# نور (ن-و-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%88%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Ateş demektir

- Harfler: ن - و - ر
- Kur'an'da: 194 geçiş · 174 ayet · 36 sîga
- 12 sözlük

## Sîgalar (36)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [النَّارِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%8E%D9%91%D8%A7%D8%B1%D9%90.md) | الْفَعَلِ | Ateş | 70 | 68 | [2:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/2:39.md) |
| [النَّارُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%8E%D9%91%D8%A7%D8%B1%D9%8F.md) | الْفَعَلُ | Ateş | 21 | 21 | [2:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/2:80.md) |
| [نَارًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8E%D8%A7%D8%B1%D9%8B%D8%A7.md) | فَعَلًا | Ateş | 19 | 17 | [2:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/2:17.md) |
| [النَّارَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%8E%D9%91%D8%A7%D8%B1%D9%8E.md) | الْفَعَلَ | Ateş | 11 | 11 | [2:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/2:24.md) |
| [نُورًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8F%D9%88%D8%B1%D9%8B%D8%A7.md) | فُعُلًا | Aydınlık | 9 | 9 | [4:174](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/4:174.md) |
| [النُّورِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%8F%D9%91%D9%88%D8%B1%D9%90.md) | الْفُعُلِ | Aydınlık | 8 | 7 | [2:257](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/2:257.md) |
| [نَارٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8E%D8%A7%D8%B1%D9%8D.md) | فَعَلٍ | Ateş | 5 | 5 | [7:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/7:12.md) |
| [نَارِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8E%D8%A7%D8%B1%D9%90.md) | فَعَلِ | Ateş | 5 | 5 | [9:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/9:35.md) |
| [نَارٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8E%D8%A7%D8%B1%D9%8C.md) | فَعَلٌ | Ateş | 4 | 4 | [2:266](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/2:266.md) |
| [نَارَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8E%D8%A7%D8%B1%D9%8E.md) | فَعَلَ | Ateş | 3 | 3 | [9:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/9:63.md) |
| [نَارُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8E%D8%A7%D8%B1%D9%8F.md) | فَعَلُ | Ateş | 3 | 3 | [9:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/9:81.md) |
| [نُورٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8F%D9%88%D8%B1%D9%8D.md) | فُعُلٍ | Aydınlık | 3 | 3 | [24:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/24:35.md) |
| [الْمُنِيرِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%90.md) | الْفُعِيلِ | Aydınlatan | 2 | 2 | [3:184](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/3:184.md) |
| [فَالنَّارُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%8E%D9%91%D8%A7%D8%B1%D9%8F.md) | فَالْفَعَلُ | Öyleyse ateş | 2 | 2 | [11:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/11:17.md) |
| [مُنِيرًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%8B%D8%A7.md) | مُفْعِلًا | Aydınlatan | 2 | 2 | [25:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/25:61.md) |
| [مُنِيرٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%8D.md) | مُفْعِلٍ | Aydınlatan | 2 | 2 | [22:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/22:8.md) |
| [نُورٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8F%D9%88%D8%B1%D9%8C.md) | فُعُلٌ | Aydınlık | 2 | 2 | [5:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/5:15.md) |
| [نُورَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8F%D9%88%D8%B1%D9%8E.md) | فُعُلَ | Aydınlık | 2 | 2 | [9:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/9:32.md) |
| [نُورُهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8F%D9%88%D8%B1%D9%8F%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فُعُلُهُمْ | Onların aydınlığı | 2 | 2 | [57:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/57:12.md) |
| [نُورِهِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8F%D9%88%D8%B1%D9%90%D9%87%D9%90.md) | فُعُلِهِ | Onun aydınlığı | 2 | 2 | [24:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/24:35.md) |
| [وَنُورٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D9%86%D9%8F%D9%88%D8%B1%D9%8C.md) | وَفُعُلٌ | Ve aydınlık | 2 | 2 | [5:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/5:44.md) |
| [النُّورَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%8F%D9%91%D9%88%D8%B1%D9%8E.md) | الْفُعُلَ | Aydınlık | 1 | 1 | [7:157](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/7:157.md) |
| [النُّورُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%8F%D9%91%D9%88%D8%B1%D9%8F.md) | الْفُعُلُ | Aydınlık | 1 | 1 | [35:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/35:20.md) |
| [بِنُورِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D8%A8%D9%90%D9%86%D9%8F%D9%88%D8%B1%D9%90.md) | بِفُعُلِ | Aydınlık yarmımıyla | 1 | 1 | [39:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/39:69.md) |
| [بِنُورِهِمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D8%A8%D9%90%D9%86%D9%8F%D9%88%D8%B1%D9%90%D9%87%D9%90%D9%85%D9%92.md) | بِفُعُلِهِمْ | Onların aydınlığı | 1 | 1 | [2:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/2:17.md) |
| [لِنُورِهِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%84%D9%90%D9%86%D9%8F%D9%88%D8%B1%D9%90%D9%87%D9%90.md) | لِفُعُلِهِ | Onun aydınlığı | 1 | 1 | [24:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/24:35.md) |
| [نُورَنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8F%D9%88%D8%B1%D9%8E%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | فُعُلَنَا | Aydınlığımız | 1 | 1 | [66:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/66:8.md) |
| [نُورَهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8F%D9%88%D8%B1%D9%8E%D9%87%D9%8F.md) | فُعُلَهُ | Onun aydınlığı | 1 | 1 | [9:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/9:32.md) |
| [نُورُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8F%D9%88%D8%B1%D9%8F.md) | فُعُلُ | Aydınlık | 1 | 1 | [24:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/24:35.md) |
| [نُورِكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%86%D9%8F%D9%88%D8%B1%D9%90%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فُعُلِكُمْ | Aydınlığınız | 1 | 1 | [57:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/57:13.md) |
| [وَالنَّارُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%8E%D9%91%D8%A7%D8%B1%D9%8F.md) | وَالْفَعَلُ | Ve ateş | 1 | 1 | [47:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/47:12.md) |
| [وَالنُّورَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%8F%D9%91%D9%88%D8%B1%D9%8E.md) | وَالْفُعُلَ | Ve aydınlık | 1 | 1 | [6:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/6:1.md) |
| [وَالنُّورُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%8F%D9%91%D9%88%D8%B1%D9%8F.md) | وَالْفُعُلُ | Ve aydınlık | 1 | 1 | [13:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/13:16.md) |
| [وَالنُّورِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%8F%D9%91%D9%88%D8%B1%D9%90.md) | وَالْفُعُلِ | Ve aydınlık | 1 | 1 | [64:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/64:8.md) |
| [وَنُورُهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D9%86%D9%8F%D9%88%D8%B1%D9%8F%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | وَفُعُلُهُمْ | Ve onların aydınlığı | 1 | 1 | [57:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/57:19.md) |
| [يَانَارُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%A7%D9%86%D9%8E%D8%A7%D8%B1%D9%8F.md) | يَافَعَلُ | Ey ateş | 1 | 1 | [21:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/21:69.md) |

## Mücavir kökler — 208 mücavir (520 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [خلد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D8%AF.md) — 23 ortak ayet · G² 71 · Huld : Parçalanmayan sert kaya demektir
2. [وقد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%AF.md) — 10 ortak ayet · G² 66 · Onun yakıtı
3. [صحب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AD%D8%A8.md) — 21 ortak ayet · G² 59 · Sahafe sahifa üzerine yazı yazılmış veya şekil çizilmiş…
4. [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) — 44 ortak ayet · G² 54 · Hufre, çukur demektir
5. [ظلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md) — 28 ortak ayet · G² 34 · Zalimler
6. [صلي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D9%8A.md) — 9 ortak ayet · G² 33 · Ona yaslanırlar
7. [طفأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D8%A3.md) — 3 ortak ayet · G² 22 · TFV Tafve(tı ile) kaynayan tencerede taşan köpük demektir
8. [قبس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D8%B3.md) — 3 ortak ayet · G² 22 · Meşale, ateş demektir
9. [أوي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%88%D9%8A.md) — 8 ortak ayet · G² 21 · Eveye kuş yuvası demektir
10. [يوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%88%D9%85.md) — 28 ortak ayet · G² 17 · “Yemm” durgun akan su demektir
11. [سرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%AC.md) — 3 ortak ayet · G² 17 · Kandil demektir
12. [جنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D9%86.md) — 17 ortak ayet · G² 17 · Bahçe demektir
13. [جهم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D9%85.md) — 10 ortak ayet · G² 16 · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir
14. [تحت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA.md) — 8 ortak ayet · G² 16 · Ayağın alt tarafı demektir
15. [عذب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D8%A8.md) — 23 ortak ayet · G² 16 · Su yosunudur
16. [حمي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 15 · Pişiren
17. [صير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1.md) — 6 ortak ayet · G² 15 · Dönüşüm yeri
18. [شفو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 14 · Kenar
19. [وجه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D9%87.md) — 9 ortak ayet · G² 14 · Yüz demektir
20. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 75 ortak ayet · G² 13 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
21. [ضوأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D8%A3.md) — 3 ortak ayet · G² 13 · Aydınlattı
22. [ذوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%88%D9%82.md) — 8 ortak ayet · G² 13 · Sevik (Sin) özel bir un çorbasıdır
23. [ثوي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%88%D9%8A.md) — 4 ortak ayet · G² 13 · Saye develerin ahırı demektir
24. [متع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AA%D8%B9.md) — 8 ortak ayet · G² 12 · Mut’a, üzerine ev eşyasını konduğu yüksekçe yer; sonra…
25. [مكث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%83%D8%AB.md) — 3 ortak ayet · G² 12 · Oturup bekleyen adam demektir
26. [خرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%AC.md) — 13 ortak ayet · G² 12 · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır
27. [بأس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%A3%D8%B3.md) — 8 ortak ayet · G² 11 · Bes besese dağınık taşlar demektir
28. [مسس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D8%B3.md) — 7 ortak ayet · G² 11 · Ona dokundu
29. [دخل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AE%D9%84.md) — 10 ortak ayet · G² 10 · Dahl: Kuytu yer demektir
30. [جعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B9%D9%84.md) — 19 ortak ayet · G² 10 · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
31. [أنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D8%B3.md) — 19 ortak ayet · G² 10 · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir
32. [نصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B5%D8%B1.md) — 11 ortak ayet · G² 10 · Bereketli yağmurla sulanmış toprak demektir
33. [زبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%A8%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · “Zebra”, derisi çizgili yaban eşeğidir
34. [عدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D8%AF.md) — 6 ortak ayet · G² 9 · İdad toplayıcılık zamanında meyve toplayanların aşiret…
35. [لعن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B9%D9%86.md) — 5 ortak ayet · G² 9 · Dışlama
36. [غلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%84%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 8 · Ğille, İç gömlek demektir
37. [بطن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B7%D9%86.md) — 4 ortak ayet · G² 8 · Batın karın demektir
38. [قطر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B7%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Maden eriyiğidir
39. [نقذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%82%D8%B0.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · “Enkaz” kirpi, “nakize” ise zırh demektir
40. [بين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D9%86.md) — 23 ortak ayet · G² 8 · Beyn topraktaki yarık demektir
41. [كتب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D8%A8.md) — 16 ortak ayet · G² 7 · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir
42. [أهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%87%D9%84.md) — 9 ortak ayet · G² 7 · Hilal yeni ay demektir
43. [ندد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AF%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Öbek öbek develer demektir
44. [حبط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%B7.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Habte suyu kurumuş kuyu demektir
45. [جري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D9%8A.md) — 6 ortak ayet · G² 7 · Cariye yelkenli sandal demektir
46. [مثل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AB%D9%84.md) — 10 ortak ayet · G² 6 · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir
47. [تور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%88%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · Tevr suyu dökmek için kullanılan kapdır
48. [بطل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B7%D9%84.md) — 4 ortak ayet · G² 6 · Batn ve zehr sırt ve karın (daha çok hayvanlar için)…
49. [كره](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B1%D9%87.md) — 4 ortak ayet · G² 6 · Hoşlanmadı
50. [تمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%85%D9%85.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · Çiçeklenmiş ağaç demektir
51. [حدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AF%D8%AF.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · Hadid demir demektir
52. [حمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%85.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · Hümem kömür demektir
53. [حرق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Yanık demektir
54. [ثمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%85%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Meyve demektir
55. [شري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Satın aldılar
56. [خزي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B2%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Hizy (hı, ze) : Dikenli çalı demektir
57. [كود](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D8%AF.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Neredeyse o
58. [نهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%87%D8%B1.md) — 7 ortak ayet · G² 5 · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…
59. [درك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D9%83.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Ona yetişir
60. [سحب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AD%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Fışkıran sudur

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%88%D8%B1/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | نور |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | İlletli (ecvef-i vâvî) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [ضوء](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D8%A3.md), [صبح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D8%AD.md), [شعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B9%D9%84.md) |
| Zıt Kök | [ظلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Titreşerek parıldayan ışık, yakıcı alev ve hareketli ışıma |
| Çekirdek Özet 2 | Karanlığı gideren hidayet, apaçık kılan vahiy ve yakıcı arındırma ateşi |
| Çekirdek Özet 3 | Hakikatin görünür kılınması, cehalet örtüsünün yırtılması ve bâtılın tasfiyesi |
| Kritik Hata Riski | Nûr ile nâr arasındaki kök birliğini kopararak nûru salt pasif bir ışıltı, nârı ise anlamsız bir ceza aracına indirgemek |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| نو | Kımıldama, yerinden kalkma, salınma ve dalgalı hareket ([نوس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B3.md), [نوء](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%A3.md), [نوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%A8.md)) | ر | Titreşim ve kımıldanışın başa, zirveye ve görünür alana taşınarak ışıma, alevlenme ve görünür kılıcı parıltıya dönüşmesi |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ن | filiz, yılan, balık; süreklilik, çoğalma, canlılık | Çekirdeğin içten dışa doğru akıcı ve sürekli biçimde canlanıp yayılması |
| و | çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | Enerjinin ve hareketin kaynaktan hedefe kesintisiz biçimde bağlanması |
| ر | insan başı; baş, ilk, üst | Belirişin zirveye çıkması, görünürlüğün tepe noktasına ulaşması ve idrak |
| نور | Süreklilikle canlanan ve hedefe bağlanan enerjinin zirvede görünürlük ve aydınlığa dönüşmesi; karanlığı yararak yayılan parıltı hareketi |  |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Ateşin alevlenip parlaması, gecenin karanlığında yolu açan ışıltı, ağacın çiçek açması ve ürkekçe kıpırdanıp kaçınma |
| Cahiliye şiiri kullanımı | İmruülkays'ın uzaktaki sevgilisinin yaktığı ateşi gözetlemesini anlattığı beytinde geçer: تنوَّرتُها من أذرعات وأهلُها / بيثربَ أدنى دارِها نظرٌ عالِي |
| Erken Arapça kullanım | Çöl yolcularının geceleyin yol bulması için yüksek yerlere dikilen işaret ateşleri, fecrin sökmesi ve sabahın aydınlanması |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Dīvānu İmrîi’l-Qays.

### Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde نور kökü, Proto-Sami *nūr- / *nahr- (parlamak, aydınlatmak, yanmak) çekirdeğine dayanır. Bu kök, Akadcada nūru(m) (ışık, lamba, tanrısal aydınlatıcı tecelli), İbranicede nēr (çıra, kandil, lamba) ve nīr (ışık saçmak), Ârâmîce ve Süryânîcede nūhrā (aydınlık, ışık, ateş) formlarıyla tam bir fonetik ve semantik süreklilik gösterir. Bütün Sami dillerinde ışık ile ateş kavramsal olarak aynı kaynaktan neşet eder. Arapçada bu kök bir yandan görünür kılan mutedil aydınlığı (نور), diğer yandan yakıcı ve arındırıcı ateşi ([نار](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A7%D8%B1.md)), ayrıca ağacın dışa vurup açılan çiçeğini (نور) kuşatarak maddî ve soyut anlam katmanlarını korumuştur.

Güven: Kesin

Kaynak: Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Chicago Assyrian Dictionary.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | نور ve [نار](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A7%D8%B1.md) türevleri | Ateşin hararet ve hareketinden ışığın görünür kılıcı aydınlığına geçiş | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Akadca nūru, İbranice nēr, Süryanice nūhrā | Bütün ana Sami kollarında kandil, ateş ve ışıma anlamında ortak miras | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik katman | Mısır hiyerogliflerinde ve Berberi dillerinde ışık ve parlama ile ilişkili kökler | Muhtemel |

Kaynak: David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, HALOT.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| نور | Anlamlı | Işık, aydınlık, ateş, çiçek | Titreşerek parıldama, aydınlatma ve görünür kılma | Kur'an'da 194 kez geçer; hedef kök |
| [نرو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B1%D9%88.md) | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir |
| [ونر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%86%D8%B1.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir |
| [ورن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B1%D9%86.md) | Anlamlı | Bir tür kertenkele, şişkinlik | Çöl kertenkelesi ve etteki kabarma | Kur'an'da geçmez; hedef kökle anlam bağı yoktur |
| [رنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%86%D9%88.md) | Anlamlı | Sürekli bakmak, göz dikmek | Bir şeye hayranlıkla veya kesintisiz nazar etme | Kur'an'da geçmez; bakışın ışığa yönelmesiyle dolaylı bağ taşır |
| [رون](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D9%86.md) | Anlamlı | Şiddet, galebe çalma, örtme | Savaşın ve zorluğun şiddetlenmesi | Kur'an'da geçmez; ateşin ve ışığın şiddetiyle kavramsal paralellik taşır |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| نور | Merkez | Aydınlık, ışık, alev | Kendisi görünür olup başkasını da görünür kılan berrak aydınlık | Maddî ve manevî karanlığı gideren kuşatıcı aydınlatma ilkesi |
| [ضوء](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D8%A3.md) | Komşu | Güçlü ışık, parıltı | [ضوء](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D8%A3.md) zatî, yakıcı ve doğrudan olan ışığı ifade eder; نور daha latif ve yayılan ışıktır | Güneş ziya ile, ay ise nur ile nitelenir |
| [صبح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D8%AD.md) | Komşu | Fecir aydınlığı | [صبح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D8%AD.md) geceden gündüze geçiş anındaki ilk aydınlanmaya özgüdür | Zamanla kayıtlı bir beliriş taşır |
| [شعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B9%D9%84.md) | Komşu | Ateşin parlaması | [شعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B9%D9%84.md) alevin tutuşup yayılmasına odaklanır; nûrdaki bizzat aydınlatma neticesini öncelemez | Ateşin yakıcı ve kabarık parıltısıdır |
| [ظلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md) | Zıt | Karanlık, örtme, haksızlık | Varlığın görünmez kılınması, ışıksızlık ve şeylerin yerinden edilmesi | نور varlığı aşikâr ederken, [ظلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md) onu örter ve karanlıkta bırakır |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | نور | Aydınlık, ışık, ateş | Hem fiziksel ışıma hem bilişsel ve ahlâkî hidayet | Kesin |
| Latince | lux, lumen, ignis | Işık, aydınlanma, ateş | Lux ışık kaynağını, lumen yayılan ışığı, ignis ise nâr boyutunu karşılar | Güçlü |
| İngilizce | light, illumination, fire | Işık, aydınlatma, ateş | Light fiziksel aydınlığı, illumination zihinsel ve ruhsal kavrayışı karşılar | Kesin |
| Almanca | Licht, Erleuchtung, Feuer | Işık, aydınlanma, ateş | Licht algılanan ışığı, Erleuchtung idrak ve vukuftaki derinleşmeyi verir | Kesin |
| Fransızca | lumière, clarté, feu | Işık, berraklık, ateş | Lumière aydınlığı, clarté ise zihinsel açıklığı ve nûrun zâhir kılıcılığını verir | Kesin |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Robert.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| نَار / النَّار | Maddî ve uhrevî yakıcı ateş, cehennem | İnkârcıların cezalandırılması ve arındırma bağlamı (Bakara [2:24](https://lisan.digital/tr/ayet/2:24.md), Âl-i İmrân [3:10](https://lisan.digital/tr/ayet/3:10.md), Tahrîm [66:6](https://lisan.digital/tr/ayet/66:6.md)) |
| النُّور / نُور | İlahî hidayet, iman ve şirk karanlığından çıkış | İmanın kalpteki aydınlatıcı rehberliği (Bakara [2:257](https://lisan.digital/tr/ayet/2:257.md), Mâide [5:16](https://lisan.digital/tr/ayet/5:16.md), Zümer [39:22](https://lisan.digital/tr/ayet/39:22.md)) |
| نُورًا / نُور | Vahiy, peygamber ve indirilen kutsal kitaplar | Tevrat, İncil ve Kur'an'ın yolu aydınlatması (Nisâ [4:174](https://lisan.digital/tr/ayet/4:174.md), Mâide [5:44](https://lisan.digital/tr/ayet/5:44.md), Şûrâ [42:52](https://lisan.digital/tr/ayet/42:52.md)) |
| نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ | Varlığı varedici, zâhir kılıcı ve hidayet edici ilahî tecelli | Metafizik varoluş ve aydınlanma bağlamı (Nûr [24:35](https://lisan.digital/tr/ayet/24:35.md)) |
| نُورُهُمْ | Âhirette müminlerin önlerinde ve sağlarında parıldayan kurtuluş ışığı | Mahşer günü yol bulma ve mükâfat bağlamı (Hadîd [57:12](https://lisan.digital/tr/ayet/57:12.md), Tahrîm [66:8](https://lisan.digital/tr/ayet/66:8.md)) |
| نُورًا | Ayın yansıtıcı, latif ve mutedil aydınlığı | Kozmolojik düzen ve gök cisimlerinin tanzimi (Yûnus [10:5](https://lisan.digital/tr/ayet/10:5.md), Nûh [71:16](https://lisan.digital/tr/ayet/71:16.md)) |
| سِرَاجًا مُنِيرًا | Hz. Peygamber'in tebliğindeki aydınlatıcı rehberlik | Peygamberlik misyonu ve beşeriyeti karanlıktan çıkarma (Ahzâb [33:46](https://lisan.digital/tr/ayet/33:46.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Allah'ın "en-Nûr" ismi ve sıfatı; rü'yetullah | Allah'ın zatının nûr olup olmadığı, teşbihten tenzihe geçiş ve nûrun hidayet olarak yorumu | Maddî ışıktan tenzîhî tecelliye ve varoluşsal aydınlığa geçiş |
| Fıkıh | Tenvîr vakti (sabah namazı) ve ateşin zararlarının tazmini | Sabah namazında isfâr ve tenvîrin fazileti; kontrolsüz ateşin yol açtığı hasarlar | İbadet vakitlerinin tespiti ve maddî ateşin mesuliyet sınırları |
| Tefsir | Nûr Ayeti ([24:35](https://lisan.digital/tr/ayet/24:35.md)) ve nûr-zulümât karşıtlığı | Nûrun akıl, fıtrat, iman, peygamber veya bizzat vahiy olarak anlaşılması | Somut ışıktan bilişsel, ahlâkî ve varoluşsal kurtuluşa evrilme |
| Hadis | Müminin feraseti, abdest organlarının nurlanması | Mahşerde abdest azalarının parlaması ve kalpteki basiretin nûr ile tasviri | İmanın ve amelin metafizik bir ışıltı olarak somutlaşması |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İman ve vahiy nizamı | Hidayet ve basiret | Karanlığı giderip hakikati görünür kılmak | Nûr, insanın varoluşsal istikametini belirleyen ilahî yol göstericidir | Kesin |
| İlmi | Epistemoloji ve usul | Burhan ve apaçıklık | Şüpheyi ve zannı bertaraf edip delili zâhir kılmak | Bilgi bizâtihi açık olup bilinmeyeni açığa çıkaran bir nûrdur | Kesin |
| Siyasi | Hukuk ve kamusal düzen | Adalet ve şeffaflık | Zulmü, keyfiyeti ve gizli vesayet odaklarını tasfiye etmek | Hukukun aydınlığı gizli fesadı ve keyfî tahakkümü engeller | Güçlü |
| İktisadi | Piyasa ve mübadele ahlâkı | Beyan ve aldatmasızlık | Garar, hile ve belirsizlik karanlığını yok etmek | Alışverişte açıklık güven doğurur, sömürü karanlığını giderir | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Elektromanyetik ışıma ve enformasyon aktarımı | Işık dalga-parçacık tabiatıyla evrende bilgi taşır; enerji yayılımı karanlığı dağıtırken çevreyi uyarır ve görünür kılar. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Epistemik aydınlanma ve rasyonel şeffaflık | Bireyin ve toplumun dogmatik kapalılıktan, cehaletten ve belirsizlikten aklî netlik ve açıklık yoluyla kurtulması. | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Nûru yalnızca duygusal, pasif bir "iç huzur" veya soyut bir hisse indirgemek; kökün nâr (ateş) boyutundaki dönüştürücü ve yakıcı eylemi unutmak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök, maddî ışıktan kozmik düzene, aklî basiretten peygamberî davete ve bâtılı yakıp kül eden ilahî adalete kadar uzanan çok katmanlı bir nizamı kurar. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Hakikatin pasif bir kabullenişten ibaret olduğu sanılır; nûrun karanlıkla çatışan, cehaleti yakan ve hayatı inşa eden dinamik gücü kavranamaz. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın temel varoluşsal metaforu olan zulumât (karanlıklar) ile nûr (aydınlık) karşıtlığının merkezinde yer alır. Vahiy, akıl ve peygamberlik bu kökle tanımlanır. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İmandan küfre geçişi anlatan uyarılarda (Bakara [2:257](https://lisan.digital/tr/ayet/2:257.md)), vahyin fonksiyonunu bildiren hitaplarda (Mâide [5:15](https://lisan.digital/tr/ayet/5:15.md)-16, Şûrâ [42:52](https://lisan.digital/tr/ayet/42:52.md)) ve metafizik hakikati açıklayan Nûr suresi 35. ayetinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Vahyin insan aklını körleştirdiği zannını çürütür; ilahî mesajın aklı ikame eden değil, aklın görmesini ve kavramasını sağlayan yegâne aydınlatıcı olduğunu ortaya koyar. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Titreşerek yayılan parıltı, karanlığı yaran ışık ve yakıcı alevin hareketi.
- Soyut anlam: Zihni ve kalbi cehalet, şüphe ve fesat karanlığından kurtaran ilahî hidayet ve basiret.
- Sistematik karşılık: Belirsizlik ve örtülülük durumunu şeffaflık ve hakikate dönüştüren aydınlatıcı operatör.
- LaTeX modeli: $$N(Z) = V \iff \lim_{N \to \infty} Z = \emptyset$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $Z$ cehalet, inkâr ve belirsizliği temsil eden karanlığı (zulumât), $N$ aydınlatıcı ilkeyi (nûr/vahiy/akıl), $V$ ise açığa çıkmış hakikati ve görünürlüğü (vuzûh) simgeler. Formül, nûr operatörünün karanlığa nüfuz etmesiyle hakikatin zâhir olduğunu; nûrun kemâle ermesiyle karanlığın sıfırlandığını sembolize eder.

## Geçtiği ayetler (174 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%88%D8%B1/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/2:17.md) — نَارًا · بِنُورِهِمْ

مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ نَارًا فَلَمَّا أَضَاءَتْ مَا حَوْلَهُ ذَهَبَ اللَّهُ بِنُورِهِمْ وَتَرَكَهُمْ فِي ظُلُمَاتٍ لَا يُبْصِرُونَ

Meal (IK): Onların misali; ateş yakan kimsenin misali gibidir ki, ateş çevresindekileri aydınlatınca, Allah onların ışığını giderdi. Karanlıkların içerisinde görmez halde bırakıverdi.

### [Bakara 2:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/2:24.md) — النَّارَ

فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَلَنْ تَفْعَلُوا فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ

Meal (IK): Fakat yapamazsınız-ki yapamayacaksınız-o halde yakıtı insanlarla taşlar olan ateşten sakının. O kafirler için hazırlanmıştır.

### [Bakara 2:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/2:39.md) — النَّارِ

وَالَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا أُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Meal (IK): Küfredenler, ayetlerimizi yalanlamış olanlar, işte onlar cehennemliklerdir. Ve onlar ateşte temelli kalıcıdırlar.

### [Bakara 2:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/2:80.md) — النَّارُ

وَقَالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّامًا مَعْدُودَةً قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِنْدَ اللَّهِ عَهْدًا فَلَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ عَهْدَهُ أَمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Sayılı günlerden başka asla bize ateş dokunmayacaktır dediler. Deki: Siz Allah katından bir söz mü aldınız? Öyleyse Allah asla sözünden caymaz. Yoksa Allah’a karşı bilmediğiniz bir şey mi söylüyorsunuz.

### [Bakara 2:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/2:81.md) — النَّارِ

بَلَى مَنْ كَسَبَ سَيِّئَةً وَأَحَاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ فَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Meal (IK): Hayır, kötülük yapıp da günahı kendisini kuşatan kimseler, işte onlar cehennemliklerdir. Onlar orada temelli kalıcıdırlar.

### [Bakara 2:126](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/2:126.md) — النَّارِ

وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّ اجْعَلْ هَذَا بَلَدًا آمِنًا وَارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَرَاتِ مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ قَالَ وَمَنْ كَفَرَ فَأُمَتِّعُهُ قَلِيلًا ثُمَّ أَضْطَرُّهُ إِلَى عَذَابِ النَّارِ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Hani, İbrahim demişti ki: Rabbım burasını emniyetli bir şehir yap. Ve halkından Allah’a, ahiret gününe iman etmiş olanları mahsullerle rızıklandır Allah da: Kafir olanı kısa bir zaman için geçindiririm. Sonra onu cehennem azabına zorlarım. Bu ne kötü bir sonuçtur, buyurmuştu.

