# نوح (ن-و-ح) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%88%D8%AD

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

“Nevh” rüzgar estiğinde uğultu çıkaran dağdır

- Harfler: ن - و - ح
- Kur'an'da: 43 geçiş · 43 ayet · 5 sîga
- 12 sözlük

## Sîgalar (5)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [نُوحٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/siga/%D9%86%D9%8F%D9%88%D8%AD%D9%8D.md) | فُعْلٍ | Nuh | 23 | 23 | [4:163](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/4:163.md) |
| [نُوحًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/siga/%D9%86%D9%8F%D9%88%D8%AD%D9%8B%D8%A7.md) | فُعْلًا | Nuh | 7 | 7 | [7:59](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/7:59.md) |
| [نُوحٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/siga/%D9%86%D9%8F%D9%88%D8%AD%D9%8C.md) | فُعْلٌ | Nuh | 6 | 6 | [11:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/11:42.md) |
| [يَانُوحُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%A7%D9%86%D9%8F%D9%88%D8%AD%D9%8F.md) | يَافُعْلُ | Ey Nuh | 4 | 4 | [11:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/11:32.md) |
| [وَنُوحًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/siga/%D9%88%D9%8E%D9%86%D9%8F%D9%88%D8%AD%D9%8B%D8%A7.md) | وَفُعْلًا | Ve nuh | 3 | 3 | [3:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/3:33.md) |

## Mücavir kökler — 61 mücavir (217 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [قوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%85.md) — 22 ortak ayet · G² 48 · Hayvanların ön ayaklarına denir
2. [إبراهيم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A5%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%8A%D9%85.md) — 7 ortak ayet · G² 28 · İbrahim
3. [قبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D9%84.md) — 12 ortak ayet · G² 27 · Önce
4. [عاد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A7%D8%AF.md) — 5 ortak ayet · G² 27 · Âd
5. [ثمود](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%85%D9%88%D8%AF.md) — 5 ortak ayet · G² 26 · Semûd
6. [نبأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%A3.md) — 7 ortak ayet · G² 16 · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür
7. [ذرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D8%B1%D8%B1.md) — 4 ortak ayet · G² 15 · Zerre toz demektir
8. [رسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B3%D9%84.md) — 11 ortak ayet · G² 15 · Saçak demektir
9. [أيوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D9%88%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 14 · Ve Eyüp
10. [ندو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AF%D9%88.md) — 4 ortak ayet · G² 13 · Nedve halkın toplandığı yerdir
11. [عيسى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%8A%D8%B3%D9%89.md) — 3 ortak ayet · G² 12 · İsa
12. [بعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%AF.md) — 7 ortak ayet · G² 11 · Baid uzak demektir
13. [عبد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A8%D8%AF.md) — 7 ortak ayet · G² 10 · Ana kapının önündeki bekçidir
14. [كذب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B0%D8%A8.md) — 7 ortak ayet · G² 10 · Kizb, kumaşın boyanmasında kullanılan bir çeşit boya…
15. [جبي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%A8%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Onu seçti
16. [داود](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Davut
17. [سليمان](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%8A%D9%85%D8%A7%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Süleyman
18. [يعقوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D8%B9%D9%82%D9%88%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Ve Yakup
19. [مع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9.md) — 5 ortak ayet · G² 8 · Beraber
20. [سحق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AD%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Suhk : Eskimiş, yıpranmış elbise demektir
21. [هارون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Harun
22. [أدم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AF%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Edim dibalı deri demektir
23. [وحي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AD%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · İşaretleşmek için yakılan ateştir
24. [جدل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%AF%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Cedle havan tokmağı demektir
25. [لوط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%B7.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · “Liyat” sıva harcı demektir
26. [ألم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%85.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · Ürrem, erm çakıl taşları, azı dişi demektir
27. [جوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Cevbe içi su dolu çukur, kova demektir
28. [حمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Haml: İple yüklenen yük demektir
29. [نذر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · Savaşta veya yürüyüşteki öncüdür
30. [فسق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Fısk (sin) Ceviz ve benzeri yemişlerin dış kabuğunun…
31. [أهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%87%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · Hilal yeni ay demektir
32. [ظلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md) — 5 ortak ayet · G² 3 · Zalimler
33. [زيد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%8A%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Zade : Azık demektir
34. [تلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Tilvi toklu demektir
35. [موسى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%89.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · Musa
36. [بنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%86%D9%88.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · Oğullar
37. [غير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%8A%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · Ğayr, Ğayr dışında demektir
38. [مثل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AB%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir
39. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 14 ortak ayet · G² 2 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
40. [كون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — 12 ortak ayet · G² 2 · Kevn, tepe demektir
41. [صلح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir
42. [صحب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AD%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Sahafe sahifa üzerine yazı yazılmış veya şekil çizilmiş…
43. [هدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AF%D9%8A.md) — 4 ortak ayet · G² 2 · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…
44. [أمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Emam ön demektir
45. [سلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · “Süllem” merdiven demektir
46. [عظم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B8%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Büyük
47. [عذب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D8%A8.md) — 4 ortak ayet · G² 1 · Su yosunudur
48. [وعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B9%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · “Va’id” yağmur bulutu demektir
49. [نعم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · "Neam" geviş getiren çift parmaklı hayvanların ortak adıdır
50. [أخذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md) — 3 ortak ayet · G² 1 · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…
51. [شرك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D9%83.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Tasma kayış demektir
52. [أتي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AA%D9%8A.md) — 5 ortak ayet · G² 1 · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır
53. [كبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%A8%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Yaşlı adamdır
54. [كثر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Kesr(sin ile) kırık demektir
55. [دعو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir
56. [جعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B9%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 0 · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
57. [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) — 4 ortak ayet · G² 0 · Hufre, çukur demektir
58. [وقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…
59. [جيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir
60. [حقق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%82%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 0 · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%88%D8%AD/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | نوح |
| Yapı | Üçlü (Özel ad / Peygamber adı) |
| Özel Durum | Ecvef (vâvî) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [ندب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AF%D8%A8.md), [بكي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%83%D9%8A.md), [رثي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AB%D9%8A.md) |
| Zıt Kök | [فرح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D8%AD.md) |
| Çekirdek Özet 1 | İki şeyin karşı karşıya gelmesi, rüzgârların karşılıklı esmesi ve kadınların yüz yüze durarak sesli ağıt yakması |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi vahyin ilk büyük beşeri kırılmada tevhidi ayakta tutan, tufanla arınmayı ve kurtuluşu temsil eden kurucu elçisi |
| Çekirdek Özet 3 | Çöküşe sürüklenen fıtrata karşı uyarının karşıtlığı, kan bağının değil iman bağının belirleyici olduğu arınma eşiği |
| Kritik Hata Riski | Kur'an'daki Nuh kıssasını yalnızca yerel bir felaket anlatısına indirgemek veya kökün Arapça ağıt anlamını peygamberin ontolojik misyonuyla özdeşleştirmek |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| نو | Ortaya çıkma, kabarma, hareketlenme ve bir tarafa yönelme hareketi; nitekim [نوأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%A3.md) kökünde ağır bir yükle kalkma ve yıldızın doğup batması, [نوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%A8.md) kökünde sırayla dönüp gelme, [نور](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1.md) kökünde parlayıp dalgalanma, [نوس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B3.md) kökünde salınma anlamları mevcuttur. | ح | Çit ve sınır imgesi taşıyan harfin eklenmesiyle hareket, karşılıklı iki sınırın veya cephenin yüz yüze gelmesine, sesin ve soluğun belirli bir hatta karşılıklı yankılanıp durmasına odaklanmıştır. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ن | Balık, filiz, yılan | Canlılık, süreklilik, su içindeki hareket ve neslin devamı. |
| و | Çengel, çadır kazığı | İki unsuru birbirine raptetme, bağ kurma ve yöneliş. |
| ح | Çit, duvar | Çevreleme, sınır koyma, koruma ve iki alanı birbirinden ayırma. |
| نوح | Hayati bir akışın veya neslin bir bağ ile sınıra dayanıp yüzleşmesi | Suyun ve canlılığın kesintisiz akışının ilahi bir rabıta ile sınır çizgisine getirilmesi, iki kutbun karşı karşıya durarak varlık ve yokluk sınırında yankı bulması hareketidir. |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | İki dağın karşı karşıya durması (تناوح الجبلان) veya iki rüzgârın karşılıklı eserek çatışması; buradan hareketle yas tutan kadınların karşılıklı dizilip el çırparak sesli feryatla ağıt yakmasıdır. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Lebîd b. Rebîa, divanında kadınların karşılıklı dizilerek ağıt yakmasını şu mısra ile tasvir eder: كأنّ مُصفّحاتٍ في ذُراهُ / وأنواحاً عليهنّ المآلي |
| Erken Arapça kullanım | Güvercinin karşılıklı ötüşü veya kesintisiz iniltili sesi için نَوْحُ الحَمَام tabiri kullanılmış; ayrıca karşılıklı esen sert rüzgârlar تَناوُحُ الرِّياحِ olarak adlandırılmıştır. |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Dīvânu Lebîd.

### Sami etimolojik katman

Arapça kök نوح, klasik leksikografide öncelikle karşılıklı durma ve sesli ağıt yakma ekseninde açıklansa da, tarihsel Sami katmanında kökün asıl omurgası yatışma, sükûnet bulma, dinlenme ve konaklama alanına aittir. İbranicede נוּחַ fiili dinlenmek, durmak, yatışmak ve bir yere yerleşmek anlamına gelir; nitekim Nuh ismi İbranice Nōaḥ biçimiyle doğrudan teselli ve dinlenme köküne bağlanır. Süryanicede ܢܳܚ fiili dinlendi, teskin oldu, ferahladı anlamını taşır ve nüyāḥā kelimesi rahatlık, teneffüs ve huzur demektir. Ugarit dilinde de n-ḥ kökü dinlenmek ve yerleşmek manasındadır. Arapçadaki sesli ağıt ve feryat anlamı, kökün Arap yarımadasındaki iç semantik evriminde karşı karşıya durma ve göğüs geçirip rahatlama eyleminden türemiş ikincil bir daralmadır; Kur'an'daki peygamber adı ise kadim Sami mirasının taşıyıcısı olarak fırtınadan ve tufandan sonra gelen ilahi sükûneti ve kurtuluşu temsil eder.

Güven: Kesin

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Koehler-Baumgartner.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Karşı karşıya durmak, karşılıklı esmek ve sesli ağıt yakmak | Maddi düzlemde iki cephenin yüz yüze gelmesi; buradan hareketle karşılıklı matem feryadı. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice נוּחַ ve Süryanice ܢܳܚ (dinlenmek, yatışmak, durulmak) | Kadim Sami çekirdeğinde çalkantının bitmesi, geminin karaya oturması ve sükûnetin hâkim olması. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Mısır hiyerogliflerinde ve Proto-Sami katmanda dinlenme/inme kökleri | Suyun çekilmesiyle varlığın yeniden dengeye kavuşması ve dinlenmesi tasavvuru. | Muhtemel |

Kaynak: Gesenius, David Cohen, The Foreign Vocabulary of the Qur'an.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| نوح | Anlamlı | Karşı karşıya gelmek, ağıt yakmak, sükûn bulmak | İki gücün yüz yüze durması ve yüksek sesle kederi dışa vurması | Hedef kök; Kur'an'da peygamber adı olarak 43 kez geçer. |
| [نحو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AD%D9%88.md) | Anlamlı | Yönelmek, kasıt, taraf, kural | Bir cihete doğru sapmadan ilerlemek ve yol tutmak | Kur'an'da geçmez; hedef kökteki yönelme unsurunu içerir. |
| [ونح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%86%D8%AD.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir. |
| [وحن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AD%D9%86.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Arap dilinde kök yapısı oluşmamıştır. |
| [حنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D9%88.md) | Anlamlı | Eğilmek, şefkat göstermek, kavis çizmek | Bir şeye doğru merhametle bükülmek ve sarılmak | Kur'an'da geçmez; hedef kökteki sınır ve koruma ilişkisiyle akrabadır. |
| [حون](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D9%86.md) | Anlamlı | Zamanı gelmek, helak olmak, mekân tutmak | Bir vaktin sınırına ulaşmak veya ticaret yeri kurmak | Kur'an'da حِينَ türevleriyle yer alır; zaman sınırını belirler. |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| نوح | Merkez | Karşı karşıya durarak ses çıkarmak, feryat etmek | Karşılıklı iki tarafın yüz yüze gelerek ortak bir tonda acıyı haykırmasıdır. | Klasik dilde ağıt, Sami kökeninde sükûnet ve dinlenmedir. |
| [ندب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AF%D8%A8.md) | Komşu | Ölünün iyiliklerini sayarak ağlamak | Yalnızca ses çıkarmak değil, kaybedilenin niteliklerini tek tek zikretmektir. | Yas sürecindeki övgü ve sayıp dökme unsurunu öne çıkarır. |
| [بكي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%83%D9%8A.md) | Komşu | Gözyaşı dökmek | İçsel kederin gözyaşıyla dışarı vurulmasıdır; ses zorunlu değildir. | Ağlamanın en yalın ve evrensel fiziksel tezahürüdür. |
| [رثي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AB%D9%8A.md) | Komşu | Övgü dolu şiirle anmak, mersiye söylemek | Acıyı söze, vezne ve edebi bir forma dökerek ölüye veda etmektir. | Sanatsal ve bilinçli bir anma edimidir. |
| [فرح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D8%AD.md) | Zıt | Sevinmek, ferahlamak, neşeyle dolmak | Kederin, yüzleşmenin ve matem ağırlığının bütünüyle kalkması durumudur. | Göğsün sevinçle genişlemesi ve hüznün dağılmasıdır. |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | نوح | Karşılıklı ağıt yakma; sükûnete erme | Karşı karşıya durarak ses verme ve kederi dışa vurma; isim olarak sükûnet bulma. | Kesin |
| Latince | Lamentatio, Requies | Yas tutma, ağıt; dinlenme, huzur | Hem sesli keder ifadesini hem de fırtına sonrası dinlenmeyi ayrı kelimelerle karşılar. | Güçlü |
| İngilizce | Lamentation, Rest / Repose | Ağıt yakma; sükûn, dinlenme | Fiil kökü kederi karşılarken, isim formu kurtuluş sonrası huzuru ve durulmayı ifade eder. | Güçlü |
| Almanca | Klage, Wehklagen; Ruhe | Ağıt, figan; huzur, dinlenme | İki ayrı ekseni karşılar: Karşılıklı figan ve tufan sonrası sükûnet hali. | Güçlü |
| Fransızca | Lamentation; Repos | Ağıt yakma; istirahat, sükûn | Kederin karşılıklı haykırışı ile çalkantının dinmesi durumunu verir. | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| نُوح / نُوحًا | İlk ulu'l-azm elçi ve tevhid silsilesinin atası | Peygamberler zincirinin başlangıcı, vahyin ilk kurumsal tebliği bağlamı (Nisâ [4:163](https://lisan.digital/tr/ayet/4:163.md), Âl-i İmrân [3:33](https://lisan.digital/tr/ayet/3:33.md), En'âm [6:84](https://lisan.digital/tr/ayet/6:84.md), Şûrâ [42:13](https://lisan.digital/tr/ayet/42:13.md)). |
| نُوح / نُوحًا | İnatçı inkâra karşı asırlar süren sabır ve tebliğ | Kavminin alaylarına, direncine ve baskısına rağmen hakikati usanmadan anlatma bağlamı (A'râf [7:59](https://lisan.digital/tr/ayet/7:59.md), Hûd [11:32](https://lisan.digital/tr/ayet/11:32.md), Nûh [71:1](https://lisan.digital/tr/ayet/71:1.md)-26). |
| نُوح / نُوحًا | Tufan, kozmik temizlik ve gemiyle kurtuluş | Azgınlaşmış şirkin yeryüzünden silinmesi ve inananların yeni bir insanlık çekirdeği olarak korunması bağlamı (İsrâ [17:3](https://lisan.digital/tr/ayet/17:3.md), Enbiyâ [21:76](https://lisan.digital/tr/ayet/21:76.md), Mü'minûn [23:23](https://lisan.digital/tr/ayet/23:23.md)). |
| نُوح / نُوحًا | İnancın biyolojik bağdan üstünlüğü ve ilahi adalet | Peygamber oğlu ve eşi dahi olsa imansızlığın helakten kurtaramayacağı ilkesi bağlamı (Hûd [11:46](https://lisan.digital/tr/ayet/11:46.md), Tahrîm [66:10](https://lisan.digital/tr/ayet/66:10.md)). |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Nübüvvet, tebliğ ve ulu'l-azm kavramı | Peygamberin tebliğ süresi, bedduası, kavminin helaki ve ilahi adaletin tecellisi | Tevhid mücadelesinde beşeri zaafın değil ilahi iradenin ve sabrın merkezi konumu. |
| Fıkıh | Yas adabı, ağıt yakma (niyâha) yasağı | Ölü arkasından çığlık atarak dövünmenin (en-niyâha) haram kılınması | Kökün lügat anlamı üzerinden kaderi sorgulayıcı matem ritüellerinin menedilmesi. |
| Tefsir | Kıssa tahlili ve kan bağı meselesi | İnnahu leyse min ehlik ifadesiyle hakiki akrabalığın din bağı olduğunun tespiti | Biyolojik neslin yerini manevi ve ameli sadakatin alması. |
| Hadis | Şefaat hadisleri ve ümmet bilinci | Kıyamet günü insanların ilk elçi sıfatıyla Nuh'a başvurması ve onun şahitliği | İnsanlığın ikinci atası olarak risalet tarihinin kurucu eşiği. |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid mücadelesi ve tebliğ | Arınma eşiği ve kurucu elçilik | Şirkin tortularını temizleyip fıtratı yeniden inşa etmek | Vahyin bozulmamış ilkelerini asırlar boyu tavizsiz savunma iradesidir. | Kesin |
| İlmi | Fiziksel arınma ve gemi inşası | Vahiyle yönlendirilen teknoloji ve doğa yasaları | Felakete karşı ilahi bilgiyle tedbir geliştirme | Vahiy ile beşeri zanaatın (gemi yapımı) birleşerek hayatı korumasıdır. | Güçlü |
| Siyasi | Otorite, tebaa ve sınıfsal kibir | Müstekbirlere karşı zayıfların safında duruş | Egemen kibrin zayıfları aşağılamasını reddetme | Kavmin ileri gelenlerinin aristokratik taleplerine karşı tevhidi eşitlik ilkesidir. | Güçlü |
| İktisadi | Üretim, zürriyet ve yeniden kuruluş | Kriz sonrası kaynak yönetimi ve üretim başlangıcı | Helak olan bozuk düzenin ardından adil bir iktisadi temel kurma | Tufan sonrası yeryüzünün temiz bir miras olarak inananlara açılmasıdır. | Muhtemel |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Faz geçişi ve sistemik sıfırlama (Reset / Phase Transition) | Termodinamikte veya dinamik sistemlerde entropinin maksimuma ulaşıp sistemi çökertmesi ve yeni bir denge durumunun sıfırdan başlaması sürecine denktir. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Radikal paradigma değişimi ve meşruiyet kırılması | Sosyolojide çökmüş bir toplumsal yapının ıslah edilemez hale gelmesiyle tasfiye olması ve yeni bir kurucu sözleşmeyle toplumun yeniden kurulmasıdır. | Kesin |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Nuh kıssasını yalnızca mitolojik bir tufan efsanesine veya salt arkeolojik bir gemi arayışına indirgeyerek metnin tevhidi, ahlaki ve ontolojik mesajını göz ardı etmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök, Kur'an'da 950 yıllık bir sabır yürüyüşünü, kan bağının iman bağı karşısında sıfırlanmasını ve yeryüzünün küfürden arındırılarak tevhidi bir mirasçı zümreye devredilmesini kuşatır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Peygamberliği sadece mucize üreten bir güce indirgemek; toplumsal helakin keyfi bir ceza olduğunu sanıp hakikatte sosyolojik ve ahlaki iflasın kaçınılmaz bir sonucu olduğunu kavrayamamak. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'da risalet tarihinin ilk evrensel kırılmasını, şirk ile tevhidin ilk büyük çatışmasını ve ilahi adaletin tarihe doğrudan müdahalesini temsil ettiği için anahtar bir köktür. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Peygamber kıssalarının anlatıldığı, müstekbirlerin zayıfları hor gördüğü ve kurtuluşun ancak takva ve teslimiyetle gerçekleştiğini bildiren ayet gruplarında (Hûd, A'râf, Nûh, Mü'minûn sureleri) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Soy üstünlüğüne dayalı kurtuluş inancını kökten yıkar; peygamberin dahi inkârcı oğlunu kurtaramayacağını göstererek sorumluluğun bireysel imana dayandığını ortaya koyar. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: İki cephenin, dağın veya rüzgârın karşı karşıya gelmesi; çalkantı ve feryat sonrası gelen sükûnet ve dinlenme.
- Soyut anlam: Şirkin ve zulmün had safhaya ulaştığı bir vasatta, tevhidi uyarının batılla yüzleşmesi ve varlığın ilahi bir arınma ile sükûnete kavuşması.
- Sistematik karşılık: İman ekseninde yeni bir insanlık inşası, biyolojik rabıtaların feshedilerek akidevi rabıtanın mutlaklaştırılması süreci.
- LaTeX modeli: $$S_{t+1} = \Theta(S_t - C) \cdot \Psi(B \cap M)$$
- LaTeX açıklaması: Formülde $S_t$ yeryüzünün tufan öncesi kirlenmiş ve şirke batmış durumunu, $C$ ilahi tufan ile gerçekleşen kozmik temizlenme ve sıfırlanma eşiğini, $\Theta$ bu tasfiyeyi denetleyen adalet fonksiyonunu ifade eder. $\Psi$ fonksiyonu kurtuluşu simgelerken, $B$ biyolojik bağı, $M$ ise manevi/akidevi bağı temsil eder; sistem ancak bu iki kümenin kesiştiği ve manevi bağın korunduğu noktada varlığını bir sonraki evreye ($S_{t+1}$) taşır. Biyolojik bağ manevi bağdan koptuğunda sıfırlanır.

