# نمم (ن-م-م) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D9%85
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%85%D9%85

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Abartmayla

- Harfler: ن - م - م
- Kur'an'da: 1 geçiş · 1 ayet · 1 sîga
- 7 sözlük

## Sîgalar (1)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [بِنَمِيمٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D9%85/siga/%D8%A8%D9%90%D9%86%D9%8E%D9%85%D9%90%D9%8A%D9%85%D9%8D.md) | بِفَعِيلٍ | Abartmayla | 1 | 1 | [68:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D9%85/ayet/68:11.md) |

## Mücavir kökler — 2 mücavir (2 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [همز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%85%D8%B2.md) — 1 ortak ayet · G² 16 · Dürtmek için kullanılan sivri bizdir
2. [مشي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 12 · Yürür

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | نمم |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Müzâaf (şeddeli / katlamalı) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [همز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%85%D8%B2.md), [لمز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85%D8%B2.md), [قتت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AA%D8%AA.md), [وشي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B4%D9%8A.md) |
| Zıt Kök | [كتم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D9%85.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Gizli fısıltı sesi çıkarmak, rüzgârın kumda bıraktığı ince çizgiler gibi kesintisiz iz bırakmak ve kabın suyu tutamayıp sızdırması |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanlar arasındaki bağları koparmak üzere sözleri gizlice, süsleyerek ve bozgunculuk amacıyla taşımak |
| Çekirdek Özet 3 | Toplumsal dokuyu içten içe çürüten gizli bilgi sızıntısı ve nifak ağı |
| Kritik Hata Riski | Kökün salt «dedikodu yapmak» veya «laf taşımak» gibi sıradan bir ahlaki kusura indirgenip, ayetteki kurumsal fitne ve yıkıcı sızıntı boyutunun gözden kaçırılması |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| نم | Gizli kıpırdanma, belirsiz ses, ince ve kesintisiz iz bırakma eylemi; nitekim aynı çekirdeği paylaşan [نمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D9%84.md) kökü karıncanın adeta duyulmaz adımlarla yürümesini ve gizli hareketini, [نمرق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D8%B1%D9%82.md) kökü ise ince işlenmiş nakış ve desenleri ifade eder. | م | Çekirdeğe katılan ikinci mim harfi, fısıltının ve sızıntının süreklilik, ritmik tekrar ve yayılarak birikme kazandığını gösterir; böylece hareket tekil bir fısıltıdan sistematik söz taşıma ve fesat çıkarma eylemine dönüşür. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ن | Balık veya tohum; canlılık, gizli hareket, süreklilik | Yerin veya yüzeyin altında sezdirilmeden ilerleyen, canlı ve devingen başlangıç hareketini temsil eder. |
| م | Su dalgası; akış, sızma, kuşatma | Gizli hareketin su gibi sızarak çatlaklardan ilerlemesini, kabın dışına taşmasını ve yayılmasını simgeler. |
| م | Su dalgası; tekrarlanan akış, birikme | Sızmanın bir defada kalmayıp dalgalar halinde devam ettiğini, tortu bırakarak çoğaldığını gösterir. |
| نمم | Gizlice süzülen canlının su gibi çatlaklardan durmaksızın sızması | Gizli bir hareketin (ن), kabı tutmayan su gibi (م) sürekli ve ritmik dalgalarla (م) dışarı sızarak ortama yayılması ve iz bırakması hareketini resmeder. |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Çöl rüzgârının kum üzerinde oluşturduğu ince, dalgalı ve sık çizgiler (نمنمة); su tulumunun veya derinin gevşeyip suyu tutamayarak damla damla sızdırması (جُلودٌ نَمَّة); avcının avına yaklaşırken adımlarından veya fısıltısından çıkan hafif, belirsiz hışırtı (نَمِيمَةُ القَانِص). |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Ebû Züeyb el-Hüzelî avcının sezdirmeden çıkardığı fısıltıyı ve gizli hareketi şu dizeyle kaydeder: وَنَمِيمَةً مِنْ قَانِصٍ مُتَلَبِّبٍ / فِي كَفِّهِ جَشْءٌ أَجَشُّ وَأَقْطُعُ |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem şiirinde laf taşıyarak sırrı ifşa eden ve topluluk arasına fesat sokan kimseler için Ferrâ'nın aktardığı şu kullanım yer alır: بَكَتْ مِنْ حَدِيثٍ نَمَّهُ وَأَشَاعَهُ / وَلَصَّقَهُ وَاشٍ مِنَ القَوْمِ وَاضِعُ |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn (el-Halîl b. Ahmed), Lisān al-ʿArab (İbn Manzûr), Asās al-Balāgha (Zemahşerî).

### Sami etimolojik katman

Sami dillerinde نمم kökü, öncelikle fısıltı, mırıltı, hafif ses çıkarma ve ince iz bırakma gibi yansıma (onomatopeik) kökenli bir çekirdeğe dayanır. Arapça kökteki temel hareket biçimi, gizlenen bir şeyin dışarı sızması, duyulur duyulmaz bir hışırtıyla yayılması ve kuma nakşedilen dalgalar gibi birbirine eklenmesidir. Süryanice ve Batı Aramice katmanında mırıldanmak, alçak sesle konuşmak veya gizli haber ulaştırmak anlamındaki ses benzeri kullanımlarla örtüşür. İbranice çizgide ise doğrudan üç harfli katlamalı bir isim olarak yaygınlaşmamış, fısıltılı konuşma ve laf taşıma eylemleri başka köklerle karşılanmıştır. Akadca metinlerde doğrudan ses yansımasıyla oluşan benzer hafif ses kökleri bulunsa da düzenli bir kurumsal terimleşme görülmez. Arapçada kök, bedevî hayatındaki su sızdıran deri tulum imgesinden ve avcının gizli fısıltısından ahlaki-sosyal alana sıçrayarak «topluluğu birbirine düşürmek kastıyla gizlice söz taşımak» anlamında uzmanlaşmış ve kuvvetli bir terim karakteri kazanmıştır.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Payne Smith Syriac Dictionary, Lisān al-ʿArab.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Sızdırma, ince çizgi ve hafif fısıltı | Su tulumunun suyu tutamayıp sızdırması ve kuma çizilen ince dalgacıklar anlamından, sözü içinde tutamayıp fesat amacıyla dışarı sızdırma anlamına evrilmiştir. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Fısıltı ve alçak sesle mırıldanma yansıması | Süryanice ve Aramicede alçak sesle mırıldanma ve fısıldaşma bildiren yansıma biçimleriyle semantik çekirdek ortaklığı taşır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarında doğrulanmış düzenli bir soydaş tespit edilmedi. | Veri bulunamadı |

Kaynak: Payne Smith, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| نمم | Anlamlı | Söz taşımak, sızdırmak, fısıldamak | Hedef köktür; sırrı ifşa edip fesat amacıyla yaymayı anlatır. | Kur'an'da geçer. |
| منم | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu harf dizilimiyle müstakil bir kök kullanımı tespit edilmemiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| ممن | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Üçüncü harfi nûn olan bu katlamalı kalıp sözlüklerde yer almaz; yalnızca [منن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%86%D9%86.md) kökü mevcuttur. | Kur'an'da geçmez. |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| نمم | Merkez | Fesat amacıyla gizlice söz taşıma ve sızdırma | Haberi tarafların arasını açmak kastıyla sinsice aktarmayı ifade eder. | İçinde tutamama, sızdırma ve bozgunculuk unsuru esastır. |
| [همز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%85%D8%B2.md) | Komşu | İğneleme, kırma, arkadan çekiştirme | İnsanın yüzüne veya gıyabında doğrudan şahsiyetini hedef alan kırıcı davranış ve hakarettir. | نمم sözü nakleder, [همز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%85%D8%B2.md) ise bizzat vurur ve kırar. |
| [لمز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85%D8%B2.md) | Komşu | Kaş göz işaretiyle veya ima ile ayıplama | Kusurları açıkça değil, ima, işaret ve alay yollu yüzüne vurma eylemidir. | نمم sözü başka yere taşırken [لمز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85%D8%B2.md) hazır bulunana yönelir. |
| [قتت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AA%D8%AA.md) | Komşu | Konuşmaları gizlice dinleyip laf taşıma | Haberi sahibinin haberi olmadan gizlice dinleyip başkasına yetiştirme biçimidir. | [قتت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AA%D8%AA.md) özellikle kulak misafiri olup çalınan haberi anlatır. |
| [وشي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B4%D9%8A.md) | Komşu | Sözü süsleyip yalan katarak gammazlama | Gerçek olan habere süs, nakış ve abartı katarak sultanlara veya ilgililere sunmadır. | نمم sızdırma yönünü, [وشي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B4%D9%8A.md) ise renklendirip boyama yönünü öne çıkarır. |
| [كتم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D9%85.md) | Zıt | Gizleme, içinde saklama, örtme | Bilgiyi veya emaneti dışarı sızdırmadan kendi içinde muhafaza etme tavrıdır. | نمم kökünün sızdırma ve yayma karakterinin tam karşıtıdır. |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | نمم | Söz taşıyıp fesat çıkarma | Haberi süsleyerek ve gizlice sızdırarak insanların arasını açma eylemi. | Kesin |
| Latince | Calumnia, susurratio | Karalama, fısıltıyla fesat sokma | «Susurratio» fısıltı ve gizli söz yayma yönünü tam karşılarken, «calumnia» hileli suçlama tarafını verir. | Güçlü |
| İngilizce | Talebearing, calumny, whispering | Laf taşıma, fesat fısıltısı | «Talebearing» haberin iki taraf arasında taşınmasını, «whispering» gizli fısıltıyı karşılar; tulumun sızdırması metaforu dışarıda kalır. | Güçlü |
| Almanca | Ohrenbläserei, Verleumdung | Kulağa fısıldayarak fitne sokma | «Ohrenbläserei» insanın zihnine gizlice fitne üfleme yönünü karşılar; toplumsal sızıntı boyutunu kısmen eksik bırakır. | Güçlü |
| Fransızca | Colportage, calomnie | Laf taşıyıcılık, fesat dedikodusu | «Colportage de ragots» haberin gezdirilerek dağıtılmasını verir; kökün nesnel doku ve sızıntı imgesi yer almaz. | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| بِنَمِيمٍ | Fesat amacıyla laf taşıyıcılık, kurumsal nifak ve gizli fitne faaliyeti | Kur'an'da tek bir yerde geçer; inkârcı, saldırgan ve ahlaken çökmüş tipolojinin temel nitelikleri arasında, toplumun bağlarını koparmak üzere söz sızdıran kimseyi niteler: Kalem [68:11](https://lisan.digital/tr/ayet/68:11.md). |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Fısk, nifak ve büyük günah bahsi | Laf taşımanın toplumsal adaleti ve ümmet birliğini parçalayıcı tabiatı dolayısıyla failin imanı ve fısk konumu. | İnananların arasını kasıtlı olarak bozma kastı taşıyan kurumsal bir fesat odağı olarak değerlendirilir. |
| Fıkıh | Kazf, ta‘zîr ve şahitliğin reddi | Laf taşımayı meslek edinen (nemmâm) kimsenin şahitliğinin düşmesi ve cemiyet düzenini bozmaktan dolayı alacağı ta‘zîr cezası. | Hukuki güvenilirliğin kaybı ve haberin adalet terazisinde hükümsüz kılınması. |
| Tefsir | Kalem Suresi 11. ayetin tahlili | Ayette geçen «meşşâin bi-nemîm» vasfının müşrik elebaşlarının Hz. Peygamber ve müminler aleyhine yürüttüğü kara propaganda ile ilişkisi. | Sadece fertler arası dedikodu değil, dine ve davete karşı organize psikolojik harp vasıtası oluşu. |
| Hadis | Kabir azabı ve ahlak rivayetleri | Kabir azabına sebep olan iki temel günahtan birinin idrardan sakınmamak, diğerinin ise laf taşımak olduğunu bildiren nebevî uyarılar. | Bedenî necaset ile toplumsal necaset (söz sızdırıp fesat çıkarma) arasındaki yapısal paralellik. |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ümmet birliği ve ahlak | Nifak sızıntısı | Kardeşlik bağlarını çürütme | Dini cemaatin birbirine olan itimadını sarsarak iç dayanışmayı baltalar. | Kesin |
| İlmi | Bilgi güvenliği ve aktarımı | Çarpıtılmış veri sızıntısı | Gerçeği tahrif etme | Doğru bilginin bağlamından koparılarak muhatapları kışkırtacak şekilde sızdırılmasıdır. | Güçlü |
| Siyasi | Devlet güvenliği ve kamu düzeni | İç istihbarat bozgunculuğu ve nifak | Otoriteyi ve toplumsal barışı zaafa uğratma | Gruplar arasında husumet üretmek amacıyla yürütülen örtülü psikolojik harp faaliyetidir. | Güçlü |
| İktisadi | Pazar güvenliği ve ticaret ahlakı | Manipülatif asılsız haber yayma | Fiyat ve güven dengesini bozma | Tüccarlar veya ortaklar arasına güvensizlik sokarak piyasa akışını ve sözleşme ahlakını felç etme. | Muhtemel |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kaçak akım veya kontrolsüz sızıntı (leakage) | Yalıtılmış kapalı bir devrede veya haznede, malzemenin gözeneklerinden dışarı sızan ve sistemin enerjisini yavaş yavaş tüketen mikro kayıplarla birebir yapısal benzerlik gösterir. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyal ağlarda yıkıcı dedikodu yayılımı | Güven bağıyla kenetlenmiş bir sosyal yapıda, kenarları birbirine bağlayan düğümlerin arasına sokulan asimetrik ve negatif enformasyonun oluşturduğu ağ çöküşü (network fragmentation). | Kesin |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün yalnızca bireyler arasındaki basit çekiştirme, dedikodu veya dedikoduculuk gibi gündelik bir ahlaki kabahat derecesine indirilmesi. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kalem Suresindeki kullanımında açıkça görüldüğü üzere, hakikati boğmak ve ilahi davetin önünü kesmek için stratejik olarak yürütülen, kabileleri ve hizipleri birbirine kışkırtan organize enformasyon suikastı. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kur'an'ın kınadığı bu tipolojinin basit bir mahalle dedikoducusu sanılması, ayetin müşrik düzenin propaganda mekanizmasını deşifre eden siyasi ve toplumsal ihtar gücünü yok eder. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an ahlakının sadece açık düşmanlıkla değil, kapalı kapılar ardında yürütülen, sinsi sızıntılarla cemiyeti içten çökerten mikro yıkımlarla da nasıl mücadele ettiğini gösterdiği için hayatidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnkârcı ve zalim liderlerin şahsiyet zaaflarını deşifre eden ve müminlerin onlara boyun eğmemesini emreden ayet grubunda (Kalem Suresi 10-16) temel bir ayırıcıdır. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Ahlakın yalnızca bireysel dindarlıkla ilgili olduğu zannını yıkar; toplumsal yapıyı bir arada tutan enformasyon ahlakının kamusal düzenin ve imanın korunmasındaki kurucu rolünü ortaya koyar. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Kabın suyu tutamayıp dışarı sızdırması, çöl rüzgârının kumda bıraktığı ince ve sık çizgiler ile avcının çıkardığı belirsiz ayak hışırtısı ve fısıltı.
- Soyut anlam: Bir topluluğun veya iki kişinin arasındaki mahremiyeti ve güveni ihlal ederek, sözü bozgunculuk ve husumet çıkarma kastıyla gizlice diğer tarafa sızdırma eylemi.
- Sistematik karşılık: Sosyal yapının dayanışma bağlarını aşındıran, kapalı devre enformasyon güvenliğini sabote eden ve sistemi içten içe felç eden nifak mekanizması.
- LaTeX modeli: $$ \mathcal{F}(u, v) = \lim_{\Delta t \to 0} \frac{\sigma(u) \cap \mathcal{K}(v)}{\delta(u, v)} \implies \frac{\partial \mathcal{H}}{\partial t} < 0 $$
- LaTeX açıklaması: Modelde $u$ ve $v$ toplumsal yapıdaki iki ayrı aktörü veya grubu, $\sigma(u)$ birinci tarafa ait gizli veya mahrem enformasyon kümesini, $\mathcal{K}(v)$ ikinci tarafı kışkırtacak fitne potansiyelini temsil eder. $\delta(u, v)$ iki taraf arasındaki mesafeyi ifade ederken, laf taşıyıcının müdahalesiyle bu mesafenin sıfıra yaklaşması ($\Delta t \to 0$) durumunda aradaki temas husumete dönüşür. $\mathcal{H}$ ise sistemin toplam ahlaki ve sosyal bütünlüğünü (sosyal entropi karşıtı ahengi) gösterir; fısıltı ve sızıntı fonksiyonunun devreye girmesiyle toplumsal ahengin zamana göre türevi negatif olur ($\frac{\partial \mathcal{H}}{\partial t} < 0$), yani sistem hızla çözülmeye ve dağılmaya uğrar.