### [Bakara 2:167](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/2:167.md) — النَّارِ

وَقَالَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا لَوْ أَنَّ لَنَا كَرَّةً فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ كَمَا تَبَرَّءُوا مِنَّا كَذَلِكَ يُرِيهِمُ اللَّهُ أَعْمَالَهُمْ حَسَرَاتٍ عَلَيْهِمْ وَمَا هُمْ بِخَارِجِينَ مِنَ النَّارِ

Meal (IK): Uyanlar dediler ki: Bizim için dönüş olsaydı da bizden uzaklaştıkları gibi, biz de onlardan uzaklaşsaydık. Böylece onların bütün yaptıklarını Allah hasretler halinde kendilerine gösterecektir ve onlar ateşten çıkacak değildirler.

### [Bakara 2:174](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/2:174.md) — النَّارَ

إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ الْكِتَابِ وَيَشْتَرُونَ بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَئِكَ مَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ إِلَّا النَّارَ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Meal (IK): Allah’ın indirdiği kitabtan birşey gizleyip de, onu az bir pahaya satanlar; işte onlar karınlarına ateşten başka bir şey yemezler. Kıyamet günü Allah onlarla konuşmaz. Onları temize de çıkarmaz. Ve onlar için acıklı bir azab vardır.

### [Bakara 2:175](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/2:175.md) — النَّارِ

أُولَئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الضَّلَالَةَ بِالْهُدَى وَالْعَذَابَ بِالْمَغْفِرَةِ فَمَا أَصْبَرَهُمْ عَلَى النَّارِ

Meal (IK): Onlar, hidayet karşılığında dalaleti, mağfiret karşılığında azabı satın almışlardır. Onlar, ateşe karşı ne de sabırlıdırlar.

### [Bakara 2:201](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/2:201.md) — النَّارِ

وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

Meal (IK): Kimi de; Ey Rabbımız, bize dünyada iyilik ver, ahirette de iyilik ver ve bizi ateş azabından koru, der.

### [Bakara 2:217](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/2:217.md) — النَّارِ

يَسْأَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيهِ قُلْ قِتَالٌ فِيهِ كَبِيرٌ وَصَدٌّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَكُفْرٌ بِهِ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِخْرَاجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّى يَرُدُّوكُمْ عَنْ دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا وَمَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Meal (IK): Sana haram aydan ve onda savaştan soruyorlar. De ki: O ayda savaşmak; büyük bir günahtır. Fakat insanları Allah yolundan alıkoymak ve O’nu inkar etmek, Mescid-i Haram’a gitmelerine engel olmak, onun ehlini oradan çıkarmak Allah katında daha büyük günahtır. Fitne, katilden de beterdir. Kafirlerin güçleri yetse, sizi dininizden döndürünceye kadar sizinle savaşa devam ederler. Sizden her kim dininden dönerde kafir olarak ölürse; onların yaptığı ameller dünyada da, ahirette de boşa gitmiştir. Ve onlar, cehennem ehlidirler. Orada temelli kalacaklardır.

### [Bakara 2:221](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/2:221.md) — النَّارِ

وَلَا تَنْكِحُوا الْمُشْرِكَاتِ حَتَّى يُؤْمِنَّ وَلَأَمَةٌ مُؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكَةٍ وَلَوْ أَعْجَبَتْكُمْ وَلَا تُنْكِحُوا الْمُشْرِكِينَ حَتَّى يُؤْمِنُوا وَلَعَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكٍ وَلَوْ أَعْجَبَكُمْ أُولَئِكَ يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ وَاللَّهُ يَدْعُو إِلَى الْجَنَّةِ وَالْمَغْفِرَةِ بِإِذْنِهِ وَيُبَيِّنُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ

Meal (IK): İman edinceye kadar putperest kadınları nikahlamayın. İman eden bir cariye puta tapan bir kadındano hoşunuza gitse dedaha iyidir. İman edinceye kadar onları puta tapan erkeklerle de nikah ettirmeyin. İman eden bir köle, -hoşunuza gitse deputa tapan erkekten daha iyidir. Onlar sizi cehenneme çağırırlar. Allah ise cennete ve mağfirete çağırır ve öğüt alsınlar diye insanlara ayetlerini açıkça bildirir.

### [Bakara 2:257](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/2:257.md) — النُّورِ · النَّارِ

اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِيَاؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُمَاتِ أُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Meal (IK): Allah, inananların dostudur. Onları karanlıktan aydınlığa çıkarır. Küfredenlerin dostları ise Tağut’tur. Onları aydınlıktan karanlıklara çıkarırlar. İşte onlar ateş yaranıdır. Onlar orada temelli kalacaklardır.

### [Bakara 2:266](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/2:266.md) — نَارٌ

أَيَوَدُّ أَحَدُكُمْ أَنْ تَكُونَ لَهُ جَنَّةٌ مِنْ نَخِيلٍ وَأَعْنَابٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ لَهُ فِيهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ وَأَصَابَهُ الْكِبَرُ وَلَهُ ذُرِّيَّةٌ ضُعَفَاءُ فَأَصَابَهَا إِعْصَارٌ فِيهِ نَارٌ فَاحْتَرَقَتْ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ

Meal (IK): Biriniz ister mi ki; hurmalardan ve üzümlerden bir bahçesi olsun, altından ırmaklar aksın, içinde her çeşit meyve bulunsun da; kendisi ihtiyarlamış, çocukları da güçsüz kalmışken; bahçesi ateşli bir kasırga ile yanıversin. Düşünesiniz diye Allah, size ayetlerini böyle açıklar.

### [Bakara 2:275](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/2:275.md) — النَّارِ

الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبَا لَا يَقُومُونَ إِلَّا كَمَا يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطَانُ مِنَ الْمَسِّ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا إِنَّمَا الْبَيْعُ مِثْلُ الرِّبَا وَأَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَا فَمَنْ جَاءَهُ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّهِ فَانْتَهَى فَلَهُ مَا سَلَفَ وَأَمْرُهُ إِلَى اللَّهِ وَمَنْ عَادَ فَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Meal (IK): Faiz yiyenler ancak, şeytan çarpan kimsenin kalktığı gibi kalkarlar. Bu, onların: Zaten alış-veriş faiz gibidir, demelerinden dolayıdır. Halbuki Allah, alış-verişi helal, faizi haram kılmıştır. Kime Rabbından bir öğüt gelir de faizcilikten vazgeçerse, geçmiş olanlar kendisine ve hakkındaki hüküm Allah’a aittir. Kim de dönerse, onlar cehennem yaranıdırlar, orada temelli kalacaklardır.

### [Ali İmran 3:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/3:10.md) — النَّارِ

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا وَأُولَئِكَ هُمْ وَقُودُ النَّارِ

Meal (IK): Doğrusu küfredenlerin; malları ve çocukları Allah’a karşı onlara bir şey sağlamaz. Ve onlar ateşin yakıtıdırlar.

### [Ali İmran 3:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/3:16.md) — النَّارِ

الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا إِنَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

Meal (IK): Onlar ki: Ey Rabbımız; biz gerçekten iman ettik, artık günahlarımızı bize bağışla ve o ateş azabından bizleri koru diyenler,

### [Ali İmran 3:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/3:24.md) — النَّارُ

ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّامًا مَعْدُودَاتٍ وَغَرَّهُمْ فِي دِينِهِمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ

Meal (IK): Bu, onların: Sayılı günlerden başka bize, asla ateş dokunmayacak, demeleri yüzündendir. Ve uydurageldikleri şeyler, dinlerinde kendilerini aldatmıştır.

### [Ali İmran 3:103](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/3:103.md) — النَّارِ

وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا وَكُنْتُمْ عَلَى شَفَا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ

Meal (IK): Topluca Allah’ın ipine sarılın, ayrılmayın. Ve Allah’ın üzerindeki nimetini hatırlayın. Hani, siz; düşman idiniz de O, kalblerinizin arasını uzlaştırdı da, O’nun nimeti sayesinde kardeş oldunuz. Siz; bir ateş uçurumunun tam kenarında iken, sizi oradan doğru yola eresiniz diye kurtardı. Alah ayetlerini size işte böylece açıklar.

### [Ali İmran 3:116](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/3:116.md) — النَّارِ

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Meal (IK): Küfredenlerin malları ve çocukları Allah’a karşı kendilerine hiçbir fayda sağlamayacaktır. Onlar cehennem yaranıdırlar, orada ebediyyen kalacaklardır.

### [Ali İmran 3:131](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/3:131.md) — النَّارَ

وَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ

Meal (IK): Kafirler için hazırlanmış olan ateşten sakının.

### [Ali İmran 3:151](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/3:151.md) — النَّارُ

سَنُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ بِمَا أَشْرَكُوا بِاللَّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطَانًا وَمَأْوَاهُمُ النَّارُ وَبِئْسَ مَثْوَى الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Hakkında hiçbir delil indirilmediği şeyi Allah’a eş tuttuklarından dolayı küfredenlerin kalblerine korku salacağız. Onların varacağı yer, ateştir. Ne kötüdür o zalimlerin varacağı yer.

### [Ali İmran 3:183](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/3:183.md) — النَّارُ

الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ عَهِدَ إِلَيْنَا أَلَّا نُؤْمِنَ لِرَسُولٍ حَتَّى يَأْتِيَنَا بِقُرْبَانٍ تَأْكُلُهُ النَّارُ قُلْ قَدْ جَاءَكُمْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِي بِالْبَيِّنَاتِ وَبِالَّذِي قُلْتُمْ فَلِمَ قَتَلْتُمُوهُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

Meal (IK): Doğrusu, ateşin yiyeyceği bir kurban getirmedikçe; hiçbir peygambere inanmamamız için Allah, bize and verdi, diyenlere; benden önce nice peygamberler size apaçık delillerle ve dediğiniz şeylerle geldi. Doğru söylüyorsanız niçin onları öldürdünüz? de.

### [Ali İmran 3:184](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/3:184.md) — الْمُنِيرِ

فَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقَدْ كُذِّبَ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ جَاءُوا بِالْبَيِّنَاتِ وَالزُّبُرِ وَالْكِتَابِ الْمُنِيرِ

Meal (IK): Seni yalanladılarsa senden önce açık mucizeler, sahifeler ve nurlu kitabı getirenler de yalanlanmıştı.

### [Ali İmran 3:185](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/3:185.md) — النَّارِ

كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَأُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ

Meal (IK): Her nefis, ölümü tadacaktır. Kıyamet günü ecirleriniz size eksiksiz verilecektir. O vakit, kim ateşten uzaklaştırılır, cennete sokulursa; artık o, kurtulmuştur. Zaten dünya hayatı, aldatıcı geçimlikten başka bir şey değildir.

### [Ali İmran 3:191](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/3:191.md) — النَّارِ

الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَى جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذَا بَاطِلًا سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

Meal (IK): Onlar ki; ayakta, oturarak ve yanları üstü yatarken Allah’ı anarlar, göklerin ve yerin yaratılışını düşünürler. Rabbımız; Sen bunları boşuna yaratmadın. Sen pak ve münezzehsin. Bizi, o ateş azabından koru.

### [Ali İmran 3:192](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/3:192.md) — النَّارَ

رَبَّنَا إِنَّكَ مَنْ تُدْخِلِ النَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصَارٍ

Meal (IK): Rabbımız; Sen, kimi ateşe sokarsan; şüphesiz onu perişan edersin. Zalimlerin hiç yardımcıları yoktur.

### [Nisa 4:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/4:10.md) — نَارًا

إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا إِنَّمَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ نَارًا وَسَيَصْلَوْنَ سَعِيرًا

Meal (IK): Yetimlerin mallarını zulmen yiyenler; karınlarına sadece ateş doldurmuş olurlar. Zaten onlar çılgın bir ateşe gireceklerdir.

### [Nisa 4:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/4:14.md) — نَارًا

وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ نَارًا خَالِدًا فِيهَا وَلَهُ عَذَابٌ مُهِينٌ

Meal (IK): Kim de Allah’a ve O’nun elçisine isyan eder de hududu aşarsa, onu da içinde temelli kalmak üzere ateşe sokar. Hor ve hakir edici bir azab vardır onun için.

### [Nisa 4:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/4:30.md) — نَارًا

وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ عُدْوَانًا وَظُلْمًا فَسَوْفَ نُصْلِيهِ نَارًا وَكَانَ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرًا

Meal (IK): Kim, zulüm ve düşmanlıkla bunu yaparsa; yakında onu cehenneme sokacağız. Bu Allah’a kolaydır.

### [Nisa 4:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/4:56.md) — نَارًا

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِنَا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ نَارًا كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْنَاهُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُوا الْعَذَابَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَزِيزًا حَكِيمًا

Meal (IK): Şüphesiz ki ayetlerimizi inkar edenleri yakında ateşe atacağız. Derileri piştikçe azabı duysunlar diye, derilerini değiştirip yenileyeceğiz. Allah; Aziz, Hakim olandır.

### [Nisa 4:145](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/4:145.md) — النَّارِ

إِنَّ الْمُنَافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ وَلَنْ تَجِدَ لَهُمْ نَصِيرًا

Meal (IK): Doğrusu münafıklar; cehennemin en alt tabakasındadırlar. Onlara yardımcı bulamazsın.

### [Nisa 4:174](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/4:174.md) — نُورًا

يَاأَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُمْ بُرْهَانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكُمْ نُورًا مُبِينًا

Meal (IK): Ey insanlar; Rabbınızdan size açık bir delil geldi ve size apaçık bir nur indirdik.

### [Maide 5:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/5:15.md) — نُورٌ

يَاأَهْلَ الْكِتَابِ قَدْ جَاءَكُمْ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمْ كَثِيرًا مِمَّا كُنْتُمْ تُخْفُونَ مِنَ الْكِتَابِ وَيَعْفُو عَنْ كَثِيرٍ قَدْ جَاءَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَكِتَابٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Ey Ehl-i Kitab; size peygamberimiz gelmiştir, kitabtan gizleyip durduğunuzun çoğunu size açıkça anlatır ve çoğundan da geçiverir. Gerçekten size Allah’tan bir nur ve apaçık bir kitab gelmiştir.

### [Maide 5:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/5:16.md) — النُّورِ

يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلَامِ وَيُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَيَهْدِيهِمْ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ

Meal (IK): Allah onunla, rızasını gözetenleri selamet yollarına iletir. İzniyle onları karanlıklardan aydınlığa çıkarır ve doğru yola iletir.

### [Maide 5:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/5:29.md) — النَّارِ

إِنِّي أُرِيدُ أَنْ تَبُوءَ بِإِثْمِي وَإِثْمِكَ فَتَكُونَ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ وَذَلِكَ جَزَاءُ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Dilerim ki sen; benim günahımı da, kendi günahını da yüklenip cehennemliklerden olasın. Zalimlerin cezası da budur.

### [Maide 5:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/5:37.md) — النَّارِ

يُرِيدُونَ أَنْ يَخْرُجُوا مِنَ النَّارِ وَمَا هُمْ بِخَارِجِينَ مِنْهَا وَلَهُمْ عَذَابٌ مُقِيمٌ

Meal (IK): Ateşten çıkmak isterler, ama oradan çıkacak değillerdir. Ve onlar için sürekli bir azab vardır.

