim seni ona delâlet ettirdi; İbn Abbâd’dan.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **النمط**: mezhep ve فن. Ve **الأنمط**: yol. Ve “ona **أنمط** etti” ve “**أوتح**” bir manadadır; İbn Abbâd’dan.

Ve Zü’l-Meş‘âr Mâlik b. **نمط** el-Hemdânî, muharreke: sahâbî; musannif onu **ش ع ر**’de zikretti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D8%B7/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

تَنْمِيطٌ
2 تَنْمِيطٌ ذ signifies The directing, or guiding, to a thing. (K.) You say, مَنْ نَمَّطَكَ عَلَى هٰذَا الشَّىْءِ Who directed thee, or guided thee, to this thing? syn. دَلَّكَ عَلَيْهِ. (Ibn-'Abbلd.)

نَمَطٌ
نَمَطٌ ذ The facing, or outer covering, (ظِهَارَة,) of a bed (T, Mgh, K) upon which one sleeps, (Mgh,) or of a thing that is spread upon the ground to sit or lie upon, (T, K,) whatever it be: (K:) or a sort of carpet or other thing that is spread upon the ground: (S, K:) and a woollen cloth (Mgh, Msb, K) which is thrown over the [kind of vehicle called] هَوْدَج, (Mgh, K,) having a fine nap, or pile, (TA,) of some colour; what is white being seldom or never so called: (Msb:) or a sort of dyed cloth, like زَوْجٌ, these names being seldom or never applied but to what is coloured red or green or yellow; what is white not being called نَمَطٌ: (Az, L:) and a cloth that is spread beneath a horse's saddle: (Meyd, as cited by Golius:) some say, that it is a receptacle like the سَفَط: (Har, p. ٢٧٣ [but this I think doubtful:] pl. أَنْمَاطٌ [properly a pl. of pauc. but used also as one of mult.] (S, Mgh, Msb, K) and نِمَاطٌ. (IB, K.) -A2- A body of men (S, Mgh, Msb, K) whose case is one; i. e. a class of men. (S, K.) It is said in a trad., (S, Mgh,) of 'Alee, (Mgh,) خَيْرُ هٰذِهِ الأُمَّةِ النَّمَطُ الأَوْسَطُ The best of this people is the middle body thereof (S, Mgh) whose case is one; i. e. the middle class thereof: (S, in which is added, يُلْحَقُ بِهِمُ التَّالِى وَيُرْجَعُ اِلَيْهِمُ الغَالِى [he who falls short shall be made to reach them, and he who exceeds the due bounds shall be brought back to them:]) A 'Obeyd says, (Mgh, TA,) the meaning of this saying of 'Alee is, (TA,) that he disliked the exceeding of the due bounds and the falling short (Mgh, TA) in religion. (TA.) -A3- A way: (Msb, TA:) a way, course, mode, or manner, of acting, conduct, or the like; (Mgh, K;) as also ↓ انمط: (TA [so there written, without any syll. points:]) a tenet, or body of tenets, belief, creed, opinion, or persuasion, which one takes to, or holds: (Mgh, TA:) a kind, or way, of speech. (TA.) You say, اِلْزَمْ هٰذَا النّمَطَ keep thou to this way. (TA.) And تَكَلَّمُوا عَلَى نَمَطٍ وَاحِدٍ They spoke according to one way, course, mode, or manner, &c. (Mgh.) ― -b2- (tropical:) A sort, or species, (Mgh, Msb, K,) of a thing, (K,) of goods or commodities, of learning or. science, &c. (TA.) You say, عِنْدِى مَتَاعٌ مِنْ هٰذَا النَّمَطِ (tropical:) I have goods of this sort, or species. (Mgh.) And هٰذَا مِنْ نَمَطِ هٰذَا (tropical:) This is of the sort, or species, of this. (Msb.)

نَمَطِىٌّ
نَمَطِىٌّ ذ : see أَنْمَاطِىٌّ.

انمط
انمط ذ : see نَمَطٌ.

أَنْمَاطِىٌّ
أَنْمَاطِىٌّ ذ [A maker, or seller, of أَنْمَاط, pl. of نَمَطٌ:] a rel. n. from نَمَطٌ; as also ↓ نَمَطِىٌّ: (K, TA:) the former [from the pl.,] like أَنْصَارِىٌّ: the latter from the sing., agreeably with analogy. (TA.)

##### Türkçe

**تَنْمِيطٌ**
2 **تَنْمِيطٌ** ذ bir şeye yöneltmeyi yahut kılavuzluk etmeyi ifade eder. (K.) Şöyle dersin: مَنْ نَمَّطَكَ عَلَى هٰذَا الشَّىْءِ “Seni bu şeye kim yöneltti yahut kılavuzladı?” eşanlamlısı: **دَلَّكَ عَلَيْهِ**. (Ibn-'Abbād.)