## Geçtiği ayetler (43 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%88%D8%AD/occurrences?meal=IK

### [Ali İmran 3:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/3:33.md) — وَنُوحًا

إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ

Meal (IK): Şüphe yok ki Allah, Ademi, Nuh’u, İbrahim soyunu ve İmran soyunu seçti. Alemlere üstün kıldı.

### [Nisa 4:163](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/4:163.md) — نُوحٍ

إِنَّا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ كَمَا أَوْحَيْنَا إِلَى نُوحٍ وَالنَّبِيِّينَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَوْحَيْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطِ وَعِيسَى وَأَيُّوبَ وَيُونُسَ وَهَارُونَ وَسُلَيْمَانَ وَآتَيْنَا دَاوُدَ زَبُورًا

Meal (IK): Nuh’a, ondan sonra gelen peygamberlere, İbrahim’e, İsmail’e, İshak’a, Ya’kub’a ve torunlarına, İsa’ya, Eyyüb’a, Yunus’a, Harun’a ve Süleyman’a vahyettiğimiz gibi, şüphesiz sana da vahyettik. Davud’a da Zebur’u verdik.

### [En'am 6:84](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/6:84.md) — وَنُوحًا

وَوَهَبْنَا لَهُ إِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ كُلًّا هَدَيْنَا وَنُوحًا هَدَيْنَا مِنْ قَبْلُ وَمِنْ ذُرِّيَّتِهِ دَاوُدَ وَسُلَيْمَانَ وَأَيُّوبَ وَيُوسُفَ وَمُوسَى وَهَارُونَ وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Ve Biz, ona İshak’ı ve Ya’kub’u ihsan ettik. Her birini hidayete erdirdik. Daha önce de Nuh’u ve onun soyundan Davud’u, Süleyman’ı, Eyyub’u, Yusuf’u, Musa’yı ve Harun’u hidayete erdirdik. İşte böyle mükafaatlandırırız ihsan edenleri.

### [Araf 7:59](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/7:59.md) — نُوحًا

لَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ فَقَالَ يَاقَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ إِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ

Meal (IK): Andolsun ki; Nuh’u kavmine gönderdik de; Ey kavmim, Allah’a kulluk edin, sizin için O’ndan başka hiçbir ilah yoktur. Doğrusu ben, sizin için büyük bir günün azabından korkarım, dedi.

### [Araf 7:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/7:69.md) — نُوحٍ

أَوَعَجِبْتُمْ أَنْ جَاءَكُمْ ذِكْرٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَلَى رَجُلٍ مِنْكُمْ لِيُنْذِرَكُمْ وَاذْكُرُوا إِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاءَ مِنْ بَعْدِ قَوْمِ نُوحٍ وَزَادَكُمْ فِي الْخَلْقِ بَصْطَةً فَاذْكُرُوا آلَاءَ اللَّهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

Meal (IK): Sizi uyarması için aranızdan bir adama Rabbınız tarafından bir haber geldi diye mi hayret ediyorsunuz? Düşünün ki; O, sizi Nuh kavminden sonra halifeler yaptı. Yaratılış itibariyle onlardan fazla boy bos verdi. Hem Allah’ın nimetlerini hatırlayın ki; felaha eresiniz.

### [Tevbe 9:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/9:70.md) — نُوحٍ

أَلَمْ يَأْتِهِمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ وَقَوْمِ إِبْرَاهِيمَ وَأَصْحَابِ مَدْيَنَ وَالْمُؤْتَفِكَاتِ أَتَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا كَانَ اللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

Meal (IK): Onlara kendilerinden öncekilerin, Nuh, Ad ve Semud kavminin, İbrahim kavminin, Medyen ve altüst olmuş şehirler halkının haberleri gelmedi mi? Peygamberi onlara apaçık delillerle gelmişlerdi. Allah, onlara zulmediyor değildi. Ama onlar, kendilerine zulmediyorlardı.

### [Yunus 10:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/10:71.md) — نُوحٍ

وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ نُوحٍ إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ يَاقَوْمِ إِنْ كَانَ كَبُرَ عَلَيْكُمْ مَقَامِي وَتَذْكِيرِي بِآيَاتِ اللَّهِ فَعَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْتُ فَأَجْمِعُوا أَمْرَكُمْ وَشُرَكَاءَكُمْ ثُمَّ لَا يَكُنْ أَمْرُكُمْ عَلَيْكُمْ غُمَّةً ثُمَّ اقْضُوا إِلَيَّ وَلَا تُنْظِرُونِ

Meal (IK): Onlara Nuh’un haberini oku. Hani Nuh, kavmine demişti ki: Ey kavmim; aranızda kalmam, Allah’ın ayetlerini hatırlatmam, onlarla öğüt vermem size ağır geliyorsa; ben, Allah’a tevekkül ettim. Siz ve ortaklarınız toplanıp ne yapacağınızı kararlaştırın, içinizde ne tasarlıyorsanız açığa çıkarın, sonra bana mühlet de vermeyerek yapacağınızı yapın.

### [Hud 11:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/11:25.md) — نُوحًا

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ إِنِّي لَكُمْ نَذِيرٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Gerçekten Nuh’u da kavmine göndermiştik. Ben, sizin için apaçık bir uyarıcıyım.

### [Hud 11:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/11:32.md) — يَانُوحُ

قَالُوا يَانُوحُ قَدْ جَادَلْتَنَا فَأَكْثَرْتَ جِدَالَنَا فَأْتِنَا بِمَا تَعِدُنَا إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ

Meal (IK): Onlar dediler ki: Ey Nuh; bizimle tartıştın, çok uğraştın, doğru sözlü isen haydi tehdid ettiğin şeyi getir.

### [Hud 11:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/11:36.md) — نُوحٍ

وَأُوحِيَ إِلَى نُوحٍ أَنَّهُ لَنْ يُؤْمِنَ مِنْ قَوْمِكَ إِلَّا مَنْ قَدْ آمَنَ فَلَا تَبْتَئِسْ بِمَا كَانُوا يَفْعَلُونَ

Meal (IK): Nuh’a vahyolundu ki: Senin kavminden iman edenlerden başkası asla inanmayacaktır. Bunun için onların işlediklerine üzülme.

### [Hud 11:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/11:42.md) — نُوحٌ

وَهِيَ تَجْرِي بِهِمْ فِي مَوْجٍ كَالْجِبَالِ وَنَادَى نُوحٌ ابْنَهُ وَكَانَ فِي مَعْزِلٍ يَابُنَيَّ ارْكَبْ مَعَنَا وَلَا تَكُنْ مَعَ الْكَافِرِينَ

Meal (IK): Dağlar gibi dalgaların içinde onları götürürken Nuh bir kenarda ayrı kalmış oğluna: Bizimle beraber gel, küfredenlerle birlikte olma, diye seslendi.

### [Hud 11:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/11:45.md) — نُوحٌ

وَنَادَى نُوحٌ رَبَّهُ فَقَالَ رَبِّ إِنَّ ابْنِي مِنْ أَهْلِي وَإِنَّ وَعْدَكَ الْحَقُّ وَأَنْتَ أَحْكَمُ الْحَاكِمِينَ

Meal (IK): Nuh Rabbına yakardı ve: Ey Rabbım; oğlum benim ailemdendi, ama Senin vaadin haktır. Ve sen; hakimlerin en iyi hükmedenisin, dedi.

### [Hud 11:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/11:46.md) — يَانُوحُ

قَالَ يَانُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صَالِحٍ فَلَا تَسْأَلْنِ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنِّي أَعِظُكَ أَنْ تَكُونَ مِنَ الْجَاهِلِينَ

Meal (IK): Buyurdu ki: Ey Nuh; o senin ailenden değildir. Çünkü kötü bir iş işlemiştir. Öyleyse bilmediğin şeyi Benden isteme. Cahillerden olmaman için sana öğüt veriyorum.

### [Hud 11:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/11:48.md) — يَانُوحُ

قِيلَ يَانُوحُ اهْبِطْ بِسَلَامٍ مِنَّا وَبَرَكَاتٍ عَلَيْكَ وَعَلَى أُمَمٍ مِمَّنْ مَعَكَ وَأُمَمٌ سَنُمَتِّعُهُمْ ثُمَّ يَمَسُّهُمْ مِنَّا عَذَابٌ أَلِيمٌ

Meal (IK): Ey Nuh; bizim katımızdan selametle in. Sana ve seninle beraber olan ümmetlere hayır ve bereketler olsun. Ama öyle ümmetler var ki; onları bir süre geçindireceğiz. Sonra onlara can yakıcı bir azab vereceğiz, denildi.

### [Hud 11:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/11:89.md) — نُوحٍ

وَيَاقَوْمِ لَا يَجْرِمَنَّكُمْ شِقَاقِي أَنْ يُصِيبَكُمْ مِثْلُ مَا أَصَابَ قَوْمَ نُوحٍ أَوْ قَوْمَ هُودٍ أَوْ قَوْمَ صَالِحٍ وَمَا قَوْمُ لُوطٍ مِنْكُمْ بِبَعِيدٍ

Meal (IK): Ey kavmim; bana karşı gelmeniz; Nuh kavminin, Hud kavminin, Salih kavminin başına gelen felaketin benzerini, sakın başınıza getirmesin. Lut kavmi de sizden pek uzak değildir.

### [İbrahim 14:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/14:9.md) — نُوحٍ

أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ وَالَّذِينَ مِنْ بَعْدِهِمْ لَا يَعْلَمُهُمْ إِلَّا اللَّهُ جَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَرَدُّوا أَيْدِيَهُمْ فِي أَفْوَاهِهِمْ وَقَالُوا إِنَّا كَفَرْنَا بِمَا أُرْسِلْتُمْ بِهِ وَإِنَّا لَفِي شَكٍّ مِمَّا تَدْعُونَنَا إِلَيْهِ مُرِيبٍ

Meal (IK): Sizden önce geçenlerin Nuh, Ad, Semud kavimlerinin ve onlardan sonra Allah’tan başka kimsenin bilmediği kavimlerin haberi size gelmedi mi? Peygamberleri onlara ayetlerle geldiler de onlar, ellerini ağızlarına koyup: Biz, sizin gönderilmiş olduğunuz şeyi inkar ettik, bizi çağırdığınız şeyden şüphe ve endişe içindeyiz, dediler.

### [İsra 17:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/17:3.md) — نُوحٍ

ذُرِّيَّةَ مَنْ حَمَلْنَا مَعَ نُوحٍ إِنَّهُ كَانَ عَبْدًا شَكُورًا

Meal (IK): Nuh ile beraber taşıdığımız kimselerin soyunu da. Gerçekten o, çok şükreden bir kul idi.

### [İsra 17:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/17:17.md) — نُوحٍ

وَكَمْ أَهْلَكْنَا مِنَ الْقُرُونِ مِنْ بَعْدِ نُوحٍ وَكَفَى بِرَبِّكَ بِذُنُوبِ عِبَادِهِ خَبِيرًا بَصِيرًا

Meal (IK): Nuh’tan sonra, nice nesilleri yok etmişizdir. Kullarının günahlarına Habir ve Basir olarak Rabbın yeter.

### [Meryem 19:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/19:58.md) — نُوحٍ

أُولَئِكَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ مِنْ ذُرِّيَّةِ آدَمَ وَمِمَّنْ حَمَلْنَا مَعَ نُوحٍ وَمِنْ ذُرِّيَّةِ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْرَائِيلَ وَمِمَّنْ هَدَيْنَا وَاجْتَبَيْنَا إِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُ الرَّحْمَنِ خَرُّوا سُجَّدًا وَبُكِيًّا

Meal (IK): İşte bunlar; Allah’ın kendilerine nimetler verdiği peygamberlerden, Adem in soyundan, Nuh ile beraber taşıdıklarımızdan ve İbrahim ile İsrail’in neslinden, hidayete erdirdiğimiz ve seçtiğimiz kimselerdendir. Rahman’ın ayetleri onlara okunduğu zaman; ağlayarak secdeye kapanırlardı.

### [Enbiya 21:76](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/21:76.md) — وَنُوحًا

وَنُوحًا إِذْ نَادَى مِنْ قَبْلُ فَاسْتَجَبْنَا لَهُ فَنَجَّيْنَاهُ وَأَهْلَهُ مِنَ الْكَرْبِ الْعَظِيمِ

Meal (IK): Nuh’u da. Hani daha önceleri Bize niyaz etmişti. Onun duasını kabul edip kendisini ve ailesini büyük sıkıntıdan kurtardık.

### [Hac 22:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/22:42.md) — نُوحٍ

وَإِنْ يُكَذِّبُوكَ فَقَدْ كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَعَادٌ وَثَمُودُ

Meal (IK): Eğer seni yalanlıyorlarsa; doğrusu onlardan önce Nuh kavmi, Ad ve Semud da yalanlamıştır.

### [Müminun 23:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/23:23.md) — نُوحًا

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ فَقَالَ يَاقَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ أَفَلَا تَتَّقُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; Nuh’u kavmine gönderdik. Dedi ki: Ey kavmim, Allah’a kulluk edin. O’ndan başka tanrınız yoktur, sakınmaz mısınız?

### [Furkan 25:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/25:37.md) — نُوحٍ

وَقَوْمَ نُوحٍ لَمَّا كَذَّبُوا الرُّسُلَ أَغْرَقْنَاهُمْ وَجَعَلْنَاهُمْ لِلنَّاسِ آيَةً وَأَعْتَدْنَا لِلظَّالِمِينَ عَذَابًا أَلِيمًا

Meal (IK): Nuh kavmini de peygamberlerini yalanladıkları vakit, suda boğduk ve kendilerini insanlar için bir ayet yaptık. Zalimlere elim bir azab hazırlamışızdır.

### [Şuara 26:105](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/26:105.md) — نُوحٍ

كَذَّبَتْ قَوْمُ نُوحٍ الْمُرْسَلِينَ

Meal (IK): Nuh’un kavmi de peygamberleri yalanladı.

### [Şuara 26:106](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/26:106.md) — نُوحٌ

إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ نُوحٌ أَلَا تَتَّقُونَ

Meal (IK): Hani onlara kardeşleri Nuh demişti ki: Siz sakınmaz mısınız?

### [Şuara 26:116](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/26:116.md) — يَانُوحُ

قَالُوا لَئِنْ لَمْ تَنْتَهِ يَانُوحُ لَتَكُونَنَّ مِنَ الْمَرْجُومِينَ

Meal (IK): Ey Nuh, eğer son vermezsen, sen muhakkak taşlananlardan olursun, dediler

### [Ankebut 29:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/29:14.md) — نُوحًا

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ فَلَبِثَ فِيهِمْ أَلْفَ سَنَةٍ إِلَّا خَمْسِينَ عَامًا فَأَخَذَهُمُ الطُّوفَانُ وَهُمْ ظَالِمُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; Biz, Nuh’u, kavmine gönderdik. Aralarında elli yılı müstesna olmak üzere bin yıl kaldı. Sonunda onlar, zulme devam edip dururken kendilerini tufan yakalayıverdi.

### [Ahzab 33:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/33:7.md) — نُوحٍ

وَإِذْ أَخَذْنَا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثَاقَهُمْ وَمِنْكَ وَمِنْ نُوحٍ وَإِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَأَخَذْنَا مِنْهُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا

Meal (IK): Hani Biz; peygamberlerden söz almıştık. Senden de, Nuh’tan da, İbrahim’ den de, Musa’dan da, Meryem Oğlu İsa’dan da. Ve onlardan ağır bir misak almıştık.

### [Saffat 37:75](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/37:75.md) — نُوحٌ

وَلَقَدْ نَادَانَا نُوحٌ فَلَنِعْمَ الْمُجِيبُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; Nuh, Bize niyaz etmişti. Ne güzel icabet edenleriz Biz.

### [Saffat 37:79](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/37:79.md) — نُوحٍ

سَلَامٌ عَلَى نُوحٍ فِي الْعَالَمِينَ

Meal (IK): Alemler içinde selam olsun Nuh’a.

### [Sad 38:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/38:12.md) — نُوحٍ

كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَعَادٌ وَفِرْعَوْنُ ذُو الْأَوْتَادِ

Meal (IK): Onlardan önce, Nuh kavmi, Ad ve kazıklar sahibi Firavun da yalanlamıştı.

### [Mü'min 40:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/40:5.md) — نُوحٍ

كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَالْأَحْزَابُ مِنْ بَعْدِهِمْ وَهَمَّتْ كُلُّ أُمَّةٍ بِرَسُولِهِمْ لِيَأْخُذُوهُ وَجَادَلُوا بِالْبَاطِلِ لِيُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ فَأَخَذْتُهُمْ فَكَيْفَ كَانَ عِقَابِ

Meal (IK): Onlardan önce Nuh kavmi de yalanladı. Arkalarından muhtelif topluluklar da. Her ümmet kendi peygamberlerini yakalamaya yeltendi ve hakkı batılla yok etmek için mücadeleye girişti. En sonunda Ben de onları yakaladım. Azabım nasılmış?

### [Mü'min 40:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/40:31.md) — نُوحٍ

مِثْلَ دَأْبِ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ وَالَّذِينَ مِنْ بَعْدِهِمْ وَمَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْمًا لِلْعِبَادِ

Meal (IK): Nuh kavminin, Ad, Semud ve onlardan sonra gelenlerin durumu gibi. Allah, kullarına zulüm dilemez.

### [Şura 42:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/42:13.md) — نُوحًا

شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ مَا وَصَّى بِهِ نُوحًا وَالَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا فِيهِ كَبُرَ عَلَى الْمُشْرِكِينَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ اللَّهُ يَجْتَبِي إِلَيْهِ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ يُنِيبُ

Meal (IK): Dine bağlı kalın ve onda tefrikaya düşmeyin, diye dinden Nuh’a buyurduğunu, size de teşri buyurdu. Sana vahyettiğimizi ve İbrahim’e, Musa’ya, İsa’ya buyurduğumuzu. Kendilerini çağırdığın bu şey; müşriklere ağır geldi. Allah; dilediğini kendisine seçer. Kendisine yöneleni de hidayete iletir.

### [Kaf 50:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/50:12.md) — نُوحٍ

كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَأَصْحَابُ الرَّسِّ وَثَمُودُ

Meal (IK): Onlardan önce Nuh kavmi, Ress halkı ve Semud da tekzib etmişti.

### [Zariyat 51:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/51:46.md) — نُوحٍ

وَقَوْمَ نُوحٍ مِنْ قَبْلُ إِنَّهُمْ كَانُوا قَوْمًا فَاسِقِينَ

Meal (IK): Daha önce de Nuh kavmini. Zira onlar gerçekten fasıklar güruhu idiler.

### [Necm 53:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/53:52.md) — نُوحٍ

وَقَوْمَ نُوحٍ مِنْ قَبْلُ إِنَّهُمْ كَانُوا هُمْ أَظْلَمَ وَأَطْغَى

Meal (IK): Daha önce de Nuh kavmini. Çünkü onlar gerçekten çok zalim ve pek azgın idiler.

### [Kamer 54:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/54:9.md) — نُوحٍ

كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ فَكَذَّبُوا عَبْدَنَا وَقَالُوا مَجْنُونٌ وَازْدُجِرَ

Meal (IK): Onlardan önce Nuh kavmi de yalanlamış, kulumuzu tekzib ederek; delidir, demişler ve yolunu kesmişlerdi.

### [Hadid 57:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/57:26.md) — نُوحًا

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا وَإِبْرَاهِيمَ وَجَعَلْنَا فِي ذُرِّيَّتِهِمَا النُّبُوَّةَ وَالْكِتَابَ فَمِنْهُمْ مُهْتَدٍ وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ فَاسِقُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; Biz, Nuh’u ve İbrahim’i gönderdik. Peygamberliği de, kitabı da onların soyuna verdik. Onlardan kimi doğru yoldadır, içlerinden bir çoğu da fasıklardır.

### [Tahrim 66:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/66:10.md) — نُوحٍ

ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِلَّذِينَ كَفَرُوا امْرَأَةَ نُوحٍ وَامْرَأَةَ لُوطٍ كَانَتَا تَحْتَ عَبْدَيْنِ مِنْ عِبَادِنَا صَالِحَيْنِ فَخَانَتَاهُمَا فَلَمْ يُغْنِيَا عَنْهُمَا مِنَ اللَّهِ شَيْئًا وَقِيلَ ادْخُلَا النَّارَ مَعَ الدَّاخِلِينَ

Meal (IK): Allah; küfredenlere Nuh’un karısıyla Lut’un karısını misal verdi. Onlar, kullarımızdan iki salih kulun nikahında iken hainlik ettiler de, onları Allah’tan hiç bir şeyle kurtaramadılar. O iki kadına; ateşe girenlerle beraber siz de girin, denildi.

### [Nuh 71:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/71:1.md) — نُوحًا

إِنَّا أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ أَنْ أَنْذِرْ قَوْمَكَ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Meal (IK): Doğrusu Biz; Nuh’u kavmine gönderdik. Kendilerine elim bir azab gelmezden önce kavmini uyar, diye.

### [Nuh 71:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/71:21.md) — نُوحٌ

قَالَ نُوحٌ رَبِّ إِنَّهُمْ عَصَوْنِي وَاتَّبَعُوا مَنْ لَمْ يَزِدْهُ مَالُهُ وَوَلَدُهُ إِلَّا خَسَارًا

Meal (IK): Nuh dedi ki: Rabbım doğrusu bunlar, bana isyan ettiler. Malı ve çocuğu kendisine sadece zarar getiren kimseye uydular.