### [Maide 5:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/5:44.md) — وَنُورٌ

إِنَّا أَنْزَلْنَا التَّوْرَاةَ فِيهَا هُدًى وَنُورٌ يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّونَ الَّذِينَ أَسْلَمُوا لِلَّذِينَ هَادُوا وَالرَّبَّانِيُّونَ وَالْأَحْبَارُ بِمَا اسْتُحْفِظُوا مِنْ كِتَابِ اللَّهِ وَكَانُوا عَلَيْهِ شُهَدَاءَ فَلَا تَخْشَوُا النَّاسَ وَاخْشَوْنِ وَلَا تَشْتَرُوا بِآيَاتِي ثَمَنًا قَلِيلًا وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ

Meal (IK): Doğrusu Tevrat’ı Biz indirdik. Onda hidayet ve nur vardır. Kendilerini Allah’a teslim etmiş peygamberler, yahudi olanlara onunla, Rabb’a kul olanlarla bilginler de Allah’ın kitabından elde mahfuz kalanla hükmederlerdi. Ve ona şahid idiler. İnsanlardan korkmayın da Ben’den korkun. Ve ayetlerimi az bir değerle değiştirmeyin. Kim de Allah’In indirdiğiyle hükmetmezse, işte onlar, kafirlerin kendileridir.

### [Maide 5:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/5:46.md) — وَنُورٌ

وَقَفَّيْنَا عَلَى آثَارِهِمْ بِعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْرَاةِ وَآتَيْنَاهُ الْإِنْجِيلَ فِيهِ هُدًى وَنُورٌ وَمُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْرَاةِ وَهُدًى وَمَوْعِظَةً لِلْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Ve onların izinden Meryem oğlu İsa’yı, önündeki Tevrat’ı doğrulayıcı olarak gönderdik. Ve ona İncil’i verdik. Onda hidayet ve nur vardır. Kendinden önceki Tevrat’ı doğrulayıcı, hidayet ve müttakiler için bir öğüt olarak.

### [Maide 5:64](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/5:64.md) — نَارًا

وَقَالَتِ الْيَهُودُ يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَلُعِنُوا بِمَا قَالُوا بَلْ يَدَاهُ مَبْسُوطَتَانِ يُنْفِقُ كَيْفَ يَشَاءُ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْيَانًا وَكُفْرًا وَأَلْقَيْنَا بَيْنَهُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ كُلَّمَا أَوْقَدُوا نَارًا لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللَّهُ وَيَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَسَادًا وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ

Meal (IK): Yahudiler dediler ki: Allah’ın eli bağlıdır. Böyle dediklerinden ötürü kendi elleri bağlansın, la’net olsun. Hayır, O’nun iki eli de açıktır, nasıl dilerse öyle infak eder. Rabbından sana indirilen; andolsun ki, onlardan çoğunun azgınlığını ve küfürünü artıracaktır. Onların aralarına kıyamet gününe kadar sürecek kin ve nefret saldık. Savaş için ateşi ne zaman körükleseler; Allah, onu söndürür. Ve yeryüzünde fesada koşarlar. Allah, ise fesadçıları sevmez.

### [Maide 5:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/5:72.md) — النَّارُ

لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ وَقَالَ الْمَسِيحُ يَابَنِي إِسْرَائِيلَ اعْبُدُوا اللَّهَ رَبِّي وَرَبَّكُمْ إِنَّهُ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَمَأْوَاهُ النَّارُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصَارٍ

Meal (IK): Meryem oğlu Mesih; gerçekten Allah’ın kendisidir, diyenler andolsun ki; kafir olmuşlardır. Halbuki Mesih demiştir ki: Ey İsrailoğulları; benim de Rabbım, sizin de Rabbınız olan Allah’a kulluk edin. Zira her kim ki, Allah’a şirk koşarsa; muhakkak Allah, ona cenneti haram eder ve onun varacağı yer, ateştir. Zalimlerin hiç yardımcıları yoktur.

### [En'am 6:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/6:1.md) — وَالنُّورَ

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ وَجَعَلَ الظُّلُمَاتِ وَالنُّورَ ثُمَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُونَ

Meal (IK): Hamd; gökleri ve yeri yaratan, karanlıkları ve aydınlığı vareden Allah’a mahsustur. Sonra da kafirler bunları rabblarına denk tutuyorlar.

### [En'am 6:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/6:27.md) — النَّارِ

وَلَوْ تَرَى إِذْ وُقِفُوا عَلَى النَّارِ فَقَالُوا يَالَيْتَنَا نُرَدُّ وَلَا نُكَذِّبَ بِآيَاتِ رَبِّنَا وَنَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Bir görsen; ateşin başında durdukları: Keşke geri döndürülseydik ve Rabbımızın ayetlerini yalan saymasaydık da mü’minlerden olsaydık, dedikleri zaman.

### [En'am 6:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/6:91.md) — نُورًا

وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ إِذْ قَالُوا مَا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَى بَشَرٍ مِنْ شَيْءٍ قُلْ مَنْ أَنْزَلَ الْكِتَابَ الَّذِي جَاءَ بِهِ مُوسَى نُورًا وَهُدًى لِلنَّاسِ تَجْعَلُونَهُ قَرَاطِيسَ تُبْدُونَهَا وَتُخْفُونَ كَثِيرًا وَعُلِّمْتُمْ مَا لَمْ تَعْلَمُوا أَنْتُمْ وَلَا آبَاؤُكُمْ قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ

Meal (IK): Allah; hiçbir insana bir şey indirmedi, demekle; Allah’ı, şanına yaraşır şekilde tanıyamadılar. De ki: Musa’nın insanlara bir nur ve hidayet olmak üzere getirdiği ve sizin de parça parça kağıtlar haline koyup açıkladınız, çoğunu da gizlediğiniz o kitabı kim indirdi? Sizin de, atalarınızın da bilmediğiniz şeyler size öğretilmiştir. «Allah» de, sonra onları bırak da, daldıkları sapıklıkta oynayadursunlar.

### [En'am 6:122](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/6:122.md) — نُورًا

أَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا فَأَحْيَيْنَاهُ وَجَعَلْنَا لَهُ نُورًا يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ كَمَنْ مَثَلُهُ فِي الظُّلُمَاتِ لَيْسَ بِخَارِجٍ مِنْهَا كَذَلِكَ زُيِّنَ لِلْكَافِرِينَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Ölü iken dirilttiğimiz ve insanlar arasında yürüyebileceği bir nur verdiğimiz kimse; karanlıklarda kalıp ondan çıkamayan kimse gibi midir hiç? İşte böyle, kafirlere işledikleri süslü gösterilmiştir.

### [En'am 6:128](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/6:128.md) — النَّارُ

وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيعًا يَامَعْشَرَ الْجِنِّ قَدِ اسْتَكْثَرْتُمْ مِنَ الْإِنْسِ وَقَالَ أَوْلِيَاؤُهُمْ مِنَ الْإِنْسِ رَبَّنَا اسْتَمْتَعَ بَعْضُنَا بِبَعْضٍ وَبَلَغْنَا أَجَلَنَا الَّذِي أَجَّلْتَ لَنَا قَالَ النَّارُ مَثْوَاكُمْ خَالِدِينَ فِيهَا إِلَّا مَا شَاءَ اللَّهُ إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَلِيمٌ

Meal (IK): O gün, onların hepsini toplar. Ey cinn topluluğu; insanlardan bir çoğunu yoldan çıkardınız ha? Onların dostları olan insanlar da diyecek ki: Rabbımız, kimimiz kimimizden faydalandık. Ve bizim için takdir ettiğin ecelimize ulaştık. Buyurur ki: Allah’ın diledikleri müstesna, devamlı kalmak üzere duracağınız yer, ateştir. Muhakkak ki Rabbın; Hakim’dir, Alim’dir.

### [Araf 7:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/7:12.md) — نَارٍ

قَالَ مَا مَنَعَكَ أَلَّا تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُكَ قَالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي مِنْ نَارٍ وَخَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ

Meal (IK): Buyurdu ki: Sana emretmişken secdeden seni alıkoyan nedir? Dedi ki: Ben ondan daha hayırlıyım; beni ateşten yarattın, onu ise çamurdan yarattın.

### [Araf 7:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/7:36.md) — النَّارِ

وَالَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَاسْتَكْبَرُوا عَنْهَا أُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Meal (IK): Ayetlerimizi yalanlayıp onlara karşı büyüklük taslayanlar; işte onlar ateşliklerdir. Onlar orada temelli kalıcıdırlar.

### [Araf 7:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/7:38.md) — النَّارِ

قَالَ ادْخُلُوا فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ فِي النَّارِ كُلَّمَا دَخَلَتْ أُمَّةٌ لَعَنَتْ أُخْتَهَا حَتَّى إِذَا ادَّارَكُوا فِيهَا جَمِيعًا قَالَتْ أُخْرَاهُمْ لِأُولَاهُمْ رَبَّنَا هَؤُلَاءِ أَضَلُّونَا فَآتِهِمْ عَذَابًا ضِعْفًا مِنَ النَّارِ قَالَ لِكُلٍّ ضِعْفٌ وَلَكِنْ لَا تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Buyurdu ki: Sizden önce geçmiş cinn ve insan topluluklarıyla girin ateşe. Her ümmet girdikçe; yoldaşına la’net eder. Nihayet hepsi birbiri ardından orada toplanınca; sonrakiler öncekiler için derler ki: Rabbımız; işte bizi bunlar saptırdı. Onun için bunlara katmerli azab ver. Buyurur ki: Hepiniz Evet, dediler. Bunun üzerine aralarında bir münadi: Allah’ın la’neti; zalimlerin üzerinedir, diye seslendi.

### [Araf 7:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/7:44.md) — النَّارِ

وَنَادَى أَصْحَابُ الْجَنَّةِ أَصْحَابَ النَّارِ أَنْ قَدْ وَجَدْنَا مَا وَعَدَنَا رَبُّنَا حَقًّا فَهَلْ وَجَدْتُمْ مَا وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا قَالُوا نَعَمْ فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَيْنَهُمْ أَنْ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Cennet ashabı, cehennem ashabına: Rabbımızın bize vaadettiğini hak bulduk. Siz de rabbınızın size vaadettiğini hak buldunuz mu? diye seslendiler.

### [Araf 7:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/7:47.md) — النَّارِ

وَإِذَا صُرِفَتْ أَبْصَارُهُمْ تِلْقَاءَ أَصْحَابِ النَّارِ قَالُوا رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Gözleri cehennem ashabından tarafa çevrilince de; Rabbımız, bizi zalimler güruhu ile beraber bulundurma, derler.

### [Araf 7:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/7:50.md) — النَّارِ

وَنَادَى أَصْحَابُ النَّارِ أَصْحَابَ الْجَنَّةِ أَنْ أَفِيضُوا عَلَيْنَا مِنَ الْمَاءِ أَوْ مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَهُمَا عَلَى الْكَافِرِينَ

Meal (IK): Cehenenm ashabı; cennet ashabına: Sudan veya Allah’ın size verdiği rızıktan biraz da bize akıtın, diye seslenirler. Onlar da derler ki: Doğrusu Allah; onları kafirlere haram kıldı.

### [Araf 7:157](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/7:157.md) — النُّورَ

الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الْأُمِّيَّ الَّذِي يَجِدُونَهُ مَكْتُوبًا عِنْدَهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ يَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَاهُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّبَاتِ وَيُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبَائِثَ وَيَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالْأَغْلَالَ الَّتِي كَانَتْ عَلَيْهِمْ فَالَّذِينَ آمَنُوا بِهِ وَعَزَّرُوهُ وَنَصَرُوهُ وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِي أُنْزِلَ مَعَهُ أُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

Meal (IK): Onlar ki; yanlarındaki Tevrat’ta ve İncil’de yazılı bulacakları; okuma, yazma bilmeyen ve nebi olan Rasule tabi olurlar. O, kendilerine ma’rufu emreder, münkerden nehyeder. Temiz şeyleri helal kılar, murdar şeyleri de haram eder. Onların ağır yüklerini ve üzerlerindeki bağları, zincirleri indirir. İşte ona iman edenler, onu ta’zim edenler, ona yardım edenler ve onunla birlikte indirilen nura tabi olanlar, işte onlar; felaha erenlerin kendileridir.

### [Enfal 8:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/8:14.md) — النَّارِ

ذَلِكُمْ فَذُوقُوهُ وَأَنَّ لِلْكَافِرِينَ عَذَابَ النَّارِ

Meal (IK): İşte bunu tadın. Muhakkak ki kafirlere bir de ateş azabı vardır.

### [Tevbe 9:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/9:17.md) — النَّارِ

مَا كَانَ لِلْمُشْرِكِينَ أَنْ يَعْمُرُوا مَسَاجِدَ اللَّهِ شَاهِدِينَ عَلَى أَنْفُسِهِمْ بِالْكُفْرِ أُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ وَفِي النَّارِ هُمْ خَالِدُونَ

Meal (IK): Müşriklerin, kendi küfürlerine kendileri şahid iken; Allah’ın mescidlerini tamir etme hakları yoktur. İşte onların bütün yaptıkları boşa gitmiştir. Ve onlar, ateşte ebedi kalıcıdırlar.

### [Tevbe 9:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/9:32.md) — نُورَ · نُورَهُ

يُرِيدُونَ أَنْ يُطْفِئُوا نُورَ اللَّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَيَأْبَى اللَّهُ إِلَّا أَنْ يُتِمَّ نُورَهُ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ

Meal (IK): Allah’ın nurunu ağızlarıyla söndürmek isterler. Halbuki Allah nurunu mutlaka tamamlayacaktır. İsterse kafirler hoşlanmasınlar.

### [Tevbe 9:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/9:35.md) — نَارِ

يَوْمَ يُحْمَى عَلَيْهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوَى بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنُوبُهُمْ وَظُهُورُهُمْ هَذَا مَا كَنَزْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ فَذُوقُوا مَا كُنْتُمْ تَكْنِزُونَ

Meal (IK): O gün cehennem ateşinde bunların üzeri kızdırılır ve bunlarla onların alınları, böğürleri ve sırtları dağlanır. İşte bu, kendiniz için biriktirdiğiniz, tadın biriktirmiş olduğunuzu, denir.

### [Tevbe 9:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/9:63.md) — نَارَ

أَلَمْ يَعْلَمُوا أَنَّهُ مَنْ يُحَادِدِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَأَنَّ لَهُ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدًا فِيهَا ذَلِكَ الْخِزْيُ الْعَظِيمُ

Meal (IK): Bilmezler mi ki: Kim, Allah’a ve Rasulüne karşı koymaya kalkışırsa; muhakkak ona, içinde ebedi kalacağı cehennem ateşi vardır. İşte bu, en büyük rüsvaylıktır.