## Geçtiği ayetler (1 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%85%D9%85/occurrences?meal=IK

### [Kalem 68:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D9%85/ayet/68:11.md) — بِنَمِيمٍ

هَمَّازٍ مَشَّاءٍ بِنَمِيمٍ

Meal (IK): Daima ayıplayan ve laf getirip götürene.

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D9%85/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب النون والميم
ن م، م ن مستعملان
نم:
النَّميمةُ والنّميم: هما الاسم، والنّعت: نمّام، والفِعْل: نَمَّ ينِمُّ نَمّاً ونميماً ونَميمةً... ونَمَّى تَنميةً.
والنّميمة: صوت الكتابة، ويقال: همس الكلام، كما قال أبو ذؤيب:
ونميمةً من قانصٍ مُتَلَـبِّـبٍ		في كَفِّه جَشْءٌ أَجَشُّ وأَقْطُعُ
يريد: أنّ الحُمُرَ سمعت حِسّاً من نميمةِ القانِص.
والنَّمْنَمة: خطوط متقاربة قصار شبه ما تُنَمنِمُ الرُيحُ دُقاقَ التُّراب. ولكلّ وَشْيٍ نَمنَمةٌ.
والنِّمْنم: البياضُ الذي يكونُ على الأَظْفار، الواحدةُ: نِمْنِمة، قال رؤبة يصف قوساً رُصِّع مَقبِضُها بسُيُورٍ مُنَمْنمة:
رَصْعاً كساها شِيةً نَميما
أي: نقشها.
وكتابٌ مُنَمنم: مُنَقّش.
من:
المنّ: كان يَسْقُط على بني إسرائيل من السّماء، إذ هم في التِّيه، وكان كالعسل الحامس حلاوة.
وسئل النّبيّ صلى الله عليه وعلى آله وسلّم عن الكَمأة، فقال: بقيّة من المنّ، وماؤها شفاء للعين.
والمنّ: قَطْع الخَيْر، وقوله جلّ وعزّ: "لهم أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنون"، أي: غيرُ مَقطوع.
والمنّ: الإحسان الذي تمنّ على من لا يَسْتَثيبُه. والمِنّة: الاسم، والله المنّان علينا بالإيمان والإحسان في الأُمُور كُلِّها، الحنّان بنا.
والمُنّة، يقال: قوّةُ القلب، ويُقال: انقطاع قوّة القلب، قال:
فلا تَقعُـدوا وبـكـم مُـنّةً		كَفَى بالحوادثِ للمَرْءِ غُولا
وفلانٌ ضعيفُ المُنة، وليس لقلبه مُنّة.
ومَنْ ومِنْ: حرفانِ من أدوات الكَلامِ.
والمَنُون: الموت، وهو مؤنّث، قال:
كأَنْ لم يغن يوماً في رخاءٍ		إذا ما المرء منّته المنونُ
وسُمِّيَتْ مَنوناً، لأنّها تمنّ الأشياء، أي: تَنقُصُها.

##### Türkçe

باب **النون** و**الميم**
**ن م**، **م ن** kullanımdadır.
**نم**:
**النَّميمةُ** ve**النّميم**: ikisi isimdir; sıfat: **نمّام**; fiil: **نَمَّ** **ينِمُّ** **نَمّاً** ve**نميماً** ve**نَميمةً**... ve**نَمَّى** **تَنميةً**.
Ve**النّميمة**: yazının sesidir; ve denilir: sözün fısıltısı; nitekim Ebû Züeyb dedi ki:
ونميمةً من قانصٍ مُتَلَـبِّـبٍ		في كَفِّه جَشْءٌ أَجَشُّ وأَقْطُعُ
İster: avcının **نميمة**sinden (çıkan) bir hıssı (hafif sesi) yaban eşekleri işitti.
Ve**النَّمْنَمة**: birbirine yakın kısa çizgilerdir; rüzgârın ince toprağı ince ince **تُنَمنِمُ** etmesine benzer. Ve her **وَشْي** için bir **نَمنَمة** vardır.
Ve**النِّمْنم**: tırnaklar üzerinde bulunan beyazlıktır; teki: **نِمْنِمة**. Rü’be, kabzası **مُنَمنمة** kayışlarla süslenmiş bir yayı vasfederken dedi ki:
رَصْعاً كساها شِيةً نَميما
Yani: onu nakşetti.
Ve**مُنَمنم** bir kitap: nakışlıdır.
**من**:
**المنّ**: İsrailoğullarının üzerine gökten düşerdi; onlar **التِّيه**te iken; ve tatlılıkça bal gibi, kavrulmuş (bal) gibiydi.
Ve peygamber صلى الله عليه وعلى آله وسلّم’e **الكَمأة** hakkında soruldu; dedi ki: **المنّ**den bir kalıntıdır; ve onun suyu göz için şifadır.
Ve**المنّ**: hayrın kesilmesidir; ve O’nun جلّ وعزّ sözü: "لهم أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنون"، yani: kesilmemiş.
Ve**المنّ**: karşılığını vermeyen kimseye yaptığın iyiliktir. Ve**المِنّة**: isimdir. Ve Allah, iman ve ihsan ile bütün işlerde bize karşı **المنّان**dır; bize karşı **الحنّان**dır.
Ve**المُنّة**; denilir: kalbin kuvveti; ve denilir: kalbin kuvvetinin kesilmesi. Dedi ki:
فلا تَقعُـدوا وبـكـم مُـنّةً		كَفَى بالحوادثِ للمَرْءِ غُولا
Ve falan **ضعيفُ المُنة**dir; ve onun kalbi için **مُنّة** yoktur.
Ve**مَنْ** ve**مِنْ**: söz araçlarından iki harftir.
Ve**المَنُون**: ölümdür; ve o müennestir. Dedi ki:
كأَنْ لم يغن يوماً في رخاءٍ		إذا ما المرء منّته المنونُ
Ve ona **مَنوناً** adı verildi; çünkü o eşyayı **تمنّ** eder; yani: onu eksiltir.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D9%85/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ن م م
هو نمّام بيّن النّميم والنّميمة وهو يمشي بالنّمائم ونمّ الحديث ينمّه ونمّ على الرّجل‏.‏
وسمعت نميمة القانص‏.‏
همس كلامه‏.‏
قال أبو ذؤيب‏:‏ ونميمة من قانص متلبب في كفّه جشء أجشّ وأقطع وثوب منمنم‏:‏ موشيٌّ‏.‏
ونمنم كتابه‏:‏ قرمط خطّه‏.‏
ونمنمت الرّيح الرمل والماء‏.‏
وعلى ظفر الصبيّ نمنمة‏:‏ بياض في أصله وجمعها نمنم ونمانم بالكسر ورواه أبو حاتم بالضّم‏.‏

##### Türkçe

ن م م
O, **نمّام**dır; **النّميم** ve **النّميمة** açık (belli)dir; ve o, **النّمائم** ile yürür. Ve **نمّ الحديث** onu **ينمّه**; ve **نمّ على الرّجل**.
Ve **نميمة القانص**ı işittim.
Sözünü fısıldadı.
Ebû Züeyb dedi ki:
Ve bir **نميمة**; **قانص**tan, avucunda **جشء** bulunan; **أجشّ** ve **أقطع**. Ve **ثوب منمنم**: nakışlıdır.
Ve **نمنم كتابه**: yazısını karmatladı (ince ince noktaladı).
Ve **نمنمت الرّيح الرمل والماء**.
Ve çocuğun tırnağı üzerinde **نمنمة**: kökünde bir beyazlık; ve onun çoğulu **نمنم** ve **نمانم** (kesre ile); Ebû Hâtim onu damme ile rivayet etti.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D9%85/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

النَّمُّ: التوريشُ والإغْراءُ ورَفْع الحديثِ على وجه الإشاعةِ والإفْسادِ، وقيل: تَزْيينُ الكلام بالكذب، والفعلُ نَمَّ يَنِمُّ ويَنُمُّ، والأصل الضم، ونَمَّ به وعليه نَمّاً ونَميمةً ونميماً، وقيل: النَّمِيمُ جمعُ نميمةٍ بعدَ أن يكون اسماً. التهذيب: النَّمِيمةُ والنَّمِيمُ هما الاسم، والنعتُ نَمّامٌ؛ وأَنشد ثعلب في تعدية نَمَّ بِعلى: ونَمَّ عليك الكاشِحُونَ، وقَبْلَ ذا
عليك الهَوَى قد نَمَّ، لو نَفَعَ النَّمُّ
ورجل نََمومٌ ونَمّامٌ ومِنَمٌّ ونَمٌّ أَي قَتّاتٌ من قومٍ نَمِّين وأَنِمّاءَ ونُمٍّ، وصرَّح اللحياني بأَنَّ نُمّاً جمع نَمومٍ، وهو القياس، وامرأَة نَمَّة. قال أَبو بكر: قال أَبو العباس النَّمّام معناه في كلام العرب الذي لا يُمْسِك الأَحاديثَ ولم يَحْفَظْها، من قولهم جُلودٌ نَمَّةٌ إذا كانت لا تُمْسِك الماءَ. يقال: نَمَّ فلانٌ يَنِمُّ نَمّاً إذا ضيَّعَ الأَحاديثَ ولم يحفظها؛ وأَنشد الفراء:
بَكَتْ من حديثٍ نَمَّه وأَشاعَه،
ولَصَّقَه واشٍ منِ القومِ واضِعُ
ويقال للنَّمَّام: القَتّاتُ، يقال: قَتَّ إذا مشى بالنَّميمة. ويقال للنَّمّام قَسّاسٌ ودَرَّاجٌ وغَمّازٌ وهَمّازٌ ومائسٌ ومِمْآسٌ، وقد ماسَ من القوم ونَمِلَ. الجوهري: نَمَّ الحديثَ يَنِمُّه ويَنُمُّه نمّاً أي قَتَّه، والاسم النَّميمةُ، وقد تكرر في الحديث ذكرُ النميمةِ، وهو نَقْلُ الحديث من قومٍ إلى قوم على جهة الإفْسادِ والشَّرِّ. ونَمَّ الحديثَ: نقَلَه. ونمَّ الحديث: إذا ظهر، فهو متعدٍّ ولازمٌ. والنميمةُ: صوتُ الكتابةِ والكتابةُ، وقيل: هو وَسْواسُ هَمْسِ الكلام؛ قال أَبو ذؤَيب: فشَربْنَ ثمَّ سَمِعْنَ حِسّاً دُونَه
شرف الحجاب، وريبُ قَرْعٍ يَقْرع
ونَمِيمة من قانِصٍ مُتَلَبّبٍ،
في كفِّه جَشْءٌ أَجَشّ وأَقْطَعُ
قال الأَصمعي: معناه أَنه سمع ما نَمَّ على القانص. وقال غيره: النَّميمةُ الصوت الخفيّ من حركة شيء أَو وَطْءِ قدَمٍ، وقال الأَصمعي: أَراد به صوت وَتَرٍ أو ريحاً اسْتَرْوَحَته الحُمُرُ، وأَنكر: وهَماهِماً من قانِصٍ، قال: لأَنه أَشد خَتْلاً في القَنِيص من أَن يُهَمْهِمَ للوحش؛ ألا ترى لقول رؤبة:
فباتَ والنَّفْسُ من الحِرْصِ الفَشَقْ
في الزَّرْبِ، لو يُمْضَعُ شَرْىاً ما بَصَقْ
والفَشَقُ: الانتشار. والنامّة: حياة النَّفْسِ. وفي الحديث: لا تُمَثِّلوا بنامَّةِ الله أي بخَلْق الله، وناميةِ الله أَيضاً؛ هذه الأخيرة على البدل. والنَّميمة: الهَمس والحركة. وأَسكت الله نامّته أي جَرْسَه، وما يَنِمُّ عليه من حَرَكته؛ قال: وقد يهمز فيجعل من النَّئِيم. وسَمِعْتُ نامَّتَه ونَمَّتَه أي حِسَّه، والأَعرفُ في ذلك نأْمَتَه. ونَمَّ الشيءُ: سَطَعتْ رائحتُه. والنَّمَّام: نبت طيِّب الريح، صفة غالبة. ونَمْنَمَت الريحُ الترابَ: خَطَّتْه وتَرَكَتْ عليه أَثراً شِبْه الكتابة، وهو النِّمْنِمُ والنِّمْنِيمُ؛ قال ذو الرمة:
فَيْفٌ عليها لذَيْلِ الريحِ نِمْنِيمُ
والنَّمْنَمةُ: خُطوطٌ متقارِبة قِصارٌ شِبْهُ ما تُنَمْنِمُ الريحُ دُقاقَ التراب، ولكل وَشْيٍ نَمْنَمةٌ. وكتابٌ مُنَمْنَمٌ: مُنقَّش. ونَمْنَمَ الشيءَ نَمْنَمة أي رَقَّشه وزَخْرفه. وثوبٌ مُنَمْنَمٌ: مرقوم مُوَشّىً. والنِّمْنِمُ والنُّمْنُمُ: البياض الذي على أَظْفارِ الأحداثِ، واحدته نِمْنِمةٌ، بالكسر، ونُمنُمَةٌ؛ قال رؤبة يصف قوساً رُصِّع مَقْبِضُها بسُيورٍ مُنَمْنَمةٍ:
رصْعاً كَساها شِيَةً نَمِيما
أي نقَشها. ابن الأَعرابي: النَّمَّة اللُّمْعة من بياضٍ في سوادٍ وسوادٍ في بياضٍ. والنِّمَّةُ: القَمْلة. وفي حديث سُويَد بن غَفَلة: أُتي بناقةٍ مُنَمْنَمةٍ أَي سَمِينةٍ مُلْتَفَّة. والنبتُ المُنَمْنَمُ: المُلْتَفّ المجتمِع. والنِّمّةُ: النَّمْلة في بعض اللغات. والنُّمِّيُّ: فلوس الرَّصاص، رومية؛ قال أَوس بن حجر:
وقارَفَت، وهي لم تَجْرَبْ، وباعَ لها،
مِنَ الفَصافِصِ بالنُّمِّيِّ، سِفْسِيرُ
واحدته نُمِّيَّة، ونسب الجوهري هذا البيت للنابغة يصف فرساً (* قوله
«يصف فرساً» في التكملة ما نصه: هذا غلط، وليس يصف فرساً وإنما يصف ناقة، وقبل البيت:
هل تبلغينهم حرف مصرمة * أجد الفقار وإدلاج وتهدير
قدعريت نصف حول أشهراً جدداً * يسفي على رحلها بالحيرة المور والبيت لأوس بن حجر لا للنابغة). والنُّمِّيُّ: الضَّنْجةُ. والنُّمِّيُّ: العَيْبُ؛ عن ثعلب؛ وأَنشد لمِسْكينٍ الدارِميِّ: ولو شِئْتُ أَبْدَيْتُ نُمِّيَّهم،
وأَدخلْتُ تحت الثِّيابِ الإبَرْ
قال ابن بري: قال الوزير المَغْرِبيّ أَراد بالنُّمِّيّ هنا العيبَ وأَصله الرَّصاصُ. جعله في العيب بمنزلة الرَّصاص في الفِضَّة. التهذيب: النُّمِّيُّ الفَلْسُ بالرومية، بالضم. وقال بعضهم: ما كان من الدراهم فيه رَصاصٌ أَو نحاس فهو نُمِّيٌّ، قال: وكانت بالحِيرة على عهد النُّعمانِ بن المنذر. وما بها نُمِّيٌّ أَي ما بها أَحدٌ. والنُّمِّيّةُ: الطبيعة؛ قال الطرماح:
بلا خَدَبٍ ولا خَوَرٍ، إذا ما
بَدَتْ نُمِّيّةُ الخُدْبِ النُّفاةِ
ونُمِّيُّ الرجلِ: نُحاسُه وطَبْعُه؛ قال أَبو وجزة:
ولولا غيرهُ لكشَفْتُ عنه،
وعن نُمِّيَّةِ الطَّبْعِ اللَّعينِ