### [Nuh 71:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/ayet/71:26.md) — نُوحٌ

وَقَالَ نُوحٌ رَبِّ لَا تَذَرْ عَلَى الْأَرْضِ مِنَ الْكَافِرِينَ دَيَّارًا

Meal (IK): Nuh dedi ki: Rabbım; kafirlerden yeryüzünde yurd tutan hiç bir kimse bırakma.

## Sözlükler (12)

### ★ Akevler Sözlüğü

“Nevh” rüzgar estiğinde uğultu çıkaran dağdır. Sonra ölü üzerine ağlayan kadınlara “nevahe” denmiştir. Tufanı bekleyen Nuh(AS)’un feryatları bir “nevahe” olmuş ve bundan dolayı bu ismi almıştır.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء والنون و واي معهما
ح ن و، ن ح و، ح ي ن، ن و ح، ن ي ح، أ ن ح، أ ح ن مستعملات
حنو:
الحِنْوُ: كلّ شيءٍ فيه اعوجاج. والجميع: الأَحْناء تقول: حِنْوُ الحِجَاج، وحِنْو الأَضلاع، وكل ما كان من خشبٍ قد انحنى، من إكافٍ وسَرْجٍ وقَتَبٍ: حِنْو، وكلّ منعرج من جبالٍ وأوديةٍ وقِفاٍر: حِنْوٌ. وحِنْو قُراقِرِ: موضع.
وحَنَيْتُه حَنْياً وحَنَوْته حَنْواً، إذ عطفته. والانحناء الفعل اللازم، والتَّحنِّي مثلُه.
والمَحْنِيَةُ: مُنحنَى الوادي حيث ينعرجُ منخفضاً عن السَّنَد، ويُقالُ في رجُلٍ في ظهره انحناء: إنّ فيه لَحِنايةً يهوديّة.
والحنيّةُ: القَوْسُ، والجميع: الحَنايا.
والحنو يجمع أيضاً على حُنِيّ، وربما جمعوا المنحنَى على حُنِيّ. قال العجاج:
في دفء أرطاة لها حُنِيُّ
والمَحْنِيَةُ، والجميعُ المحاني، في الأودية: عراقيلها. قال النابغة:
رَعَى الرّوضَ حتى نشَتِ الغُدْرُ كلُّها		يثني المحاني كلّها، والـمَـداهـنُ
والمَحْنِيَةُ: العُلْبة. وأحناءُ الأمور: مشتبهاتها. قال النابغة:
يقسّم أحنـاء الأمـور فـهـارب		وشاص عن الحرب العوان ودائنُ
والأمّ البَرّة: حانية، وقد حَنَتْ على ولدها تحنو.
وحَنَتِ الشّاةُ فهي حانية إذا أَمْكَنَتِ الكَبْشَ، من شِدَّة صِرافها.
والحانيّ منسوبٌ إلى الحانوت، والحانويّ كذلك وحنّأته، إذا خضبته بالحِنّاء.
نحو:
النَّحْوُ: القَصْدُ نَحْوَ الشّيء. نَحَوْتُ نحوه، أي: قَصَدْتُ قَصْدَهُ وبلغنا أنّ أبا الأسودِ وضع وجوهَ العربيّة، فقال للناس آنحوا نَحْوَ هذا فسُمْي نحواً. ويُجمعُ على الأَنْحاء. قال:
وللكلامِ وجوهٌ في تَصَـرُّفِـه		والنّحو فيه لأهل الرأي أنحاءُ
والنّاحيةُ من كلّ شيءٍ: جانِبُه.
ويقال: نحيّته فتنحَّى، وفي لغة نَحَيْتُهُ أنحاه نَحْياً بمعناه. قال ذو الرمة:
ألا أيًّهذا الباخِعُ الوجدُ نَفْسَـهُ		لشيءٍ نَحَتْهُ عن يَدَيْكَ المقادِرُ
أي: باعدته.
والنَّحْيُ: جرّةُ فَخّارٍ يُمْخَضُ فيها اللّبن. نَحَى اللَّبَنَ يَنْحاهُ: مخضه، وتنحّاه: تَمَخَّضهُ. قال:
في قَعْرِ نِحْيٍ أستثير حُمَّه
وجمع النِّحْيِ: أَنْحاءٌ. والنِّحْيُ: الزّقُّ.
وأَنْحَيْتُ عليه ضَرْبا أي: أقبلتُ. وآنتَحَيْتُ له بسهمٍ، وتنحّيت له. قال:
تَنَحَّى له عمروٌ فشكّ ضلـوعَـه		بمُدْرَ نْفِقِ الخَلْجاءِ، والنَّقعُ ساطِعُ
وكلّ من جدّ في أمرٍ انتحى فيه كالفَرَس يَنْتَحي في عَدْوِه. قال:
أَنْحيتُ لبَّتَها الشّمال بشفرةٍ
وقال:
إذا انتحى الغويّ في انتحائه
حين:
الحَيْنُ: الهلاكُ. حان يَحينُ حَيْناً، وكلّ شيءٍ لم يُوفَّق للرشاد فقد حان حيناً.
والحائنةُ النّازلة: ذات الحَيْنِ، والجميعُ: الحوائنُ. قال النابغة.
ِبَتْبٍل غيرِ مُطَّلَبٍ لَدَيْها		ولكنّ الحوائِنَ قد تَحينُ
وحيّنهُ اللهُ فَتحَيَّنَ.
والحِينُ: وقتٌ من الزّمان. تقول: حان أن يكونَ ذلك يَحينُ حَيْنُونَةً.
وحيّنتُ الشيءَ: جعلتُ له حينا. والتَّحيِينُ: أن تحلبَ النّاقةَ في اليوم مرّةً واحدةً. تقول: حيّنها، إذا جعل لها ذلك الوقت، وهي مُحيَّنة قال:
إذا أُفِنَتْ أروَى عيالَـكَ أَفْـنُـهـا		وإنْ حُيِّنَتْ أَرْبَى على الوطْبِ حَيْنُها
وحينئذٍ: تبعيد لقولك الآن فإذا باعدوا بين الوقت باعدوا بإذ فقالوا: حينَئِذٍ، خفّفوا الهمزة فأبدلوها باءً فكتبوا حينيذٍ.
والحيِنُ: يومُ القيامة.
نوح:
النَّوْحُ: مصدر ناح يَنوحُ نَوْحاً. ويقال: نائحة ذات نياحة، ونوّاحة ذات مناحة، والمناحة أيضاً الاسم، ويجمع على المناحات والمناوح.. والنَّوائح: اسم يقع على النِّساء يَجْتَمِعْنَ في مَناحة، ويجمع على هذا المعنى على الأَنْواح. قال:
كأنّ مُصفّحاتٍ في ذُراهُ		وأنواحاً عليهنّ المآلي
وتَناوَحَتِ الرّياحُ، إذا اشتدّ هبوبها.
والنَّوْحُ: نَوْحُ الحَمام.
نيح:
النَّيْحُ: اشتداد العَظْم بعد رطوبته من الكبير والصّغير. ناح يَنيحُ نَيْحاً. وإنّه لعظم نَيّحٌ شديد. ونَيَّح الله عظْمَهُ: يدعو له.
أنح:
أَنَحَ الرّجلُ يَأْنِحُ أنيحاً وأَنْحاً إذا تَأَذَّى من مَرَضٍ أو بُهْرٍ يَتَنَحْنَحُ ولا يئنُّ أنيناً.
أحن:
الإِحْنَةُ: الحِقْدُ في الصَّدْر، وربّما قالوا: حِنَة.

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **النون** ve **واي** onlarla birlikte

**ح ن و**، **ن ح و**، **ح ي ن**، **ن و ح**، **ن ي ح**، **أ ن ح**، **أ ح ن** kullanımdadırlar.

**حنو**:
**الحِنْوُ**: içinde her türlü eğrilik bulunan her şey. Çoğulu: **الأَحْناء**. Dersin ki: **حِنْوُ الحِجَاج** ve **حِنْو الأَضلاع**; ve ağaçtan olup eğilmiş olan her şey, **إكاف**’tan, **سَرْج**’den ve **قَتَب**’den: **حِنْو**; ve dağlardan, vadilerden ve çöllerden her kıvrımlı yer: **حِنْوٌ**. Ve **حِنْو قُراقِرِ**: bir yer.

Ve onu eğdiğin zaman: **وحَنَيْتُه حَنْياً وحَنَوْته حَنْواً**. Ve **الانحناء** geçişsiz fiildir; **التَّحنِّي** de onun gibidir.

Ve **المَحْنِيَةُ**: vadinin kıvrımı; orada, **السَّنَد**’den aşağı alçalarak kıvrılır. Ve sırtında eğrilik bulunan bir adam hakkında denir: “Onda Yahudî bir **لَحِنايةً** vardır.”

Ve **الحنيّةُ**: yay; çoğulu: **الحَنايا**.

Ve **الحنو** ayrıca **حُنِيّ** üzerine de çoğul yapılır; bazen **المنحنَى**’yı da **حُنِيّ** üzerine çoğul yapmışlardır. **العجاج** dedi ki:
في دفء أرطاة لها حُنِيُّ

Ve **المَحْنِيَةُ**; çoğulu **المحاني**; vadilerde: onların engelleri. **النابغة** dedi ki:
رَعَى الرّوضَ حتى نشَتِ الغُدْرُ كلُّها		يثني المحاني كلّها، والـمَـداهـنُ

Ve **المَحْنِيَةُ**: **العُلْبة**. Ve işlerin **أحناءُ**’ı: onların karışık olanları. **النابغة** dedi ki:
يقسّم أحنـاء الأمـور فـهـارب		وشاص عن الحرب العوان ودائنُ

Ve iyi anne: **حانية**; ve çocuğuna karşı **حَنَتْ**; **تحنو**.

Ve koyun, koçu mümkün kıldığında **حانية** olur; kızgınlığının şiddetinden.

Ve **الحانيّ**, **الحانوت**’a nispet edilendir; **الحانويّ** de böyledir. Ve “Onu **حنّأته**” (yani) onu **الحِنّاء** ile boyadığında.

**نحو**:
**النَّحْوُ**: bir şeye doğru yönelme, **نَحْوَ**’u. **نَحَوْتُ نحوه**: yani onun yönelişini kastettim. Ve bize ulaştı ki **أبو الأسود** Arapçanın vecihlerini koydu; sonra insanlara: “Bu **نَحْوَ**’a göre yönelin” dedi; böylece ona **نحواً** adı verildi. Çoğulu **الأَنْحاء** üzerine gelir. Dedi ki:
وللكلامِ وجوهٌ في تَصَـرُّفِـه		والنّحو فيه لأهل الرأي أنحاءُ

Ve her şeyin **النّاحيةُ**’si: onun yanı.

Ve denir: “Onu uzaklaştırdım” (**نحيّته**) de o da uzaklaştı (**فتنحَّى**). Ve bir lehçede: **نَحَيْتُهُ أنحاه نَحْياً** aynı manasıyladır. **ذو الرمة** dedi ki:
ألا أيًّهذا الباخِعُ الوجدُ نَفْسَـهُ		لشيءٍ نَحَتْهُ عن يَدَيْكَ المقادِرُ
Yani: onu uzaklaştırdı.

Ve **النَّحْيُ**: içinde sütün çalkalandığı çömlek küp. “Sütü çalkaladı” (**نَحَى اللَّبَنَ يَنْحاهُ**) yani onu çalkaladı; ve **تنحّاه**: onu çalkaladı. Dedi ki:
في قَعْرِ نِحْيٍ أستثير حُمَّه

Ve **النِّحْيِ**’nin çoğulu: **أَنْحاءٌ**. Ve **النِّحْيُ**: tulum.

Ve “Ona vurarak yöneldim” (**أَنْحَيْتُ عليه ضَرْبا**) yani yöneldim. Ve “Ona bir okla yöneldim” (**آنتَحَيْتُ له بسهمٍ**) ve “ona çekildim/yöneldim” (**تنحّيت له**). Dedi ki:
تَنَحَّى له عمروٌ فشكّ ضلـوعَـه		بمُدْرَ نْفِقِ الخَلْجاءِ، والنَّقعُ ساطِعُ

Ve her kim bir işte ciddileşirse, onda **انتحى** eder; tıpkı atın koşusunda **يَنْتَحي** etmesi gibi. Dedi ki:
أَنْحيتُ لبَّتَها الشّمال بشفرةٍ

Ve dedi ki:
إذا انتحى الغويّ في انتحائه

**حين**:
**الحَيْنُ**: helâk. **حان يَحينُ حَيْناً**; ve her kim doğru yola muvaffak kılınmadıysa, **حان حيناً** olmuştur.

Ve **الحائنةُ** musibet: **ذات الحَيْنِ**; çoğulu: **الحوائنُ**. **النابغة** dedi ki:
ِبَتْبٍل غيرِ مُطَّلَبٍ لَدَيْها		ولكنّ الحوائِنَ قد تَحينُ

Ve “Allah onu **حيّنهُ** etti” de o da **فتحَيَّنَ** etti.

Ve **الحِينُ**: zamandan bir vakit. Dersin ki: “O şeyin olması **حان** oldu; **يَحينُ حَيْنُونَةً**.”

Ve “Şeyi vakitlendirdim” (**حيّنتُ الشيءَ**) yani ona bir vakit kıldım. Ve **التَّحيِينُ**: deveyi günde bir defa sağmandır. Dersin ki: “Onu **حيّنها**” yani ona o vakti kıldı; o da **مُحيَّنة**’dir. Dedi ki:
إذا أُفِنَتْ أروَى عيالَـكَ أَفْـنُـهـا		وإنْ حُيِّنَتْ أَرْبَى على الوطْبِ حَيْنُها

Ve **حينئذٍ**: “şimdi” sözünden uzaklaştırmadır; vakit ile arayı uzaklaştırdıklarında **إذ** ile uzaklaştırdılar da “**حينَئِذٍ**” dediler; hemzeyi hafiflettiler de onu **باءً** ile değiştirdiler; böylece **حينيذٍ** diye yazdılar.

Ve **الحيِنُ**: kıyamet günü.

**نوح**:
**النَّوْحُ**: **ناح يَنوحُ نَوْحاً**’ın mastarı. Ve denir: **نائحة** (yani) **ذات نياحة**; ve **نوّاحة** (yani) **ذات مناحة**; ve **المناحة** da isimdir; **المناحات** ve **المناوح** üzerine çoğul yapılır. Ve **النَّوائح**: **مَناحة** içinde toplanan kadınlara verilen isimdir; bu manada **الأَنْواح** üzerine çoğul yapılır. Dedi ki:
كأنّ مُصفّحاتٍ في ذُراهُ		وأنواحاً عليهنّ المآلي

Ve rüzgârlar şiddetli estiğinde: **تَناوَحَتِ الرّياحُ**.

Ve **النَّوْحُ**: güvercinin **نَوْحُ**’u.

**نيح**:
**النَّيْحُ**: büyüğün ve küçüğün, yaşlığından sonra kemiğin sertleşmesi. **ناح يَنيحُ نَيْحاً**. Ve o, şiddetli **نَيّحٌ** bir kemiktir. Ve “Allah onun kemiğini **نَيَّح** etsin”: ona dua eder.

**أنح**:
Adam **أَنَحَ** eder; **يَأْنِحُ أنيحاً وأَنْحاً**: hastalık veya nefes darlığından eziyet gördüğünde; **يَتَنَحْنَحُ** eder ve **أنيناً** ile inlemez.

**أحن**:
**الإِحْنَةُ**: göğüste kin; bazen **حِنَة** demişlerdir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

التَناوُحُ: التقابل. يقال: الجبلان يتناوحان. ومنه سميت النَوائِحُ؛ لأن بعضهنَّ يقابل بعضا. وكذلك الرياح إذا تقابلت في المهبّ، لأن بعضها يُناوِحُ بعضاً ويناسج. وكل ريح استطالت أثراً فهبَّتْ عليه ريح طولاً فهي نَيِّحَتُه، فإن اعترضته فهي نَسيجَتُه. وناحَتْ المرأة تَنوحُ نَوْحاً ونِياحاً؛ والاسم النِياحَةُ. ونساءٌ نَوْحٌ وأنْواحٌ، ونُوَّحٌ، ونَوائحُ، ونائِحاتٌ. يقال: كنَّا في مَناحَةِ فلان. وتَنَوَّحَ الشيء تَنَوُّحاً، إذا تحرك وهو متدل.