### [Tevbe 9:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/9:68.md) — نَارَ

وَعَدَ اللَّهُ الْمُنَافِقِينَ وَالْمُنَافِقَاتِ وَالْكُفَّارَ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا هِيَ حَسْبُهُمْ وَلَعَنَهُمُ اللَّهُ وَلَهُمْ عَذَابٌ مُقِيمٌ

Meal (IK): Allah; münafık erkeklerle, münafık kadınlara ve kafirlere cehennem ateşini vaadetmiştir. Orada temelli kalıcıdırlar. Bu, onlara yeter. Ve Allah; onlara la’net etmiştir. Onlara, sürekli bir azab vardır.

### [Tevbe 9:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/9:81.md) — نَارُ

فَرِحَ الْمُخَلَّفُونَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلَافَ رَسُولِ اللَّهِ وَكَرِهُوا أَنْ يُجَاهِدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَقَالُوا لَا تَنْفِرُوا فِي الْحَرِّ قُلْ نَارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرًّا لَوْ كَانُوا يَفْقَهُونَ

Meal (IK): Allah’ın peygamberine muhalefet için geri kalanlar, oturup kalmalarına sevindiler. Allah yolunda mallarıyla, canlarıyla cihad etmek hoşlarına gitmedi. Bu sıcakta savaşa çıkmayın, dediler. De ki: Cehennem ateşi daha sıvaktır. Keşke bilselerdi.

### [Tevbe 9:109](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/9:109.md) — نَارِ

أَفَمَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَى تَقْوَى مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانٍ خَيْرٌ أَمْ مَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَى شَفَا جُرُفٍ هَارٍ فَانْهَارَ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Binasını Allah korkusu ve rızası üzerine kuran kimse mi daha hayırlıdır, yoksa binasını bir yar kenarına kurup da onunla birlikte kendisini de cehennem ateşine yuvarlanan kimse mi? Allah, zalimler güruhunu hidayete erdirmez.

### [Yunus 10:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/10:5.md) — نُورًا

هُوَ الَّذِي جَعَلَ الشَّمْسَ ضِيَاءً وَالْقَمَرَ نُورًا وَقَدَّرَهُ مَنَازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَالْحِسَابَ مَا خَلَقَ اللَّهُ ذَلِكَ إِلَّا بِالْحَقِّ يُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Güneşi ziya ayı nur yapan, yılların sayısını ve hesabı bilmeniz için aya konak yerleri düzenleyen O’dur. Allah, bunları ancak hak ile yaratmıştır. Bilen insanlar için ayetlerini uzun uzadıya açıklar.

### [Yunus 10:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/10:8.md) — النَّارُ

أُولَئِكَ مَأْوَاهُمُ النَّارُ بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ

Meal (IK): İşte kazanır olduklarından dolayı onların varacakları yer, cehennemdir.

### [Yunus 10:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/10:27.md) — النَّارِ

وَالَّذِينَ كَسَبُوا السَّيِّئَاتِ جَزَاءُ سَيِّئَةٍ بِمِثْلِهَا وَتَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ مَا لَهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ عَاصِمٍ كَأَنَّمَا أُغْشِيَتْ وُجُوهُهُمْ قِطَعًا مِنَ اللَّيْلِ مُظْلِمًا أُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Meal (IK): Kötülükleri kazananlara; kötülükleri kadar ceza verilir. Onların yüzlerini zillet bürür. Allah’a karşı onları savunacak kimse yoktur. Yüzleri, geceden de kara bir parçayla örtülmüş gibidir. İşte bunlar da ateşin yaranıdırlar. Orada temelli kalacaklardır.

### [Hud 11:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/11:16.md) — النَّارُ

أُولَئِكَ الَّذِينَ لَيْسَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ إِلَّا النَّارُ وَحَبِطَ مَا صَنَعُوا فِيهَا وَبَاطِلٌ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Onlar, öyle kimselerdir ki; ahirette kendilerine ateşten başka bir şey yoktur. İşledikleri ameller boşa gitmiştir. Yapageldikleri zaten batıldır.

### [Hud 11:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/11:17.md) — فَالنَّارُ

أَفَمَنْ كَانَ عَلَى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَيَتْلُوهُ شَاهِدٌ مِنْهُ وَمِنْ قَبْلِهِ كِتَابُ مُوسَى إِمَامًا وَرَحْمَةً أُولَئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَمَنْ يَكْفُرْ بِهِ مِنَ الْأَحْزَابِ فَالنَّارُ مَوْعِدُهُ فَلَا تَكُ فِي مِرْيَةٍ مِنْهُ إِنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Rabbından açık bir delil üzerinde bulunan, ardınca da Rabbı tarafından bir şahid gelen, ondan önce de Musa’nın imam ve rahmet olan kitabını tasdik eden kimse, başkaları gibi midir? İşte onlar; Kur’an’a inanırlar. Herhhangi bir güruh onu inkar ederse; onun varacağı yer ateştir. Bundan şüphen olmasın. Doğrusu o, Rabbın tarafından gelen bir gerçektir, ama insanların çoğu inanmazlar.

### [Hud 11:98](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/11:98.md) — النَّارَ

يَقْدُمُ قَوْمَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَأَوْرَدَهُمُ النَّارَ وَبِئْسَ الْوِرْدُ الْمَوْرُودُ

Meal (IK): O, kıyamet gününde kavmine öncülük eder ve onları ateşe götürür. Ne kötü yerdir onların gittikleri yer.

### [Hud 11:106](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/11:106.md) — النَّارِ

فَأَمَّا الَّذِينَ شَقُوا فَفِي النَّارِ لَهُمْ فِيهَا زَفِيرٌ وَشَهِيقٌ

Meal (IK): Bedbahtlara gelince; onlar, cehennenmdedirler. Orada yüksek sesle solurlar.

### [Hud 11:113](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/11:113.md) — النَّارُ

وَلَا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ وَمَا لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ أَوْلِيَاءَ ثُمَّ لَا تُنْصَرُونَ

Meal (IK): Zulmedenlere meyletmeyin, yoksa size de ateş dokunur. Sizin Allah’tan başka yardımcılarınız yoktur. Sonra yardım da göremezsiniz.

### [Rad 13:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/13:5.md) — النَّارِ

وَإِنْ تَعْجَبْ فَعَجَبٌ قَوْلُهُمْ أَئِذَا كُنَّا تُرَابًا أَئِنَّا لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ أُولَئِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ وَأُولَئِكَ الْأَغْلَالُ فِي أَعْنَاقِهِمْ وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Meal (IK): Şaşacaksan, onların: Biz, toprak olunca yeniden mi yaratılacağız? demelerine şaşmak gerekir. İşte onlar; Rabblarını inkar edenlerdir. İşte onlar; boyunlarına demir halkalar vurulanlardır. Ve işte onlar; cehennemliklerdir, orada temelli kalacaklardır.

### [Rad 13:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/13:16.md) — وَالنُّورُ

قُلْ مَنْ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ قُلِ اللَّهُ قُلْ أَفَاتَّخَذْتُمْ مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ لَا يَمْلِكُونَ لِأَنْفُسِهِمْ نَفْعًا وَلَا ضَرًّا قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمَى وَالْبَصِيرُ أَمْ هَلْ تَسْتَوِي الظُّلُمَاتُ وَالنُّورُ أَمْ جَعَلُوا لِلَّهِ شُرَكَاءَ خَلَقُوا كَخَلْقِهِ فَتَشَابَهَ الْخَلْقُ عَلَيْهِمْ قُلِ اللَّهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ وَهُوَ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ

Meal (IK): De ki: Göklerin ve yerin Rabbı kimdir? Allah’tır de. Yoksa O’nu bırakıp kendilerine bir fayda ve zararı olmayan veliler mi edindiniz? de. De ki: Hiç körle gören bir olur mu? Yahut karanlık ile aydınlık bir midir? Yoksa, Allah gibi yaratması olan ortaklar buldular da yaratmaları birbirine mi benzettiler? De ki: Her şeyi yaratan, Allah’tır. Ve O; Vahid ve Kahhar’dır.

### [Rad 13:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/13:17.md) — النَّارِ

أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَسَالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِهَا فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَدًا رَابِيًا وَمِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيْهِ فِي النَّارِ ابْتِغَاءَ حِلْيَةٍ أَوْ مَتَاعٍ زَبَدٌ مِثْلُهُ كَذَلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْحَقَّ وَالْبَاطِلَ فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفَاءً وَأَمَّا مَا يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الْأَرْضِ كَذَلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثَالَ

Meal (IK): Göten su indirir de dereler onunla dolar taşar. Üste çıkan köpüğü sel alır götürür. Süslenmek veya yararlanmak için ateşle erittiklerinizin üzerinde de buna benzer bir köpük vardır. Böyle misal verir Allah hak ile batıl için. Köpük; uçar gider, insanlara fayda veren ise yerde kalır. İşte böyle; Allah daha nice misaller verir.

### [Rad 13:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/13:35.md) — النَّارُ

مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ أُكُلُهَا دَائِمٌ وَظِلُّهَا تِلْكَ عُقْبَى الَّذِينَ اتَّقَوْا وَعُقْبَى الْكَافِرِينَ النَّارُ

Meal (IK): Müttakilere vaad olunan cennetin içinden ırmaklar akar. Oranın yiyecekleri de, gölgeleri de ebedidir. Bu, takva sahiplerinin akıbetidir. Kafirlerin akıbeti ise ateştir.

### [İbrahim 14:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/14:1.md) — النُّورِ

الر كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلَى صِرَاطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ

Meal (IK): Elif, Lam, Ra. Bu, insanları Rabblarının izniyle karanlıklardan aydınlığa çıkarman için onu sana indirdiğimiz bir kitaptır. Aziz ve Hamid’in dosdoğru yoluna.

### [İbrahim 14:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/14:5.md) — النُّورِ

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مُوسَى بِآيَاتِنَا أَنْ أَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اللَّهِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ

Meal (IK): Andolsun ki; Biz, Musa’yı; kavmini karanlıklardan aydınlıklara çıkar ve onlara, Allah’ın günlerini hatırlat, diye gönderdik. Şüphesiz bunda, sabreden ve şükreden herkes için ayetler vardır.

### [İbrahim 14:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/14:30.md) — النَّارِ

وَجَعَلُوا لِلَّهِ أَنْدَادًا لِيُضِلُّوا عَنْ سَبِيلِهِ قُلْ تَمَتَّعُوا فَإِنَّ مَصِيرَكُمْ إِلَى النَّارِ

Meal (IK): Onlar; Allah’ın yolundan saptırmak için O’na eşler koşmuşlardı. Yaşayın bakalım, varacağınız yer şüphesiz ateş olacaktır, de.

### [İbrahim 14:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/14:50.md) — النَّارُ

سَرَابِيلُهُمْ مِنْ قَطِرَانٍ وَتَغْشَى وُجُوهَهُمُ النَّارُ

Meal (IK): Gömlekleri katrandandır, yüzlerini ateş bürüyecektir.

### [Hicr 15:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/15:27.md) — نَارِ

وَالْجَانَّ خَلَقْنَاهُ مِنْ قَبْلُ مِنْ نَارِ السَّمُومِ

Meal (IK): Daha önce de cinnleri alevli ateşten yarattık.

### [Nahl 16:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/16:62.md) — النَّارَ

وَيَجْعَلُونَ لِلَّهِ مَا يَكْرَهُونَ وَتَصِفُ أَلْسِنَتُهُمُ الْكَذِبَ أَنَّ لَهُمُ الْحُسْنَى لَا جَرَمَ أَنَّ لَهُمُ النَّارَ وَأَنَّهُمْ مُفْرَطُونَ

Meal (IK): Hoşlanmadıklarını Allah’a mal ederler. Dilleri de güzel şeylerin kendilerinde olduğunu yalan yere söyler durur. Şüphesiz cehennem onlarındır. Ve onlar, gerçekten aşırı gidenlerdir.

### [Kehf 18:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/18:29.md) — نَارًا

وَقُلِ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنْ شَاءَ فَلْيُؤْمِنْ وَمَنْ شَاءَ فَلْيَكْفُرْ إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلظَّالِمِينَ نَارًا أَحَاطَ بِهِمْ سُرَادِقُهَا وَإِنْ يَسْتَغِيثُوا يُغَاثُوا بِمَاءٍ كَالْمُهْلِ يَشْوِي الْوُجُوهَ بِئْسَ الشَّرَابُ وَسَاءَتْ مُرْتَفَقًا

Meal (IK): De ki: Gerçek, Rabbınızdandır. İsteyen inansın, isteyen inkar etsin. Şüphesiz ki zalimler için, duvarları kendilerini çepeçevre kuşatmış bir ateş hazırlamışızdır. Onlar feryad edip yardım dilediklerinde, erimiş maden gibi yüzleri kavuran bir su kendilerine sunulur. O, ne kötü içecek ve ne kötü duraktır.

### [Kehf 18:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/18:53.md) — النَّارَ

وَرَأَى الْمُجْرِمُونَ النَّارَ فَظَنُّوا أَنَّهُمْ مُوَاقِعُوهَا وَلَمْ يَجِدُوا عَنْهَا مَصْرِفًا

Meal (IK): Suçlular ateşi görünce; ona düşeceklerini anlarlar, ama ondan kaçacak yer bulamazlar.

### [Kehf 18:96](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/18:96.md) — نَارًا

آتُونِي زُبَرَ الْحَدِيدِ حَتَّى إِذَا سَاوَى بَيْنَ الصَّدَفَيْنِ قَالَ انْفُخُوا حَتَّى إِذَا جَعَلَهُ نَارًا قَالَ آتُونِي أُفْرِغْ عَلَيْهِ قِطْرًا

Meal (IK): Bana demir kütleleri getirin. Bunlar iki dağın arasını doldurunca; körükleyin, dedi. Nihayet o, bir ateş haline gelince; bana erimiş bakır getirin de üzerine dökeyim, dedi.

### [Taha 20:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/20:10.md) — نَارًا · النَّارِ

إِذْ رَأَى نَارًا فَقَالَ لِأَهْلِهِ امْكُثُوا إِنِّي آنَسْتُ نَارًا لَعَلِّي آتِيكُمْ مِنْهَا بِقَبَسٍ أَوْ أَجِدُ عَلَى النَّارِ هُدًى

Meal (IK): Hani o; bir ateş görmüştü de ailesine: Durun, ben bir ateş gördüm. Size ya ondan bir kor getiririm veya ateşin yanında bir yol gösteren bulurum, demişti.

### [Enbiya 21:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/21:39.md) — النَّارَ

لَوْ يَعْلَمُ الَّذِينَ كَفَرُوا حِينَ لَا يَكُفُّونَ عَنْ وُجُوهِهِمُ النَّارَ وَلَا عَنْ ظُهُورِهِمْ وَلَا هُمْ يُنْصَرُونَ

Meal (IK): O küfredenler; yüzlerinden ve sırtlarından ateşi engellemeyecekleri ve yardım göremeyecekleri zamanı keşki bilseler.

### [Enbiya 21:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/21:69.md) — يَانَارُ

قُلْنَا يَانَارُ كُونِي بَرْدًا وَسَلَامًا عَلَى إِبْرَاهِيمَ

Meal (IK): Biz de: Ey ateş; İbrahim’e serin ve selamet ol, dedik.