##### Türkçe

**النَّمُّ**: kışkırtma ve iğrâ (birini birine karşı tahrik etme) ve sözü, yayma ve ifsat etme vechi üzere yükseltmektir (taşımaktır); ve denildi: sözü yalan ile süslemektir. Fiil: **نَمَّ** **يَنِمُّ** ve **يَنُمُّ**; asıl (kök anlam) “ضم”dır (birleştirme/toplama). Ve “onunla ve onun aleyhine” **نَمَّ** eder: **نَمّاً** ve **نَميمةً** ve **نميماً**. Ve denildi: **النَّمِيمُ** bir isim olduktan sonra **نميمةٍ**’nin cem‘idir.

**التهذيب**: **النَّمِيمةُ** ve **النَّمِيمُ** ikisi isimdir; sıfat ise **نَمّامٌ**’dır. Ve Sa‘leb, **نَمَّ**’ın **بِ** ile **على**’ya ta‘diyesinde (geçişli kılınışında) şu beyti okudu:
ونَمَّ عليك الكاشِحُونَ، وقَبْلَ ذا
عليك الهَوَى قد نَمَّ، لو نَفَعَ النَّمُّ

Ve bir adam: **نََمومٌ** ve **نَمّامٌ** ve **مِنَمٌّ** ve **نَمٌّ**, yani bir kavimden **قَتّاتٌ** (söz taşıyan); (o kavim) **نَمِّين** ve **أَنِمّاءَ** ve **نُمٍّ** (diye adlandırılır). Ve Lihyânî, **نُمّاً**’nın **نَمومٍ**’un cem‘i olduğunu açıkça söyledi; bu kıyastır. Ve bir kadın: **نَمَّة**. Ebû Bekr dedi: Ebû’l-‘Abbâs dedi: Arapların كلامında **النَّمّام**’ın manası, hadisleri tutmayan ve onları hıfzetmeyen kimsedir; onların “**جُلودٌ نَمَّةٌ**” (deriler) demelerinden: suyu tutmadığı zaman. Denir: “Falan **نَمَّ** eder, **يَنِمُّ** **نَمّاً**”: hadisleri zayi ettiği ve onları hıfzetmediği zaman. Ferrâ şu beyti okudu:
بَكَتْ من حديثٍ نَمَّه وأَشاعَه،
ولَصَّقَه واشٍ منِ القومِ واضِعُ

Ve **النَّمَّام**’a **القَتّاتُ** denir; denir: **قَتَّ**: **النَّميمة** ile yürüdüğü zaman. Ve **النَّمّام**’a **قَسّاسٌ** ve **دَرَّاجٌ** ve **غَمّازٌ** ve **هَمّازٌ** ve **مائسٌ** ve **مِمْآسٌ** denir; ve kavimden **ماسَ** etti ve **نَمِلَ** etti.

**الجوهري**: **نَمَّ** **الحديثَ**: onu **يَنِمُّه** ve **يَنُمُّه** **نمّاً**, yani onu **قَتَّه** (taşıdı); isim **النَّميمةُ**’dir. Hadiste **النميمة** zikri tekrar etmiştir; o, ifsat ve şer ciheti üzere hadisi bir kavimden bir kavme nakletmektir. Ve **نَمَّ** **الحديثَ**: onu nakletti. Ve **نَمَّ** **الحديث**: ortaya çıktığı zaman; böylece o, geçişli ve لازِمdir.

Ve **النميمةُ**: yazının sesi ve yazıdır; ve denildi: o, sözün fısıltısının vesvesesidir. Ebû Züeyb dedi:
فشَربْنَ ثمَّ سَمِعْنَ حِسّاً دُونَه
شرف الحجاب، وريبُ قَرْعٍ يَقْرع
ونَمِيمة من قانِصٍ مُتَلَبّبٍ،
في كفِّه جَشْءٌ أَجَشّ وأَقْطَعُ

Asma‘î dedi: Manası, avcının üzerinde **نَمَّ** eden şeyi işitmiş olmasıdır. Ve başkası dedi: **النَّميمةُ**, bir şeyin hareketinden yahut bir ayağın basışından olan gizli sestir. Asma‘î dedi: Bununla bir kirişin sesini yahut eşeklerin kokusunu aldığı bir rüzgârı murad etti. Ve (bir başkası) inkâr etti: “ve bir avcıdan **هَماهِماً**”; dedi: çünkü o, avda vahşîye **يُهَمْهِمَ** edecek kadar daha şiddetli hiledârdır; görmez misin Rü’be’nin sözüne:
فباتَ والنَّفْسُ من الحِرْصِ الفَشَقْ
في الزَّرْبِ، لو يُمْضَعُ شَرْىاً ما بَصَقْ

Ve **الفَشَقُ**: yayılmadır.

Ve **النامّة**: nefsin hayatıdır. Ve hadiste: “Allah’ın **نامَّةِ**’si ile temsil etmeyin” yani Allah’ın خلقı ile; ve **ناميةِ الله** da (vardır); bu sonuncusu بدل üzerinedir. Ve **النَّميمة**: fısıltı ve harekettir. “Allah onun **نامّته**’sini susturdu” yani onun çınlamasını ve hareketinden onun üzerinde **يَنِمُّ** eden şeyi. Dedi: bazen hemzelenir de **النَّئِيم**’den kılınır. Ve “onun **نامَّتَه**’sini ve **نَمَّتَه**’sini işittim” yani onun hissini; bunda daha bilinen **نأْمَتَه**’dir.

Ve **نَمَّ** şey: kokusu yayıldı. Ve **النَّمَّام**: güzel kokulu bir bitkidir; galip bir sıfattır.

Ve **نَمْنَمَت** rüzgâr toprağı: onu çizdi ve üzerinde yazıya benzer bir iz bıraktı; o **النِّمْنِمُ** ve **النِّمْنِيمُ**’dur. Zü’r-Rumme dedi:
فَيْفٌ عليها لذَيْلِ الريحِ نِمْنِيمُ

Ve **النَّمْنَمةُ**: rüzgârın ince toprağı **تُنَمْنِمُ** ettiği şeye benzer, birbirine yakın kısa çizgilerdir. Ve her **وَشْيٍ** için bir **نَمْنَمةٌ** vardır. Ve **كتابٌ مُنَمْنَمٌ**: nakışlıdır. Ve **نَمْنَمَ** şeyi **نَمْنَمة**: yani onu nakışladı ve bezedi. Ve **ثوبٌ مُنَمْنَمٌ**: rakamlı, işlemeli.

Ve **النِّمْنِمُ** ve **النُّمْنُمُ**: gençlerin tırnakları üzerindeki beyazlıktır; onun bir teki **نِمْنِمةٌ** (kesre ile) ve **نُمنُمَةٌ**’dir. Rü’be, kabzası **بسُيورٍ مُنَمْنَمةٍ** ile süslenmiş bir yayı vasfederken dedi:
رصْعاً كَساها شِيَةً نَمِيما
yani onu nakşetti.

İbnü’l-A‘râbî: **النَّمَّة** siyahlık içinde beyazlıktan bir parıltı ve beyazlık içinde siyahlıktır. Ve **النِّمَّةُ**: bitten (قَمْلة). Ve Süveyd b. Ğafele hadîsinde: **مُنَمْنَمةٍ** bir deve getirildi, yani semiz, dolgun. Ve **النبتُ المُنَمْنَمُ**: dolgun, toplanmış (bitki). Ve **النِّمّةُ**: bazı dillerde karınca.

Ve **النُّمِّيُّ**: kurşun فلوسlarıdır; Rumcadır. Evs b. Hacer dedi:
وقارَفَت، وهي لم تَجْرَبْ، وباعَ لها،
مِنَ الفَصافِصِ بالنُّمِّيِّ، سِفْسِيرُ

Onun bir teki **نُمِّيَّة**’dir. Cevherî bu beyti Nâbiga’ya nisbet etti; bir atı vasfeder (diye).
(* “bir atı vasfeder” sözü hakkında: tekmîlede metin şöyledir: bu yanlıştır; atı vasfetmiyor, ancak bir deveyi vasfediyor; ve beyitten önce:
هل تبلغينهم حرف مصرمة * أجد الفقار وإدلاج وتهدير
قدعريت نصف حول أشهراً جدداً * يسفي على رحلها بالحيرة المور
ve beyit Evs b. Hacer’indir, Nâbiga’nın değil).

Ve **النُّمِّيُّ**: **الضَّنْجةُ**’dir. Ve **النُّمِّيُّ**: ayıptır; Sa‘leb’den. Ve Miskîn ed-Dârimî’ye şu beyit okundu:
ولو شِئْتُ أَبْدَيْتُ نُمِّيَّهم،
وأَدخلْتُ تحت الثِّيابِ الإبَرْ

İbn Berrî dedi: Vezir el-Mağribî dedi: Burada **النُّمِّيّ** ile ayıbı murad etti; aslı kurşundur. Onu ayıpta, gümüşteki kurşun menzilesinde kıldı.

**التهذيب**: **النُّمِّيُّ** Rumca’da (ضم ile) fels’tir. Ve bazıları dedi: dirhemlerden içinde kurşun yahut bakır olan şey **نُمِّيٌّ**’dir. Dedi: Hîre’de Nu‘mân b. el-Münzir zamanında idi. Ve “onda **نُمِّيٌّ** yoktur” yani onda hiç kimse yoktur.

Ve **النُّمِّيّةُ**: tabiat (doğa)dır. Tırmâh dedi:
بلا خَدَبٍ ولا خَوَرٍ، إذا ما
بَدَتْ نُمِّيّةُ الخُدْبِ النُّفاةِ

Ve erkeğin **نُمِّيُّ**’si: onun bakırı ve tab‘ıdır. Ebû Vecze dedi:
ولولا غيرهُ لكشَفْتُ عنه،
وعن نُمِّيَّةِ الطَّبْعِ اللَّعينِ

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D9%85/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ن م م * * نَمَّ * الحديث أي قَتَّه وبابه ردَّ ويَنِم بالكسر لغة فيه والاسم * النَّمِيمَةُ * والرجل * نَمٌّ * و * نَمَّامٌ * أي قتَّات و * النَّمَّامُ * أيضا نبت طيب الرائحة و * نَمْنَمَ * الشيء رقَّشه وزخرفه وثوب * مُنَمْنَمٌ * أي مُوَشَّى

##### Türkçe

* ن م م * * **نَمَّ** * **الحديث** yani onu çekiştirdi (söz taşıdı); babı **ردَّ**’dir; ve **يَنِم** kesre ile, onda bir lugattır. İsim: * **النَّمِيمَةُ** *. Adam: * **نَمٌّ** * ve * **نَمَّامٌ** *; yani çekiştirici (söz taşıyan). * **النَّمَّامُ** * ayrıca güzel kokulu bir bitkidir. Ve **نَمْنَمَ** * **الشيء**: onu ince ince nakışladı ve süsledi. Ve elbise: * **مُنَمْنَمٌ** *; yani * **مُوَشَّى** *.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D9%85/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

| ( *!النَّمُّ : التَّوْرِيشُ ، والإِغْرَاءُ ، ورَفْعُ الحَدِيثِ ، إِشَاعَةً لَهُ ، وإِفْسَاداً ، وتَزْيِينُ الكَلاَمِ بِالكَذِبِ ) ، والفِعْلُ ( *!يَنِمُّ ) بِالكَسْرِ ، ( *!وَيَنُمُّ ) بِالضَّمِّ ، والأَصْلُ الضَّمُّ ، هكَذَا أَوْرَدهُ بِالوَجْهَيْنِ ابْنُ سِيدَه ، وابنُ مَالِكٍ ، وأَقَرُّوهُ . | قَالَ شَيْخُنَا : وَرَأَيْتُ المِزَّيَّ ، قد تَفَّقهَ فيه ، وفَصَّلَ ، فقال : يَنِمُّ بالكَسْر في اللاَّزِمِ ، أَيْ يَظْهَرُ ، وبِالضَّمَّ في المُتَعّدِّي ، أَيْ : يَنْقُلُ ، فَتَأَمَّلْ . | قُلْتُ : وَقَدْ أَشَارَ إلِيْهِ غَيْرُهُ أَيْضاً ، فَقَالَ : *!نَمَّ الحَدِيِثَ *!يَنُمُّهُ ، *!ويَنِمُّهُ ، بِالَوجْهَيْنِ ، إِذَا نَقَلَهُ .