##### Türkçe

**التَناوُحُ**: karşı karşıya gelme. Denir ki: iki dağ birbirine **يتناوحان**. Bundan dolayı **النَوائِحُ** adlandırıldı; çünkü onların bazısı bazısına karşı karşıya gelir. Aynı şekilde rüzgârlar da esiş yerinde karşı karşıya geldiklerinde; çünkü onların bazısı bazısına **يُناوِحُ** ve **يناسج**. Her rüzgâr ki iz olarak uzadı da onun üzerine uzunlamasına bir rüzgâr esti, o onun **نَيِّحَتُه**’dur; eğer ona enlemesine karşı çıkarsa o onun **نَسيجَتُه**’dur. Kadın **ناحَتْ**; **تَنوحُ** **نَوْحاً** ve **نِياحاً**; ad **النِياحَةُ**’dır. Ve kadınlar: **نَوْحٌ** ve **أنْواحٌ**, ve **نُوَّحٌ**, ve **نَوائحُ**, ve **نائِحاتٌ**. Denir ki: biz falanın **مَناحَةِ**’sinde idik. Ve şey **تَنَوَّحَ** **تَنَوُّحاً**, eğer hareket etti ve o sarkık iken.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب النون والواو وما يثلثهما)
(نوي)  النون والواو والحرف المعتلّ أصلٌ صحيح يدلُّ على معنيين: أحدهما مَقْصَدٌ لشيء، والآخر عَجَمُ شيء.
فالأوَّل النَّوَى. قال أهلُ اللغة: النَّوَى: التَّحَوُّل من دار إلى دار. هذا هو الأصل، ثم حمل عليه البابُ كلُّه فقالوا: [نوَى] الأمرَ يَنوِيه، إذا قَصَدَ له.  وممَّا يصحِّح هذهِ التآويلَ قولُهم: نَوَاه الله، كأنَّه قَصَدَه بالحِفْظِ والحِياطة. قال:
يا عَمرُو أحسِنْ نَواكَ اللهُ بالرَّشَدِ *** واقرأْ سلاماً على الذَّلْفاءِ بالثَّمَدِ([1])* أي قصَدَك بالرَّشَد. والنِّيَّة: الوجه الذي تَنْوِيه. ونَوِيُّكَ: صاحبُك نيَّتُه نِيَّتُكَ.
والأصل الآخر النَّوَى: نَوَى التَّمْر. وربما عبَّروا به عن بعض الأوزان. ويقال إنَّ النَّوَاة زِنَةُ خمسة دَرَاهم. وتزَوَّجها على نواةٍ من ذهب، أي وزنِ خمسةِ دراهمَ منه.
وبالهمز كلمةٌ تدلُّ على النُّهُوض وناءَ ينوءُ نوءاً: نَهَضَ. قال:
فقلنا لهم تِلْكُمْ إذاً بَعْدَ كرَّةٍ *** نغادر صَرْعَى نوؤُها متخاذِلُ([2])أي نهوضها ضعيف والنَّوْءُ من أنواءِ المطَر كأنَّه ينهَض بالمطر. وكلُّ ناهض بِثِقْلٍ فقد ناءَ. وناءَ البعيرُ بِحِمْلِهِ. والمرأة تنوء بها عجيزتُها، وهي تَنوءُ بها. فالأولى تُثْقَل بها، والثانية تنهض.
ومن الباب المناوأة تكون بين القوم يقال: ناوَأَه، إذا عاداه. وهو قياسُ ما ذكرناه، لأنها المناهَضة، هذا ينوءُ إلى هذا وهو ينوءُ إليه أي يَنْهَض.
(نوب)  النون والواو والباء كلمةٌ واحدة تدلُّ على اعتياد مكان([3]) ورجوعٍ إليه. وناب يَنُوبُ، وانتاب ينتاب. ويقال إنَّ النُّوبَ: النَّحل، قالوا: وسمِّيَت به لرَعْيها ونَوْبِها إلى مكانها. وقد قيل إنَّه جمع نائب. وقول أبي ذؤيب:
أرِقْتُ لذِكرِهِ من غير نَوْبٍ *** كما يَهْتاجُ مَوْشِيٌّ قَشِيبُ([4])(نوت)  النون والواو والتاء ليس عندي أصلاً. على أنهم يقولون: ناتَ ينُوت ويَنِيتُ، إذا تمايَلَ من ضَعف. فإنْ صحَّ هذا فلعلَّ النُوتيَّ وهو المَلاّح، منه.
(نوح)  النون والواو والحاء أصلٌ يدلُّ على مقابَلة الشّيء للشيء. منه تناوَحَ الجَبَلان، إذا تقابَلاَ، وتناوحت الرِّيحانِ: تقابلتا في المَهبّ. وهذه الرِّيح نَيِّحةٌ لتلك، أي مقابِلتُها. ومنه النَّوح والمنَاحة، لتقابُلِ النِّساء عند البُكاء.
(نوخ)  النون والواو والخاء كلمةٌ واحدة، وهي أنَخْتُ الجَمَل. فأمَّا فِعل المطاوَعة منه فقالوا: أنَخْتُه فبَرَك، وقال آخرون: استناخ. وجاء في الحديث: "وإن أُنِيخَ على صخرةٍ استناخ". وقال الأصمعيّ أنختُه فتَنَوَّخ.
(نور)  النون والواو والراء أصلٌ صحيح يدلُّ على إضاءةٍ واضطراب وقِلّة ثبات. منه النور والنار، سمِّيا بذلك من طريقة الإضاءة، ولأنَّ ذلك يكون مضطرِباً سريعَ الحركة. وتنوَّرْتُ النّار: تبصَّرتُها. قال امرؤ القيس:
تنوَّرتُها من أذرعات وأهلُها *** بيثربَ أدنى دارِها نظرٌ عالِي([5])ومنه النَّور: نَور الشَّجر ونُوّارُهُ. وأنارت الشَّجرةُ: أخرجَتْ النَّوْر. والمَنَارة: مَفعلة من الاستنارة، والأصل مَنْوَرة. ومنه مَنَار الأرض: حُدودها وأعلامها، سمِّيت لبَيَانِها وظُهورها.
والذي قُلناه في قِلّة الثبات امرأةٌ نَوَارٌ، أي عفيفة تنُورُ، أي تَنفِر من القَبيح، والجمع نُورٌ. ونارت: نَفَرت نَوْراً([6i]). قال:
* أنَوْراً سَرْعَ ماذا يا فَروقُ([7]) *
ونُرْت فلاناً: نَفَّرته. والنَِّوار: النِّفار.
ومما شذَّ عن هذا الأصل النّؤُور: دُخَانُ الفَتيلة يتّخذُهُ كُحلاً وَوشْماً. ونَوَّرْت اللِّثة([8]): غَرَزْتها بإبرةٍ ثم جعلت في الغَرز الإثمد.
(نوس)  النون والواو والسين أصلٌ يدلُّ على اضطرابٍ وتذبذُب. وناسَ الشَّيءُ: تذَبْذَب، ينُوس. وسمِّي أبو نُوَاسٍ لذُؤَابتينِ له كانَتَا تنوسانِ. ويقولون: نُسْت الإبلَ: سُقْتُها.
(نوش)  النون والواو والشين أصلٌ صحيح يدلُّ على تناوُل الشيء. ونُشْتُه نَوْشَاً. وتناوَشْتُ: تَنَاوَلْت. قال الله تعالى: ﴿وَأَنَّى لَهُمُ التَّنَاوُشُ مِنْ مَكَانٍ بعِيد﴾ [سبأ 52]. ورَّبما عَدَّوْه بغير ألفٍ فقالوا: نُشْتُه خيراً، إذا أنَلتَه خيراً. وقول القائل([9]):
* باتت تَنُوشُ العَنَق انتياشا([10]) *
(نوص)  النون والواو والصاد أصلٌ صحيح يدلُّ على تردُّدٍ ومجيءٍ وذهاب*. وناص عن قرنه يَنُوص نَوْصاً. والمَنَاص المصدر، والمَلْجأ أيضاً. قال سبحانه: ﴿وَلاَتَ حِينَ مَنَاصٍ﴾ [ص 3]. ويقولون: النَّوْص: الحِمار الوحشيّ لا يزالُ نائصاً: رافعاً رأسَه، يتردَّد كالجامح. وناوَصَ الجَرَّة: مارَسَها. ومرَّ تفسيرُه في باب الجيم([11]).
(نوض)  النون والواو والضاد فيه كلماتٌ متباينة.
الأولى النّوض: وُصْلةٌ ما بين العَجُز والمَتْن. والثانية قولهم: ناض في البِلاد: ذهب. والثالثة الأنواض: الأودية، واحدها نَوْض.
(نوط)  النون والواو والطاء أصلٌ صحيح يدلُّ على تعليق شيءٍ بشيء. ونُطْتُه به: علَّقته به. والنَّوْط: ما يَتعلَّق به أيضاً، والجمع أنواط. وفي المثل: "عاطٍ بغير أنواط" أي إنَّه يعطو يتناول الشَّيء وليس له ما يتعلق به. والنِّيَاط: عِرقٌ علّق به القلب، والجمع أنْوطة([12])، وهو النائط أيضاً. قال:
* قَطْعَ الطَّبيب نائطَ المصفورِ([13]) *
ونِياطُ المَفازةِ: بُعدها، سمِّي به لأنَّه كأنّه من بُعدِهِ نِيط أبداً بغيره. والأرنَب مقطِّعة النِّياط، لأنَّها تقطع البعيد. والتُّنَوِّط([14]): طائر؛ وهو قياسُه لأنَّه يَنُوط كالخيوط من الشَّجرة يجعلها وكراً. ونِيطَ فُلانٌ: أصابته نوْطة، وهي وَرَمٌ في الصَّدر. وهو عِندنا من نِياط القَلْب، كأنَّ الوجعَ أصابَ نِياطَه. ويقولون: نَوْطةٌ من طَلْح، كما يقال عِيصٌ من سِدْر. وسمِّيت لتعلُّق بعضِها ببعض. وبئر نَيِّطٌ، إذا كانت قَدْرَ قامة.
(نوع)  النون والواو والعين كلمتانِ، إحداهما تدلُّ على طائفةٍ من الشيء مماثلةٍ له، والثانية ضربٌ من الحَركَة.
الأوَّل النَّوع من الشيء: الضَّرْب منه. وليس هذا من نَوْعِ ذاك.
والثاني: قولهم: ناعَ الغُصن يَنوعُ، إذا تمايَلَ، فهو نائع. وقال بعضهم: لذلك يقال جائع نائع، أي مضطرب من شِدَّة جُوعه مُتمايِل. ويَدْعُون على الإنسان فيقولون: جُوعاً له ونُوعاً له.
(نوف)  النون والواو والفاء أصلٌ صحيح يدلُّ على علوٍّ وارتفاع. ونافَ يَنُوف: طالَ وارتفع. والنَّوْف: السَّنام([15])، وجمعه أنواف. وممكنٌ أن يكون قولهم: مائةٌ ونَيِّف([16]) من هذا، وقد ذكرناه في نيف للفْظِه.
(نوق)  النون والواو والقاف أصلٌ يدل على سمّوٍّ وارتفاع. وأرْفَعُ موضعٍ في الجبل نِيقٌ، والأصل الواو، وحوّلت ياءً للكسرة التي قبلها. وممكنٌ أن يكون النَّاقةُ من هذا القياس، لارتفاع خَلْقِها. وناقةٌ ونُوق([17]). و"استَنْوَق الجملُ" تشبيهٌ بها، ويضرب مثلاً لمن ذَلَّ بعد عِزّ. والنّاقة: كواكبُ على هيئة النّاقة([18]). وقولهم: تنوَّقَ في الأمر، إذا بالَغَ فيه، فعندنا أنَّه منه، وهم يشبِّهون الشيءَ بما يستحسنونه، وكأنَّ تنوَّق مقيسٌ على اسم الناقة، وهي عندهم من أحْسَنِ أموالهم. ومن قال تَنَوَّق خطأٌ فقد غَلِط([19])، وقياسه ما ذكرناه. والنِّيقة لا تكون إلاَّ من تَنَوّق. يقولون مثلاً: "خَرْقاءُ ذات نِيقَة"، يُضرَب للجاهل بالشَّيء يدَّعي المعرفة به.
(نوك)  النون والواو والكاف كلمةٌ واحدة، هي النَّوَاكة والنُّوك([20]) وهي الحُمْق. ورجلٌ أنْوَك ومُسْتنوِكٌ، وهم نَوْكَى([21]).
(نول) النون والواو واللام أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على إعطاءٍ. ونَوَّلته: أعطيته. والنَّوال: العَطاء. ونُلْتُه نَولاً مثل أنلته. وقولك: ما نَوْلُكَ أن تفعل كذا؛ فمنه أيضاً، أي ليس ينبغي أن يكون ما تُعطِيناهُ مِنْ نوالِك هذا. وقولُ لبيد:
وقفتُ بهنَّ حتَّى قال صحبي *** جَزِعتَ وليس ذلك بالنَّوالِ([22])قالوا: النّوال: الصَّواب، وتلخيصه: ليس ذلك بالعطاء الذي [إن] أعطيتَناه كنتَ فيه مصيباً. وكذا قوله:
فدَعِي الملامةَ ويْبَ غيرِكِ إنَّه *** ليس النّوال بلوم كلِّ كريم([23])
والقياس في كلِّه واحد.
ومما شذَّ عن الباب المِنْوال: الخَشَبة* يلُفُّ عليها النَّاسِج الثَّوب.
(نوم)  النون والواو والميم أصلٌ صحيح يدلُّ على جُمودٍ وسكونِ حركة. منه النَّوم. نامَ ينام نَوْماً ومَناما. وهو نَؤُومٌ ونُوَمَة([24]): كثير النَّوم. ورجل نومةٌ([25]):خاملٌ لا يُؤبَه له. ومنه استَنامَ لي فلانٌ، إذا اطمأنَّ إليه وسَكَنَ. والمَنَامة: القطيفة، لأنَّه ينامُ فيها.
ويستعيرون منه: نامت السُّوق: كَسَدت. ونامَ الثَّوبُ: أخْلَقَ.
(نون)  النون والواو والنون كلمةٌ واحدة. والنُّون: الحُوت. و [ذو([26])] النُّون: سيفٌ لبعض العرب([27])، كأنَّه شُبِّه بالنون.
(نوه)  النون والواو والهاء كلمةٌ تدلُّ على سُموٍّ وارتفاع. وناه النَّبات([28]): ارتفع. وناهَت النّاقةُ: رفعَتْ رأسَها وصاحت. ومنه نُهْتُ بالشَّيء ونوَّهتُ: رفعت ذِكْرَه. ويقولون: ناهَتْ نَفْسُه: قوِيَتْ.
--------------ـــ
([1])  أنشده في اللسان (نوى) ومعجم البلدان (ثمد الروم).
([2]) لجعفر بن علبة الحارثي في الحماسة (1: 10).
([3]) في الأصل: "اعتبار مكان".
([4]) في ديوان الهذليين (1: 92) برواية: "نقيب". وفي اللسان (نوب) برواية: "نقيب". وكلام ابن فارس هنا مبتور، والذي في المجمل: "ويقال إن النوب القرب". وأنشد بعده البيت.
([5]) ديوان امرئ القيس 56 واللسان (نور). وأذرعات يروى بالكسر مع التنوين وعدمه وبالفتح مع منع الصرف.
([6]) ويقال في المصدر "النوار" أيضاً بالفتح، والاسم بالكسر، نوار.
([7]) صدر بيت لزغبة الباهلي، أو لمالك بن زغبة الباهلي، أو لأبي شقيق الباهلي، في اللسان (نور، حذق) وإصلاح المنطق 41، 142. وعجزه:
* وحبل الوصل منتكث حذيق *
([8])  في الأصل: "إليه".
([9])  كذا. وفي المجمل قبل إنشاد البيت التالي: "وناشت الإبل تنوش، إذا أسرعت النهض. قال".
([10])  أنشده في اللسان (نوش).
([11])  في الجزء الأول ص 413.
([12])  ونوط، أيضاً بالضم.
([13]) للعجاج في ديوانه 30 واللسان (نوط، صفر).
([14]) ويقال تنوط بفتح التاء والنون وتشديد الواو المضمومة.
([15]) قيده في اللسان بأنه السنام العالي.
([16]) ويقال نيف أيضاً بالتخفيف، وقيل التخفيف لحن أو لغة رديئة.
([17]) ويقال في جمعه أيضاً ناق ونياق وأنواق وأينق وأنوق وأنؤق وأونق. وجمع الجمع أيانق وأنياقات.
([18])  ذكرت في القاموس. وانظر الأزمنة والأمكنة للمرزوقي (2: 376).
([19])  في اللسان: "وتنوق في الأمر، أي تأنق فيه. وبعضهم لا يقول تنوق". وشاهده قول ذي الرمة:
كأن عليها سحق لفق تنوقت *** به حضرميات الأكف الحوائك
([20]) بضم النون وفتحها أيضاً، كما في القاموس.
([21]) ونوك أيضاً.
([22]) ديوان لبيد ص110 طبع 1880 واللسان (نول).
([23]) كذا على الصواب في الأصل وديوان لبيد 84. وفي المجمل: "بنول كل كريم".
([24]) ويقال نوم أيضاً كصرد.
([25]) بالضم، وبضم ففتح.
([26]) التكملة من المجمل واللسان والقاموس.
([27]) كان لمالك بن زهير فقتله حمل بن بدر فأخذه منه، ثم قتل الحارث بن زهير حمل بن بدر واستولى منه على ذي النون اللسان (نون). وفي القاموس أن "ذو النونين" سيف معقل ابن خويلد.
([28]) في الأصل: "النياه"، تحريف صوابه في المجمل واللسان.

ـ

##### Türkçe

(باب **النون** و**الواو** وما يثلثهما)
(**نوي**)  **النون** ve**الواو** ve illetli harf, iki mânaya delâlet eden sahih bir asıldır: bunlardan biri bir şeye yöneliş/kasıt, diğeri bir şeyin çekirdeğidir.
Birincisi **النَّوَى**’dır. Dil ehli dedi: **النَّوَى**: bir evden bir eve intikal etmektir. Bu asıldır; sonra bütün bab bunun üzerine hamledildi de şöyle dediler: **[نوَى]** işi **يَنوِيه**; ona kasdettiği zaman. Bu te’villeri sahih kılan şeylerdendir onların sözü: **نَوَاه الله**; sanki onu koruma ve muhafaza ile kasdetti. Dedi:
يا عَمرُو أحسِنْ **نَواكَ** اللهُ بالرَّشَدِ *** واقرأْ سلاماً على الذَّلْفاءِ بالثَّمَدِ([1])*
yani seni rüşd ile kasdetti. **النِّيَّة**: kasdettiğin yöndür. **ونَوِيُّكَ**: niyeti senin niyetin olan arkadaşındır.
Diğer asıl **النَّوَى**’dır: hurmanın çekirdeği. Bazen onunla bazı ağırlıkları ifade ederler. Denilir ki **النَّوَاة** beş dirhemin ağırlığıdır. “Onunla altından bir **نواة** üzerine evlendi”, yani ondan beş dirhemin ağırlığı üzerine.

Hemze ile bir kelime vardır ki kalkmaya delâlet eder; **ناءَ ينوءُ نوءاً**: kalktı. Dedi:
فقلنا لهم تِلْكُمْ إذاً بَعْدَ كرَّةٍ *** نغادر صَرْعَى نوؤُها متخاذِلُ([2])
yani kalkışları zayıftır. **النَّوْء** yağmurun **أنواء**’larındandır; sanki yağmurla kalkar. Ağırlıkla kalkan her şey **ناءَ** etmiştir. Deve yüküyle **ناءَ** etti. Kadın, kalçası onu ağırlaştırır; o da onunla kalkar. Birincisi onunla ağırlaşır, ikincisi kalkar.
Babdan **المناوأة** vardır; kavimler arasında olur; denilir: **ناوَأَه**; ona düşmanlık ettiği zaman. Bu, zikrettiğimizin kıyasıdır; çünkü o karşı koymadır: bu ona doğru **ينوءُ** eder, o da ona doğru **ينوءُ** eder; yani kalkar.

(**نوب**)  **النون** ve**الواو** ve**الباء** tek bir kelimedir; bir mekâna alışmaya([3]) ve ona dönmeye delâlet eder. **ناب يَنُوبُ** ve **انتاب ينتاب**. Denilir ki **النُّوب**: arılardır; dediler: otlaması ve yerine nöbetle dönmesi sebebiyle onunla adlandırıldı. Ve denildi ki o, **نائب**’in cem’idir. Ebû Züeyb’in sözü:
أرِقْتُ لذِكرِهِ من غير نَوْبٍ *** كما يَهْتاجُ مَوْشِيٌّ قَشِيبُ([4])

(**نوت**)  **النون** ve**الواو** ve**التاء** bende bir asıl değildir. Şu var ki derler: **ناتَ ينُوت ويَنِيتُ**; zayıflıktan sallandığı zaman. Eğer bu sahih olursa, belki **النُوتيَّ** ki o gemicidir, ondandır.

(**نوح**)  **النون** ve**الواو** ve**الحاء** bir şeyin bir şeye karşı gelmesine delâlet eden bir asıldır. Ondandır: **تناوَحَ الجَبَلان**; karşı karşıya geldikleri zaman. Ve **تناوحت الرِّيحانِ**: esişte karşılaştılar. Bu rüzgâr o rüzgâra **نَيِّحةٌ**’dir; yani onun karşısındadır. Ondandır **النَّوح** ve **المنَاحة**; ağlama sırasında kadınların karşı karşıya gelmesi sebebiyle.

(**نوخ**)  **النون** ve**الواو** ve**الخاء** tek bir kelimedir; o da “deveyi çöktürdüm” demendir: **أنَخْتُ الجَمَل**. Buna gelince, ondan mutâvaat fiili hakkında dediler: “Onu çöktürdüm (**أنَخْتُه**) de çöktü (**فبَرَك**)”; başkaları dedi: **استناخ**. Hadiste geldi: “Ve eğer bir kaya üzerine çöktürülürse (**أُنِيخَ**) çöker (**استناخ**)”. Asma‘î dedi: “Onu çöktürdüm (**أنختُه**) de **تَنَوَّخ** etti.”

(**نور**)  **النون** ve**الواو** ve**الراء** aydınlanmaya, çalkantıya ve sebatın azlığına delâlet eden sahih bir asıldır. Ondandır **النور** ve **النار**; aydınlatma tarzından dolayı ve bunun çalkantılı, hızlı hareketli olmasından dolayı böyle adlandırıldılar. “Ateşi gördüm” demendir: **تنوَّرتُ النّار**; onu seçip fark ettim. İmru’ul-Kays dedi:
تنوَّرتُها من أذرعات وأهلُها *** بيثربَ أدنى دارِها نظرٌ عالِي([5])
Ondandır **النَّور**: ağacın çiçeği ve onun **نُوّارُهُ**’u. Ağaç aydınlandı: **أنارت الشَّجرةُ**; **النَّوْر** çıkardı. **المَنَارة**: **الاستنارة**’dan **مَفعلة**’dir; aslı **مَنْوَرة**’dir. Ondandır: yerin **مَنَار**’ı; sınırları ve işaretleridir; açıklığı ve görünürlüğü sebebiyle adlandırıldı.
Söylediğimiz “sebatın azlığı”nda: kadın **نَوَارٌ**’dır; yani iffetli, **تنُورُ** eder; yani çirkinden ürker; cem’i **نُورٌ**’dur. Ve **نارت**: **نَوْراً** ürktü([6i]). Dedi:
* أنَوْراً سَرْعَ ماذا يا فَروقُ([7]) *
Ve “falancayı ürküttüm” demendir: **نُرْت فلاناً**; onu kaçırttım. **النَِّوار**: kaçış/ürküntü.
Bu asıldan şâz olanlardandır **النّؤُور**: fitilin dumanıdır; onu sürme ve dövme olarak edinir. Ve “diş etini **نَوَّرْت**”([8]): onu iğneyle deldim, sonra delikte ismid yaptım.

(**نوس**)  **النون** ve**الواو** ve**السين** çalkantıya ve sallantıya delâlet eden bir asıldır. Şey sallandı: **ناسَ الشَّيءُ**; **ينُوس** eder. Ebû Nüvâs’a, kendisinde sallanan iki zülüf bulunduğu için **أبو نُوَاسٍ** adı verildi. Derler: “Develeri sürdüm” demendir: **نُسْت الإبلَ**; onları sevk ettim.

(**نوش**)  **النون** ve**الواو** ve**الشين** bir şeyi ele almaya delâlet eden sahih bir asıldır. “Onu aldım” demendir: **نُشْتُه نَوْشَاً**. “Birbirinden aldım” demendir: **تناوَشْتُ**; aldım. Allah Teâlâ dedi: ﴿وَأَنَّى لَهُمُ التَّنَاوُشُ مِنْ مَكَانٍ بعِيد﴾ [سبأ 52]. Bazen onu elifsiz geçişli kıldılar da dediler: **نُشْتُه خيراً**; ona hayır ulaştırdığın zaman. Söyleyenin sözü([9]):
* باتت تَنُوشُ العَنَق انتياشا([10]) *

(**نوص**)  **النون** ve**الواو** ve**الصاد** gidip gelmeye, geliş ve gidişe delâlet eden sahih bir asıldır*. Rakibinden geri çekildi: **ناص عن قرنه يَنُوص نَوْصاً**. **المَنَاص** masdardır; sığınak da. Yüce olan dedi: ﴿وَلاَتَ حِينَ مَنَاصٍ﴾ [ص 3]. Derler: **النَّوْص**: yaban eşeğidir; sürekli **نائصاً**dır: başını kaldırmış, azgın gibi gidip gelir. “Testiyi yokladı” demendir: **ناوَصَ الجَرَّة**; onu evirip çevirdi. Tefsiri **باب الجيم**’de geçti([11]).

(**نوض**)  **النون** ve**الواو** ve**الضاد**’da birbirinden ayrı kelimeler vardır.
Birincisi **النّوض**: kalça ile sırt arası bir bağlantıdır. İkincisi onların sözü: “memleketlerde gitti” demendir: **ناض في البِلاد**. Üçüncüsü **الأنواض**: vadilerdir; tekili **نَوْض**.

(**نوط**)  **النون** ve**الواو** ve**الطاء** bir şeyi bir şeye asmaya delâlet eden sahih bir asıldır. “Onu onunla astım” demendir: **نُطْتُه به**; onu ona astım. **النَّوْط**: kendisiyle asılan şeydir de; cem’i **أنواط**. Meselde: “**عاطٍ بغير أنواط**”; yani o, bir şeyi alıp uzanır fakat kendisiyle asılacağı bir şeyi yoktur. **النِّيَاط**: kalbin onunla asıldığı bir damardır; cem’i **أنْوطة**([12]); o, **النائط** da denir. Dedi:
* قَطْعَ الطَّبيب نائطَ المصفورِ([13]) *
**نِياطُ المَفازةِ**: onun uzaklığıdır; bununla adlandırıldı, çünkü sanki uzaklığından dolayı daima başkasına asılıdır. Tavşan **مقطِّعة النِّياط**’tır; çünkü uzağı keser. **التُّنَوِّط**([14]): bir kuştur; ve bu onun kıyasıdır, çünkü o iplikler gibi ağaçtan sarkar, onu yuva yapar. “Falanca vuruldu” demendir: **نِيطَ فُلانٌ**; ona **نوْطة** isabet etti; o göğüste bir şişliktir. Bizce o, **نِياط القَلْب**’dendir; sanki ağrı onun **نِياط**’ına isabet etti. Derler: **نَوْطةٌ من طَلْح**; “sidrden bir **عِيصٌ**” denildiği gibi. Bazısının bazısına asılı olması sebebiyle adlandırıldı. **بئر نَيِّطٌ**: boy ölçüsü kadar olduğu zaman.