### [Hac 22:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/22:8.md) — مُنِيرٍ

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يُجَادِلُ فِي اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَلَا هُدًى وَلَا كِتَابٍ مُنِيرٍ

Meal (IK): İnsanlardan öyleleri vardır ki; bilmeden, doğruya götüren bir rehberi olmadan, aydınlatıcı bir kitabı bulunmadan Allah hakkında tartışmaya girer.

### [Hac 22:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/22:19.md) — نَارٍ

هَذَانِ خَصْمَانِ اخْتَصَمُوا فِي رَبِّهِمْ فَالَّذِينَ كَفَرُوا قُطِّعَتْ لَهُمْ ثِيَابٌ مِنْ نَارٍ يُصَبُّ مِنْ فَوْقِ رُءُوسِهِمُ الْحَمِيمُ

Meal (IK): Bunlar iki düşmandır ki, Rabbları hakkında çekişmişlerdir. Küfredenler için, ateşten elbiseler kesilmiştir. Başları üstünden de kaynar su dökülecektir.

### [Hac 22:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/22:72.md) — النَّارُ

وَإِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا بَيِّنَاتٍ تَعْرِفُ فِي وُجُوهِ الَّذِينَ كَفَرُوا الْمُنْكَرَ يَكَادُونَ يَسْطُونَ بِالَّذِينَ يَتْلُونَ عَلَيْهِمْ آيَاتِنَا قُلْ أَفَأُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِنْ ذَلِكُمُ النَّارُ وَعَدَهَا اللَّهُ الَّذِينَ كَفَرُوا وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Onlara, apaçık ayetlerimiz okunduğu zaman; o küfredenlerin yüzlerinden inkarı anlarsın. Neredeyse, kendilerine ayetlerimizi okuyanlara saldıracaklar. De ki: Size bundan daha kötüsünü haber vereyim mi? Ateş. Allah, onu küfredenlere vaad etmiştir. Ne kötü dönüş.

### [Müminun 23:104](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/23:104.md) — النَّارُ

تَلْفَحُ وُجُوهَهُمُ النَّارُ وَهُمْ فِيهَا كَالِحُونَ

Meal (IK): Ateş onların yüzlerini yalar, dişleri sırıtıp kalır.

### [Nur 24:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/24:35.md) — نُورُ · نُورِهِ · نَارٌ · نُورٌ · نُورٍ · لِنُورِهِ

اللَّهُ نُورُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكَاةٍ فِيهَا مِصْبَاحٌ الْمِصْبَاحُ فِي زُجَاجَةٍ الزُّجَاجَةُ كَأَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبَارَكَةٍ زَيْتُونَةٍ لَا شَرْقِيَّةٍ وَلَا غَرْبِيَّةٍ يَكَادُ زَيْتُهَا يُضِيءُ وَلَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نَارٌ نُورٌ عَلَى نُورٍ يَهْدِي اللَّهُ لِنُورِهِ مَنْ يَشَاءُ وَيَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثَالَ لِلنَّاسِ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Meal (IK): Allah; göklerin ve yerin nurudur. O’nun nurunun misali; içinde çerağ bulunan bir kandil yuvası gibidir. O çerağ bir sırça içindedir. Sırça sanki inci gibi parlayan bir yıldızdır. Güneşin doğduğu yere de, battığı yere de nisbeti olmayan mübarek bir ağaçtan, zeytinden tutuşturulup yakılır. Ateş değmese dahi, neredeyse yağın kendisi aydınlatacak. Nur üstüne nurdur. Allah; dilediğini nuruna kavuşturur. Allah; insana misaller verir. Ve Allah; her şeyi bilendir.

### [Nur 24:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/24:40.md) — نُورًا · نُورٍ

أَوْ كَظُلُمَاتٍ فِي بَحْرٍ لُجِّيٍّ يَغْشَاهُ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ سَحَابٌ ظُلُمَاتٌ بَعْضُهَا فَوْقَ بَعْضٍ إِذَا أَخْرَجَ يَدَهُ لَمْ يَكَدْ يَرَاهَا وَمَنْ لَمْ يَجْعَلِ اللَّهُ لَهُ نُورًا فَمَا لَهُ مِنْ نُورٍ

Meal (IK): Veya engin bir denizdeki karanlıklara benzer. Onun üstünü bir dalga kaplar, onun üstünde bir dalga, onun da üstünde bir bulut vardır. Karanlıklar üstünde karanlıklar. Elini uzattığı zaman; neredeyse onu bile göremez. Allah’ın nur vermediği kimsenin, asla nuru olmaz.

### [Nur 24:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/24:57.md) — النَّارُ

لَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مُعْجِزِينَ فِي الْأَرْضِ وَمَأْوَاهُمُ النَّارُ وَلَبِئْسَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Sakın küfredenlerin, Bizi yeryüzünde aciz bırakacaklarını sanma. Onların barınakları ateştir. Ne kötü dönüştür.

### [Furkan 25:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/25:61.md) — مُنِيرًا

تَبَارَكَ الَّذِي جَعَلَ فِي السَّمَاءِ بُرُوجًا وَجَعَلَ فِيهَا سِرَاجًا وَقَمَرًا مُنِيرًا

Meal (IK): Gökte burçlar var eden, orada bir çerağ ve aydınlatan ayı var eden ne yücedir.

### [Neml 27:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/27:7.md) — نَارًا

إِذْ قَالَ مُوسَى لِأَهْلِهِ إِنِّي آنَسْتُ نَارًا سَآتِيكُمْ مِنْهَا بِخَبَرٍ أَوْ آتِيكُمْ بِشِهَابٍ قَبَسٍ لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُونَ

Meal (IK): Hani Musa, ailesine demişti ki: Ben bir ateş gördüm. Size oradan; ya bir haber getireceğim, yahut da ısınasınız diye yanan bir ateş koru getireceğim.

### [Neml 27:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/27:8.md) — النَّارِ

فَلَمَّا جَاءَهَا نُودِيَ أَنْ بُورِكَ مَنْ فِي النَّارِ وَمَنْ حَوْلَهَا وَسُبْحَانَ اللَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ

Meal (IK): Oraya geldiği vakit, kendisine şöyle seslenildi: Ateşin yanında olan ve çevresinde bulunanlar mübarek kılınmıştır. Alemlerin Rabbı olan Allah, münezzehtir.

### [Neml 27:90](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/27:90.md) — النَّارِ

وَمَنْ جَاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَكُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ هَلْ تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Kim de bir kötülükle gelirse; yüzleri ateşte sürtülür. Ya siz, yaptıklarınızdan başka bir şeyle mi cezalandırılacaksınız?

### [Kasas 28:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/28:29.md) — نَارًا · النَّارِ

فَلَمَّا قَضَى مُوسَى الْأَجَلَ وَسَارَ بِأَهْلِهِ آنَسَ مِنْ جَانِبِ الطُّورِ نَارًا قَالَ لِأَهْلِهِ امْكُثُوا إِنِّي آنَسْتُ نَارًا لَعَلِّي آتِيكُمْ مِنْهَا بِخَبَرٍ أَوْ جَذْوَةٍ مِنَ النَّارِ لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُونَ

Meal (IK): Musa süreyi doldurunca; ailesi ile birlikte yola çıktı. Tur yanında bir ateş gördü. Ailesine dedi ki: Durun, ben bir ateş gördüm. Olur ki size ondan bir haber, yahut ısınmanız için ateşten bir kor getiririm.

### [Kasas 28:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/28:41.md) — النَّارِ

وَجَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ لَا يُنْصَرُونَ

Meal (IK): Onları, ateşe çağıran önderler kıldık. Kıyamet günü de yardım görmezler.

### [Ankebut 29:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/29:24.md) — النَّارِ

فَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهِ إِلَّا أَنْ قَالُوا اقْتُلُوهُ أَوْ حَرِّقُوهُ فَأَنْجَاهُ اللَّهُ مِنَ النَّارِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Bunun üzerine kavminin ona cevabı sadece: Onu öldürün veya yakın, demek oldu. Ama Allah onu ateşten korudu. Doğrusu bunda, inananlar için ayetler vardır.

### [Ankebut 29:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/29:25.md) — النَّارُ

وَقَالَ إِنَّمَا اتَّخَذْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْثَانًا مَوَدَّةَ بَيْنِكُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ثُمَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَكْفُرُ بَعْضُكُمْ بِبَعْضٍ وَيَلْعَنُ بَعْضُكُمْ بَعْضًا وَمَأْوَاكُمُ النَّارُ وَمَا لَكُمْ مِنْ نَاصِرِينَ

Meal (IK): Ve o: Dünya hayatında Allah’ı bırakıp aranızda putları dostluk vesilesi kıldınız. Sonra da kıyamet gününde birbirinize küfreder ve karşılıklı la’net okursunuz. Varacağınız yer, ateştir. Sizin yardımcılarınız da yoktur, dedi.

### [Lokman 31:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/31:20.md) — مُنِيرٍ

أَلَمْ تَرَوْا أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَأَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظَاهِرَةً وَبَاطِنَةً وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يُجَادِلُ فِي اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَلَا هُدًى وَلَا كِتَابٍ مُنِيرٍ

Meal (IK): Görmez misiniz ki; Allah, göklerde olanları da, yerde olanları da size müsahhar kılmıştır. Gizli ve açık olarak nimetlerini size bolca vermiştir. İnsanlar arasında hiç bir bilgisi olmadan, hiç bir rehberi ve aydınlatıcı kitabı yokken Allah hakkında tartışanlar vardır.

### [Secde 32:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/32:20.md) — النَّارُ · النَّارِ

وَأَمَّا الَّذِينَ فَسَقُوا فَمَأْوَاهُمُ النَّارُ كُلَّمَا أَرَادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْهَا أُعِيدُوا فِيهَا وَقِيلَ لَهُمْ ذُوقُوا عَذَابَ النَّارِ الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ

Meal (IK): Yoldan çıkanlara gelince; onların sığınağı da ateştir. Oradan çıkmak istedikleri her seferinde geri çevrilirler. Ve onlara: Yalanlayıp durduğunuz ateşin azabını tadın, denir.

### [Ahzab 33:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/33:43.md) — النُّورِ

هُوَ الَّذِي يُصَلِّي عَلَيْكُمْ وَمَلَائِكَتُهُ لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَكَانَ بِالْمُؤْمِنِينَ رَحِيمًا

Meal (IK): Sizi karanlıklardan aydınlığa çıkarmak için rahmet etmekte olan O’dur. Melekleri de size dua ederler. Ve O, mü’minlere Rahim olandır.

### [Ahzab 33:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/33:46.md) — مُنِيرًا

وَدَاعِيًا إِلَى اللَّهِ بِإِذْنِهِ وَسِرَاجًا مُنِيرًا

Meal (IK): İzniyle Allah’a çağıran ve aydınlatan bir ışık olarak.

### [Ahzab 33:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/33:66.md) — النَّارِ

يَوْمَ تُقَلَّبُ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ يَقُولُونَ يَالَيْتَنَا أَطَعْنَا اللَّهَ وَأَطَعْنَا الرَّسُولَا

Meal (IK): O gün, yüzleri ateşte çevrilirken; ne olurdu keşki Allah’a itaat etseydik, peygambere de itaat etseydik, derler.

### [Sebe 34:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/34:42.md) — النَّارِ

فَالْيَوْمَ لَا يَمْلِكُ بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ نَفْعًا وَلَا ضَرًّا وَنَقُولُ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا ذُوقُوا عَذَابَ النَّارِ الَّتِي كُنْتُمْ بِهَا تُكَذِّبُونَ

Meal (IK): İşte bugün; bir kısmınız, bir kısmınız için ne bir fayda, ne de bir zarar verebilir. Zulmetmiş olanlara da deriz ki: Yalanladığınız ateşin azabını tadın.

### [Fatır 35:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/35:20.md) — النُّورُ

وَلَا الظُّلُمَاتُ وَلَا النُّورُ

Meal (IK): Ve karanlıklarla aydınlık da.

### [Fatır 35:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/35:25.md) — الْمُنِيرِ

وَإِنْ يُكَذِّبُوكَ فَقَدْ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ جَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ وَبِالزُّبُرِ وَبِالْكِتَابِ الْمُنِيرِ

Meal (IK): Şayet seni yalanlıyorlarsa; onlardan öncekiler de yalanlamışlardı. Peygamberleri, onlara apaçık deliller, sahifeler ve aydınlatıcı kitablarla gelmişlerdi.

### [Fatır 35:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/35:36.md) — نَارُ

وَالَّذِينَ كَفَرُوا لَهُمْ نَارُ جَهَنَّمَ لَا يُقْضَى عَلَيْهِمْ فَيَمُوتُوا وَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ مِنْ عَذَابِهَا كَذَلِكَ نَجْزِي كُلَّ كَفُورٍ

Meal (IK): Küfredenlere gelince; cehennem ateşi onlar içindir. Aleyhlerine hüküm verilmez ki ölsünler. Onlardan cehennemin azabı da hafifletilmez. İşte Biz; her küfredeni böyle cezalandırırız.

### [Yasin 36:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/36:80.md) — نَارًا

الَّذِي جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ نَارًا فَإِذَا أَنْتُمْ مِنْهُ تُوقِدُونَ

Meal (IK): Yemyeşil ağaçtan size ateş çıkartan O’dur. Siz ondan hemen yakıverirsiniz.

### [Sad 38:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/38:27.md) — النَّارِ

وَمَا خَلَقْنَا السَّمَاءَ وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا بَاطِلًا ذَلِكَ ظَنُّ الَّذِينَ كَفَرُوا فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنَ النَّارِ

Meal (IK): Biz; göğü, yeryüzünü ve ikisinin arasında bulunanları boşuna yaratmadık. Bu, küfretmiş olanların zannıdır. Vay o küfretmiş olanlara, cehennem ateşinden.

### [Sad 38:59](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/38:59.md) — النَّارِ

هَذَا فَوْجٌ مُقْتَحِمٌ مَعَكُمْ لَا مَرْحَبًا بِهِمْ إِنَّهُمْ صَالُو النَّارِ

Meal (IK): İşte bu topluluk, sizinle beraber göğüs gerenlerdir. Rahat yüzü görmesin onlar. Muhakkak cehenneme gireceklerdir.

### [Sad 38:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/38:61.md) — النَّارِ

قَالُوا رَبَّنَا مَنْ قَدَّمَ لَنَا هَذَا فَزِدْهُ عَذَابًا ضِعْفًا فِي النَّارِ

Meal (IK): Dediler ki: Rabbımız; bizi buraya kim sürdüyse ona ateşteki azabını kat kat arttır.

### [Sad 38:64](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/38:64.md) — النَّارِ

إِنَّ ذَلِكَ لَحَقٌّ تَخَاصُمُ أَهْلِ النَّارِ

Meal (IK): İşte bu, hakkın kendisidir. Cehennem ehlinin birbiriyle tartışması.

### [Sad 38:76](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/38:76.md) — نَارٍ

قَالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي مِنْ نَارٍ وَخَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ

Meal (IK): Dedi ki: Ben ondan daha hayırlıyım. Beni ateşten yarattın, onu çamurdan yarattın.