| *!ونَمَّ الحديثُ يَنِمُّ : إذا ظهر ، مُتَعَدٍّ ، لازم ، وكذا نَمَّ به ، ونَمَّ عليه ، وأنشد ثعلب في تعديته بِعَلَى : % ( ونَمَّ عليك الكاشِحونَ ، وقَبْلَ ذَا % عَلَيْك الهَوَى قد نَمَّ لو نَفَعَ النَّمُّ ) % | ( فهو *!نَمومٌ ، *!ونَمَّامٌ ، *!ومِنَمٌّ ، كَمِجَنٍّ ، *!ونَمٌّ ) ، والثالثة عن ابن سيده ، ( من قوِمٍ *!نَمِّين ، *!وأنمَّاء ، *!ونُمٍّ ) بالضم ، وصرَّح اللَّحياني ، بأن *!نُمًّا : جمعُ *!نَمومٍ ، وهو القياس . ( وهي *!نَمَّةٌ ، *!والنَّميمةُ : الاسم ) منه ، وقد تكرَّر ذكره في الحديث ، وهو نقلُ الحديث من قوم إلى قوم ، على جهة الإفساد والشَّرِّ ، وقال أبو بكر عن أبي العبَّاس : *!النَّمَّام ، معناه في كلام العرب : الذي لا يُمْسِكُ الأحاديث ، ولم يَحفظْها . | ( و ) *!النَّميمَةُ أيضا ( صوتُ الكِتابة ) ، وفي بعض النسخ : الكِنَانَة . | ( و ) أيضا ( وَسْوَاسُ هَمْسِ الكلامِ ) ، وقيل : الصوت الخَفِيُّ ، من حركة شيء ، أو وطءِ قَدَمٍ ، ومنه قول أبي ذُؤيب : % ( فَشَرِبْنَ ثُم سَمِعْنَ حِسًّا دونَهُ % شَرَفُ الحِجَابِ ، ورَيْبُ قَرْعٍ يَقْرَعُ ) % % ( *!ونَميمةً من قَانِصٍ مُتَلَبِّبٍ % في كَفِّهِ جشْءٌ أجَشُّ وأقْطُعُ ) % | وقال الأصمعي : أراد به صوت وَتَرٍ ، أو ريحاً استَرْوَحَتْهُ الحُمُرُ ، وأنكر [ وَهَمَاهِمًا من قانِصٍ . قال : لأنه أشد خَتْلاً في القَنِيصِ من أن يُهَمْهِمُ للوحشِ ، ألا ترى لقول رُؤبة : % ( فبات والنَّفسُ من الحِرص الفَشَقْ % ) % % ( في الزَّرْبِ لو يَمْضَغُ شَرْيًا ما بَصَقْ % ) % | والفَشَقُ : الانتشارُ ] . | ( *!والنَّامَّة : الحِسُّ ، والحركة ) ، يقال : سمعت *!نامَّتَهُ ، ونَمَّتَهُ ، أي : حِسَّهُ ، وحَرَكَتَهُ ، والأعرفُ في ذلك : نَأْمَتَهُ .

| ( و ) *!النَّامَّهُ ( حَيَاةُ النَّفْسِ ) ، ومِنْهُ الحَدِيثُ : ( ( لاَ تُمثِّلُوا *!بِنَامَّه اللهِ ) ) أَيْ : بِخَلْقِهِ ، ونَامِيَةِ الله أَيْضاً ، وهي على البَدَلِ . | ( و ) قَوْلُهُم : ( أَسْكَتَ الله تعالى *!نَامَّتَهُ ) أي : جَرْسَهُ ، ومَا يَنْمُّ عليهِ مِنْ حَرَكَتِهِ ، أَيْ : ( أَمَانَهُ ) ، وقَدْ يُهْمَزُ فَيُجْعَلُ من النَّئِيمِ ، وقَدْ ذُكِرَ في مَوْضِعِه . | ( ونَمَّ المِسْكُ ) يَنِمُّ ، بِالكَسْرِ : إِذَا ( سَطَعَ ) وَظِهَرَ ، وَهُوَ مَجَازٌ . | ( *!والنَّمَّامُ : نَبْتٌ طَيِّبُ ) الرِّيحِ ، صِفَةٌ غَالِبَةٌ ، سُمِّي بِذلِكَ لِسُطُوعِ رَائِحَتِهِ ، فَيَنِم على حَامِلِهِ ، وَمِنْ خَوَاصِّهِ أَنَّهُ ( مُدِرٌّ ، مُخْرِجُ الجَنِينِ المَيِّتِ ، والدُّودِ ، ويَقْتلُ القَمْلَ ، وخَاصِّيِّتُهُ : النَّفْعُ من لَسْعِ الزَّنَابِيرِ شُرْباً مِثْقَالاً بِسَكَنْجَيِنَ ) . | ( *!ونَمْنَمُهُ ) *!نَمْنَمَةً : ( زَخْرَفَهُ وَنَقَشَهُ ) . وفي الصِّحاحِ : رَقِشَهُ . وِهيَ خُطُوطٌ مُتَقَارِبَةٌ ، فِصَارٌ شِبْهُ ما *!تُنَمْنِمُ الرِّيحُ دُقَاقَ التُّرَابِ ، ولِكُلِّ وَشْيٍ نَمْنَمَةٌ . | ( و ) *!نَمْنَمَتِ ( الرِّيحُ التُّرَابَ ) إذَا ( خَطَّتْهُ ) ، وتَرَكتْ عَلَيْه أَثَراً كَالكِتَابَةِ ، والأَثَرُ ) الَمذْكُورُ : ( *!نِمْنِمٌ ، *!ونِمِنْيمٌ ) بَكَسْرِهِمَا ، قَالَ ذُو الرمة : | % ( فيفا عليه لذيل الريح *!نمنيم ) % وكذلك : نمنمة الرِّيحِ المَاءَ . | ( *!والنُّمْنُمُ ، كَهُدْهُدٍ ، وفِلْفِلٍ : بَيَاضٌ يَيْدُو بِظُفْرِ الشَّبَابِ ، واحِدَتُهُ بِهَاءٍ ) ) ، وعَلَى الأخِيرِ اقْتَصَرَ الجَوْهَرِيُّ ، وقَالَ : يَكُونُ عَلَى أظْفَارِ الأَحْدَاثِ . | ( *!والنِّمَّةُ ، بِالكَسْرِ : القَمْلَةُ أَوْ النَّمْلَةُ ) ، في بَعْضِ اللُّغَاتِ . | ( *!والنُّمِّيُّ ، كَقُمِّيِّ : الخِيَانَةُ ) . | ( و ) أَيْضاً ( العَيْبُ ) ، عَنْ ثَعْلَ بٍ ، وأَنْشَدَ : | ولَوْ شِئْتُ أَبْدَيْتُ *!نُمِّيَّهُمْ | وأَدْخَلْتُ تَحْتَ الثِّيَابِ الإِبَرْ

| قال ابن بَرِّي : قال الوزير المغْرِبي : أراد *!بالنُّمِّيِّ هنا العيبَ ، وأصله : الرَّصَاصُ ، تجعَلُهُ في الذَّهَبَ ، بمنزلةِ النُّحاس في الفِضَّة . | ( و ) *!النُّمِّيُّ : ( صَنْجَةُ الميزانِ ) . | ( و ) أيضا ( العداوَةُ ، والطَّبيعَةُ ) ، قال أبو وَجْزَة : % ( ولولا غَيْرُهُ لَكَشَفْتُ عنهُ % وعنْ *!نُمِّيِّهِ الطَّبْعِ اللَّعِينِ ) % | ( و ) أيضا ( الفُلوسُ ) من الرَّصاصِ ، روميَّةٌ ، قال أوس بن حجر : % ( وقارَفَتْ وهي لم تجْرَبْ ، وباع لها % من الفَصَافِصِ بالنُّمِّيِّ سِفْسِيرُ ) % | ونَسَبَ الجوهري هذا البيت إلى النَّابغة ، يصفُ فَرَسًا ، وفي التهذيب النُّمِّيُّ : الفَلْسُ ، بالرُّوميَّة ، ( أو ) هي ( الدَّراهم التي فيها رَصَاصُ ، أو نُحَاسٌ ) ، قال : وكانت بالحيرةِ ، على عهد النُّعمان ابن المنذر . ( الواحدة : بِهَاءٍ ) ، قال الطِّرماح في الطبيعة : % ( بِلا خَدَبٍ ، ولا خَوَرٍ إذا ما % بَدَتْ *!نُمِّيَّةُ الخُدْبِ النُّفَاةِ ) % | ( ج : *!نَمَامِيُّ ) . | ( و ) أيضا ( جوهر الإنسان ، وأصلُه ) . | ( و ) يقال : ( ما بها *!نُمِّيٌّ ) أي : ( أحدٌ ) ، نَقَلَهُ الجوهري . | ( *!والنُّمِّيَّةُ ، بهاء : الفاخِتَةُ ) . | [ ] ومما يستدرك عليه : | جُلودٌ *!نَمَّةٌ : إذا كانت لا تُمسك الماء . | وسَمِعتُ *!نَمَّتَهُ ؛ أي : حِسَّهُ . | وثَوْبٌ *!مُنَمْنَمٌ : مَرْقُومٌ ، مُوَشَّى . | *!والنّمْنمُ ، كَفلْفلٍ : القَمْلَةُ

الصَّغِيرَةُ . | وقَالَ ابنُ الأَعْرَابِيِّ : *!النَّمَّةُ : اللُّمْعَةُ مِن بَيَاضٍ في سَوَادٍ ، وسَوَادٍ فِي بَيَاضٍ . | ونَاقَةٌ *!مُنَمْنَمَةٌ : سَمِينَةٌ ، مُلْتَفَّةٌ . ونَبْتٌ *!مُنَمْنَمٌ مُلْتفٌ مُجْتمَع | *!والنَّمَمُ ، مُحَرَّكَةً : النَّمِيمَةُ . | *!ونَمْنَمَ كِتَابَهُ : قَرْمَطَ خَطَّهُ . | ويقالُ : هذِهِ إِبِلٌ لا *!تَنِمُّ جُلُودُهَا ؛ أَيْ : لاَ تَعْرَقُ ، وهُوَ مَجَازٌ ، كَمَا فِي الأَسَاسِ .

##### Türkçe

( **النَّمُّ** : **التَّوْرِيشُ** , **والإِغْرَاءُ** , ve **رَفْعُ الحَدِيثِ** , ona bir yayma ve bozma olarak, ve sözün yalan ile süslenmesi ) , fiil ( **يَنِمُّ** ) kesre ile, ( **وَيَنُمُّ** ) damme ile, asl olan dammedir; onu iki vecih ile böylece İbn Sîde ve İbn Mâlik zikretti, ve onu kabul ettiler.
Şeyhimiz dedi: ve Mizzî’yi gördüm, onda fıkıhla meşgul olmuş, ve tafsil etmiş; dedi ki: lâzımda kesre ile **يَنِمُّ**; yani: ortaya çıkar; müteaddîde damme ile; yani: nakleder; öyleyse düşün.
Dedim: ve ona başkası da işaret etmiştir; şöyle dedi: **نَمَّ الحَدِيِثَ** **يَنُمُّهُ** , **ويَنِمُّهُ** , iki vecih ile; onu naklettiği zaman.

**ونَمَّ الحديثُ** **يَنِمُّ** : ortaya çıktığı zaman; müteaddî, lâzım; ve yine bunun gibi: **نَمَّ به** , ve **نَمَّ عليه**; ve Sa‘leb, **عَلَى** ile müteaddî kılınışında şu beyti okuttu:
% ( ونَمَّ عليك الكاشِحونَ ، وقَبْلَ ذَا % عَلَيْك الهَوَى قد نَمَّ لو نَفَعَ النَّمُّ ) %
( o hâlde o **نَمومٌ** , **ونَمَّامٌ** , **ومِنَمٌّ** , **كَمِجَنٍّ** , **ونَمٌّ**’dür ) ; üçüncüsü İbn Sîde’dendir; ( قومِ **نَمِّين** , **وأنمَّاء** , **ونُمٍّ** ) damme ile; ve Lihyânî, **نُمًّا**’nın **نَمومٍ**’un çoğulu olduğunu, ve bunun kıyas olduğunu açıkça söyledi. ( o **نَمَّةٌ**’dir, ve **النَّميمةُ** : isimdir ) ondan; ve hadiste onun zikri tekrar etmiştir; o, hadisi bir kavimden bir kavme, bozma ve şer ciheti üzere nakletmektir. Ebû Bekir, Ebû’l-‘Abbâs’tan: **النَّمَّام**; Arapların كلامında manası: hadisleri tutmayan, ve onları hıfzetmeyendir, dedi.
( ve ) **النَّميمَةُ** dahi ( yazı sesi )dir; bazı nüshalarda: **الكِنَانَة**.
( ve ) dahi ( sözün fısıltısının vesvesesi )dir; ve denildi: bir şeyin hareketinden, yahut bir ayağın basışından olan gizli sestir. Ondan, Ebû Züeyb’in sözü:
% ( فَشَرِبْنَ ثُم سَمِعْنَ حِسًّا دونَهُ % شَرَفُ الحِجَابِ ، ورَيْبُ قَرْعٍ يَقْرَعُ ) %
% ( **ونَميمةً** من قَانِصٍ مُتَلَبِّبٍ % في كَفِّهِ جشْءٌ أجَشُّ وأقْطُعُ ) %
Asma‘î dedi: onunla bir kiriş sesi, yahut eşeklerin kokladığı bir rüzgârı murad etti; ve [ **وَهَمَاهِمًا من قانِصٍ** ]’ı inkâr etti. Dedi ki: çünkü o, avda vahşîye hemheme edecek kadar daha şiddetli hilekârdır; Rü’be’nin sözüne bakmaz mısın:
% ( فبات والنَّفسُ من الحِرص الفَشَقْ % ) %
% ( في الزَّرْبِ لو يَمْضَغُ شَرْيًا ما بَصَقْ % ) %
ve **الفَشَقُ** : yayılmadır ] .
( **والنَّامَّة** : his, ve hareket )tir; denilir: **نامَّتَهُ**’ni ve **نَمَّتَهُ**’ni işittim; yani: onun hissini ve hareketini; bunda daha bilinen: **نَأْمَتَهُ**’dir.