(**نوع**)  **النون** ve**الواو** ve**العين** iki kelimedir; birisi şeyden ona benzer bir taifeye delâlet eder, ikincisi bir hareket türüdür.
Birincisi: şeyden **النَّوع**; ondan bir türdür. Bu, onun **نَوْع**’undan değildir.
İkincisi: onların sözü: dal sallandı: **ناعَ الغُصن يَنوعُ**; sallandığı zaman; o **نائع**’dir. Bazıları dedi: bunun için “aç, sallanan” denir: **جائع نائع**; yani şiddetli açlıktan çalkantılı, sallanır. İnsana beddua ederler de derler: “ona açlık ve ona **نُوع** olsun”: **جُوعاً له ونُوعاً له**.

(**نوف**)  **النون** ve**الواو** ve**الفاء** yücelik ve yükselmeye delâlet eden sahih bir asıldır. Uzadı ve yükseldi: **نافَ يَنُوف**. **النَّوْف**: hörgüçtür([15]); cem’i **أنواف**. “Yüz ve biraz” sözleri bunundan olabilir: **مائةٌ ونَيِّف**([16]); onu lafzı sebebiyle **نيف**’te zikrettik.

(**نوق**)  **النون** ve**الواو** ve**القاف** yücelik ve yükselmeye delâlet eden bir asıldır. Dağda en yüksek yer **نِيقٌ**’tir; asıl **الواو**’dur, ondan önceki kesre sebebiyle yâ’ya çevrildi. **النَّاقةُ** da bu kıyastan olabilir; yaratılışının yüksekliği sebebiyle. **ناقةٌ** ve **نُوق**([17]). “Deve dişi deve gibi oldu” demendir: **استَنْوَق الجملُ**; ona benzetmedir; izzetten sonra zillete düşen kimse için mesel vurulur. **النّاقة**: dişi deve şeklinde yıldızlardır([18]). “İşte aşırı incelik gösterdi” demendir: **تنوَّقَ في الأمر**; onda mübalağa ettiği zaman; bizce o ondandır; onlar şeyi beğendikleri şeye benzetirler; sanki **تنوَّق** dişi devenin adına kıyas edilmiştir; o da onların yanında mallarının en güzellerindendir. “**تَنَوَّق** hatadır” diyen yanılmıştır([19]); onun kıyası zikrettiğimizdir. **النِّيقة** ancak **تَنَوّق**’tan olur. Mesel olarak derler: “**خَرْقاءُ ذات نِيقَة**”; bir şeyde cahil olup onda bilgi iddia eden kimse için vurulur.

(**نوك**)  **النون** ve**الواو** ve**الكاف** tek bir kelimedir: **النَّوَاكة** ve **النُّوك**([20]); o ahmaklıktır. Adam **أنْوَك** ve **مُسْتنوِكٌ**’tur; onlar **نَوْكَى**’dır([21]).

(**نول**) **النون** ve**الواو** ve**اللام** vermeye delâlet eden sahih bir asıldır. “Ona verdim” demendir: **نَوَّلته**; ona verdim. **النَّوال**: bağıştır. “Onu elde ettim” demendir: **نُلْتُه نَولاً**; “ona ulaştırdım” gibi. “Senin payın nedir ki şunu yapasın?” sözün de bundandır: **ما نَوْلُكَ أن تفعل كذا**; yani senin bu bağışından bize verdiğin şeyin olması gerekmez. Lebîd’in sözü:
وقفتُ بهنَّ حتَّى قال صحبي *** جَزِعتَ وليس ذلك بالنَّوالِ([22])
Dediler: **النّوال**: doğruluktur; onun özeti: bu, bize verdiğin takdirde isabet etmiş olacağın bağış değildir. Yine onun sözü:
فدَعِي الملامةَ ويْبَ غيرِكِ إنَّه *** ليس النّوال بلوم كلِّ كريم([23])
Hepsinde kıyas birdir.
Babdan şâz olanlardandır **المِنْوال**: dokumacının elbiseyi üzerine sardığı tahta*.

(**نوم**)  **النون** ve**الواو** ve**الميم** donukluğa ve hareketin sükûnuna delâlet eden sahih bir asıldır. Ondandır **النَّوم**. **نامَ ينام نَوْماً ومَناما**. O **نَؤُومٌ** ve **نُوَمَة**([24])’dir: çok uyuyan. Adam **نومةٌ**([25])’dir: sönük; ona aldırış edilmez. Ondandır: “falanca bana güvendi” demendir: **استَنامَ لي فلانٌ**; ona itminan etti ve sakinleşti. **المَنَامة**: kadifedir; çünkü onda uyur.
Ondan mecaz yaparlar: pazar uyudu: **نامت السُّوق**; durgunlaştı. Elbise uyudu: **نامَ الثَّوبُ**; eskidi.

(**نون**)  **النون** ve**الواو** ve**النون** tek bir kelimedir. **النُّون**: balıktır. Ve **[ذو] النُّون**: bazı Arapların bir kılıcıdır([27]); sanki **النون**’a benzetildi.

(**نوه**)  **النون** ve**الواو** ve**الهاء** yücelik ve yükselmeye delâlet eden bir kelimedir. Bitki yükseldi: **ناه النَّبات**([28]). Dişi deve başını kaldırdı ve bağırdı: **ناهَت النّاقةُ**. Ondandır: “şeyle yükselttim” demendir: **نُهْتُ بالشَّيء ونوَّهتُ**; onun zikrini yükselttim. Derler: nefsi güçlendi: **ناهَتْ نَفْسُه**; kuvvetlendi.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- نوح اسم نبي، والنوح: مصدر ناح أي: صاح بعويل، يقال: ناحت الحمامة نوحا وأصل النوح: اجتماع النساء في المناحة، وهو من التناوح. أي: التقابل، يقال: جبلان يتناوحان، وريحان يتناوحان، وهذه الريح نيحة تلك. أي: مقابلتها، والنوائح: النساء، والمنوح: المجلس.

##### Türkçe

- **نوح** bir peygamber adıdır; **النوح**: **ناح**’ın masdarıdır; yani: feryat ile bağırdı. Denilir ki: güvercin **نوحا** ile **ناحت**. **النوح**’un aslı: **المناحة** içinde kadınların toplanmasıdır; ve o, **التناوح**’tandır. Yani: karşı karşıya gelme. Denilir ki: iki dağ **يتناوحان**; ve iki rüzgâr **يتناوحان**; ve bu rüzgâr, onun **نيحة**’sidir; yani: onun karşılığıdır. **النوائح**: kadınlardır; **المنوح**: meclistir.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ن و ح
ناحت على الميّت نوحاً ونياحةً وهي نواحة بني فلان ونساء نوائح ونوْحٌ وأنواحٌ واجتمعن في المناحة والمناحات والمناوح‏.‏
والطّير تنوح وتتناوح‏.‏
ومن المجاز‏:‏ تناوح الجبلان‏:‏ تقابلا‏.‏
والرّيحان يتناوحان‏.‏
وهذه نيّحة تلك‏:‏ مقابلتها‏.‏
وقال كثيّر‏:‏ أألحيُّ أم صيران دومٍ تناوحت بتريم قصراً واستحثّ شمالها الصّور‏:‏ جماعة الشّجر‏.‏

##### Türkçe

ن و ح
**ناحت** ölü üzerine **نوحاً** ve **نياحةً** (ağıt yakarak) yaptı; o, falan oğullarının **نواحة**sıdır; ve kadınlar **نوائح**tir; ve **نوْحٌ** ve **أنواحٌ** (vardır); ve **المناحة**da, **المناحات**ta ve **المناوح**ta toplandılar.‏
Ve kuş **تنوح** eder ve **تتناوح** eder.‏
Mecazdan: **تناوح الجبلان**: karşı karşıya geldiler.‏
Ve iki reyhan **يتناوحان**.‏
Ve bu, onun **نيّحة**sidir: onunla karşı karşıya oluşudur.‏
Kesîr dedi ki:
“**أألحيُّ أم صيران دومٍ تناوحت بتريم قصراً واستحثّ شمالها الصّور**”
**الصّور**: ağaç topluluğu.‏

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

النَّوْحُ: مصدر ناحَ يَنُوحُ نَوْحاً.ويقال: نائحة ذات نِياحة. ونَوَّاحةٌ ذات مَناحةٍ. والمَناحةُ: الاسم ويجمع على المَناحاتِ والمَناوِح.
والنوائحُ: اسم يقع على النساء يجتمعن في مَناحة ويجمع على الأَنْواحِ؛ قال لبيد:
قُوما تَنُوحانِ مع الأَنْواحِ
ونساء نَوْحٌ وأَنْواحٌ ونُوَّحٌ ونَوائح ونائحاتٌ؛ ويقال: كنا في مَناحةِ فلان. وناحَتِ المرأَة تَنُوحُ نَوْحاً ونُواحاً ونِياحاً ونِياحةً ومَناحةً وناحَتْه وناحتْ عليه. والمَناحةُ والنَّوْحُ: النساء يجتمعن للحُزْن؛ قال أَبو ذؤيب:
فهنّ عُكُوفٌ كَنَوْحِ الكَريـ
ـمِ، قد شَفَّ أَكبادَهنَّ الهَوَى
وقوله أَنشده ثعلب:
أَلا هَلَكَ امرُؤٌ، قامت عليه،
بجَنْبِ عُنَيْزَةَ، البَقَرُ الهُجودُ
سَمِعْنَ بموتِه، فظَهَرْنَ نَوْحاً
قِياماً، ما يَحِلُّ لهنَّ عُودُ
صير البقر نَوْحاً على الاستعارة، وجمعُ النَّوْحِ أَنواح؛ قال لبيد: كأَنَّ مُصَفَّحاتٍ في ذَراه،
وأَنْواحاً عليهنَّ المَآلِي
ونَوْحُ الحمامة: ما تُبْدِيه من سَجْعِها على شكل النَّوْحِ، والفعل كالفعل؛ قال أَبو ذؤيب:
فواللهِ لا أَلْقَى ابنَ عَمٍّ كأَنه
نُشَيْبَةُ، ما دامَ الحَمامُ يَنُوحُ
(* قوله «نشيبة» هكذا في الأصل.)
وحمامة نائحة ونَوَّاحة. واسْتَناحَ الرجلُ كناحَ. واستناحَ الرجلُ: بَكَى حتى اسْتَبْكَى غيره؛ وقول أَوس:
وما أَنا ممن يَسْتَنِيحُ بشَجْوِه،
يُمَدُّ له غَرْبا جَزُورٍ وجَدْوَلِ
معناه: لست أَرضى أَن أُدْفَعَ عن حقي وأُمنع حتى أُحْوجَ إِلى أَن أَشكو فأَستعينَ بغيري، وقد فسر على المعنى الأَوّل، وهو أَن يكون يستنيح بمعنى يَنُوحُ. واستناحَ الذئبُ: عَوَى فأَدْنَتْ له الذئابُ؛ أَنشد ابن الأَعرابي:
مُقْلِقَة للمُسْتَنِيح العَسَّاس
يعني الذئب الذي لا يستقرّ. والتَّناوُحُ: التَّقابُلُ؛ ومنه تَناوُحُ الجبلين وتناوُحُ الرياح، ومنه سميت النساء النوائحُ نَوائِحَ، لأَن بعضهن يقابل بعضاً إِذا نُحْنَ، وكذلك الرياح إِذا تقابلت في المَهَبِّ لأَن بعضها يُناوِحُ بعضاً ويُناسِجُ، فكَّل ريح استطالت أَثَراً فهبتْ عليه ريحٌ طُولاً فهي نَيِّحَتُه، فإِن اعترضته فهي نَسِيجَته؛ وقال الكسائي في قول الشاعر:
لقد صَبَرَتْ حَنيفةُ صَبْرَ قَوْمٍ
كِرامٍ، تحت أَظْلالِ النَّواحِي
أَراد النوائح فقلب وعَنَى بها الرايات المتقابلةَ في الحروب، وقيل: عنى بها السيوفَ؛ والرياح إِذا اشتدَّ هُبوبها يقال: تناوَحَتْ؛ وقال لبيد يمدح قومه:
ويُكَلِّلُونَ، إِذا الرياحُ تَناوَحتْ،
خُلُجاً تُمَدُّ شوارِعاً أَيتامُها
والرياح النُّكْبُ في الشتاء: هي المُتناوِحة، وذلك أَنها لا تَهُبُّ من جهة واحدة، ولكنها تَهُبُّ من جهات مختلفة، سميت مُتناوِحةً لمقابلة بعضها بعضاً، وذلك في السَّنة وقلة الأَنْديَةِ ويُبْس الهواء وشدة البرد. ويقال: هما جبلان يَتَناوَحانِ وشجرتانِ تَتَناوَحانِ إِذا كانتا متقابلتين؛ وأَنشد:
كأَنك سَكْرانٌ يَميلُ برأْسِه
مُجاجةُ زِقٍّ، شَرْبُها مُتناوِحُ
أَي يقابل بعضهم بعضاً عند شُرْبها.
والنَّوْحَةُ: القوة، وهي النَّيْحة أَيضاً.
وتَنَوَّحَ الشيءُ تَنَوُّحاً إِذا تحرّك وهو مُتَدَلٍّ. ونُوحٌ: اسم نبي معروف ينصرف مع العُجْمَةِ والتعريف، وكذلك كل اسم على ثلاثة أَحرف أَوسطه ساكن مثل لُوطٍ لأَن خفته عادلت أَحد الثقلين. وفي حديث ابن سَلام: لقد قلتَ القولَ العظيم يوم القيامة في الخليفة من بعد نوح؛ قال ابن الأَثير: قيل أَراد بنوح عمر، رضي الله عنه، وذلك لأَن النبي، صلى الله عليه وسلم، استشار أَبا بكر وعمر، رضي الله عنهما، في أَسارى بدر فأَشار عليه أَبو بكر، رضي الله عنه، بالمَنِّ عليهم، وأَشار عليه عمر، رضي الله عنه، بقتلهم، فأَبل النبي، صلى الله عليه وسلم، على أَبي بكر، رضي الله عنه، وقال: إِن إِبراهيم كان أَلْيَنَ في الله من الدُّهْنِ اللَّيِّنِ (* قوله
«من الدهن اللين» كذا بالأصل والذي في النهاية من الدهن باللبن.)، وأَقبل على عمر، رضي الله عنه، وقال: إِن نوحاً كان أَشدَّ في الله من الحَجَر؛ فشبه أَبا بكر بإِبراهيم حين قال: فمن تَبِعَني فإِنه مني ومن عَصاني فإِنك غفور رحيم، وشبه عمر، رضي الله عنه، بنوح حين قال: ربِّ لا تَذَرْ على الأَرض من الكافرين دَيَّاراً؛ وأَراد ابن سلام أَن عثمان، رضي الله عنه، خليفة عمر الذي شُبه بنوح، وأَراد بيوم القيامة يوم الجمعة لأَن ذلك القول كان فيه. وعن كعب: أَنه رأَى رجلاً يظلم رجلاً يوم الجمعة، فقال: ويحك تظلم رجلاً يوم القيامة، والقيامة تقوم يوم الجمعة؟ وقيل: أَراد أَن هذا القول جزاؤه عظيم يوم القيامة.

##### Türkçe

**النَّوْحُ**: **ناحَ يَنُوحُ نَوْحاً**’ın mastarıdır. Ve denir ki: **نائحة** **نِياحة** sahibi (kadın).
Ve **نَوَّاحةٌ** **مَناحةٍ** sahibi. Ve **المَناحةُ**: isimdir ve **المَناحاتِ**
ve **المَناوِح** üzerine cem‘ olunur.
Ve **النوائحُ**: **مَناحة** içinde toplanan kadınlar üzerine vâki olan bir isimdir ve **الأَنْواحِ** üzerine cem‘ olunur;
Lebîd dedi:
قُوما تَنُوحانِ مع الأَنْواحِ
Ve **نساء نَوْحٌ** ve **أَنْواحٌ** ve **نُوَّحٌ** ve **نَوائح** ve **نائحاتٌ**; ve denir ki: biz falanın **مَناحةِ**’sinde idik. Ve kadın **ناحَتِ** **تَنُوحُ نَوْحاً** ve **نُواحاً** ve **نِياحاً** ve **نِياحةً**
ve **مَناحةً** ve **ناحَتْه** ve onun üzerine **ناحتْ عليه**. Ve **المَناحةُ** ve **النَّوْحُ**: hüzün için toplanan kadınlardır; Ebû Züeyb dedi:
فهنّ عُكُوفٌ كَنَوْحِ الكَريـ
ـمِ، قد شَفَّ أَكبادَهنَّ الهَوَى
Ve onun sözü; Sa‘leb rivayet etti:
أَلا هَلَكَ امرُؤٌ، قامت عليه،
بجَنْبِ عُنَيْزَةَ، البَقَرُ الهُجودُ
سَمِعْنَ بموتِه، فظَهَرْنَ نَوْحاً
قِياماً، ما يَحِلُّ لهنَّ عُودُ
Sığırları, istiâre yoluyla, **نَوْحاً** kıldı; ve **النَّوْحِ**’un cem‘i **أَنواح**’tır; Lebîd dedi:
كأَنَّ مُصَفَّحاتٍ في ذَراه،
وأَنْواحاً عليهنَّ المَآلِي
Ve güvercinin **نَوْحُ**’u: **النَّوْحِ** şekli üzere onun seci‘inden ortaya koyduğu şeydir; ve fiil, fiil gibidir; Ebû Züeyb dedi:
فواللهِ لا أَلْقَى ابنَ عَمٍّ كأَنه
نُشَيْبَةُ، ما دامَ الحَمامُ يَنُوحُ
(* «نشيبة» sözü: asılda böyle.)
Ve **حمامة نائحة** ve **نَوَّاحة**. Ve adam **اسْتَناحَ**: **ناحَ** gibi. Ve adam **استناحَ**:
başkasını ağlatıncaya kadar ağladı; Evs’in sözü:
وما أَنا ممن يَسْتَنِيحُ بشَجْوِه،
يُمَدُّ له غَرْبا جَزُورٍ وجَدْوَلِ
Manası: hakkımdan geri çevrilmeye ve engellenmeye razı olmam; ta ki şikâyet etmeye ve başkasıyla yardım istemeye muhtaç olayım; ve birinci mana üzere tefsir edilmiştir; o da **يستنيح**’ın **يَنُوحُ** manasında olmasıdır. Ve kurt **استناحَ**: uludu da kurtlar ona yaklaştı; İbnü’l-A‘râbî rivayet etti:
مُقْلِقَة للمُسْتَنِيح العَسَّاس
Yani yerleşip durmayan kurt. Ve **التَّناوُحُ**: karşı karşıya gelmektir; bundan **تَناوُحُ**
iki dağın ve **تَناوُحُ** rüzgârların (vardır); ve bundan kadınlara **النوائحُ** diye **نَوائِحَ** adı verildi; çünkü ağıt yaktıklarında bazısı bazısına karşılık gelir; ve rüzgârlar da esiş yerinde karşılaştıklarında böyledir; çünkü bazısı bazısına **يُناوِحُ** ve **يُناسِجُ** eder; öyle ki her rüzgâr izce uzayıp da onun üzerine uzunlamasına bir rüzgâr eserse o onun **نَيِّحَتُه**’sidir; eğer ona enlemesine karşı çıkarsa o onun **نَسِيجَته**’dir; ve Kisâî şairin sözü hakkında dedi:
لقد صَبَرَتْ حَنيفةُ صَبْرَ قَوْمٍ
كِرامٍ، تحت أَظْلالِ النَّواحِي
**النوائح**’i kastetti de ters çevirdi; ve onunla savaşlarda karşı karşıya duran sancakları kastetti; ve denildi ki: onunla kılıçları kastetti; ve rüzgârlar esişi şiddetlendiğinde denir ki: **تناوَحَتْ**; ve Lebîd kavmini överek dedi:
ويُكَلِّلُونَ، إِذا الرياحُ تَناوَحتْ،
خُلُجاً تُمَدُّ شوارِعاً أَيتامُها
Ve kışın **الرياح النُّكْبُ**: o, **المُتناوِحة** olanlardır; bu, onların tek bir yönden esmemesi, fakat farklı yönlerden esmesidir; bazısının bazısına karşı gelmesinden dolayı **مُتناوِحةً** diye adlandırıldı; ve bu, yılda (kuraklıkta) ve çiylerin azlığında ve havanın kuruluğunda ve soğuğun şiddetinde olur.
Ve denir ki: iki dağ **يَتَناوَحانِ** ve iki ağaç **تَتَناوَحانِ**; eğer karşı karşıya iseler; ve rivayet edildi:
كأَنك سَكْرانٌ يَميلُ برأْسِه
مُجاجةُ زِقٍّ، شَرْبُها مُتناوِحُ
Yani onun içilmesinde bazısı bazısına karşılık gelir.
Ve **النَّوْحَةُ**: kuvvettir; o, **النَّيْحة** da (öyledir).
Ve şey **تَنَوَّحَ** **تَنَوُّحاً**: sarkık olduğu hâlde hareket ettiğinde. Ve **نُوحٌ**: bilinen bir peygamberin adıdır; yabancılık ve belirleme ile munsarif olur; ve üç harf üzerine olup ortası sâkin olan her isim de böyledir; **لُوطٍ** gibi; çünkü onun hafifliği iki ağırlıktan birine denk oldu. İbn Selâm hadîsinde:
“Sen, Nûh’tan sonra olan halife hakkında kıyamet günü büyük sözü söyledin.”
İbnü’l-Esîr dedi: denildi ki: **نوح** ile Ömer’i, Allah ondan razı olsun, kastetti; bu, Peygamber’in, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, Bedir esirleri hakkında Ebû Bekir ve Ömer’e, Allah onlardan razı olsun, danışması sebebiyledir; Ebû Bekir, Allah ondan razı olsun, onların bağışlanmasını işaret etti; Ömer, Allah ondan razı olsun, onların öldürülmesini işaret etti; Peygamber, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, Ebû Bekir’e, Allah ondan razı olsun, yöneldi ve dedi: “Şüphesiz İbrahim Allah hususunda yumuşak yağdan daha yumuşaktı”
(* «من الدهن اللين» sözü: asılda böyle; nihâye’de olan ise “من الدهن باللبن”dir.),
ve Ömer’e, Allah ondan razı olsun, yöneldi ve dedi: “Şüphesiz Nûh Allah hususunda taştan daha şiddetliydi”; böylece Ebû Bekir’i, “Kim bana uyarsa o bendendir; kim bana isyan ederse şüphesiz sen bağışlayıcı, merhametlisin” dediği vakit İbrahim’e benzetti; ve Ömer’i, Allah ondan razı olsun, “Rabbim, kâfirlerden yeryüzünde hiçbir yurt tutanı bırakma” dediği vakit Nûh’a benzetti; ve İbn Selâm, Allah ondan razı olsun, Nûh’a benzetilen Ömer’in halifesi olan Osman’ı, Allah ondan razı olsun, kastetti; ve kıyamet günü ile cuma gününü kastetti; çünkü o söz onda idi. Ve Ka‘b’dan: cuma günü bir adamın bir adamı zulmettiğini gördü de dedi:
“Yazık sana, kıyamet günü bir adamı zulmediyorsun; kıyamet cuma günü kopar?”
Ve denildi ki: bu sözün cezası kıyamet günü büyüktür demek istedi.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ن و ح * * التَّنَاوُح * التقابُل ومنه سُميت * النَّوَائحُ * لتقابُلهن و * نَاحَتِ * المرأة من باب قال و * نِيَاحاً * أيضا بالكسر والاسم * النِّيَاحَةُ * ونساء * نَوْحٌ * بوزن لوح و * أَنْوَاحٌ * بوزن أَلواح و * نُوَّحٌ * بوزن سُكر و * نَوَائِحُ * و * نَائِحاتٌ * كله بمعنى واحد وتقول كُنَّا في * مَنَاحَةِ * فلان بالفتح و * نُوحٌ * ينصرف مع العُجمة والتعريف وكذا كل اسم على ثلاثة أَحرف أَوسطه ساكن كلُوط لأن خِفته عادلت أحد الثقلين