### [Zümer 39:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/39:8.md) — النَّارِ

وَإِذَا مَسَّ الْإِنْسَانَ ضُرٌّ دَعَا رَبَّهُ مُنِيبًا إِلَيْهِ ثُمَّ إِذَا خَوَّلَهُ نِعْمَةً مِنْهُ نَسِيَ مَا كَانَ يَدْعُو إِلَيْهِ مِنْ قَبْلُ وَجَعَلَ لِلَّهِ أَنْدَادًا لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِهِ قُلْ تَمَتَّعْ بِكُفْرِكَ قَلِيلًا إِنَّكَ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ

Meal (IK): İnsana bir sıkıntı dokunduğu zaman Rabbına yönelerek O’na yalvarır. Sonra O, kendi katından ona bir nimet verince; önceden O’na yalvarmış olduğunu unutuverir. Ve Allah’ın yolundan saptırmak için O’na eşler koşar. De ki: Küfrünle biraz eğlenedur. Muhakkak ki sen, ateş yaranındansın.

### [Zümer 39:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/39:16.md) — النَّارِ

لَهُمْ مِنْ فَوْقِهِمْ ظُلَلٌ مِنَ النَّارِ وَمِنْ تَحْتِهِمْ ظُلَلٌ ذَلِكَ يُخَوِّفُ اللَّهُ بِهِ عِبَادَهُ يَاعِبَادِ فَاتَّقُونِ

Meal (IK): Onların üstlerinde kat kat ateşler, altlarında kat kat ateşler vardır. Allah, kullarını bununla korkutur. Ey kullarım, benden korkun.

### [Zümer 39:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/39:19.md) — النَّارِ

أَفَمَنْ حَقَّ عَلَيْهِ كَلِمَةُ الْعَذَابِ أَفَأَنْتَ تُنْقِذُ مَنْ فِي النَّارِ

Meal (IK): Hakkında azab hükmü gerçekleşmiş kimseyi mi? Ateşte olanı sen mi kurtaracaksın?

### [Zümer 39:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/39:22.md) — نُورٍ

أَفَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلَامِ فَهُوَ عَلَى نُورٍ مِنْ رَبِّهِ فَوَيْلٌ لِلْقَاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ أُولَئِكَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

Meal (IK): Allah, kimin göğsünü İslam’a açmışsa; artık o, Rabbından bir nur üzeredir. Allah’ın zikrinden kalbleri katılaşmış olanların vay haline. İşte onlar, apaçık bir sapıklık içindedirler.

### [Zümer 39:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/39:69.md) — بِنُورِ

وَأَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّهَا وَوُضِعَ الْكِتَابُ وَجِيءَ بِالنَّبِيِّينَ وَالشُّهَدَاءِ وَقُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْحَقِّ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ

Meal (IK): Yer; Rabbının nuru ile aydınlandı, kitab konuldu, peygamberler ve şahidler getirildi. Onlara haksızlık yapılmadan aralarında hak ile hükmolundu.

### [Mü'min 40:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/40:6.md) — النَّارِ

وَكَذَلِكَ حَقَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ عَلَى الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّهُمْ أَصْحَابُ النَّارِ

Meal (IK): Böylece küfredenlerin cehennemlik olduklarına dair Rabbının sözü gerçekleşti.

### [Mü'min 40:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/40:41.md) — النَّارِ

وَيَاقَوْمِ مَا لِي أَدْعُوكُمْ إِلَى النَّجَاةِ وَتَدْعُونَنِي إِلَى النَّارِ

Meal (IK): Ey kavmim; bana ne oluyor ki, sizi kurtuluşa çağırırken, siz beni; ateşe çağırıyorsunuz.

### [Mü'min 40:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/40:43.md) — النَّارِ

لَا جَرَمَ أَنَّمَا تَدْعُونَنِي إِلَيْهِ لَيْسَ لَهُ دَعْوَةٌ فِي الدُّنْيَا وَلَا فِي الْآخِرَةِ وَأَنَّ مَرَدَّنَا إِلَى اللَّهِ وَأَنَّ الْمُسْرِفِينَ هُمْ أَصْحَابُ النَّارِ

Meal (IK): Şüphesiz sizin beni kendisine çağırdığınız; bu dünyada da, ahirette de çağırabilecek kabiliyette değildir. Ve muhakkak dönüşümüz Allah’adır. Elbette müsrifler; işte onlardır cehennem yaranı olanlar.

### [Mü'min 40:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/40:46.md) — النَّارُ

النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْهَا غُدُوًّا وَعَشِيًّا وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذَابِ

Meal (IK): Sabah akşam ateşe sunulurlar. Kıyamet koptuğu gün; Firavun’un adamlarını azabın en şiddetlisine sokun, denir.

### [Mü'min 40:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/40:47.md) — النَّارِ

وَإِذْ يَتَحَاجُّونَ فِي النَّارِ فَيَقُولُ الضُّعَفَاءُ لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعًا فَهَلْ أَنْتُمْ مُغْنُونَ عَنَّا نَصِيبًا مِنَ النَّارِ

Meal (IK): Ateşin içinde birbirleriyle tartışırlarken güçsüzler, büyüklük taslayanlara derler ki: Doğrusu biz, size uymuştuk. Şimdi ateşin bir parçasını olsun bizden savabilir misiniz?

### [Mü'min 40:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/40:49.md) — النَّارِ

وَقَالَ الَّذِينَ فِي النَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ ادْعُوا رَبَّكُمْ يُخَفِّفْ عَنَّا يَوْمًا مِنَ الْعَذَابِ

Meal (IK): Ateşte olanlar, cehennemin bekçilerine derler ki: Rabbınıza yalvarın da hiç değilse bir gün olsun azabımızı hafifletsin.

### [Mü'min 40:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/40:72.md) — النَّارِ

فِي الْحَمِيمِ ثُمَّ فِي النَّارِ يُسْجَرُونَ

Meal (IK): Kaynar suya. Sonra da ateşte yakılırlar.

### [Fussilet 41:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/41:19.md) — النَّارِ

وَيَوْمَ يُحْشَرُ أَعْدَاءُ اللَّهِ إِلَى النَّارِ فَهُمْ يُوزَعُونَ

Meal (IK): Allah’ın düşmanları bir araya getirilip toplanacakları gün; onlar, dağıtılırlar.

### [Fussilet 41:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/41:24.md) — فَالنَّارُ

فَإِنْ يَصْبِرُوا فَالنَّارُ مَثْوًى لَهُمْ وَإِنْ يَسْتَعْتِبُوا فَمَا هُمْ مِنَ الْمُعْتَبِينَ

Meal (IK): Şimdi eğer sabredebilirlerse; işte onların durağı ateştir. Eğer dönmek isterlerse; artık onlar hoşnud edilecek değildirler.

### [Fussilet 41:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/41:28.md) — النَّارُ

ذَلِكَ جَزَاءُ أَعْدَاءِ اللَّهِ النَّارُ لَهُمْ فِيهَا دَارُ الْخُلْدِ جَزَاءً بِمَا كَانُوا بِآيَاتِنَا يَجْحَدُونَ

Meal (IK): İşte böyle; Allah’ın düşmanlarının cezası ateştir. Ayetlerimizi bile bile inkar etmelerinin cezası olarak onların temelli kalacakları yer oradadır.

### [Fussilet 41:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/41:40.md) — النَّارِ

إِنَّ الَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِي آيَاتِنَا لَا يَخْفَوْنَ عَلَيْنَا أَفَمَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ خَيْرٌ أَمَّنْ يَأْتِي آمِنًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ إِنَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

Meal (IK): Ayetlerimiz hakkında doğruluktan ayrılıp eğriliğe sapanlar, bize gizli değillerdir. Ateşe atılan mı, yoksa kıyamet günü güven içinde olan mı daha iyidir? Dilediğinizi yapın. Doğrusu O; yaptıklarınızı görendir.

### [Şura 42:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/42:52.md) — نُورًا

وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِنْ أَمْرِنَا مَا كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَلَا الْإِيمَانُ وَلَكِنْ جَعَلْنَاهُ نُورًا نَهْدِي بِهِ مَنْ نَشَاءُ مِنْ عِبَادِنَا وَإِنَّكَ لَتَهْدِي إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ

Meal (IK): İşte böylece Biz; sana da emrimizden bir ruh vahyettik. Sen kitab nedir, iman nedir bilmezdin. Fakat Biz; onu, kullarımızdan dilediğimizi hidayete eriştirdiğimiz bir nur kıldık. Şüphesiz ki sen, dosdoğru bir yolu göstermektesin.

### [Casiye 45:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/45:34.md) — النَّارُ

وَقِيلَ الْيَوْمَ نَنْسَاكُمْ كَمَا نَسِيتُمْ لِقَاءَ يَوْمِكُمْ هَذَا وَمَأْوَاكُمُ النَّارُ وَمَا لَكُمْ مِنْ نَاصِرِينَ

Meal (IK): Denilir ki: Siz, nasıl bugüne kavuşacağınızı unuttuysanız, Biz de sizi unuttuk. Barınağınız ateştir, yardımcılarınız da yoktur.

### [Ahkaf 46:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/46:20.md) — النَّارِ

وَيَوْمَ يُعْرَضُ الَّذِينَ كَفَرُوا عَلَى النَّارِ أَذْهَبْتُمْ طَيِّبَاتِكُمْ فِي حَيَاتِكُمُ الدُّنْيَا وَاسْتَمْتَعْتُمْ بِهَا فَالْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ الْهُونِ بِمَا كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَبِمَا كُنْتُمْ تَفْسُقُونَ

Meal (IK): O küfredenlere, ateşe sunuldukları gün: Dünyadaki hayatınızda sizin için temiz olan her şeyi harcadınız, onların zevkini sürdünüz. Bugün ise yeryüzünde haksız yere büyüklük taslamanızdan ve fasıklık etmenizden ötürü alçaltıcı bir azab göreceksiniz, denir.

### [Ahkaf 46:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/46:34.md) — النَّارِ

وَيَوْمَ يُعْرَضُ الَّذِينَ كَفَرُوا عَلَى النَّارِ أَلَيْسَ هَذَا بِالْحَقِّ قَالُوا بَلَى وَرَبِّنَا قَالَ فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ

Meal (IK): O küfredenler ateşe sunuldukları gün. Nasıl, bu gerçek değil miymiş? denildiğinde: Rabbımıza andolsunki, evet gerçekmiş, derler. O da: Şu halde küfrettiğinizden dolayı tadın azabı, der.

### [Muhammed 47:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/47:12.md) — وَالنَّارُ

إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ وَالَّذِينَ كَفَرُوا يَتَمَتَّعُونَ وَيَأْكُلُونَ كَمَا تَأْكُلُ الْأَنْعَامُ وَالنَّارُ مَثْوًى لَهُمْ

Meal (IK): Muhakkak ki Allah iman edip salih amel işleyenleri altlarından ırmaklar akan cennetlere koyar. Küfredenler ise, eğlenirler ve hayvanların yediği gibi yerler. Onları yeri de ateştir.

### [Muhammed 47:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/47:15.md) — النَّارِ

مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فِيهَا أَنْهَارٌ مِنْ مَاءٍ غَيْرِ آسِنٍ وَأَنْهَارٌ مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ وَأَنْهَارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ وَأَنْهَارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّى وَلَهُمْ فِيهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ وَمَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ كَمَنْ هُوَ خَالِدٌ فِي النَّارِ وَسُقُوا مَاءً حَمِيمًا فَقَطَّعَ أَمْعَاءَهُمْ

Meal (IK): Muttakilere vaadolunan cennetin misali: İçinde bozulmayan sudan ırmaklar, tadı değişmeyen sütten ırmaklar, içenlere zevk veren şaraptan ırmaklar ve süzme baldan ırmaklar vardır. Orada meyvelerin her çeşidi onlarındır. Ve Rabblarından mağfiret de vardır. Hiç bu; ateşte temelli kalan ve bağırsaklarını parça parça edecek kaynar su içirilen kimseler gibi midir?

### [Zariyat 51:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/51:13.md) — النَّارِ

يَوْمَ هُمْ عَلَى النَّارِ يُفْتَنُونَ

Meal (IK): O, kendilerinin ateşe sokulacakları gündür.

### [Tur 52:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/52:13.md) — نَارِ

يَوْمَ يُدَعُّونَ إِلَى نَارِ جَهَنَّمَ دَعًّا

Meal (IK): O gün; cehennem ateşine itildikçe itilirler.

### [Tur 52:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/52:14.md) — النَّارُ

هَذِهِ النَّارُ الَّتِي كُنْتُمْ بِهَا تُكَذِّبُونَ

Meal (IK): Yalanlayıp durduğunuz ateş, işte budur.

### [Kamer 54:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/54:48.md) — النَّارِ

يَوْمَ يُسْحَبُونَ فِي النَّارِ عَلَى وُجُوهِهِمْ ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ

Meal (IK): O gün, yüzleri üstü ateşe sürüldüklerinde: Tadın cehennemin tadını, denir.

### [Rahman 55:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/55:15.md) — نَارٍ

وَخَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مَارِجٍ مِنْ نَارٍ

Meal (IK): Cinnleri de yalın bir alevden yaratmıştır.

### [Rahman 55:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/55:35.md) — نَارٍ

يُرْسَلُ عَلَيْكُمَا شُوَاظٌ مِنْ نَارٍ وَنُحَاسٌ فَلَا تَنْتَصِرَانِ

Meal (IK): Üzerinize dumansız bir alev ve ateşsiz bir duman gönderilir de birbirinizi kurtaramaz ve yardımlaşamazsınız.

### [Vakıa 56:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/56:71.md) — النَّارَ

أَفَرَأَيْتُمُ النَّارَ الَّتِي تُورُونَ

Meal (IK): Söyleyin bana, şimdi çakmakta olduğunuz ateşi,

### [Hadid 57:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/57:9.md) — النُّورِ

هُوَ الَّذِي يُنَزِّلُ عَلَى عَبْدِهِ آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَإِنَّ اللَّهَ بِكُمْ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Sizi karanlıklardan aydınlığa çıkarmak için kuluna apaçık ayetler indiren O’dur. Doğrusu Allah; size karşı Rauf’tur, Rahim’dir.

### [Hadid 57:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/57:12.md) — نُورُهُمْ

يَوْمَ تَرَى الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ يَسْعَى نُورُهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَبِأَيْمَانِهِمْ بُشْرَاكُمُ الْيَوْمَ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

Meal (IK): O gün; mü’min erkeklerle mü’min kadınların nurları önlerinden ve sağlarından koşarken görürsün. Müjde, bugün altlarından ırmaklar akan ve içinde ebediyyen kalacağınız cennetler sizindir, denilir. İşte bu, büyük kurtuluşun kendisidir.