( ve ) **النَّامَّهُ** ( nefsin hayatı )dır; ondan hadis: ( ( لاَ تُمثِّلُوا **بِنَامَّه اللهِ** ) ) yani: O’nun خلقı ile; ve **ونَامِيَةِ الله** dahi; o, بدل üzerinedir.
( ve ) onların sözü: ( Allah Teâlâ **نَامَّتَهُ**’ni sustursun ) yani: onun çanı; ve onun hareketinden dolayı üzerinde **يَنْمُّ** olan şey; yani: ( onun emanı ); ve hemzelenebilir de **النَّئِيم**’den kılınır; ve yerinde zikredilmiştir.
( ve **نَمَّ المِسْكُ** ) **يَنِمُّ** , kesre ile: ( parladığı ) ve ortaya çıktığı zaman; ve o mecazdır.
( **والنَّمَّامُ** : hoş kokulu bir bitki )dir; galip bir sıfattır; kokusunun parlaması sebebiyle bununla adlandırıldı; böylece onu taşıyan üzerinde **يَنِم** eder. Onun özelliklerindendir ki o ( idrar söktürücüdür, ölü cenini ve kurtları çıkarıcıdır, bitleri öldürür; ve özelliği: eşekarısı sokmasından fayda, içerek; bir miskal, sirkencübin ile )dir.
( **ونَمْنَمُهُ** ) **نَمْنَمَةً** : ( onu bezedi ve nakşetti ) . Sıhâh’ta: onu benekledi. Ve o, birbirine yakın çizgilerdir; küçük çakıllar, rüzgârın ince toprağı **تُنَمْنِمُ** etmesi gibi; ve her nakış için bir **نَمْنَمَة** vardır.
( ve ) **نَمْنَمَتِ** ( rüzgâr toprağı ) : ( onu çizdiği ) zaman; ve üzerinde yazı gibi bir iz bıraktı; ve zikredilen iz: ( **نِمْنِمٌ** , **ونِمِنْيمٌ** ) ikisinin de kesresiyle. Zû’r-Rumme dedi:
% ( فيفا عليه لذيل الريح **نمنيم** ) %
ve yine: rüzgârın suyu **نمنمة** etmesi.
( **والنُّمْنُمُ** , **كَهُدْهُدٍ** , ve **فِلْفِلٍ** : gençlerin tırnağında beliren bir beyazlıktır; bir tanesi هاء iledir ) ; Cevherî sonuncusu ile yetindi; ve dedi ki: gençlerin tırnakları üzerinde olur.
( **والنِّمَّةُ** , kesre ile: bit yahut karınca )dır; bazı lugatlarda.
( **والنُّمِّيُّ** , **كَقُمِّيِّ** : hıyanet )tir.
( ve ) dahi ( ayıp )tır; Sa‘leb’den; ve şu beyti okuttu:
ولوْ شِئْتُ أَبْدَيْتُ **نُمِّيَّهُمْ**
وأَدْخَلْتُ تَحْتَ الثِّيَابِ الإِبَرْ

İbn Berrî dedi: vezir Mağribî dedi: burada **بالنُّمِّيِّ** ile ayıbı murad etti; aslı: kurşundur; onu altına koyarsın; gümüşte bakırın menzilesi gibi.
( ve ) **النُّمِّيُّ** : ( terazinin ağırlığı )dır.
( ve ) dahi ( düşmanlık, ve tabiat )tır. Ebû Vecze dedi:
% ( ولولا غَيْرُهُ لَكَشَفْتُ عنهُ % وعنْ **نُمِّيِّهِ** الطَّبْعِ اللَّعِينِ ) %
( ve ) dahi ( kurşundan فلوس )tur; Rumîdir. Evs b. Hacer dedi:
% ( وقارَفَتْ وهي لم تجْرَبْ ، وباع لها % من الفَصَافِصِ بالنُّمِّيِّ سِفْسِيرُ ) %
Cevherî bu beyti Nâbiga’ya nisbet etti; bir atı vasfeder. Tehzîb’de **النُّمِّيُّ** : Rumca **الفَلْس**’tir; ( yahut ) o ( içinde kurşun yahut bakır bulunan dirhemler )dir. Dedi ki: Hîre’de, Nu‘mân b. Münzir zamanında idi. ( bir tanesi: هاء iledir ). Tırmâh, tabiat hakkında dedi:
% ( بِلا خَدَبٍ ، ولا خَوَرٍ إذا ما % بَدَتْ **نُمِّيَّةُ** الخُدْبِ النُّفَاةِ ) %
( çoğul: **نَمَامِيُّ** ) .
( ve ) dahi ( insanın cevheri, ve aslı )dır.
( ve ) denilir: ( onda **نُمِّيٌّ** yoktur ) yani: ( hiç kimse ); onu Cevherî nakletti.
( **والنُّمِّيَّةُ** , هاء ile: **الفاخِتَة** )dir.
[ ] Ve ona istidrâk olunanlardandır:
**نَمَّةٌ** deriler: suyu tutmadığı zaman.
**نَمَّتَهُ**’ni işittim; yani: onun hissi.
**مُنَمْنَمٌ** elbise: rakamlı, nakışlı.
**والنّمْنمُ** , **كَفلْفلٍ** : bit.

الصَّغِيرَةُ . | Ve İbnü’l-A‘râbî dedi: **النَّمَّةُ**: siyahlık içinde beyazlıktan bir parıltı; ve beyazlık içinde siyahlık. | Ve **مُنَمْنَمَةٌ** bir dişi deve: semiz, dolgun. Ve **مُنَمْنَمٌ** bir bitki: dolanmış, toplanmış. | Ve **النَّمَمُ**, harekeli olarak: **النَّمِيمَةُ**. | Ve **نَمْنَمَ** kitabını: yazısını karmatladı (ince ve sık yazdı). | Ve denilir: bunlar, derileri **تَنِمُّ** olmayan develerdir; yani: terlemez; ve o bir mecazdır, tıpkı el-Esâs’ta olduğu gibi.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D9%85/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

نَمَّ
نَمَّ I ,  U ( n. ac. نَمّ 1 ),
a.  Smelt; diffused an odour.

b.  Spread about ( reports ); made mischief.

c.  Filled with lies ( speech ).

d.  [ Bain ], Sowed dissension amongst.

نَمّ
نَمّ 1 , ( pl. reg. &  أَنْمِمَآءُ 68 ),
a.  Tale-bearer, slanderer, mischief-maker; schemer.

نَمَّة
نَمَّة 1t ,
a.  fem. of نَمّ 1 .

b.  see 2t .

نِمَّة
نِمَّة 2t ,
a.  Ant; louse.

نُمّ
نُمّ 3 ,
a.  see 1 .

نُمِّيّ
نُمِّيّ 3yi , ( pl. نَمَاْمِيّ 22yi ),
a.  Fault, defect.

b.  Bad money.

c.  Deceit.

d.  Enmity.

e.  Nature, character.

f.  Person.

نُمِّيَّة
نُمِّيَّة 3yit ,
a.  Female ring-dove.

مِنْمَم
مِنْمَم 20 ,
a.  see 1 .

نَاْمِم
نَاْمِم 21 , ( pl. نُمَّاْم 29 ),
a.  see 1 .

نَاْمِمَة
نَاْمِمَة 21t ,
a.  fem. of نَاْمِم 21 .

b.  Motion, movement; breath; life.

c.  Sound.

d.  Beauty.

e.  see 3yi (e) .

نَمِيْمَة
نَمِيْمَة 25t , ( pl. نَمَاْئِمُ 46 ),
a.  Slander, calumny.

b.  Scratching ( of the pen ); twanging &c.

نَمُوْم
نَمُوْم 26 ,
a.  see 1 .

نَمَّاْم
نَمَّاْم 28 ,
a.  see 1 .

b.  Wild thyme.

نَمْء
نَمْء ,  نَمَأ
a.  Lice, nits.

نِمْبِرِشْت
نِمْبِرِشْت P. ,
a.  Boiled egg.

##### Türkçe

**نَمَّ**
**نَمَّ** I , U ( mastar/isim-i fiil: **نَمّ** 1 ),
a. Eritti; bir koku yaydı.

b. (Haberleri) etrafa yaydı; fesat çıkardı.

c. (Sözü) yalanlarla doldurdu.

d. [Bain], aralarında ayrılık ekti.

**نَمّ**
**نَمّ** 1 , ( düzenli çoğul & **أَنْمِمَآءُ** 68 ),
a. Söz taşıyan, iftiracı, fesatçı; düzen kuran.

**نَمَّة**
**نَمَّة** 1t ,
a. **نَمّ** 1’in müennesi.

b. 2t’ye bak.

**نِمَّة**
**نِمَّة** 2t ,
a. Karınca; bit.

**نُمّ**
**نُمّ** 3 ,
a. 1’e bak.

**نُمِّيّ**
**نُمِّيّ** 3yi , ( çoğul **نَمَاْمِيّ** 22yi ),
a. Kusur, ayıp.

b. Kötü para.

c. Aldatma.

d. Düşmanlık.

e. Tabiat, karakter.

f. Kişi.

**نُمِّيَّة**
**نُمِّيَّة** 3yit ,
a. Dişi halka güvercin.

**مِنْمَم**
**مِنْمَم** 20 ,
a. 1’e bak.

**نَاْمِم**
**نَاْمِم** 21 , ( çoğul **نُمَّاْم** 29 ),
a. 1’e bak.

**نَاْمِمَة**
**نَاْمِمَة** 21t ,
a. **نَاْمِم** 21’in müennesi.

b. Kıpırdanma, hareket; nefes; hayat.

c. Ses.

d. Güzellik.

e. 3yi (e)’ye bak.

**نَمِيْمَة**
**نَمِيْمَة** 25t , ( çoğul **نَمَاْئِمُ** 46 ),
a. İftira, karalama.

b. (Kalemin) tırmalaması; tınlama vb.

**نَمُوْم**
**نَمُوْم** 26 ,
a. 1’e bak.

**نَمَّاْم**
**نَمَّاْم** 28 ,
a. 1’e bak.

b. Yabani kekik.

**نَمْء**
**نَمْء** , **نَمَأ**
a. Bitler, sirke.

**نِمْبِرِشْت**
**نِمْبِرِشْت** P. ,
a. Haşlanmış yumurta.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%85%D9%85/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