##### Türkçe

* **ن و ح** * * **التَّنَاوُح** * karşı karşıya gelmedir; ondan dolayı **النَّوَائحُ** (ağıtçı kadınlar) karşı karşıya gelmelerinden ötürü adlandırılmıştır. Ve kadın **نَاحَتِ** “**قال** babından” (çekimindendir) ve **نِيَاحاً** da (vardır); ayrıca kesre ile (yani **نِيَاحاً**). İsim ise **النِّيَاحَةُ**’dır. Ve kadınlar: **نَوْحٌ** ( **لوح** vezninde) ve **أَنْوَاحٌ** ( **أَلواح** vezninde) ve **نُوَّحٌ** ( **سُكر** vezninde) ve **نَوَائِحُ** ve **نَائِحاتٌ**; hepsi tek bir mânâdadır. Ve “Falânın **مَنَاحَةِ**’sinde idik” dersin; fetha ile. Ve **نُوحٌ** yabancılık ve belirleme ile (olduğundan) munsariftir; ve ortası sâkin olan üç harf üzerine olan her isim de böyledir; **لُوط** gibi; çünkü onun hafifliği iki ağırlıktan birine denk olmuştur.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

التناوح: التقابل، ومنه تناوح الجبلين، وتناوح الرياح. وهذا مجاز، وسيأتي. ومن المجاز أيضا: ناحت المرأة زوجها، إشارة إلى تعديته بنفسه، وهو مرجوح، وناحت عليه، وهو الراجح، تنوح نوحا بالفتح ونواحا، بالضملمكان الصوت، ونياحا ونياحة، بكسرهما، ومناحا، بالفتح مصدر ميمي، ومناحة. زاده ابن منظور، والاسم النياحة، بالكسر. ونساء نوح وأنواح، كصحب وأصحاب، ونوح، بضم فتشديد، ونوائح، وهما أقيس الجموع، ونائحات. جمع سلامة. ويقال: نائحة ذات نياحة ونواحة ذات مناحة. وكنا في مناحة فلان. المناحة الاسم ويجمع على المناحات والمناوح. والنوائح اسم يقع على النساء يجتمعن في مناحة، ويجمع على الأنواح. والمناحة والنوح: النساء يجتمعن للحزن. قال أبو ذؤيب:
  فهن عكوف كنوح الكري                      م قد شف أكبادهن الهوي وجعل الزمخشري وغيره النوائح مجازا مأخوذا من التناوح بمعنى التقابل، لأن بعضهن يقابل بعضا إذا نحن. واستناح: ناح فالسين والتاء للتأكيد، كاستجاب. واستناح الذئب: عوى فأدنت له الذئاب، أنشد ابن الأعرابي:
  مقلقة للمستنيح العساس يعني الذئب الذي لا يستقر. واستناح الرجل: بكى، واستبكى غيره. وقول أوس:
  وما أنا ممن يستنيح بشجـوه                      يمد له غربا جزور وجدول معناه: لست أرضى أن أدفع عن حقي وأمنع حتى أحوج إلى أن أشكو فأستعين بغيري. وقد فسر على المعنى الأول، وهو أن يكون يستنيح بمعنى ينوح. ونوح الحمامة: ما تبديه من سجعها على شكل النوح، والفعل كالفعل، صوب جماعة أنه مجاز والأكثر أنه إطلاق حقيقي، قاله شيخنا. قال أبو ذؤيب:
  فوالله لا ألقى ابن عم كأنه                      نشيبة ما دام الحمام ينوح

  وحمامة نائحة ونواحة. والخطيبان أبو إبراهيم إسحاق ابن محمد النوحي النسفي وإسماعيل ابن محمد بن محمد بن نوح بن زيد بن نعمان النوحي، محدثان، والصواب أنهما منسوبان إلى جدهما نوح. وتنوح الشيء تنوحا، إذا تحرك وهو متدل ونوح، بالضم، اسم نبي أعجمي، ومنهم من قال اسمه عبد الشكور أو عبد الغفار، وأن نوحا لقبه لكثرة نوحه وبكائه على ذنبه، كذا قيل. منصرف، مع العجمة والتعريف، لخفته، أي بسكون وسطه. وكذلك كل اسم على ثلاثة أحرف أوسطه ساكن، مثل لوط، لأن خفته عادلت أحد الثقلين. قال شيخنا: وهذا ما لم ينقل فيصير علما على امرأة، فإنه حينئذ يمنع من الصرف لاجتماع ثلاث علل، كما قيد به جماعة من المحققين. ونوح كبقم: قبيلة في نواحي حجر، بفتح فسكون. والنوائح: ع ومما يستدرك عليه: تناوحت الرياح، إذا اشتد هبوبها. قال لبيد يمدح قومه:
  ويكللون إذا الرياح تناوحت                      خلجا تمد شوارعا أيتامها والرياح إذا تقابلت في المهب تناوحت، لأن بعضها يناوح بعضا ويناسج، فكل ريح استطالت أثرا فهبت عليه ريح طولا فهي نيحته، فإن اعترضته فهي نسيجته. والرياح المتناوحة هي النكب، وذلك أنها لا تهب من جهة واحدة، ولكنها تهب من جهات مختلفة، سميت لمقابلة بعضها بعضا، وذلك في السنة وقلة الأندية، ويبس الهواء وشدة البرد. والنوحة والنيحة: القوة. والنوائح: الرايات المتقابلة في الحروب، والسيوف، وبهما عنى الشاعر:
  لقد صبرت حنيفة صبر قوم                      كرام تحت أظلال النواحي أراد النوائح، قاله الكسائي

##### Türkçe

**التناوح**: karşı karşıya gelme; bundan: **تناوح الجبلين** (iki dağın karşı karşıya gelmesi) ve **تناوح الرياح** (rüzgârların karşı karşıya gelmesi). Bu mecazdır; gelecektir. Mecazdan ayrıca: kadın kocasına **ناحت** etti; onu bizzat kendisiyle geçişli kılmasına işaret olarak; bu mercuhtur. Ve ona **ناحت عليه** etti; bu racihtir. **تنوح** eder: **نوحا** (fetha ile) ve **نواحا** (damme ile; sesin mekânı için), ve **نياحا** ve **نياحة** (ikisinde kesre ile), ve **مناحا** (fetha ile; mîmî mastar), ve **مناحة**. Bunu İbn Manzûr artırdı; isim **النياحة**’dır (kesre ile). Ve **نساء نوح** ve **أنواح**; **صحب** ve **أصحاب** gibi. Ve **نوح** (damme ile, sonra şeddeli), ve **نوائح**; ikisi de cemilerin en kıyasîsidir. Ve **نائحات**; salim cemidir. Ve denir: **نائحة** ذات **نياحة** ve **نواحة** ذات **مناحة**. Ve biz falanın **مناحة**sında idik. **المناحة** isimdir; **المناحات** ve **المناوح** üzere cem edilir. Ve **النوائح**; **مناحة**da toplanan kadınlara vâki olan bir isimdir; **الأنواح** üzere cem edilir. Ve **المناحة** ve **النوح**: hüzün için toplanan kadınlar. Ebû Züeyb dedi:
  فهن عكوف كنوح الكري                      م قد شف أكبادهن الهوي

Zemahşerî ve başkası **النوائح**’i, **التناوح**tan “karşı karşıya gelme” mânâsıyla alınmış bir mecaz kıldı; çünkü onlar **نحن** ettiklerinde bazısı bazısına karşı karşıya gelir. Ve **استناح**: **ناح** etti; **السين** ve **التاء** te’kîd içindir; **استجاب** gibi. Ve **استناح الذئب**: uludu; böylece kurtlar ona yaklaştı. İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:
  مقلقة للمستنيح العساس

Yani: yerinde durmayan kurt. Ve **استناح الرجل**: ağladı; ve başkasını ağlattı. Ve Evs’in sözü:
  وما أنا ممن يستنيح بشجـوه                      يمد له غربا جزور وجدول

Mânâsı: hakkımdan vazgeçip engellenmeyi, ta ki şikâyet etmeye muhtaç olup başkasıyla yardım istemeye varıncaya dek, razı olmam. Ve birinci mânâ üzerine tefsir edilmiştir; o da **يستنيح**’in **ينوح** mânâsında olmasıdır. Ve **نوح الحمامة**: onun seci‘inden, ağıt şekli üzere ortaya koyduğu şeydir; fiil de fiil gibidir. Bir cemaat bunun mecaz olduğuna hükmetti; ekser ise bunun hakikî bir إطلاق olduğunu (kullanım) söyledi; bunu şeyhimiz söyledi. Ebû Züeyb dedi:
  فوالله لا ألقى ابن عم كأنه                      نشيبة ما دام الحمام ينوح

Ve **حمامة نائحة** ve **نواحة**. Ve iki hatip: Ebû İbrâhîm İshâk b. Muhammed **النوحي** en-Nesefî ve İsmâ‘îl b. Muhammed b. Muhammed b. Nûh b. Zeyd b. Nu‘mân **النوحي**; ikisi de muhaddistir. Doğrusu: ikisi de dedeleri Nûh’a nisbetlidir. Ve **تنوح** الشيء **تنوحا**: sarkık olduğu hâlde hareket ettiğinde. Ve **نوح** (damme ile): acemî bir peygamberin ismidir. Onlardan kimisi dedi ki: ismi **عبد الشكور** yahut **عبد الغفار**’dır; ve **نوحا** onun lakabıdır; günahı üzerine çokça **نوحه** ve ağlaması sebebiyle; böyle denildi. Sarf olunur; acemîlik ve marifelikle beraber; hafifliği sebebiyle; yani ortasının sükûnlu olmasıyla. Ve üç harf üzere olup ortası sâkin olan her isim de böyledir; **لوط** gibi; çünkü onun hafifliği iki ağırlıktan birine denk geldi. Şeyhimiz dedi: Bu, nakledilip bir kadına alem yapılmadıkça böyledir; çünkü o vakit üç illetin toplanmasıyla sarftan men olunur; muhakkiklerden bir cemaat bununla kayıtladı. Ve **نوح** **كبقم**: Hacer civarında bir kabiledir; fetha ile sonra sükûn. Ve **النوائح**: ع. Ve üzerine istidrâk olunanlardan: **تناوحت الرياح**; esişleri şiddetlendiğinde. Lebîd kavmini överken dedi:
  ويكللون إذا الرياح تناوحت                      خلجا تمد شوارعا أيتامها

Ve rüzgârlar esiş yerinde karşı karşıya geldiklerinde **تناوحت** eder; çünkü bazısı bazısına **يناوح** eder ve **يناسج** eder. Her rüzgâr bir eser uzatıp da onun üzerine bir rüzgâr uzunlamasına eserse, o onun **نيحته**sidir; eğer ona enlemesine karşı çıkarsa, o onun **نسيجته**sidir. Ve **الرياح المتناوحة**: **النكب**dir; bu, tek bir yönden esmemesindendir; fakat farklı yönlerden eser; bazısının bazısına karşı karşıya gelmesi sebebiyle isimlendirildi. Bu, senede (kıtlık yılında), ve yağmurların azlığında, ve havanın kuruluğunda, ve soğuğun şiddetinde olur. Ve **النوحة** ve **النيحة**: kuvvet. Ve **النوائح**: savaşlarda karşı karşıya olan sancaklar ve kılıçlar. Şair bununla ikisini kastetti:
  لقد صبرت حنيفة صبر قوم                      كرام تحت أظلال النواحي

**النوائح**’i kastetti; bunu Kisâî söyledi.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

نَاحَتِ المَرْأَةُ
1 نَاحَتِ المَرْأَةُ ذ , aor. تَنُوحُ, inf. n. نَوْحٌ and نِيَاحٌ (S, K) and نُوَاحٌ, (L, K,) or this is a simple subst., (Msb,) and نِيَاحَةٌ, (A, L, K,) or this also is a simple subst., (S, Msb, [and as such it is also mentioned in the K,]) and مَنَاحٌ (K) and مَنَاحَةٌ, (L,) [The woman wailed]. You say نَاحَتْ عَلَى المَيِّتِ, (Msb,) and عَلَى زَوْجِهَا, and نَاحَتْهُ, (L, K,) but ناحت عَلَيْهِ is preferred, (TA,) [She wailed for, or bewailed, the dead, and, her husband]. Also, نَاحَ على الميّت. (A.) نَاحَ and ↓ استناح are syn. (L, K.) [In the S it is implied that it is tropical: see نَائِحَة: but in the A it is said to be proper.] ― -b2- نَاحَتِ الحَمَامَةُ, (L,) inf. n. نَوْحٌ, (L, K,) The pigeon cooed (L, K) in a plaintive or wailing manner. (L.) Some say that this is tropical; but most, that it is proper. (MF.) ― -b3- الطَّيْرُ تَنُوحُ [The birds warble plaintively.] (A.)

ناوح بَعْضُهَا بَعْضًا
3 ناوح بَعْضُهَا بَعْضًا ذ One of them was opposite to, or faced, another. Said of mountains, and in like manner of winds. (S, L.)

تنوّح
5 تنوّح ذ It (a thing) moved about, hanging down; it dangled. (S, K.)

الطَّيْرُ تَتَنَاوَحُ
6 الطَّيْرُ تَتَنَاوَحُ ذ [The birds warble plaintively, one to another]. (A.) See an ?? in art. فوح, conj. 6. ― -b2- تناوحتِ الرِّيَاحُ The winds blew violently [as is generally the case when they blow from opposite directions]. (TA.) See an ex. voce سهو. ― -b3- تناوحا They two were opposite, one to the other; they faced each other. (S, K.) You say so of two mountains, and of two winds. (S, L.)

10 اِسْتَنْوَحَ see 1. ― -b2- استناح He (a wolf) howled, (L, K,) and was listened to and followed by other wolves. (L.) ― -b3- He (a man) wept and induced another, or others, to weep: (K:) or he wept so as to induce another, or others, to weep. (L.)

نَوْحٌ
نَوْحٌ ذ : see نَائِحَةٌ.

نَوْحَةٌ
نَوْحَةٌ ذ and ↓ نَيْحَةٌ Strength; force. (L.)

نَيْحَةٌ
نَيْحَةٌ ذ : see نَوْحَةٌ.

نُوَاحٌ
نُوَاحٌ ذ : see نِيَاحَةٌ.

نِيَاحَةٌ
نِيَاحَةٌ ذ (S, Msb, K) and ↓ نُوَاحٌ (Msb) substs. from نَاحَتِ المَرْأَةُ, q. v. [A wailing, or bewailing a dead person].

نُوَّحٌ
نُوَّحٌ ذ : see نَائِحَةٌ.

نَيِّحَةُ رِيحٍ أُخْرَى
نَيِّحَةُ رِيحٍ أُخْرَى ذ A counterwind, or wind which is the opposite, of another wind. (S, A. L.) One that blows transversely with respect to another is called the نَسِيجَة of the latter. (S, L.)

نَوَّاحَةٌ
نَوَّاحَةٌ ذ : see نائِحَةٌ.

النَّوَاحِى
النَّوَاحِى ذ : see نَائِحَةٌ.

نَائِحَةٌ
نَائِحَةٌ ذ [A wailing woman]: (Msb:) pl. نَوَائِحُ and نَائِحَاتٌ: and you also say ↓ نِسَآءٌ نَوْحٌ, and أَنْوَاحٌ, and ↓ نُوَّحٌ: (S, K:) نَوَائِحُ is an epithet applied to women who assemble in a مَنَاحَة: and ↓ مَنَاحَةٌ (also) and ↓ نَوْحٌ signify women who assemble together for the purpose of mourning. (L.) نَوَائِحُ are so called from التَّنَاوُح, signifying “ the being opposite, one to another: ” (S:) [if so, it is app. a tropical term: but accord. to the A, التناوح, as above explained, is tropical]. Also ↓ نَوَّاحَةٌ [A woman who wails much, or frequently; who is in the habit of wailing: a professional wailing woman]. Ex. هِىَ نَوَّاحَةُ بَنِى فُلَانٍ [She is the professional wailing woman of the sons of such a one]. (A.) ― -b2- حَمَامَةٌ نَائِحَةٌ. and ↓ نَوَّاحَةٌ, A pigeon that cooes in a plaintive or wailing manner. (L.) ― -b3- نَوَائِحُ also signifies Standards, or ensigns, opposite one to another, in battle. (L.) ― -b4- Also, Swords. In this sense, it occurs written ↓ النَّوَاحِى, by transposition. (Ks, L.)

مَنَاحَةٌ
مَنَاحَةٌ ذ A place of نَوْح [or wailing for a dead person]: (Msb:) pl. مَنَاحَاتٌ and مَنَاوِحُ. (A, L.) Ex. كُنَّا فِى مَنَاحَةِ فُلَانٍ [We were in the place of wailing of, or for, such a one]. (S, K.) ― -b2- See نَائِحَةٌ.

الرِّيَاحُ المُتَنَاوِحَةُ
الرِّيَاحُ المُتَنَاوِحَةُ ذ The winds called النُّكْبُ: [see نَكْبَآءُ:] so called because they are opposite, one to another: they blow in times of drought, when rains are scanty, and when the air is dry, and the cold severe. (L.)

الغُرَابُ النُّوحِىُّ
الغُرَابُ النُّوحِىُّ ذ [The Noachian crow;] an appel-lation applied in Egypt to the زاغ (or rook). (TA, art. زيغ.)

##### Türkçe

**نَاحَتِ المَرْأَةُ**
1 **نَاحَتِ المَرْأَةُ** ذ, muzâri‘ **تَنُوحُ**, mastar ismi **نَوْحٌ** ve **نِيَاحٌ** (S, K) ve **نُوَاحٌ**, (L, K,) yahut bu basit bir isimdir, (Msb,) ve **نِيَاحَةٌ**, (A, L, K,) yahut bu da basit bir isimdir, (S, Msb, [ve bu sıfatla K’da da zikredilmiştir,]) ve **مَنَاحٌ** (K) ve **مَنَاحَةٌ**, (L,) [Kadın feryat etti]. **نَاحَتْ عَلَى المَيِّتِ**, (Msb,) ve **عَلَى زَوْجِهَا**, ve **نَاحَتْهُ**, (L, K,) dersin; fakat **ناحت عَلَيْهِ** tercih edilir, (TA,) [Ölü için feryat etti, yahut ölüyü ağıtla andı; ve, kocası için]. Ayrıca, **نَاحَ** على الميّت. (A.) **نَاحَ** ve ↓ **استناح** eşanlamlıdır. (L, K.) [S’de bunun mecaz olduğu ima edilir: **نَائِحَة**’ye bak: fakat A’da bunun hakiki olduğu söylenir.] ― -b2- **نَاحَتِ الحَمَامَةُ**, (L,) mastar ismi **نَوْحٌ**, (L, K,) Güvercin (L, K) hüzünlü yahut ağıtlı bir tarzda öttü. (L.) Bazıları bunun mecaz olduğunu söyler; fakat çoğu, bunun hakiki olduğunu (söyler). (MF.) ― -b3- **الطَّيْرُ تَنُوحُ** [Kuşlar hüzünlüce ötüşür.] (A.)

**ناوح بَعْضُهَا بَعْضًا**
3 **ناوح بَعْضُهَا بَعْضًا** ذ Birinin diğerinin karşısında olması, yahut diğerine yüz yüze gelmesi. Dağlar hakkında söylenir; ve aynı şekilde rüzgârlar hakkında. (S, L.)