**نَمَطٌ**
**نَمَطٌ** ذ bir döşeğin, üzerinde uyunulan, yüzü yahut dış örtüsüdür, (**ظِهَارَة**); (T, Mgh, K) yahut yere serilip üzerine oturulan veya uzanılan bir şeyin; (T, K) her ne olursa olsun: (K:) yahut yere serilen bir çeşit halı veya başka bir şey: (S, K:) ve **هَوْدَج** denilen [taşıt türü] üzerine atılan, (Mgh, K) ince tüylü yahut havlı, (TA) bir renkten, yünlü bir kumaş; beyaz olanın buna denmesi nadirdir yahut hiç olmaz: (Msb:) yahut **زَوْجٌ** gibi, boyalı bir çeşit kumaş; bu adlar nadiren yahut hiç, kırmızı veya yeşil veya sarı renkte olandan başkasına uygulanmaz; beyaz olana **نَمَطٌ** denmez: (Az, L:) ve bir atın eyerinin altına serilen bir kumaş: (Meyd, Golius’un naklettiği üzere:) bazıları der ki: o, **سَفَط** gibi bir kaptır: (Har, s. ٢٧٣ [fakat bunu ben şüpheli görüyorum:] çoğulu **أَنْمَاطٌ** [aslında azlık çoğulu olup çokluk için de kullanılır] (S, Mgh, Msb, K) ve **نِمَاطٌ**. (IB, K.) -A2- Durumu bir olan bir erkekler topluluğu; yani bir erkekler sınıfı. (S, Mgh, Msb, K.) Bir rivayette, (S, Mgh) ‘Alî hakkında, (Mgh) şöyle denmiştir: خَيْرُ هٰذِهِ الأُمَّةِ النَّمَطُ الأَوْسَطُ “Bu ümmetin en hayırlısı, onun orta topluluğudur” (S, Mgh) ki durumu birdir; yani onun orta sınıfıdır: (S; burada şu da eklenmiştir: يُلْحَقُ بِهِمُ التَّالِى وَيُرْجَعُ اِلَيْهِمُ الغَالِى [geri kalan onlara yetiştirilir ve haddi aşan onlara geri döndürülür:]) ‘Ubeyd der ki, (Mgh, TA) ‘Alî’nin bu sözünün manası, (TA) dinde haddi aşmayı ve eksik kalmayı hoş görmemesidir. (Mgh, TA.) -A3- Bir yol: (Msb, TA:) bir iş yapma yolu, gidiş, tarz yahut tutum, ve benzeri; (Mgh, K;) bunun gibi ↓ **انمط**: (TA [orada harekesiz böyle yazılmıştır:]) kişinin benimsediği yahut tuttuğu bir inanç ilkesi yahut inanç ilkeleri bütünü, inanç, akîde, görüş yahut kanaat: (Mgh, TA:) bir söz söyleme türü yahut yolu. (TA.) Şöyle dersin: اِلْزَمْ هٰذَا النّمَطَ “Sen bu yola bağlı kal.” (TA.) Ve تَكَلَّمُوا عَلَى نَمَطٍ وَاحِدٍ “Onlar tek bir yol, gidiş, tarz yahut tutuma göre konuştular, vb.” (Mgh.) ― -b2- (mecaz:) bir şeyin bir türü yahut çeşidi, (Mgh, Msb, K) (K) mallardan yahut metadan, ilimden yahut bilimden, vb. (TA.) Şöyle dersin: عِنْدِى مَتَاعٌ مِنْ هٰذَا النَّمَطِ (mecaz:) “Bende bu türden mal vardır.” (Mgh.) Ve هٰذَا مِنْ نَمَطِ هٰذَا (mecaz:) “Bu, bunun türündendir yahut çeşidindendir.” (Msb.)

**نَمَطِىٌّ**
**نَمَطِىٌّ** ذ: **أَنْمَاطِىٌّ**’ye bak.

**انمط**
**انمط** ذ: **نَمَطٌ**’a bak.

**أَنْمَاطِىٌّ**
**أَنْمَاطِىٌّ** ذ [**نَمَطٌ**’un çoğulu olan **أَنْمَاط**’ın yapıcısı yahut satıcısı:] **نَمَطٌ**’tan nisbet ismidir; bunun gibi ↓ **نَمَطِىٌّ**: (K, TA:) birincisi [çoğuldan], **أَنْصَارِىٌّ** gibi; ikincisi tekilden, kıyasa uygun olarak. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D8%B7/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

نَمَطَ
نَمَطَ نَمَّطَ II
a.  [ La &  'Ala ], Showed, pointed out to.

نَمَط
نَمَط 4 , ( pl. نِمَاْط 23 ,  أَنْمَاْط 38 ),
a.  Covering; carpet; cloth.

b.  Way; manner, mode; sort, stamp; calibre; party, sect; concourse.

نَمَطِيّ
نَمَطِيّ 4yi ,
a.  see 38yi .

أَنْمَاْطِيّ
أَنْمَاْطِيّ 38yi ,
a.  Maker or seller of cloths &c.

##### Türkçe

نَمَطَ
**نَمَطَ** **نَمَّطَ** II
a. [ La & 'Ala ], gösterdi, işaret etti -e.

نَمَط
**نَمَط** 4, (çoğ. **نِمَاْط** 23, **أَنْمَاْط** 38),
a. Örtü; halı; kumaş.

b. Yol; tarz, üslup; çeşit, damga; kalibre; fırka, mezhep; kalabalık.

نَمَطِيّ
**نَمَطِيّ** 4yi,
a. bkz. 38yi.

أَنْمَاْطِيّ
**أَنْمَاْطِيّ** 38yi,
a. Kumaşlar vb. yapıcısı veya satıcısı.