نمم
نَمَّ - يَنِمُّ (نَمَّ - يَنُُمُّ) - نَمِيْم
نَمَّ - يَنِمُّ (نَمَّ - يَنُُمُّ) + شيء + عن كائن:  يتسرب عنه في غفلة منه، ويكون بمثابة أثر يدل عليه أو على فعل منه يريد إخفاءه: يسعى كائن لحفظ سر أو معلومة، ولكنها تتسرب منه وتظهر لآخرين فيشيعونها بينهم
نَمَّ - يَنُمُّ + كائن + شيئاً أو خبراً: يسريه وينقله للأخرين
نَمِيْم: على وزن " فعيل " اسم فاعل مبالغة من " نَمَّ - يَنِمُّ ": الإشاعة: ما تسرب من كائن من سره وخاصته
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الخروج من مكان والظهور بعد أن كان خافياً مستوراً محفوظاً فيه" وهي:
خَرَجَ - يَخْرُجُ، نَسَلَ - يَنْسُلُ، سَرَبَ - يَسْرُبُ (سَرِبَ - يَسْرَبُ)، وَدَقَ - يَدِقُ، نَمَّ - يَنِمُّ (نَمَّ - يَنُُمُّ)، حَاضَ - يَحِيْضُ
بنميم
 	﴿هماز مشاء بنميم(11)﴾ القلم
مختار الصحاح
● [نمم] ن م م: نَمَّ الحديث أي قَتَّه وبابه ردَّ ويَنِم بالكسر لغة فيه والاسم النَّمِيمَةُ والرجل نَمٌّ و نَمَّامٌ أي قتَّات و النَّمَّامُ أيضا نبت طيب الرائحة و نَمْنَمَ الشيء رقَّشه وزخرفه وثوب مُنَمْنَمٌ أي مُوَشَّى
معجم الفرائد القرآنية:
ن م م
" نَمِيمٍ" في قوله تعالى :" هَمَّازٍ مَشَّاءٍ بِنَمِيمٍ" (11) القلم .
النَّم : إظهار الحديث، والنميمة الوشاية بالرجل والسعي به .
والنمّام ناقل الحديث المؤذي .
الراغب
نم
- النم: إظهار الحديث بالوشاية، والنميمة الوشاية، ورجل نمام. قال تعالى: }هماز مشاء ينميم{ [القلم/11] وأصل النميمة: الهمس والحركة الخفيفة، ومنه: أسكت الله نامته (النأمة: الصوت، ويقال: أسكت الله نأمته، أي: نغمته وصوته، ويقال: نأمته، بتشديد الميم، فيجعل من المضاعف، وهو ما ينم عليه من حركته. اللسان (نأم) ؛ والمنتخب لكراع 1/46). أي: ما ينم عليه من حركته، والنمام: نبت ينم عليه رائحته، والنمنمة: خطوط متقاربة، وذلك لقلة الحركة من كاتبها في كتابته.
ملخص اللسان
ملخص اللسان
1.     النَّمُّ:التوريشُ والإغْراءُ ورَفْع الحديثِ على وجه الإشاعةِ والإفْسادِ،وقيل: تَزْيينُ الكلام بالكذب، والفعلُ نَمَّ يَنِمُّ ويَنُمُّ، والأصل الضم، ونَمَّ به وعليه نَمّاً ونَميمةً ونميماً، وقيل: النَّمِيمُ جمعُ نميمةٍ بعدَ أن يكون اسماً. النَّمِيمةُ والنَّمِيمُ هما الاسم، والنعتُ نَمّامٌ؛
2.     ورجل نََمومٌ ونَمّامٌ ومِنَمٌّ ونَمٌّ أَي قَتّاتٌ من قومٍ نَمِّين وأَنِمّاءَ ونُمٍّ،ويقال للنَّمَّام: القَتّاتُ، يقال: قَتَّ إذا مشى بالنَّميمة.نَمَّ الحديثَ يَنِمُّه ويَنُمُّه نمّاً أي قَتَّه، والاسم النَّميمةُ،
3.     النَّمّام معناه في كلام العرب الذي لا يُمْسِك الأَحاديثَ ولم يَحْفَظْها، من قولهم جُلودٌ نَمَّةٌ إذا كانت لا تُمْسِك الماءَ. يقال: نَمَّ فلانٌ يَنِمُّ نَمّاً إذا ضيَّعَ الأَحاديثَ ولم يحفظها؛
4.     ويقال للنَّمّام قَسّاسٌ ودَرَّاجٌ وغَمّازٌ وهَمّازٌ ومائسٌ ومِمْآسٌ، وقد ماسَ  من القوم ونَمِلَ.
5.     ونمَّ الحديث: إذا ظهر، فهو متعدٍّ ولازمٌ.
6.      والنميمةُ: صوتُ الكتابةِ والكتابةُ، وقيل: هو وَسْواسُ هَمْسِ الكلام ،النَّميمةُ الصوت الخفيّ من حركة شيء أَو وَطْءِ قدَمٍ،والنَّميمة: الهَمس والحركة. وأَسكت الله نامّته أي جَرْسَه، وما  يَنِمُّ عليه من حَرَكته؛ قال: وقد يهمز فيجعل من النَّئِيم. وسَمِعْتُ نامَّتَه ونَمَّتَه أي حِسَّه، والأَعرفُ في ذلك نأْمَتَه.
7.     والنامّة: حياة النَّفْسِ. وفي الحديث: لا تُمَثِّلوا بنامَّةِ الله أي بخَلْق الله، وناميةِ الله أَيضاً؛
8.     ونَمَّ الشيءُ: سَطَعتْ رائحتُه.والنَّمَّام: نبت طيِّب الريح، صفة غالبة.
9.      ونَمْنَمَت الريحُ الترابَ: خَطَّتْه وتَرَكَتْ عليه أَثراً شِبْه الكتابة، وهو النِّمْنِمُ والنِّمْنِيمُ؛ونَمْنَمَ الشيءَ نَمْنَمة أي رَقَّشه وزَخْرفه. وثوبٌ مُنَمْنَمٌ: مرقوم  مُوَشّىً.
10.                        والنِّمْنِمُ والنُّمْنُمُ: البياض الذي على أَظْفارِ الأحداثِ، واحدته نِمْنِمةٌ، بالكسر، ونُمنُمَةٌ؛
11.                        والنِّمَّةُ: القَمْلة.
12.                        والنُّمِّيُّ: العَيْبُ؛
لسان العرب
● - نمم: النَّمُّ: التوريشُ والإغْراءُ ورَفْع الحديثِ على وجه الإشاعةِ       والإفْسادِ، وقيل: تَزْيينُ الكلام بالكذب، والفعلُ نَمَّ يَنِمُّ       ويَنُمُّ، والأصل الضم، ونَمَّ به وعليه نَمّاً ونَميمةً ونميماً، وقيل:       النَّمِيمُ جمعُ نميمةٍ بعدَ أن يكون اسماً. التهذيب: النَّمِيمةُ والنَّمِيمُ       هما الاسم، والنعتُ نَمّامٌ؛ وأَنشد ثعلب في تعدية نَمَّ بِعلى:       ونَمَّ عليك الكاشِحُونَ، وقَبْلَ ذا       عليك الهَوَى قد نَمَّ، لو نَفَعَ النَّمُّ       ورجل نََمومٌ ونَمّامٌ ومِنَمٌّ ونَمٌّ أَي قَتّاتٌ من قومٍ نَمِّين       وأَنِمّاءَ ونُمٍّ، وصرَّح اللحياني بأَنَّ نُمّاً جمع نَمومٍ، وهو القياس،       وامرأَة نَمَّة. قال أَبو بكر: قال أَبو العباس النَّمّام معناه في كلام       العرب الذي لا يُمْسِك الأَحاديثَ ولم يَحْفَظْها، من قولهم جُلودٌ       نَمَّةٌ إذا كانت لا تُمْسِك الماءَ. يقال: نَمَّ فلانٌ يَنِمُّ نَمّاً إذا       ضيَّعَ الأَحاديثَ ولم يحفظها؛ وأَنشد الفراء:       بَكَتْ من حديثٍ نَمَّه وأَشاعَه،       ولَصَّقَه واشٍ منِ القومِ واضِعُ       ويقال للنَّمَّام: القَتّاتُ، يقال: قَتَّ إذا مشى بالنَّميمة. ويقال       للنَّمّام قَسّاسٌ ودَرَّاجٌ وغَمّازٌ وهَمّازٌ ومائسٌ ومِمْآسٌ، وقد ماسَ       من القوم ونَمِلَ. الجوهري: نَمَّ الحديثَ يَنِمُّه ويَنُمُّه نمّاً أي       قَتَّه، والاسم النَّميمةُ، وقد تكرر في الحديث ذكرُ النميمةِ، وهو نَقْلُ       الحديث من قومٍ إلى قوم على جهة الإفْسادِ والشَّرِّ. ونَمَّ الحديثَ:       نقَلَه. ونمَّ الحديث: إذا ظهر، فهو متعدٍّ ولازمٌ. والنميمةُ: صوتُ       الكتابةِ والكتابةُ، وقيل: هو وَسْواسُ هَمْسِ الكلام؛ قال أَبو ذؤَيب:       فشَربْنَ ثمَّ سَمِعْنَ حِسّاً دُونَه       شرف الحجاب، وريبُ قَرْعٍ يَقْرع       ونَمِيمة من قانِصٍ مُتَلَبّبٍ،       في كفِّه جَشْءٌ أَجَشّ وأَقْطَعُ       قال الأَصمعي: معناه أَنه سمع ما نَمَّ على القانص. وقال غيره:       النَّميمةُ الصوت الخفيّ من حركة شيء أَو وَطْءِ قدَمٍ، وقال الأَصمعي: أَراد به       صوت وَتَرٍ أو ريحاً اسْتَرْوَحَته الحُمُرُ، وأَنكر: وهَماهِماً من       قانِصٍ، قال: لأَنه أَشد خَتْلاً في القَنِيص من أَن يُهَمْهِمَ للوحش؛ ألا       ترى لقول رؤبة:       فباتَ والنَّفْسُ من الحِرْصِ الفَشَقْ       في الزَّرْبِ، لو يُمْضَعُ شَرْىاً ما بَصَقْ       والفَشَقُ: الانتشار. والنامّة: حياة النَّفْسِ. وفي الحديث: لا       تُمَثِّلوا بنامَّةِ الله أي بخَلْق الله، وناميةِ الله أَيضاً؛ هذه الأخيرة على       البدل. والنَّميمة: الهَمس والحركة. وأَسكت الله نامّته أي جَرْسَه، وما       يَنِمُّ عليه من حَرَكته؛ قال: وقد يهمز فيجعل من النَّئِيم. وسَمِعْتُ       نامَّتَه ونَمَّتَه أي حِسَّه، والأَعرفُ في ذلك نأْمَتَه. ونَمَّ       الشيءُ: سَطَعتْ رائحتُه. والنَّمَّام: نبت طيِّب الريح، صفة غالبة.       ونَمْنَمَت الريحُ الترابَ: خَطَّتْه وتَرَكَتْ عليه أَثراً شِبْه       الكتابة، وهو النِّمْنِمُ والنِّمْنِيمُ؛ قال ذو الرمة:       فَيْفٌ عليها لذَيْلِ الريحِ نِمْنِيمُ       والنَّمْنَمةُ: خُطوطٌ متقارِبة قِصارٌ شِبْهُ ما تُنَمْنِمُ الريحُ       دُقاقَ التراب، ولكل وَشْيٍ نَمْنَمةٌ. وكتابٌ مُنَمْنَمٌ: مُنقَّش.       ونَمْنَمَ الشيءَ نَمْنَمة أي رَقَّشه وزَخْرفه. وثوبٌ مُنَمْنَمٌ: مرقوم       مُوَشّىً. والنِّمْنِمُ والنُّمْنُمُ: البياض الذي على أَظْفارِ الأحداثِ،       واحدته نِمْنِمةٌ، بالكسر، ونُمنُمَةٌ؛ قال رؤبة يصف قوساً رُصِّع مَقْبِضُها       بسُيورٍ مُنَمْنَمةٍ:       رصْعاً كَساها شِيَةً نَمِيما       أي نقَشها. ابن الأَعرابي: النَّمَّة اللُّمْعة من بياضٍ في سوادٍ       وسوادٍ في بياضٍ. والنِّمَّةُ: القَمْلة. وفي حديث سُويَد بن غَفَلة: أُتي       بناقةٍ مُنَمْنَمةٍ أَي سَمِينةٍ مُلْتَفَّة. والنبتُ المُنَمْنَمُ:       المُلْتَفّ المجتمِع. والنِّمّةُ: النَّمْلة في بعض اللغات. والنُّمِّيُّ: فلوس       الرَّصاص، رومية؛ قال أَوس بن حجر:       وقارَفَت، وهي لم تَجْرَبْ، وباعَ لها،       مِنَ الفَصافِصِ بالنُّمِّيِّ، سِفْسِيرُ       واحدته نُمِّيَّة، ونسب الجوهري هذا البيت للنابغة يصف فرساً       (* قوله       «يصف فرساً» في التكملة ما نصه: هذا غلط، وليس يصف فرساً وإنما يصف ناقة،       وقبل البيت:       هل تبلغينهم حرف مصرمة * أجد الفقار وإدلاج وتهدير       قدعريت نصف حول أشهراً جدداً * يسفي على رحلها بالحيرة المور       والبيت لأوس بن حجر لا للنابغة). والنُّمِّيُّ: الضَّنْجةُ.       والنُّمِّيُّ: العَيْبُ؛ عن ثعلب؛ وأَنشد لمِسْكينٍ الدارِميِّ:       ولو شِئْتُ أَبْدَيْتُ نُمِّيَّهم،       وأَدخلْتُ تحت الثِّيابِ الإبَرْ       قال ابن بري: قال الوزير المَغْرِبيّ أَراد بالنُّمِّيّ هنا العيبَ       وأَصله الرَّصاصُ. جعله في العيب بمنزلة الرَّصاص في الفِضَّة. التهذيب:       النُّمِّيُّ الفَلْسُ بالرومية، بالضم. وقال بعضهم: ما كان من الدراهم فيه       رَصاصٌ أَو نحاس فهو نُمِّيٌّ، قال: وكانت بالحِيرة على عهد النُّعمانِ بن       المنذر. وما بها نُمِّيٌّ أَي ما بها أَحدٌ. والنُّمِّيّةُ: الطبيعة؛ قال       الطرماح:       بلا خَدَبٍ ولا خَوَرٍ، إذا ما       بَدَتْ نُمِّيّةُ الخُدْبِ النُّفاةِ       ونُمِّيُّ الرجلِ: نُحاسُه وطَبْعُه؛ قال أَبو وجزة:       ولولا غيرهُ لكشَفْتُ عنه،       وعن نُمِّيَّةِ الطَّبْعِ اللَّعينِ
مقاييس اللغة:
(نم) النون والميم أصلٌ صحيح له معنيان: أحدهما إظهار شيءٍ وإبرازُه، والآخر لونٌ من الألوان.
فالأوَّل ما حكاه الفراء، يقال: إبلٌ نمَّة([21]): لم يَبْقَ في أجوافها الماء والنَّمَّام منه، لأنَّه لا يُبقي الكلام في جوفِه. ورجلٌ نَمَّام. ويقولون: أسْكَتَ الله نَامَّتَه([22]): ما ينمُّ عليه من حركته. والنَّميمة: الصَّوت والهَمْس، لأنَّهما يَنُِمّان على الإنسان. ومنه النَّمَّام: رَيحانٌ يدلُّ عليه رائحتُه. ومنه قولهم: ما بها نُمِّيٌّ، أي أحد، كأنهما يريدون ذو حركة تدلُّ عليه. وقولهم للفلس: نُمِّيٌّ ليس عربيَّاً([23]).
والأصل الآخر النَّمنَمة: مُقارَبَة الخطوط. والنُِّمنُِم: البياض يكون على الأظفار، الواحد نُِمنُِمة.
القاموس المحيط:
النَّمُّ التَّوْريشُ، والإِغْراء، ورَفْعُ الحديثِ إشاعَةُ له وإفساداً، وتَزْيينُ الكلام بالكَذب، يَنِمُّ ويَنُمُّ، فهو نَمومٌ ونَمَّامٌ ومِنَمٌّ، كمِجَنِّ، ونَمَّ، من قَوْمٍ نَمِّينَ وأنِمَّاءَ ونُمٍّ، وهي نَمَّةٌ، والنَّميمةُ الاسمُ، وصَوْتُ الكِتابَةِ، ووَسْواسُ هَمْسِ الكلام. والنامَّةُ الحِسُّ، والحركَةُ، وحياةُ النَّفْسِ.
وأسْكَتَ اللُّه تعالى نامَّتَه: أماتَه. ونَمَّ المِسْكُ: سَطَعَ. والنَّمَّامُ: نَبْتٌ طَيِّبٌ، مُدِرُّ، مُخْرِجُ الجَنينِ المَيِّتِ والدودِ، ويَقْتُلُ القَمْلَ، وخاصِّيَّتُهُ النَّفْعُ من لَسْعِ الزَّنابيرِ شُرْباً مِثْقالاً بِسَكَنْجَبينٍ.
ونَمْنَمَه: زَخْرَفَهُ، ونَقَشَهُ، و الريحُ الترابَ: خَطَّتْهُ، وتَرَكَتْ عليه أثَراً كالكِتَابَةِ، والأَثَرُ: نِمْنِمٌ ونِمْنِيمٌ. والنُّمْنُمُ، كهُدْهُدٍ وفِلْفلٍ: بياضٌ يَبْدُو بِظُفْرِ الشَّباب، واحدَتُهُ: بهاء.
والنِّمَّةُ، بالكسر: القَمْلَةُ، أو النَّمْلَةُ. والنُّمِّيُّ، كقُمِّيٍّ: الخِيانَةُ، والعَيْبُ، وصَنْجَةُ الميزانِ، والعَداوةُ، والطَّبيعَةُ، والفُلوسُ أو الدَّراهِمُ التي فيها رَصاصٌ أو نُحاسٌ؛ الواحدة: بهاءٍ ج: نَمامِيُّ، وجَوْهَرُ الإِنْسانِ وأصْلُهُ. وما بِها نُمِّيٌّ: أحدٌ. والنُّمِّيَّةُ، بهاءٍ: الفاخِتَةُ.
تاج العروس:
( النم التوريش والاغراء ورفع الحديث اشاعة له وافسادا وتزيين الكلام بالكذب ) والفعل ( ينم ) بالكسر ( وينم ) بالضم والاصل الضم هكذا أورده بالوجهين ابن سيده وابن مالك وأقروه قال شيخنا ورأيت المزى قد تفقه فيه وفصل فقال ينم بالكسر في اللازم أي يظهر وبالضم في المتعدى أي ينقل فتأمل * قلت وقد أشار له غيره أيضا
فقال نم الحديث ينمه وينمه بالوجهين إذا نقله ونم الحديث ينم إذا ظهر متعد لازم وكذانم به ونم عليه وأنشد ثعلب في تعديته بعلى ونم عليك الكاشحون وقبل ذا * عليك اهوى قد نم لونفع النم ( فهو نموم ونمام ومنم كمجن ونم ) والثالثة عن ابن سيده ( من قوم نمين وأنماء ونم ) بالضم وصرح اللحيانى بان نما جمع نموم وهو القياس ( وهى نمة والنميمة الاسم ) منه وقد تكرر ذكره في الحديث وهو نقل الحديث من قوم الى قوم على جهة الافساد والشر وقال أبو بكر عن أبى العباس النمام معناه في كلام العرب الذى لا يمسك الاحاديث ولم يحفظها ( و ) النميمة أيضا ( صوت الكتابة ) وفى بعض النسخ الكنانة ( و ) أيضا ( وسواس همس الكلام ) وقيل الصوت الخفى من حركة شئ أو وطء قدم ومنه قول أبى ذؤيب فشربن ثم سمعن حسا دونه * شرف الحجاب وريب قرع يقرع ونميمة من قانص متلبب * في كفه جش ء أجش وأقطع
وقال الاصمعي أراد به صوت وترا وريحا استر وحته الحمر وأنكر ( والنامة الحس والحركة يقال سمعت نامته ونمته أي حسه وحركته والأعرف في ذلك نأمنه ( و ) النامة ( حياة النفس ) ومنه الحديث لا تمثلوا بنامة الله أي بخلقه ونامية الله أيضا وهى على البدل ( و ) قولهم ( أسكت الله تعالى نامته ) أي جرسه وما ينم عليه من حركته أي ( أماته ) وقد يهمز فيجعل من النئيم وقد ذكر في موضعه ( ونم المسك ) ينم بالكسر إذا ( سطع ) وظهر وهو مجاز ( والنمام نبت طيب ) الريح صفة غالبة سمى بذلك لسطوع رائحته فيم على حامله ومن خواصه أنه ( مدرمخرج الجنين الميت والدود ويقتل القمل وخاصيته النفع من لسع الزنابير شربا مثقالا بسكنجبين ونمنمه ) نمنمة ( زخرفه ونقشه ) وفي الصحاح رقشه وهى خطوط متقاربة قصار شبه ماتنمنم الريح دقاق التراب ولكل وشى نمنمة ( و ) نمنمت ( الريح التراب ) إذا ( خطته وتركت عليه أثرا كالكتابة والاثر ) المذكور ( نمنم ونمنيم ) بكسر هما قال ذوالرمة * فيف عليها لذيل الريح نمنيم * وكذا نمنمة الريح الماء ( والنمنم كهدهد وفلفل بياض يبد وبظفر الشباب واحدته بهاء ) وعلى الأخير اقتصر الجوهرى وقال يكون على اظفار الاحداث ( والنمة بالكسر القملة أو النملة ) في بعض اللغات ( والنمى ) كقمي الخيانة و ) أيضا ( العيب ) عن ثعلب وأنشد : ولو شئت أبديت نميهم * وأدخلت تحت الثياب الابر قال ابن برى قال الوزير المغربي أراد بالنمى هنا العيب وأصله الرصاص تجعله في الذهب بمنزلة النحاس في الفضة ( و ) النمى ( صنجة الميزان و ) أيضا ( العداوة والطبيعة ) قال أبو وجزة : ولو لاغيره لكشفت عنه * وعن نميه الطبع اللعين ( و ) أيضا ( الفلوس ) من الرصاص رومية قال أوس بن ححر وقارفت وهى لم تجرب وباع لها * من الفصافص بالنمى سفسير ونسب الجوهرى هذا البيت الى النابغة يصف فرسا وفى التهذيب النمى الفلس بالرومية ( أو ) هي ( الدراهم الى فيها رصاص أو نحاس ) قال وكانت بالحيرة عهد النعمان بن المنذر ( الواحدة بهاء ) قال الطرماح في الطبيعة بلاخدب ولاخور إذا ما * بدت نمية الخدب النفاة ( ج نمامي و ) أيضا ( جوهر الانسان وأصله و ) يقال ( ما بها نمى ) أي ( أحد ) نقله الجوهرى ( والنمية بهاء الفاختة ) * ومما يستدرك عليه جلودنمة إذا كانت لا تمسك الماء وسمعت نمته أي حسه وثوب منهنم مرقوم موشى والنمم كفلفل القملة الصغيرة وقال ابن الاعرابي النمة اللمعة من بياض في سواد وسواد في بياض وناقة منمنمة سمينة ملتفة ونبت منمنم ملتف مجتمع والنمم محركة النميمة ونمنم كتابه قرمط خطه ويقال هذه ابل لاتنم جلودها أي لاتعرق وهو مجاز كما في الاساس