**تنوّح**
5 **تنوّح** ذ O (bir şey) sarkarak hareket etti; sallandı. (S, K.)

**الطَّيْرُ تَتَنَاوَحُ**
6 **الطَّيْرُ تَتَنَاوَحُ** ذ [Kuşlar birbirlerine hüzünlüce ötüşür]. (A.) **فوح** maddesinde, 6. bâbda bir ??’ye bak. ― -b2- **تناوحتِ الرِّيَاحُ** Rüzgârlar şiddetle esti [genellikle zıt yönlerden estiklerinde olduğu gibi]. (TA.) **سهو** lafzı altında bir örneğe bak. ― -b3- **تناوحا** İkisi, birbirinin karşısında oldu; birbirlerine yüz yüze geldiler. (S, K.) Bunu iki dağ ve iki rüzgâr hakkında söylersin. (S, L.)

10 **اِسْتَنْوَحَ**: 1’e bak. ― -b2- **استناح** O (bir kurt) uludu, (L, K,) ve diğer kurtlar tarafından dinlenildi ve izlenildi. (L.) ― -b3- O (bir adam) ağladı ve bir başkasını, yahut başkalarını, ağlamaya sevk etti: (K:) yahut bir başkasını, yahut başkalarını, ağlatacak şekilde ağladı. (L.)

**نَوْحٌ**
**نَوْحٌ** ذ : **نَائِحَةٌ**’ye bak.

**نَوْحَةٌ**
**نَوْحَةٌ** ذ ve ↓ **نَيْحَةٌ** Kuvvet; güç. (L.)

**نَيْحَةٌ**
**نَيْحَةٌ** ذ : **نَوْحَةٌ**’ye bak.

**نُوَاحٌ**
**نُوَاحٌ** ذ : **نِيَاحَةٌ**’ye bak.

**نِيَاحَةٌ**
**نِيَاحَةٌ** ذ (S, Msb, K) ve ↓ **نُوَاحٌ** (Msb) **نَاحَتِ المَرْأَةُ**’den türemiş isimlerdir, ona bak. [Bir ağıt yakma, yahut bir ölü için ağıt yakma].

**نُوَّحٌ**
**نُوَّحٌ** ذ : **نَائِحَةٌ**’ye bak.

**نَيِّحَةُ رِيحٍ أُخْرَى**
**نَيِّحَةُ رِيحٍ أُخْرَى** ذ Başka bir rüzgârın karşı-rüzgârı, yahut ona zıt olan rüzgâr. (S, A. L.) Bir başkasına göre enlemesine esen olana, ikincisinin **نَسِيجَة**’si denir. (S, L.)

**نَوَّاحَةٌ**
**نَوَّاحَةٌ** ذ : **نائِحَةٌ**’ye bak.

**النَّوَاحِى**
**النَّوَاحِى** ذ : **نَائِحَةٌ**’ye bak.

**نَائِحَةٌ**
**نَائِحَةٌ** ذ [Ağıt yakan kadın]: (Msb:) çoğulu **نَوَائِحُ** ve **نَائِحَاتٌ**: ve ayrıca ↓ **نِسَآءٌ نَوْحٌ**, ve **أَنْوَاحٌ**, ve ↓ **نُوَّحٌ** da dersin: (S, K:) **نَوَائِحُ**, bir **مَنَاحَة** içinde toplanan kadınlara verilen bir sıfattır: ve ↓ **مَنَاحَةٌ** (ayrıca) ve ↓ **نَوْحٌ**, yas tutma maksadıyla birlikte toplanan kadınlar anlamına gelir. (L.) **نَوَائِحُ**, “birbirinin karşısında olma” anlamına gelen **التَّنَاوُح**’tan böyle adlandırılmıştır: (S:) [eğer böyleyse, görünüşe göre mecazî bir terimdir: fakat A’ya göre, yukarıda açıklandığı üzere, **التناوح** mecazdır]. Ayrıca ↓ **نَوَّاحَةٌ** [çok, yahut sık, ağıt yakan; ağıt yakma âdeti olan: meslek edinmiş ağıtçı kadın]. Ör. **هِىَ نَوَّاحَةُ بَنِى فُلَانٍ** [O, falan kimsenin oğullarının meslek edinmiş ağıtçı kadınıdır]. (A.) ― -b2- **حَمَامَةٌ نَائِحَةٌ**. ve ↓ **نَوَّاحَةٌ**, Hüzünlü yahut ağıtlı bir tarzda öten bir güvercin. (L.) ― -b3- **نَوَائِحُ** ayrıca, savaşta birbirinin karşısında bulunan sancaklar, yahut bayraklar, anlamına gelir. (L.) ― -b4- Ayrıca, kılıçlar. Bu anlamda, yer değiştirme ile ↓ **النَّوَاحِى** yazılmış olarak vârid olur. (Ks, L.)

**مَنَاحَةٌ**
**مَنَاحَةٌ** ذ **نَوْح**’un [yahut bir ölü için ağıt yakmanın] yeri: (Msb:) çoğulu **مَنَاحَاتٌ** ve **مَنَاوِحُ**. (A, L.) Ör. **كُنَّا فِى مَنَاحَةِ فُلَانٍ** [Biz falan kimsenin ağıt yerinde, yahut onun için ağıt yerinde idik]. (S, K.) ― -b2- **نَائِحَةٌ**’ye bak.

**الرِّيَاحُ المُتَنَاوِحَةُ**
**الرِّيَاحُ المُتَنَاوِحَةُ** ذ **النُّكْبُ** denilen rüzgârlar: [**نَكْبَآءُ**’ya bak:] birbirlerinin karşısında oldukları için böyle adlandırılmıştır: kuraklık zamanlarında, yağmurlar az olduğunda, hava kuru olduğunda ve soğuk şiddetli olduğunda eserler. (L.)

**الغُرَابُ النُّوحِىُّ**
**الغُرَابُ النُّوحِىُّ** ذ [Nuhî karga;] Mısır’da **زاغ**’a (yahut rook’a) verilen bir addır. (TA, **زيغ** maddesi.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

نَاحَ
نَاحَ ( w )  U ( n. ac. نَوْح 1 ,  مَنَاح [ 17A ] ,  نِيَاح [ 23I ] ,  نِيَاحَة [ 23tI ] ,  نُوَاْح 24 )
a.  [ acc. or 'Ala ], Wailed for, bewailed, lamented over; deplored.

b.  ( n. ac. نَوْح 1 ), Cooed; warbled.

نَاْوَحَ
نَاْوَحَ III ,
a.  Faced, was opposite to.

تَنَوَّحَ
تَنَوَّحَ V ,
a.  Dangled; oscillated.

تَنَاْوَحَ
تَنَاْوَحَ VI ,
a.  Faced each other.

b.  see I (b) .

c.  Blustered, howled.

اِسْتَنْوَحَ
اِسْتَنْوَحَ X ,
a.  Wailed; wept; howled.

b.  Made to weep.

نَوْح
نَوْح [ 1 ],
a.  Wailing, lamentation, mourning, weeping.

b.  Wailing woman.

نَوْحَة
نَوْحَة [ 1t ],
a.  see 1 (a) .

b.  Strength; force.

نُوْح
نُوْح [ 3 ],
a.  Noah.

مَنَاحَة
مَنَاحَة [ 17tA ] , ( pl. reg. &  مَنَاْوِحُ 44 ),
a.  House of mourning; wailingplace.

نَائِح
نَائِح [ 21 ],
a.  Wailing, lamenting; mourner.

نَائِحَة
نَائِحَة [ 21t ] , ( pl. reg. نُوْح 3 ,  نُوَّح 11 ,  أَنْوَاْح 38 ,  نَوَاْوِحُ 41 ),
a.  fem. of نَاْوِح 21 .

b.  Wailing woman.

نِيَاح
نِيَاح [ 23I ],
a.  see 1 (a) .

نِيَاحَة
نِيَاحَة [ 23tI ],
a.  see 1 (a) .

b.  Funeral procession.

نُوَاح
نُوَاح [ 24 ],
a.  see 1 (a) .

نَيِّحَة
نَيِّحَة [ 25tI ],
a.  Counter-wind.

نَوَّاحَة
نَوَّاحَة [ 28t ],
a.  see 21t (b) .

##### Türkçe

**نَاحَ**
**نَاحَ** ( w )  U ( mastar: **نَوْح** 1 ,  **مَنَاح** [ 17A ] ,  **نِيَاح** [ 23I ] ,  **نِيَاحَة** [ 23tI ] ,  **نُوَاْح** 24 )
a.  [ acc. veya 'Ala ], için feryat etti, ağıt yaktı, üzerine yas tuttu; hayıflandı.

b.  ( mastar: **نَوْح** 1 ), gugukladı; ötüşle nağme yaptı.

**نَاْوَحَ**
**نَاْوَحَ** III ,
a.  yüz yüze geldi, karşısında oldu.

**تَنَوَّحَ**
**تَنَوَّحَ** V ,
a.  sarktı; salındı.

**تَنَاْوَحَ**
**تَنَاْوَحَ** VI ,
a.  birbirlerine karşı karşıya geldiler.

b.  I (b)’ye bak.

c.  gürledi, uludu.

**اِسْتَنْوَحَ**
**اِسْتَنْوَحَ** X ,
a.  feryat etti; ağladı; uludu.

b.  ağlattı.

**نَوْح**
**نَوْح** [ 1 ],
a.  feryat, ağıt, yas, ağlama.

b.  ağıtçı kadın.

**نَوْحَة**
**نَوْحَة** [ 1t ],
a.  1 (a)’ya bak.

b.  kuvvet; güç.

**نُوْح**
**نُوْح** [ 3 ],
a.  Nuh.

**مَنَاحَة**
**مَنَاحَة** [ 17tA ] , ( düzenli çoğul: **مَنَاْوِحُ** 44 ),
a.  yas evi; ağıt yeri.

**نَائِح**
**نَائِح** [ 21 ],
a.  feryat eden, ağıt yakan; yas tutan.

**نَائِحَة**
**نَائِحَة** [ 21t ] , ( düzenli çoğul: **نُوْح** 3 ,  **نُوَّح** 11 ,  **أَنْوَاْح** 38 ,  **نَوَاْوِحُ** 41 ),
a.  **نَاْوِح** 21’in müennesi.

b.  ağıtçı kadın.

**نِيَاح**
**نِيَاح** [ 23I ],
a.  1 (a)’ya bak.

**نِيَاحَة**
**نِيَاحَة** [ 23tI ],
a.  1 (a)’ya bak.

b.  cenaze alayı.

**نُوَاح**
**نُوَاح** [ 24 ],
a.  1 (a)’ya bak.

**نَيِّحَة**
**نَيِّحَة** [ 25tI ],
a.  karşı rüzgâr.

**نَوَّاحَة**
**نَوَّاحَة** [ 28t ],
a.  21t (b)’ye bak.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%AD/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

نوح
نَاحَ - يَنُوْحُ - نُوْح
نَاحَ - يَنُوحُ + الكائن + لربه: بكى وأظهر علامات الحزن والكآبة على ذنبه استغفاراً وطاعة ورجاء
نُوْح: على وزن " فُُعْل" من " نَاحَ - يَنُوْحُ ": الكآبة والحزن والبكاء: وهي كذلك اسم النبي المعروف عليه السلام: ويبدو أن لاسمه ارتباط بالحزن والكآبة الطويلة، وأَنَّ نُوحاً لَقبُه لكثرةِ نَوْحِه وبُكَائه علَى ذَنْبه كذا قيل والله أعلم
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الرجوع عن الذنب والمعصية، والندم والتوبة والعودة للطاعة والخضوع لله " وهي:
هَادَ - يَهُوْدُ، تَابَ - يَتُوْبُ، سَرأََلَ - يُسَرْئِلُ، نَاحَ - يَنُوْحُ، سَمْعَلَ -  يُسَمْعِلُ، زَكَرَ - يَزْكَرُ
نوح
اصطفاءنوح	﴿إن الله اصطفى آدم ونوحا وآل إبراهيم وآل عمران على العالمين(33)﴾ آل عمران
أوحى إليه	﴿إنا أوحينا إليك كما أوحينا إلى نوح والنبيين من بعده وأوحينا إلى إبراهيم وإسماعيل وإسحاق ويعقوب والأسباط وعيسى وأيوب ويونس وهارون وسليمان وآتينا داوود زبورا(163)﴾ النساء ﴿وأوحي إلى نوح أنه لن يؤمن من قومك إلا من قد آمن فلا تبتئس بما كانوا يفعلون(36)﴾ هود
هداية نوح	﴿ووهبنا له إسحاق ويعقوب كلا هدينا ونوحا هدينا من قبل ومن ذريته داوود وسليمان وأيوب ويوسف وموسى وهارون وكذلك نجزي المحسنين(84)﴾ الأنعام
وصى نوح	﴿شرع لكم من الدين ما وصى به نوحا والذي أوحينا إليك وما وصينا به إبراهيم وموسى وعيسى أن أقيموا الدين ولا تتفرقوا فيه كبر على المشركين ما تدعوهم إليه الله يجتبي إليه من يشاء ويهدي إليه من ينيب(13)﴾ الشورى
أخذ ميثاق	﴿وإذ أخذنا من النبيين ميثاقهم ومنك ومن نوح وإبراهيم وموسى وعيسى ابن مريم وأخذنا منهم ميثاقا غليظا(7)﴾ الأحزاب
سلام على نوح	﴿ولقد نادانا نوح فلنعم المجيبون(75)ونجيناه وأهله من الكرب العظيم(76)وجعلنا ذريته هم الباقين(77)وتركنا عليه في الآخرين(78)سلام على نوح في العالمين(79)إنا كذلك نجزي المحسنين(80) إنه من عبادنا المؤمنين(81)ثم أغرقنا الآخرين(82)وإن من شيعته لإبراهيم(83)إذ جاء ربه بقلب سليم(84)﴾ إبراهيم
قوم نوح :
إرسال نوح إلى قومه: وهنا دليل على إرسال نوح
وقومه هم أخوته على الأغلب وعائلاتهم لأن كل الناس أصولهم واحدة
وقد تكون كلمة المرسلين ليست تفخيم لنوح  وإنما قد تكون إشارة إلى إرسال أكثر من رسول
أرسل الله نوح إلى قومه  ﴿ولقد أرسلنا نوحا وإبراهيم وجعلنا في ذريتهما النبوة والكتاب فمنهم مهتد وكثير منهم فاسقون(26)﴾ الحديد ﴿كذبت قوم نوح المرسلين(105) إذ قال لهم أخوهم نوح ألا تتقون(106) إني لكم رسول أمين(107)فاتقوا الله وأطيعوني(108)وما أسألكم عليه من أجر إن أجري إلا على رب العالمين(109)فاتقوا الله وأطيعوني (110)﴾ الشعراء
وبدأ بتبليغ الرسالة والدعوة إلى عبادة الله	﴿لقد أرسلنا نوحا إلى قومه فقال ياقوم اعبدوا الله ما لكم من إله غيره إني أخاف عليكم عذاب يوم عظيم(59)﴾ الأعراف ﴿ولقد أرسلنا نوحا إلى قومه فقال ياقوم اعبدوا الله ما لكم من إله غيره أفلا تتقون(23)﴾ المؤمنون
وأنذرهم  بعذاب يوم القيامة	﴿ولقد أرسلنا نوحا إلى قومه إني لكم نذير مبين(25) أن لا تعبدوا إلا الله إني أخاف عليكم عذاب يوم أليم(26)﴾ هود ﴿إنا أرسلنا نوحا إلى قومه أن أنذر قومك من قبل أن يأتيهم عذاب أليم(1) قال ياقوم إني لكم نذير مبين(2)أن اعبدوا الله واتقوه وأطيعوني(3)يغفر لكم من ذنوبكم ويؤخركم إلى أجل مسمى إن أجل الله إذا جاء لا يؤخر لو كنتم تعلمون(4)﴾ نوح
بقاء نوح في قومه تسعمائة وخمسين عاماً وهذا دليل أن نوح قد عاش أكثر من هذه المدة وإنما هذه تعني فقط المدة التي بقيها في قومه	﴿ولقد أرسلنا نوحا إلى قومه فلبث فيهم ألف سنة إلا خمسين عاما فأخذهم الطوفان وهم ظالمون(14)﴾ العنكبوت ﴿واتل عليهم نبأ نوح إذ قال لقومه ياقوم إن كان كبر عليكم مقامي وتذكيري بآيات الله فعلى الله توكلت فأجمعوا أمركم وشركاءكم ثم لا يكن أمركم عليكم غمة ثم اقضوا إلي ولا تنظروني(71)﴾ يونس
تكذيب نوح من قبل قومه  والرسل الأخرين
فما كان من قومه إلا أن كذبوه﴿كذبت قبلهم قوم نوح فكذبوا عبدنا وقالوا مجنون وازدجر(9)﴾ القمر
 	﴿وإن يكذبوك فقد كذبت قبلهم قوم نوح وعاد وثمود(42)﴾ الحج ﴿كذبت قبلهم قوم نوح وأصحاب الرس وثمود(12)﴾ ق
 	﴿كذبت قبلهم قوم نوح وعاد وفرعون ذو الأوتاد(12)﴾ ص ﴿كذبت قبلهم قوم نوح والأحزاب من بعدهم وهمت كل أمة برسولهم ليأخذوه وجادلوا بالباطل ليدحضوا به الحق فأخذتهم فكيف كان عقاب(5)﴾ غافر
 	﴿وقوم نوح لما كذبوا الرسل أغرقناهم وجعلناهم للناس آية وأعتدنا للظالمين عذابا أليما(37)﴾ الفرقان ﴿كذبت قوم نوح المرسلين(105) إذ قال لهم أخوهم نوح ألا تتقون(106)﴾ الشعراء } الشعراء
أحد وجوه التكذيب لرسل الذين جاؤوا بالبينات أن ردوا أيديهم في أفواههم	﴿ألم يأتكم نبأ الذين من قبلكم قوم نوح وعاد وثمود والذين من بعدهم لا يعلمهم إلا الله جاءتهم رسلهم بالبينات فردوا أيديهم في أفواههم وقالوا إنا كفرنا بما أرسلتم به وإنا لفي شك مما تدعوننا إليه مريب(9)﴾ إبراهيم ﴿ألم يأتهم نبأ الذين من قبلهم قوم نوح وعاد وثمود وقوم إبراهيم وأصحاب مدين والمؤتفكات أتتهم رسلهم بالبينات فما كان الله ليظلمهم ولكن كانوا أنفسهم يظلمون(70)﴾ التوبة
قالوا يا نوح :
وطلبوا منه أن يكف عن جدالهم ودعوتهم﴿قالوا لئن لم تنته يانوح لتكونن من المرجومين(116)﴾ الشعراء ﴿قالوا يانوح قد جادلتنا فأكثرت جدالنا فأتنا بما تعدنا إن كنت من الصادقين(32)﴾ هود

أوحى الله إليه أن لن يؤمن من قومك إلا من آمن﴿وأوحي إلى نوح أنه لن يؤمن من قومك إلا من قد آمن فلا تبتئس بما كانوا يفعلون(36)﴾ هود
نداء نوح :
وهنا نادى نوح ربه
نداء نوح ودعواته  ونجاته من القوم الظالمين وغرق قومه ومهعم ابنه :
قال نوح مناديا ربه ( قال نوح - أقوال نوح )﴿قال نوح رب إنهم عصوني واتبعوا من لم يزده ماله وولده إلا خسارا(21)﴾ نوح ﴿وقال نوح رب لا تذر على الأرض من الكافرين ديارا(26)﴾ نوح ﴿ونادى نوح ربه فقال رب إن ابني من أهلي وإن وعدك الحق وأنت أحكم الحاكمين(45)﴾ هود ﴿ذ قال لهم أخوهم نوح ألا تتقون(106)﴾ الشعراء
نادى نوح ربه -- فنجاه وأهله	﴿ولقد نادانا نوح فلنعم المجيبون(75) ونجيناه وأهله من الكرب العظيم(76)﴾ الصافات ﴿ونوحا إذ نادى من قبل فاستجبنا له فنجيناه وأهله من الكرب العظيم(76)﴾ الأنبياء
نادى نوح ربه - داعيا بنجاة ابنه نادى نوح ابنه	﴿ونادى نوح ربه فقال رب إن ابني من أهلي وإن وعدك الحق وأنت أحكم الحاكمين(45)﴾ هود ﴿وهي تجري بهم في موج كالجبال ونادى نوح ابنه وكان في معزل يابني اركب معنا ولا تكن مع الكافرين(42)﴾ هود
قال الله لنوح - نداء الله لنوح	﴿ونادى نوح ربه فقال رب إن ابني من أهلي وإن وعدك الحق وأنت أحكم الحاكمين(45)﴾ هود ﴿قال يانوح إنه ليس من أهلك إنه عمل غير صالح فلا تسألني ما ليس لك به علم إني أعظك أن تكون من الجاهلين(46)﴾ هود ﴿قيل يانوح اهبط بسلام منا وبركات عليك وعلى أمم ممن معك وأمم سنمتعهم ثم يمسهم منا عذاب أليم(48)﴾ هود
سلام منا على نوح
- هبوط نوح ونجاته﴿قيل يانوح اهبط بسلام منا وبركات عليك وعلى أمم ممن معك وأمم سنمتعهم ثم يمسهم منا عذاب أليم(48)﴾ هود ﴿ولقد نادانا نوح فلنعم المجيبون(75)ونجيناه وأهله من الكرب العظيم(76)وجعلنا ذريته هم الباقين(77)وتركنا عليه في الآخرين(78)سلام على نوح في العالمين(79)إنا كذلك نجزي المحسنين(80) إنه من عبادنا المؤمنين(81)ثم أغرقنا الآخرين(82)وإن من شيعته لإبراهيم(83)إذ جاء ربه بقلب سليم(84)﴾ الصافات
ما أصاب قوم نوح نتيجة الظلم والفسق والطغيان
قوم نوح﴿وقوم نوح من قبل إنهم كانوا قوما فاسقين(46)﴾ الذاريات ﴿وقوم نوح من قبل إنهم كانوا هم أظلم وأطغى(52)﴾ النجم
ما أصاب قوم نوح نتيجة التكذيب وأقوام الرسل الأخرين	﴿وياقوم لا يجرمنكم شقاقي أن يصيبكم مثل ما أصاب قوم نوح أو قوم هود أو قوم صالح وما قوم لوط منكم ببعيد(89)﴾ هود ﴿مثل دأب قوم نوح وعاد وثمود والذين من بعدهم وما الله يريد ظلما للعباد(31)﴾ غافر
من بعد نوح	﴿وكم أهلكنا من القرون من بعد نوح وكفى بربك بذنوب عباده خبيرا بصيرا(17)﴾ الإسراء ﴿ألم يأتكم نبأ الذين من قبلكم قوم نوح وعاد وثمود والذين من بعدهم لا يعلمهم إلا الله جاءتهم رسلهم بالبينات فردوا أيديهم في أفواههم وقالوا إنا كفرنا بما أرسلتم به وإنا لفي شك مما تدعوننا إليه مريب(9)﴾ إبراهيم
هود من بعد قوم نوح	﴿أوعجبتم أن جاءكم ذكر من ربكم على رجل منكم لينذركم واذكروا إذ جعلكم خلفاء من بعد قوم نوح وزادكم في الخلق بسطة فاذكروا آلاء الله لعلكم تفلحون(69)﴾ الأعراف
وقوم نوح هم أخوته وعوائلهم لأن أصولهم واحدة من آدم
نوح أخو قومه ( أخوة نوح ( قومه )﴿كذبت قوم نوح المرسلين(105) إذ قال لهم أخوهم نوح ألا تتقون(106) إني لكم رسول أمين(107)فاتقوا الله وأطيعوني(108)وما أسألكم عليه من أجر إن أجري إلا على رب العالمين(109)فاتقوا الله وأطيعوني (110)﴾ الشعراء
ابن نوح
ابن نوح﴿وهي تجري بهم في موج كالجبال ونادى نوح ابنه وكان في معزل يابني اركب معنا ولا تكن مع الكافرين(42)﴾ هود ﴿ونادى نوح ربه فقال رب إن ابني من أهلي وإن وعدك الحق وأنت أحكم الحاكمين(45)﴾ هود
أمرأة نوح
أمرأة نوح﴿ضرب الله مثلا للذين كفروا امرأة نوح وامرأة لوط كانتا تحت عبدين من عبادنا صالحين فخانتاهما فلم يغنيا عنهما من الله شيئا وقيل ادخلا النار مع الداخلين(10)﴾ التحريم
ذرية من حملنا مع نوح	﴿ذرية من حملنا مع نوح إنه كان عبدا شكورا(3)﴾ الإسراء ﴿أولئك الذين أنعم الله عليهم من النبيين من ذرية آدم وممن حملنا مع نوح ومن ذرية إبراهيم وإسرائيل وممن هدينا واجتبينا إذا تتلى عليهم آيات الرحمان خروا سجدا وبكيا(58)﴾ مريم
شيعة نوح	﴿ولقد نادانا نوح فلنعم المجيبون(75)ونجيناه وأهله من الكرب العظيم(76)وجعلنا ذريته هم الباقين(77)وتركنا عليه في الآخرين(78)سلام على نوح في العالمين(79)إنا كذلك نجزي المحسنين(80) إنه من عبادنا المؤمنين(81)ثم أغرقنا الآخرين(82)وإن من شيعته لإبراهيم(83)إذ جاء ربه بقلب سليم(84)﴾ الصافات
مختار الصحاح
● [نوح] ن و ح: التَّنَاوُح التقابُل ومنه سُميت النَّوَائحُ لتقابُلهن و نَاحَتِ المرأة من باب قال و نِيَاحاً أيضا بالكسر والاسم النِّيَاحَةُ ونساء نَوْحٌ بوزن لوح و أَنْوَاحٌ بوزن أَلواح و نُوَّحٌ بوزن سُكر و نَوَائِحُ و نَائِحاتٌ كله بمعنى واحد وتقول كُنَّا في مَنَاحَةِ فلان بالفتح و نُوحٌ ينصرف مع العُجمة والتعريف وكذا كل اسم على ثلاثة أَحرف أَوسطه ساكن كلُوط لأن خِفته عادلت أحد الثقلين
الراغب
نوح
- نوح اسم نبي، والنوح: مصدر ناح أي: صاح بعويل، يقال: ناحت الحمامة نوحا وأصل النوح: اجتماع النساء في المناحة، وهو من التناوح. أي: التقابل، يقال: جبلان يتناوحان، وريحان يتناوحان، وهذه الريح نيحة تلك. أي: مقابلتها، والنوائح: النساء، والمنوح: المجلس.
ملخص السان
1.     النَّوْحُ: مصدر ناحَ يَنُوحُ نَوْحاً.ويقال: نائحة ذات نِياحة.ونَوَّاحةٌ ذات مَناحةٍ. والمَناحةُ: الاسم ويجمع على المَناحاتِ  والمَناوِح.والنوائحُ: اسم يقع على النساء يجتمعن في مَناحة ويجمع على الأَنْواحِ؛والنَّوْحُ: النساء يجتمعن  للحُزْن؛
2.     واسْتَناحَ الرجلُ كناحَ. واستناحَ الرجلُ:بَكَى حتى اسْتَبْكَى غيره؛
3.     والتَّناوُحُ: التَّقابُلُ؛ ومنه تَناوُحُ  الجبلين وتناوُحُ الرياح،
4.    ونُوحٌ: اسم  نبي معروف ينصرف مع العُجْمَةِ والتعريف،
5.    والتَّناوُحُ: التَّقابُلُ؛ ومنه تَناوُحُ  الجبلين وتناوُحُ الرياح، ومنه سميت النساء النوائحُ نَوائِحَ، لأَن بعضهن  يقابل بعضاً إِذا نُحْنَ، وكذلك الرياح إِذا تقابلت في المَهَبِّ لأَن بعضها يُناوِحُ بعضاً ويُناسِجُ،
6.    وتَنَوَّحَ الشيءُ تَنَوُّحاً إِذا تحرّك وهو مُتَدَلٍّ.
لسان العرب
● - نوح: النَّوْحُ: مصدر ناحَ يَنُوحُ نَوْحاً.ويقال: نائحة ذات نِياحة.  ونَوَّاحةٌ ذات مَناحةٍ. والمَناحةُ: الاسم ويجمع على المَناحاتِ  والمَناوِح.  والنوائحُ: اسم يقع على النساء يجتمعن في مَناحة ويجمع على الأَنْواحِ؛  قال لبيد:  قُوما تَنُوحانِ مع الأَنْواحِ  ونساء نَوْحٌ وأَنْواحٌ ونُوَّحٌ ونَوائح ونائحاتٌ؛ ويقال: كنا في  مَناحةِ فلان. وناحَتِ المرأَة تَنُوحُ نَوْحاً ونُواحاً ونِياحاً ونِياحةً  ومَناحةً وناحَتْه وناحتْ عليه. والمَناحةُ والنَّوْحُ: النساء يجتمعن  للحُزْن؛ قال أَبو ذؤيب:  فهنّ عُكُوفٌ كَنَوْحِ الكَريـ  ـمِ، قد شَفَّ أَكبادَهنَّ الهَوَى  وقوله أَنشده ثعلب:  أَلا هَلَكَ امرُؤٌ، قامت عليه،  بجَنْبِ عُنَيْزَةَ، البَقَرُ الهُجودُ  سَمِعْنَ بموتِه، فظَهَرْنَ نَوْحاً  قِياماً، ما يَحِلُّ لهنَّ عُودُ  صير البقر نَوْحاً على الاستعارة، وجمعُ النَّوْحِ أَنواح؛ قال لبيد:  كأَنَّ مُصَفَّحاتٍ في ذَراه،  وأَنْواحاً عليهنَّ المَآلِي  ونَوْحُ الحمامة: ما تُبْدِيه من سَجْعِها على شكل النَّوْحِ، والفعل  كالفعل؛ قال أَبو ذؤيب:  فواللهِ لا أَلْقَى ابنَ عَمٍّ كأَنه  نُشَيْبَةُ، ما دامَ الحَمامُ يَنُوحُ  (* قوله «نشيبة» هكذا في الأصل.)  وحمامة نائحة ونَوَّاحة. واسْتَناحَ الرجلُ كناحَ. واستناحَ الرجلُ:  بَكَى حتى اسْتَبْكَى غيره؛ وقول أَوس:  وما أَنا ممن يَسْتَنِيحُ بشَجْوِه،  يُمَدُّ له غَرْبا جَزُورٍ وجَدْوَلِ  معناه: لست أَرضى أَن أُدْفَعَ عن حقي وأُمنع حتى أُحْوجَ إِلى أَن  أَشكو فأَستعينَ بغيري، وقد فسر على المعنى الأَوّل، وهو أَن يكون يستنيح  بمعنى يَنُوحُ. واستناحَ الذئبُ: عَوَى فأَدْنَتْ له الذئابُ؛ أَنشد ابن  الأَعرابي:  مُقْلِقَة للمُسْتَنِيح العَسَّاس  يعني الذئب الذي لا يستقرّ. والتَّناوُحُ: التَّقابُلُ؛ ومنه تَناوُحُ  الجبلين وتناوُحُ الرياح، ومنه سميت النساء النوائحُ نَوائِحَ، لأَن بعضهن  يقابل بعضاً إِذا نُحْنَ، وكذلك الرياح إِذا تقابلت في المَهَبِّ لأَن  بعضها يُناوِحُ بعضاً ويُناسِجُ، فكَّل ريح استطالت أَثَراً فهبتْ عليه  ريحٌ طُولاً فهي نَيِّحَتُه، فإِن اعترضته فهي نَسِيجَته؛ وقال الكسائي في  قول الشاعر:  لقد صَبَرَتْ حَنيفةُ صَبْرَ قَوْمٍ  كِرامٍ، تحت أَظْلالِ النَّواحِي  أَراد النوائح فقلب وعَنَى بها الرايات المتقابلةَ في الحروب، وقيل: عنى  بها السيوفَ؛ والرياح إِذا اشتدَّ هُبوبها يقال: تناوَحَتْ؛ وقال لبيد  يمدح قومه:  ويُكَلِّلُونَ، إِذا الرياحُ تَناوَحتْ،  خُلُجاً تُمَدُّ شوارِعاً أَيتامُها  والرياح النُّكْبُ في الشتاء: هي المُتناوِحة، وذلك أَنها لا تَهُبُّ من  جهة واحدة، ولكنها تَهُبُّ من جهات مختلفة، سميت مُتناوِحةً لمقابلة  بعضها بعضاً، وذلك في السَّنة وقلة الأَنْديَةِ ويُبْس الهواء وشدة البرد.  ويقال: هما جبلان يَتَناوَحانِ وشجرتانِ تَتَناوَحانِ إِذا كانتا  متقابلتين؛ وأَنشد:  كأَنك سَكْرانٌ يَميلُ برأْسِه  مُجاجةُ زِقٍّ، شَرْبُها مُتناوِحُ  أَي يقابل بعضهم بعضاً عند شُرْبها.  والنَّوْحَةُ: القوة، وهي النَّيْحة أَيضاً.  وتَنَوَّحَ الشيءُ تَنَوُّحاً إِذا تحرّك وهو مُتَدَلٍّ. ونُوحٌ: اسم  نبي معروف ينصرف مع العُجْمَةِ والتعريف، وكذلك كل اسم على ثلاثة أَحرف  أَوسطه ساكن مثل لُوطٍ لأَن خفته عادلت أَحد الثقلين. وفي حديث ابن سَلام:  لقد قلتَ القولَ العظيم يوم القيامة في الخليفة من بعد نوح؛ قال ابن  الأَثير: قيل أَراد بنوح عمر، رضي الله عنه، وذلك لأَن النبي، صلى الله عليه  وسلم، استشار أَبا بكر وعمر، رضي الله عنهما، في أَسارى بدر فأَشار عليه  أَبو بكر، رضي الله عنه، بالمَنِّ عليهم، وأَشار عليه عمر، رضي الله عنه،  بقتلهم، فأَبل النبي، صلى الله عليه وسلم، على أَبي بكر، رضي الله عنه،  وقال: إِن إِبراهيم كان أَلْيَنَ في الله من الدُّهْنِ اللَّيِّنِ  (* قوله  «من الدهن اللين» كذا بالأصل والذي في النهاية من الدهن باللبن.)،  وأَقبل على عمر، رضي الله عنه، وقال: إِن نوحاً كان أَشدَّ في الله من  الحَجَر؛ فشبه أَبا بكر بإِبراهيم حين قال: فمن تَبِعَني فإِنه مني ومن عَصاني  فإِنك غفور رحيم، وشبه عمر، رضي الله عنه، بنوح حين قال: ربِّ لا تَذَرْ  على الأَرض من الكافرين دَيَّاراً؛ وأَراد ابن سلام أَن عثمان، رضي الله  عنه، خليفة عمر الذي شُبه بنوح، وأَراد بيوم القيامة يوم الجمعة لأَن ذلك  القول كان فيه. وعن كعب: أَنه رأَى رجلاً يظلم رجلاً يوم الجمعة، فقال:  ويحك تظلم رجلاً يوم القيامة، والقيامة تقوم يوم الجمعة؟ وقيل: أَراد أَن  هذا القول جزاؤه عظيم يوم القيامة.
مقاييس اللغة:
(نوح) النون والواو والحاء أصلٌ يدلُّ على مقابَلة الشّيء للشيء. منه تناوَحَ الجَبَلان، إذا تقابَلاَ، وتناوحت الرِّيحانِ: تقابلتا في المَهبّ. وهذه الرِّيح نَيِّحةٌ لتلك، أي مقابِلتُها. ومنه النَّوح والمنَاحة، لتقابُلِ النِّساء عند البُكاء.
القاموس المحيط:
التَّناوُحُ التَّقابُلُ. وناحَتِ المرأةُ زَوْجَها، وعليه نَوْحاً ونُواحاً، بالضم، ونِياحاً ونِياحةً ومَناحاً، والاسمُ النِّياحَةُ، ونِساءٌ نَوْحٌ وأنْواحٌ ونُوَّحٌ ونَوائِحُ ونائِحاتٌ، وكُنَّا في مَناحَةِ فُلانٍ.
واسْتَنَاحَ: ناحَ، والذِّئْبُ: عوى، والرَّجُلُ: بَكى واسْتَبْكَى غيرَه. ونَوْحُ الحَمامَةِ: سَجْعُها. والخَطيبانِ إسحاقُ بنُ محمدٍ النَّوْحِيُّ، وإسماعيلُ بنُ محمدٍ النَّوْحِيُّ: مُحَدِّثانِ. وتَنَوَّحَ الشيءُ: تَحَرَّكَ وهو مُتَدَلٍّ. ونُوحٌ: أعْجَمِيٌّ مُنْصَرِفٌ لِخِفَّتِه. وكبَقَّمٍ: قبيلةٌ في نَواحِي حَجْرٍ. والنَّوائِحُ: ع.
تاج العروس:
نوح
التَّنَاوُح : التَّقابُل ومنه تَنَاوُحُ الجَبلَين وتناوُحُ الرِّياحِ . وهذا مجازٌ وسيأْتي . ومن المجاز أَيضاً : ناحَتِ المَرْأَةُ زَوْجَهَا إِشارة إِلى تَعديتِه بنفْسه وهو مرجوحٌ وناحَتْ عَلَيْه وهو الرّاجِح تَنُوح نَوْحاً بالفتح ونُوَاحاً بالضَمّ لمكان الصَّوت ونِيَاحاً ونِيَاحةً بكسرهما ومَنَاحاً بالفتح مصدرٌ ميميّ ومَنَاحةً . زادَه ابن منظور والاسمُ النِّيَاحَةُ بالكسر . ونِسَاءٌ نَوْحٌ وأَنْوَاحٌ كصَحْب وأَصحاب ونُوَّحٌ بضمّ فتشديد ونَوَائِحُ وهما أَقْيَسُ الجموعِ ونائِحاتٌ . جمْع سَلامة . ويقال : نائحةٌ ذاتُ نِيَاحة ونَوَّاحَةٌ ذاتُ مَناحَةٍ . وكُنّا في منَاحةِ فُلانٍ . المَنَاحة الاسمُ ويُجمَع على المنَاحَات والمَنَاوِحِ . والنَّوائحُ اسمٌ يقعُ على النِّسَاءِ يَجتمعْن في مَنَاحةٍ ويُجمَع على الأَنواح . والمَنَاحَة والنَّوْح : النِّساءُ يجتمعْن للحُزْن . قال أَبو ذُؤَيب :
فهُنّ عُكوفٌ كنَوْحِ الكَري ... مِ قد شَفَّ أَكبادَهنَّ الهَوِيُّ وجعلَ الزَّمخشريّ وغيرُه النّوائِحَ مَجازاً مأْخُوذاً من التّناوُحِ بمعنى التقابُل لأَنّ بعضهنّ يُقابِل بعضاً إِذا نُحْنَ . واسْتَنَاحَ : ناح فالسين والتاءُ للتأْكيد كاسْتجاب . واسْتنَاحَ الذِّئبُ : عَوَى فأَدْنَتْ له الذِّئابُ أَنشد ابنُ الأَعرابيّ :
" مُقْلِقَة للمُسْتَنِيحِ العَسَّاسْ يَعنِي الذّئبَ الّذي لا يَستَقِرّ . واستناحَ الرّجُلُ : بَكَى واسْتَبْكَى غَيْرَه . وقول أَوسٍ :
وما أَنا ممَّنْ يَستَنِيحُ بشَجْوِهِ ... يُمَدُّ له غَرْبَا جَزُورٍ وجَدْوَلُ معناهُ : لستُ أَرضَى أَن أُدفعَ عن حقّي وأُمنَع حَتّى أُحْوَجَ إِلى أَن أَشْكوَ فأَستعين بغَيري . وقد فُسِّرَ على المعنى الأَوّل وهو أَن يكون يَستَنِيح بمعنى يَنوح . ونَوْحُ الحَمَامَةِ : ما تُبْدِيه مِن سَجْعِهَا على شَكْل النَّوْح والفِعْل كالفِعل صَوَّبَ جماعةٌ أَنّه مَجاز والأَكثر أَنّه إِطلاقٌ حَقيقيّ قاله شيخنا . قال أَبو ذؤيب :
فواللّهِ لا أَلقَى ابنَ عَمٍّ كأَنّه ... نُشَيبةُ ما دامَ الحَمامُ يَنوحُ
وحَمامةٌ نائحةٌ ونَوَّاحةُ . والخَطيبانِ أَبو إِبراهيمَ إِسحاقُ ابنُ محّمد النَّوْحيّ النَّسفيّ وإِسماعيلُ ابن محمَّد بن محمد بن نُوح بن زيد بن نُعمان النَّوْحِيّ محدِّثان والصّواب أَنَّهما منسوبانِ إِلى جَدِّهما نُوحٍ . وتَنَوَّح الشّيْءُ تَنَوُّحاً إِذا تحَرَّكَ وهو مُتدَلٍّ ونُوحٌ بالضّمّ اسم نبيّ أَعجميّ ومنهم من قال اسمه عبد الشّكور أَو عبد الغفَار وأَنَّ نُوحاً لَقبُه لكثرةِ نَوْحِه وبُكَائه علَى ذَنْبه كذا قيل . مُنْصَرِفٌ مع العجمة والتعريف لِخفَّتِهِ أَي بسكون وسطِه . وكذلك كلُّ اسمٍ على ثلاثة أَحرُف أَوسطُه ساكن مثل لُوط لأَنّ خِفَّته عادلَت أَحدَ الثِّقلينِ . قال شيخنا : وهذا ما لم يُنقَل فيصير علَماً على امرأَة فإِنّه حينئذ يُمنع من الصَّرف لاجتماعِ ثلاثِ عِلل كما قيَّد به جماعةٌ من المحقّقين . ونَوَّحٌ كبقَّمٍ : قَبِيلةٌ في نواحِي حَجْرٍ بفتح فسكون . والنَّوائح : ع ومما يستدرك عليه : تَنَاوَحَت الرِّياحُ إِذا اشتَدَّ هُبوبُها . قال لبيدٌ يمدَح قومه :
ويُكَلِّلُون إِذَا الرِّياحُ تنَاوحَتْ ... خُلُجاً تُمَدُّ شَوَارِعاً أَيْتامُها والرِّياح إِذا تقابلَتْ في المهَبِّ تَنَاوَحَت لأَنّ بَعضَها يُنَاوِحُ بعضاً ويُناسِج فكلُّ رِيحٍ استطالَتْ أَثراً فهبَّتْ عليه رِيحٌ طُولاً فهي نَيِّحَتُه فإِن اعترضَتْه فهي نَسِيجَتُه . والرِّياحُ المتناوِحةُ هي النُّكْب وذلك أَنّها لا تَهُبُّ من جِهةٍ واحدةٍ ولكنّها تَهُبُّ من جِهات مختلِفةٍ سُمِّيَتْ لمقابلَةِ بعْضِها بعضاً وذلك في السَّنَةِ وقلَّةَ الأَندِيَة ويُبْس الهواء وشِدَّة البرْدِ . والنَّوْحَةُ والنَّيْحَةُ : القُوّة . والنَّوائح : الرّايَات المتقابِلةُ في الحُروب والسُّيوفُ وبِهما عنَى الشاعر :
لقد صَبَرَتْ حَنيفةُ صَبْرَ قَوْمٍ ... كِرَامٍ تَحْتَ أَظلالِ النَّواحِي أَراد النَّوائحَ قاله الكسائيّ

_Türkçe çeviri henüz yok_