##### Türkçe

نمم
**نَمَّ** - **يَنِمُّ** (**نَمَّ** - **يَنُُمُّ**) - **نَمِيْم**
**نَمَّ** - **يَنِمُّ** (**نَمَّ** - **يَنُُمُّ**) + bir şey + bir varlık hakkında: ondan, onun gafletinde sızar; ondan yahut onun gizlemek istediği bir fiilinden ona delâlet eden bir iz mesabesinde olur: bir varlık bir sır yahut bir bilgi saklamaya çalışır; fakat o ondan sızar ve başkalarına görünür; onlar da onu aralarında yayarlar.
**نَمَّ** - **يَنُمُّ** + bir varlık + bir şeyi yahut bir haberi: onu akıtır ve başkalarına nakleder.
**نَمِيْم**: “**فعيل**” vezni üzere, “**نَمَّ** - **يَنِمُّ**”dan mübalağa ism-i fâil: söylenti: bir varlığın sırrından ve kendine mahsus olanından sızmış olan şey.

Ve lafız, “bir yerden çıkma ve gizli, örtülü, onda korunmuş iken ortaya çıkma” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**خَرَجَ** - **يَخْرُجُ**، **نَسَلَ** - **يَنْسُلُ**، **سَرَبَ** - **يَسْرُبُ** (**سَرِبَ** - **يَسْرَبُ**)، **وَدَقَ** - **يَدِقُ**، **نَمَّ** - **يَنِمُّ** (**نَمَّ** - **يَنُُمُّ**)، **حَاضَ** - **يَحِيْضُ**

بنميم
 	﴿**هماز مشاء بنميم(11)**﴾ القلم

مختار الصحاح
● [نمم] ن م م: **نَمَّ** الحديث yani onu **قَتَّه** etti; babı **ردَّ**dır. Ve **يَنِم** kesre ile, onda bir dildir. İsim **النَّمِيمَةُ**’dir. Ve adam **نَمٌّ** ve **نَمَّامٌ**dur; yani **قَتَّات**. Ve **النَّمَّامُ** da ayrıca güzel kokulu bir bitkidir. Ve **نَمْنَمَ** الشيء onu ince ince nakışladı ve süsledi. Ve elbise **مُنَمْنَمٌ**dur; yani **مُوَشَّى**.

معجم الفرائد القرآنية:
ن م م
“**نَمِيمٍ**” Yüce Allah’ın şu sözünde: “**هَمَّازٍ مَشَّاءٍ بِنَمِيمٍ**” (11) القلم .
**النَّم**: sözün ortaya çıkarılmasıdır. Ve **النميمة**: adam hakkında ispiyonculuk ve onunla koşuşturmadır.
Ve **النمّام**: eziyet verici sözü nakledendir.

الراغب
نم
- **النم**: ispiyonla sözün ortaya çıkarılmasıdır; ve **النميمة** ispiyondur; ve adam **نمام**dır. Yüce Allah dedi: }**هماز مشاء ينميم**{ [القلم/11]. Ve **النميمة**’nin aslı: fısıltı ve hafif harekettir. Ve ondan: **أسكت الله نامته** ( **النأمة**: sestir; ve “**أسكت الله نأمته**” denir; yani: onun nağmesini ve sesini. Ve “**نأمته**” denir; **الميم**’i şeddeli olarak; böylece **المضاعف**tan kılınır; ve o, hareketinden dolayı onunla kendisine delâlet edilendir. **اللسان** (**نأم**) ; ve **المنتخب** لكراع 1/46). Yani: hareketinden dolayı onunla kendisine delâlet edilendir. Ve **النمام**: kokusuyla kendisine delâlet edilen bir bitkidir. Ve **النمنمة**: birbirine yakın çizgilerdir; bu, yazanının yazmasında hareketin azlığındandır.

ملخص اللسان
ملخص اللسان
1.     **النَّمُّ**: tüyleri kabartma ve kışkırtma ve sözü, söylenti ve bozma yüzü üzere yükseltmektir; ve denildi ki: sözü yalanla süslemektir. Fiil: **نَمَّ** **يَنِمُّ** ve **يَنُمُّ**; asıl dammadır. Ve **نَمَّ** به ve عليه, **نَمّاً** ve **نَميمةً** ve **نميماً**. Ve denildi ki: **النَّمِيمُ** bir isim olduktan sonra **نميمة**’nin cem‘idir. **النَّمِيمةُ** ve **النَّمِيمُ** ikisi isimdir; ve sıfat **نَمّامٌ**dur;
2.     Ve adam **نََمومٌ** ve **نَمّامٌ** ve **مِنَمٌّ** ve **نَمٌّ**; yani **قَتّاتٌ**; **نَمِّين** ve **أَنِمّاءَ** ve **نُمٍّ** kavminden. Ve **النَّمَّام**a **القَتّاتُ** denir. “**قَتَّ**” denir: **النَّميمة** ile yürüdüğü zaman. **نَمَّ** الحديثَ **يَنِمُّه** ve **يَنُمُّه** **نمّاً**: yani onu **قَتَّه** etti. İsim **النَّميمةُ**’dir.
3.     **النَّمّام**ın manası, Arapların sözünde: hadisleri tutmayan ve onları muhafaza etmeyen kimsedir; onların “**جُلودٌ نَمَّةٌ**” demelerinden: suyu tutmadığı zaman. “**نَمَّ** فلانٌ **يَنِمُّ** **نَمّاً**” denir: hadisleri zayi ettiği ve onları muhafaza etmediği zaman;
4.     Ve **النَّمّام**a **قَسّاسٌ** ve **دَرَّاجٌ** ve **غَمّازٌ** ve **هَمّازٌ** ve **مائسٌ** ve **مِمْآسٌ** denir. Ve kavimden **ماسَ** etti ve **نَمِلَ**.
5.     Ve **نَمَّ** الحديث: ortaya çıktığı zaman; o, müteaddî ve lâzımdır.
6.      Ve **النميمةُ**: yazmanın sesi ve yazmadır. Ve denildi ki: o, sözün fısıltısının vesvesesidir. **النَّميمةُ**: bir şeyin hareketinden yahut bir ayağın basışından olan gizli sestir. Ve **النَّميمة**: fısıltı ve harekettir. Ve “**أَسكت الله نامّته**” yani onun çanı; ve hareketinden dolayı onunla kendisine delâlet edilendir. Dedi ki: bazen hemzelenir de **النَّئِيم**den kılınır. Ve “**سَمِعْتُ نامَّتَه ونَمَّتَه**” yani onun hissini; ve bunda daha bilinen **نأْمَتَه**’dir.
7.     Ve **النامّة**: nefsin hayatıdır. Hadiste: “**لا تُمَثِّلوا بنامَّةِ الله**” yani Allah’ın yaratmasıyla; ve **ناميةِ الله** da.
8.     Ve **نَمَّ** الشيءُ: kokusu parladı. Ve **النَّمَّام**: güzel kokulu bir bitkidir; galip bir sıfattır.
9.      **نَمْنَمَت** الريحُ الترابَ: onu çizgiledi ve üzerinde yazmaya benzer bir iz bıraktı; o da **النِّمْنِمُ** ve **النِّمْنِيمُ**dur. Ve **نَمْنَمَ** الشيءَ **نَمْنَمة**: yani onu ince ince nakışladı ve süsledi. Ve elbise **مُنَمْنَمٌ**: yazılı, **مُوَشّىً**.
10.                        Ve **النِّمْنِمُ** ve **النُّمْنُمُ**: gençlerin tırnakları üzerindeki beyazlıktır; bir tanesi **نِمْنِمةٌ** (kesre ile) ve **نُمنُمَةٌ**dur;
11.                        Ve **النِّمَّةُ**: bitten.
12.                        Ve **النُّمِّيُّ**: ayıptır;

لسان العرب
● - نمم: **النَّمُّ**: tüyleri kabartma ve kışkırtma ve sözü, söylenti ve bozma yüzü üzere yükseltmektir; ve denildi ki: sözü yalanla süslemektir. Fiil: **نَمَّ** **يَنِمُّ** ve **يَنُمُّ**; asıl dammadır. Ve **نَمَّ** به ve عليه, **نَمّاً** ve **نَميمةً** ve **نميماً**. Ve denildi ki: **النَّمِيمُ** bir isim olduktan sonra **نميمة**’nin cem‘idir. **التهذيب**: **النَّمِيمةُ** ve **النَّمِيمُ** ikisi isimdir; ve sıfat **نَمّامٌ**dur. Ve ثعلب, **نَمَّ**’ın **بِعلى** ile müteaddî kılınmasında inşad etti:
       ونَمَّ عليك الكاشِحُونَ، وقَبْلَ ذا
       عليك الهَوَى قد نَمَّ، لو نَفَعَ النَّمُّ
       Ve adam **نََمومٌ** ve **نَمّامٌ** ve **مِنَمٌّ** ve **نَمٌّ**; yani **قَتّاتٌ**; **نَمِّين** ve **أَنِمّاءَ** ve **نُمٍّ** kavminden. Ve اللحياني, **نُمّاً**’ın **نَمومٍ**un cem‘i olduğunu açıkça söyledi; bu kıyastır. Ve kadın **نَمَّة**. Ebû Bekir dedi: Ebû’l-Abbâs dedi: **النَّمّام**ın manası, Arapların sözünde: hadisleri tutmayan ve onları muhafaza etmeyen kimsedir; onların “**جُلودٌ نَمَّةٌ**” demelerinden: suyu tutmadığı zaman. “**نَمَّ** فلانٌ **يَنِمُّ** **نَمّاً**” denir: hadisleri zayi ettiği ve onları muhafaza etmediği zaman. Ve الفراء inşad etti:
       بَكَتْ من حديثٍ نَمَّه وأَشاعَه،
       ولَصَّقَه واشٍ منِ القومِ واضِعُ
       Ve **النَّمَّام**a **القَتّاتُ** denir; “**قَتَّ**” denir: **النَّميمة** ile yürüdüğü zaman. Ve **النَّمّام**a **قَسّاسٌ** ve **دَرَّاجٌ** ve **غَمّازٌ** ve **هَمّازٌ** ve **مائسٌ** ve **مِمْآسٌ** denir. Ve kavimden **ماسَ** etti ve **نَمِلَ**. الجوهري: **نَمَّ** الحديثَ **يَنِمُّه** ve **يَنُمُّه** **نمّاً**: yani onu **قَتَّه** etti. İsim **النَّميمةُ**’dir. Ve hadiste **النميمة** zikri tekrar etmiştir; o, sözü bir kavimden bir kavme, bozma ve şer ciheti üzere nakletmektir. Ve **نَمَّ** الحديثَ: onu nakletti. Ve **نَمَّ** الحديث: ortaya çıktığı zaman; o, müteaddî ve lâzımdır. Ve **النميمةُ**: yazmanın sesi ve yazmadır. Ve denildi ki: o, sözün fısıltısının vesvesesidir. Ebû ذؤيب dedi:
       فشَربْنَ ثمَّ سَمِعْنَ حِسّاً دُونَه
       شرف الحجاب، وريبُ قَرْعٍ يَقْرع
       ونَمِيمة من قانِصٍ مُتَلَبّبٍ،
       في كفِّه جَشْءٌ أَجَشّ وأَقْطَعُ
       الأَصمعي dedi: manası, onun avcı üzerinde **نَمَّ** eden şeyi işitmiş olmasıdır. Ve başkası dedi: **النَّميمةُ** bir şeyin hareketinden yahut bir ayağın basışından olan gizli sestir. Ve الأَصمعي dedi: onunla bir telin sesini yahut eşeklerin onu kokladığı bir rüzgârı murad etti. Ve inkâr etti: “**وهَماهِماً من قانِصٍ**”; dedi ki: çünkü o, avda vahşîye **يُهَمْهِمَ** edecek kadar daha şiddetli hiledir; görmez misin, رؤبة’nin sözüne:
       فباتَ والنَّفْسُ من الحِرْصِ الفَشَقْ
       في الزَّرْبِ، لو يُمْضَعُ شَرْىاً ما بَصَقْ
       Ve **الفَشَقُ**: yayılmadır. Ve **النامّة**: nefsin hayatıdır. Hadiste: “**لا تُمَثِّلوا بنامَّةِ الله**” yani Allah’ın yaratmasıyla; ve **ناميةِ الله** da; bu sonuncusu بدل üzere. Ve **النَّميمة**: fısıltı ve harekettir. Ve “**أَسكت الله نامّته**” yani onun çanı; ve hareketinden dolayı onunla kendisine delâlet edilendir. Dedi ki: bazen hemzelenir de **النَّئِيم**den kılınır. Ve “**سَمِعْتُ نامَّتَه ونَمَّتَه**” yani onun hissini; ve bunda daha bilinen **نأْمَتَه**’dir. Ve **نَمَّ** الشيءُ: kokusu parladı. Ve **النَّمَّام**: güzel kokulu bir bitkidir; galip bir sıfattır. Ve **نَمْنَمَت** الريحُ الترابَ: onu çizgiledi ve üzerinde yazmaya benzer bir iz bıraktı; o da **النِّمْنِمُ** ve **النِّمْنِيمُ**dur. ذو الرمة dedi:
       فَيْفٌ عليها لذَيْلِ الريحِ نِمْنِيمُ
       Ve **النَّمْنَمةُ**: birbirine yakın, kısa çizgilerdir; rüzgârın ince toprağı **تُنَمْنِمُ** etmesine benzer. Ve her **وَشْي** için bir **نَمْنَمة** vardır. Ve **كتابٌ مُنَمْنَمٌ**: nakışlıdır. Ve **نَمْنَمَ** الشيءَ **نَمْنَمة**: yani onu ince ince nakışladı ve süsledi. Ve elbise **مُنَمْنَمٌ**: yazılı, **مُوَشّىً**. Ve **النِّمْنِمُ** ve **النُّمْنُمُ**: gençlerin tırnakları üzerindeki beyazlıktır; bir tanesi **نِمْنِمةٌ** (kesre ile) ve **نُمنُمَةٌ**dur. رؤبة, kabzası **سُيورٍ مُنَمْنَمةٍ** ile süslenmiş bir yayı vasfederken dedi:
       رصْعاً كَساها شِيَةً نَمِيما
       yani onu nakışladı. ابن الأَعرابي: **النَّمَّة** siyahlık içinde beyazlıktan bir parıltı ve beyazlık içinde siyahlıktır. Ve **النِّمَّةُ**: bitten. Ve سُويَد بن غَفَلة hadîsinde: **ناقةٍ مُنَمْنَمةٍ** getirildi; yani semiz, sarılmış. Ve **النبتُ المُنَمْنَمُ**: sarılmış, toplanmış olandır. Ve **النِّمّةُ**: bazı dillerde karıncadır. Ve **النُّمِّيُّ**: kurşun paralarıdır; Rumcadır. أَوس بن حجر dedi:
       وقارَفَت، وهي لم تَجْرَبْ، وباعَ لها،
       مِنَ الفَصافِصِ بالنُّمِّيِّ، سِفْسِيرُ
       Bir tanesi **نُمِّيَّة**’dir. Ve الجوهري bu beyti, bir atı vasfederken النابغة’ye nisbet etti.
       (* “**يصف فرساً**” sözü: tekmîlde metni şudur: bu yanlıştır; atı vasfetmiyor, ancak bir deveyi vasfediyor; ve beyitten önce:
       هل تبلغينهم حرف مصرمة * أجد الفقار وإدلاج وتهدير
       قدعريت نصف حول أشهراً جدداً * يسفي على رحلها بالحيرة المور
       Ve beyit أَوس بن حجر’ındır, النابغة’nin değil). Ve **النُّمِّيُّ**: **الضَّنْجةُ**dur. Ve **النُّمِّيُّ**: ayıptır; ثعلب’den. Ve مِسْكينٍ الدارِميِّ için inşad etti:
       ولو شِئْتُ أَبْدَيْتُ نُمِّيَّهم،
       وأَدخلْتُ تحت الثِّيابِ الإبَرْ
       ابن بري dedi: vezir المَغْرِبيّ dedi: burada **النُّمِّيّ** ile ayıbı murad etti; aslı kurşundur. Onu ayıpta, gümüşte kurşunun menzilesi gibi kıldı. **التهذيب**: **النُّمِّيُّ** Rumca **الفَلْس**tir; damme ile. Ve bazıları dedi: dirhemlerden içinde kurşun yahut bakır olan şey **نُمِّيٌّ**dur. Dedi: ve o, النُّعمانِ بن المنذر ahdinde الحِيرة’de idi. Ve “**وما بها نُمِّيٌّ**” yani onda hiç kimse yok. Ve **النُّمِّيّةُ**: tabiat; الطرماح dedi:
       بلا خَدَبٍ ولا خَوَرٍ، إذا ما
       بَدَتْ نُمِّيّةُ الخُدْبِ النُّفاةِ
       Ve adamın **نُمِّيُّ**si: onun bakırı ve tabiatıdır. Ebû وجزة dedi:
       ولولا غيرهُ لكشَفْتُ عنه،
       وعن نُمِّيَّةِ الطَّبْعِ اللَّعينِ

مقاييس اللغة:
(**نم**) **النون** ve **الميم** sahih bir asıldır; onun iki manası vardır: birincisi bir şeyi izhar etmek ve onu ortaya çıkarmaktır; ikincisi renklerden bir renktir.
Birincisi: الفراء’nın hikâye ettiği şeydir. “**إبلٌ نمَّة**([21])” denir: karınlarında su kalmadığı zaman. Ve ondan **النَّمَّام**; çünkü o, sözü karnında bırakmaz. Ve adam **نَمَّام**dır. Ve derler: “**أسْكَتَ الله نَامَّتَه**([22])”: hareketinden dolayı onunla kendisine delâlet edilendir. Ve **النَّميمة**: sestir ve fısıltıdır; çünkü ikisi insana delâlet eder. Ve ondan **النَّمَّام**: kokusuyla kendisine delâlet edilen bir reyhandır. Ve ondan onların sözü: “**ما بها نُمِّيٌّ**”: yani hiç kimse; sanki kendisine delâlet eden hareket sahibi (kimse)yi murad ediyorlar. Ve onların **الفلس** için sözü: **نُمِّيٌّ**; Arapça değildir([23]).
Diğer asıl: **النَّمنَمة** çizgilerin birbirine yaklaştırılmasıdır. Ve **النُِّمنُِم**: tırnaklar üzerinde bulunan beyazlıktır; bir tanesi **نُِمنُِمة**’dir.

القاموس المحيط:
**النَّمُّ**: tüyleri kabartma, kışkırtma, sözü ona söylenti olarak yükseltme ve bozma; ve sözü yalanla süsleme. **يَنِمُّ** ve **يَنُمُّ**. O, **نَمومٌ** ve **نَمَّامٌ** ve **مِنَمٌّ**dur; **كمِجَنِّ**. Ve **نَمَّ**; **نَمِّينَ** ve **أنِمَّاءَ** ve **نُمٍّ** kavminden. Ve o, **نَمَّةٌ**dir. Ve **النَّميمةُ** isimdir; ve yazmanın sesi; ve sözün fısıltısının vesvesesi. Ve **النامَّةُ**: histir, harekettir, nefsin hayatıdır.
Ve “**وأسْكَتَ اللُّه تعالى نامَّتَه**”: onu öldürdü. Ve **نَمَّ** المِسْكُ: parladı. Ve **النَّمَّامُ**: güzel bir bitkidir; süt getiricidir; ölü cenini ve kurtları çıkarıcıdır; biti öldürür; ve onun hususiyeti, eşek arısı sokmasından faydadır: **سَكَنْجَبين** ile bir miskal içmek suretiyle.
Ve **نَمْنَمَه**: onu süsledi ve onu nakışladı. Ve rüzgâr toprağı: onu çizgiledi ve üzerinde yazı gibi bir iz bıraktı. Ve iz: **نِمْنِمٌ** ve **نِمْنِيمٌ**dur. Ve **النُّمْنُمُ**, **كهُدْهُدٍ وفِلْفلٍ**: gençlerin tırnağında görünen bir beyazlıktır; bir tanesi: **بهاء**.
Ve **النِّمَّةُ** (kesre ile): bitten; yahut karıncadan. Ve **النُّمِّيُّ**, **كقُمِّيٍّ**: hıyanettir; ayıptır; terazinin ağırlığıdır; düşmanlıktır; tabiattır; içinde kurşun yahut bakır bulunan paralar yahut dirhemlerdir; bir tanesi: **بهاء**; cem‘i: **نَمامِيُّ**. Ve insanın cevheri ve aslıdır. Ve “**وما بِها نُمِّيٌّ**”: hiç kimse. Ve **النُّمِّيَّةُ**, **بهاءٍ**: **الفاخِتَةُ**.

تاج العروس:
( **النم** tüyleri kabartma ve kışkırtma ve sözü ona söylenti olarak yükseltme ve bozma; ve sözü yalanla süsleme ) ve fiil ( **ينم** ) kesre ile ( **وينم** ) damme ile; asıl dammadır. Böylece onu iki vecih üzere İbn سيده ve İbn مالك getirdi ve onu kabul ettiler. Şeyhimiz dedi: ve ben المزى’nin onda fıkıh yaptığını ve ayırdığını gördüm; dedi ki: **ينم** kesre ile lâzımda, yani ortaya çıkar; ve damme ile müteaddîde, yani nakleder; öyleyse düşün. * قلت: başkası da ona işaret etti.
Böylece dedi: **نم** الحديث **ينمه** ve **ينمه** iki vecih üzere: onu naklettiği zaman. Ve **نم** الحديث **ينم**: ortaya çıktığı zaman; müteaddî, lâzım. Ve keza **نم** به ve **نم** عليه. Ve ثعلب, onun **بعلى** ile müteaddî kılınmasında inşad etti: **ونم عليك الكاشحون وقبل ذا** * **عليك اهوى قد نم لونفع النم**. ( O, **نموم** ve **نمام** ve **منم** **كمجن** ve **نم**’dir ) üçüncüsü İbn سيده’dendir. ( **من قوم نمين وأنماء ونم** ) damme ile. Ve اللحيانى, **نما**’nın **نموم**un cem‘i olduğunu açıkça söyledi; bu kıyastır. ( Ve o **نمة**dir; ve **النميمة** isimdir ) ondan. Ve hadiste onun zikri tekrar etmiştir; o, sözü bir kavimden bir kavme, bozma ve şer ciheti üzere nakletmektir. Ve Ebû Bekir, Ebû’l-Abbâs’tan: **النمام**ın manası, Arapların sözünde: hadisleri tutmayan ve onları muhafaza etmeyen kimsedir, dedi. ( Ve ) **النميمة** ayrıca ( yazmanın sesi )dir; bazı nüshalarda **الكنانة**. ( Ve ) ayrıca ( sözün fısıltısının vesvesesi )dir. Ve denildi ki: bir şeyin hareketinden yahut bir ayağın basışından olan gizli sestir. Ve ondan Ebû ذؤيب’in sözü: **فشربن ثم سمعن حسا دونه** * **شرف الحجاب وريب قرع يقرع ونميمة من قانص متلبب** * **في كفه جش ء أجش وأقطع**
Ve الأَصمعي dedi: onunla bir telin sesini ve eşeklerin onu kokladığı bir rüzgârı murad etti; ve inkâr etti. ( Ve **النامة** histir ve harekettir; “**سمعت نامته ونمته**” denir: yani onun hissi ve hareketi; ve bunda daha bilinen **نأمنه**’dir ) ( Ve ) **النامة** ( nefsin hayatı )dır. Ve ondan hadîs: “**لا تمثلوا بنامة الله**” yani onun yaratmasıyla; ve **نامية الله** da; ve o بدل üzeredir. ( Ve ) onların sözü: “**أسكت الله تعالى نامته**” yani onun çanı; ve hareketinden dolayı onunla kendisine delâlet edilendir; yani ( onu öldürdü ). Ve bazen hemzelenir de **النئيم**den kılınır; ve o, yerinde zikredilmiştir. ( Ve **نم المسك** ) **ينم** kesre ile: ( parladığı ) ve ortaya çıktığı zaman; o mecazdır. ( Ve **النمام** güzel ) kokulu bir bitkidir; galip bir sıfattır; kokusunun parlaması sebebiyle böyle adlandırıldı; böylece onu taşıyana delâlet eder. Ve onun özelliklerindendir ki o ( süt getiricidir; ölü cenini ve kurtları çıkarıcıdır; biti öldürür; ve onun hususiyeti, eşek arısı sokmasından faydadır: **سكنجبين** ile bir miskal içmek suretiyle ). ( Ve **نمنمه** ) **نمنمة**: ( onu süsledi ve onu nakışladı ). Ve **الصحاح**’ta: onu ince ince nakışladı. Ve o, birbirine yakın, kısa çizgilerdir; rüzgârın ince toprağı **تنمنم** etmesine benzer; ve her **وشى** için bir **نمنمة** vardır. ( Ve ) **نمنمت** ( rüzgâr toprağı ): ( onu çizgiledi ve üzerinde yazı gibi bir iz bıraktığı zaman; ve iz ) zikredilen ( **نمنم** ve **نمنيم** )dir; ikisi kesre ile. ذو الرمة dedi: **فيف عليها لذيل الريح نمنيم**. Ve keza rüzgârın suyu **نمنمة** etmesi. ( Ve **النمنم** **كهدهد وفلفل**: gençlerin tırnağında görünen bir beyazlıktır; bir tanesi **بهاء** )dır. Ve sonuncusu üzere الجوهري iktisar etti. Ve dedi: **الاحداث**ın tırnakları üzerinde olur. ( Ve **النمة** kesre ile: bitten yahut karıncadan ) bazı dillerde. ( Ve **النمى** ) **كقمي**: hıyanettir. ( Ve ) ayrıca ( ayıptır ) ثعلب’den. Ve inşad etti: **ولو شئت أبديت نميهم** * **وأدخلت تحت الثياب الابر**. İbn برى dedi: vezir المغربي dedi: burada **النمى** ile ayıbı murad etti; aslı kurşundur; onu altındaki ayıpta, gümüşte bakırın menzilesi gibi kıldı. ( Ve ) **النمى** ( terazinin ağırlığıdır; ve ) ayrıca ( düşmanlık ve tabiat )tır. Ebû وجزة dedi: **ولو لاغيره لكشفت عنه** * **وعن نميه الطبع اللعين**. ( Ve ) ayrıca ( **الفلوس** ) kurşundandır; Rumcadır. أَوس بن ححر dedi: **وقارفت وهى لم تجرب وباع لها** * **من الفصافص بالنمى سفسير**. Ve الجوهري bu beyti, bir atı vasfederken النابغة’ye nisbet etti. Ve **التهذيب**’te: **النمى** Rumca **الفلس**tir. ( Yahut ) o ( içinde kurşun yahut bakır bulunan dirhemler )dir. Dedi: ve o, النعمان بن المنذر ahdinde الحيرة’de idi. ( Bir tanesi **بهاء** )dır. Ve الطرماح, tabiat hakkında dedi: **بلاخدب ولاخور إذا ما** * **بدت نمية الخدب النفاة**. ( Cem‘i **نمامي**dir. Ve ) ayrıca ( insanın cevheri ve aslıdır. Ve ) denir: “**ما بها نمى**” yani ( hiç kimse ); الجوهري nakletti. ( Ve **النمية** **بهاء** ile: **الفاختة** )dir. * Ve bunun üzerine istidrâk edilenlerdendir: “**جلودنمة**” suyu tutmadığı zaman. Ve “**سمعت نمته**” yani onun hissini. Ve elbise **مهنم**: yazılı, **موشى**. Ve **النمم** **كفلفل**: küçük bitten. Ve İbn الأعرابي dedi: **النمة** siyahlık içinde beyazlıktan bir parıltı ve beyazlık içinde siyahlıktır. Ve **ناقة منمنمة**: semiz, sarılmış. Ve **نبت منمنم**: sarılmış, toplanmış. Ve **النمم** (harekeli): **النميمة**. Ve “**نمنم كتابه**”: yazısını **قرمط** etti; hattını çizgiledi. Ve denir: “**هذه ابل لاتنم جلودها**” yani derileri terlemez; o mecazdır; **الاساس**’ta olduğu gibi.