### [Hadid 57:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/57:13.md) — نُورِكُمْ · نُورًا

يَوْمَ يَقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَالْمُنَافِقَاتُ لِلَّذِينَ آمَنُوا انْظُرُونَا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِكُمْ قِيلَ ارْجِعُوا وَرَاءَكُمْ فَالْتَمِسُوا نُورًا فَضُرِبَ بَيْنَهُمْ بِسُورٍ لَهُ بَابٌ بَاطِنُهُ فِيهِ الرَّحْمَةُ وَظَاهِرُهُ مِنْ قِبَلِهِ الْعَذَابُ

Meal (IK): O gün; münafık erkeklerle münafık kadınlar, iman edenlere: Bekleyin bizi; ışığınızdan faydalanalım, diyeceklerdir. Onlara: Dönün, arkanıza da bir ışık arayın, denilir. Nihayet onların arasına kapısının içinde rahmet, dışında azab olan bir sur çekilir.

### [Hadid 57:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/57:15.md) — النَّارُ

فَالْيَوْمَ لَا يُؤْخَذُ مِنْكُمْ فِدْيَةٌ وَلَا مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مَأْوَاكُمُ النَّارُ هِيَ مَوْلَاكُمْ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Bugün, sizden ve küfretmiş olanlardan fidye kabul edilmez. Varacağınız yer ateştir. Size yaraşan odur. Ve o, ne kötü dönüş yeridir.

### [Hadid 57:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/57:19.md) — وَنُورُهُمْ

وَالَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ أُولَئِكَ هُمُ الصِّدِّيقُونَ وَالشُّهَدَاءُ عِنْدَ رَبِّهِمْ لَهُمْ أَجْرُهُمْ وَنُورُهُمْ وَالَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا أُولَئِكَ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ

Meal (IK): Allah’a ve peygamberlerine iman edenler; işte onlar, Rabbları katında doğrular ve şahidlerdir. Onların hem mükafatları, hem de nurları vardır. Küfredip de ayetlerimizi yalanlayanlara gelince; onlar da cehennem yaranıdırlar.

### [Hadid 57:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/57:28.md) — نُورًا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَآمِنُوا بِرَسُولِهِ يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِنْ رَحْمَتِهِ وَيَجْعَلْ لَكُمْ نُورًا تَمْشُونَ بِهِ وَيَغْفِرْ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’tan korkun ve peygamberlerine inanın ki, size rahmetini iki kat versin. Size ışığında yürüyeceğiniz bir nur lutfetsin. Ve sizi bağışlasın. Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Mücadele 58:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/58:17.md) — النَّارِ

لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا أُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Meal (IK): Onların malları da, oğulları da Allah katında kendilerine bir fayda vermez. Onlar, cehennem ashabıdırlar ve orada ebediyyen kalacaklardır.

### [Haşr 59:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/59:3.md) — النَّارِ

وَلَوْلَا أَنْ كَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِمُ الْجَلَاءَ لَعَذَّبَهُمْ فِي الدُّنْيَا وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابُ النَّارِ

Meal (IK): Şayet Allah, onlara sürülmeyi yazmamış olsaydı, dünyada onları azablandıracaktı ve onlar için ahirette de ateş azabı vardır.

### [Haşr 59:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/59:17.md) — النَّارِ

فَكَانَ عَاقِبَتَهُمَا أَنَّهُمَا فِي النَّارِ خَالِدَيْنِ فِيهَا وَذَلِكَ جَزَاءُ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Nihayet ikisinin de akıbeti; içinde ebediyyen kalacakları ateştir. İşte zalimlerin cezası budur.

### [Haşr 59:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/59:20.md) — النَّارِ

لَا يَسْتَوِي أَصْحَابُ النَّارِ وَأَصْحَابُ الْجَنَّةِ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمُ الْفَائِزُونَ

Meal (IK): Cehennem ashabı ile cennet ashabı bir değildir. Cennet ashabı; işte onlardır kurtuluşa erenler.

### [Saff 61:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/61:8.md) — نُورَ · نُورِهِ

يُرِيدُونَ لِيُطْفِئُوا نُورَ اللَّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَاللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ

Meal (IK): Onlar, Allah’ın nurunu ağızlarıyla söndürmek isterler. Halbuki kafirler istemeseler de; Allah, nurunu tamamlayacaktır.

### [Tegabün 64:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/64:8.md) — وَالنُّورِ

فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالنُّورِ الَّذِي أَنْزَلْنَا وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

Meal (IK): Şu halde Allah’a, peygamberine ve indirdiğimiz nura iman edin. Allah yaptıklarınızdan haberdardır.

### [Tegabün 64:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/64:10.md) — النَّارِ

وَالَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا أُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ خَالِدِينَ فِيهَا وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Küfredip de ayetlerimizi yalanlayanlara gelince; işte onlar, cehennem ashabıdırlar. Orada ebediyyen kalacaklardır. Ne kötü dönüş yeridir.

### [Talak 65:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/65:11.md) — النُّورِ

رَسُولًا يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِ اللَّهِ مُبَيِّنَاتٍ لِيُخْرِجَ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَمَنْ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ وَيَعْمَلْ صَالِحًا يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا قَدْ أَحْسَنَ اللَّهُ لَهُ رِزْقًا

Meal (IK): İman edip salih amel işleyenleri karanlıklardan aydınlığa çıkarmak için, size Allah’ın apaçık bildiren ayetlerini okuyan bir peygamber gönderdi. Kim Allah’a inanır ve salih amel işlerse; onu, altlarından ırmaklar akan cennetlere girdirir, orada ebediyyen kalırlar. Allah; ona, gerçekten güzel bir rızık vermiştir.

### [Tahrim 66:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/66:6.md) — نَارًا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ عَلَيْهَا مَلَائِكَةٌ غِلَاظٌ شِدَادٌ لَا يَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler; kendinizi ve çoluk çocuğunuzu, yakacağı insanlar ve taşlar olan ateşten koruyun. Onun üzerinde iri gövdeli, haşin tabiatlı melekler vardır. Ki onlar; Allah’ın kendilerine emrettiğine katiyyen isyan etmezler. Ve emrolunduklarını yaparlar.

### [Tahrim 66:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/66:8.md) — نُورُهُمْ · نُورَنَا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحًا عَسَى رَبُّكُمْ أَنْ يُكَفِّرَ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَيُدْخِلَكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ يَوْمَ لَا يُخْزِي اللَّهُ النَّبِيَّ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ نُورُهُمْ يَسْعَى بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَبِأَيْمَانِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا أَتْمِمْ لَنَا نُورَنَا وَاغْفِرْ لَنَا إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’a nasuh tevbesi ile tevbe edin. Umulur ki Rabbınız kötülüklerinizi örter ve sizi altlarından ırmaklar akan cennetlere koyar. O gün, Allah; peygamberini ve onunla beraber olan mü’minleri utandırmayacak. Onların nurları önlerinde ve sağlarında koşacak; Rabbımız, ışığımızı tamamla, bizi bağışla. Şüphesiz ki Sen, her şeye kadirsin, diyecekler.

### [Tahrim 66:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/66:10.md) — النَّارَ

ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِلَّذِينَ كَفَرُوا امْرَأَةَ نُوحٍ وَامْرَأَةَ لُوطٍ كَانَتَا تَحْتَ عَبْدَيْنِ مِنْ عِبَادِنَا صَالِحَيْنِ فَخَانَتَاهُمَا فَلَمْ يُغْنِيَا عَنْهُمَا مِنَ اللَّهِ شَيْئًا وَقِيلَ ادْخُلَا النَّارَ مَعَ الدَّاخِلِينَ

Meal (IK): Allah; küfredenlere Nuh’un karısıyla Lut’un karısını misal verdi. Onlar, kullarımızdan iki salih kulun nikahında iken hainlik ettiler de, onları Allah’tan hiç bir şeyle kurtaramadılar. O iki kadına; ateşe girenlerle beraber siz de girin, denildi.

### [Nuh 71:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/71:16.md) — نُورًا

وَجَعَلَ الْقَمَرَ فِيهِنَّ نُورًا وَجَعَلَ الشَّمْسَ سِرَاجًا

Meal (IK): Aralarında aya aydınlık vermiş, güneşi bir kandil kılmıştır.

### [Nuh 71:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/71:25.md) — نَارًا

مِمَّا خَطِيئَاتِهِمْ أُغْرِقُوا فَأُدْخِلُوا نَارًا فَلَمْ يَجِدُوا لَهُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْصَارًا

Meal (IK): günahlarından dolayı bunlar suda boğuldular, ateşe sokuldular ve Allah’ tan başka yardımcı da bulamadılar.

### [Cin 72:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/72:23.md) — نَارَ

إِلَّا بَلَاغًا مِنَ اللَّهِ وَرِسَالَاتِهِ وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَإِنَّ لَهُ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا

Meal (IK): Benim vazifem; ancak Allah katından olanı ve O’nun risaletlerini tebliğ etmektir. Kim, Allah’a ve Rasulüne isyan ederse; muhakkak ki onun için, cehennem ateşi vardır. Orada ebediyyen kalacaklardır.

### [Müddessir 74:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/74:31.md) — النَّارِ

وَمَا جَعَلْنَا أَصْحَابَ النَّارِ إِلَّا مَلَائِكَةً وَمَا جَعَلْنَا عِدَّتَهُمْ إِلَّا فِتْنَةً لِلَّذِينَ كَفَرُوا لِيَسْتَيْقِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ وَيَزْدَادَ الَّذِينَ آمَنُوا إِيمَانًا وَلَا يَرْتَابَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ وَالْمُؤْمِنُونَ وَلِيَقُولَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَالْكَافِرُونَ مَاذَا أَرَادَ اللَّهُ بِهَذَا مَثَلًا كَذَلِكَ يُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَمَا يَعْلَمُ جُنُودَ رَبِّكَ إِلَّا هُوَ وَمَا هِيَ إِلَّا ذِكْرَى لِلْبَشَرِ

Meal (IK): Cehennem bekçilerini yalnız meleklerden kıldık. Onların sayılarını da ancak küfretmiş olanlar için bir fitne kıldık. Ki kendilerine kitab verilmiş olanlar, kesin bilgi sahibi olsunlar. İman edenlerin de imanları artsın. Kendilerine kitab verilmiş olanlar ve mü’minler kuşkuya düşmesinler. Bir de kalblerinde hastalık bulunanlarla kafirler: Bununla Allah neyi kasdetmiş? desinler. İşte böyle Allah, dilediğini saptırır, dilediğini hidayete erdirir. Rabbının ordularını ancak kendisi bilir. Bu, ancak insanlara bir öğüttür.

### [Buruc 85:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/85:5.md) — النَّارِ

النَّارِ ذَاتِ الْوَقُودِ

Meal (IK): Tutuşturucu ateşlerle,

### [Ala 87:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/87:12.md) — النَّارَ

الَّذِي يَصْلَى النَّارَ الْكُبْرَى

Meal (IK): Ki o, en büyük ateşe girecek olandır.

### [Gaşiye 88:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/88:4.md) — نَارًا

تَصْلَى نَارًا حَامِيَةً

Meal (IK): Kızgın bir ateşe girerler.

### [Beled 90:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/90:20.md) — نَارٌ

عَلَيْهِمْ نَارٌ مُؤْصَدَةٌ

Meal (IK): Onlara sımsıkı kapatılmış bir ateş vardır.

### [Leyl 92:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/92:14.md) — نَارًا

فَأَنْذَرْتُكُمْ نَارًا تَلَظَّى

Meal (IK): Sizi alevler saçan ateşle uyardım.

### [Beyyine 98:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/98:6.md) — نَارِ

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أُولَئِكَ هُمْ شَرُّ الْبَرِيَّةِ

Meal (IK): Şüphesiz ki kitab ehlinden ve müşriklerden küfredenler, cehennem ateşindedirler. Onlar, orada temelli kalacaklardır. Yaratıkların en kötüsü de işte bunlardır.

### [Karia 101:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/101:11.md) — نَارٌ

نَارٌ حَامِيَةٌ

Meal (IK): Kızgın bir ateştir.

### [Hümeze 104:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/104:6.md) — نَارُ

نَارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ

Meal (IK): O, Allah’ın tutuşturulmuş bir ateşidir.

### [Tebbet 111:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/ayet/111:3.md) — نَارًا

سَيَصْلَى نَارًا ذَاتَ لَهَبٍ

Meal (IK): Alevli ateşe girecektir.

## Sözlükler (12)

### ★ Akevler Sözlüğü

Ateş demektir. Nur da bu kökten türemiştir.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الراء والنون و و ا ي ء معهما
ر ن و، ر و ن، ن و ر، ر ي ن، ي ر ن، ن ي ر، ر ن أ، أ ر ن مستعملات
رنو:
رنا يَرْنُو إليها رُنُوّا، إذا نظر إليها، ورَنَوْته أَرْنُوه رنا ورُنُواً فأنا رانٍ، قال:
إذاهُنَّ فَصَّلْنَ الحديث لأَهله		حديثَ الرَّنا فَصَّلنَهُ بالتَّهانُفِ
وفُلانٌ رُنُوُّ فُلانة، أي: يُديمُ النَّظَرَ إليها حيثُ ذَهَبَتْ.
وأَرْناني حُسْنُ ما رأيتُ، أي: أعجبني وحملني على الرُّنُوّ.
وكأسٌ رَنَوْناةٌ، أي: دائمة... والرّنوّ: اللّهو مع شَغْل القلب، قال العجّاج: فقد أرانَى ولقد أُرَنِّي أي: أُلَهَّى وأُلَهِّي.
وأَرْنَى إرناءً: نَظَرورنا، أي: أدام النَّظَر، قال: أَرْنَى لبَهْجَتِها وحُسْنِ حَدِيثها والرّاني: الطَّرِبُ، ورَنَوْتُ: طَرِبْتُ، وهذه كلمةٌ سائرةٌ في أفواه العَرَب. وحُكِيَ عن امرأة من بني يَرْبوع سُئِلَتْ عن رجلٍ، فقالت: في القُبّة يُرْنَى، أي: يُغَنَّى ليَطرَب، قال: فما سَكَتَتْ حتّى رَنَوْت لُصوتها، أي: طَرِبْت.
وفُلانٌ رُنُوُّ الأَمانيّ، أي: هو صاحِبُ أَمانِيَّ يَتَوَقَّعُها، قال: يا صاحبيَّ إنَّني أَرْنُوكَما لاتَحرِماني إنّني أرجوكُما
رون:
يَوْمٌ أَرْوَنانٌ، وليلةٌ أرْوَنانة، أي: شَديدٌ صَعْبٌ. لا فِعل له، وأَرْوَنانيٌّ وأَرْوَنانيّةٌ أيضاً، قال:
فَظَلَّ لنِسْوةِ النُّعمان منّا		على سَفَوانَ يومٌ أَرْوَنانُ
نور:
النُّور: الضيّاء، والفعل: نار وأنار ونَوْراً وإنارةً. واستنار، أي: أضاء.
والنُّور: نَوْرُ الشَّجَر، والفِعْل: التَّنوير، وتنوير الشَّجَرة: إزْهارُها. والنُّوّار: نَوْرُ الشَّجَر.
وتنوَّرْت ناراً: قَصَدْت إليها.
والنّائرةُ: الكائنةُ تقعُ بينَ القَوْمِ.
والمَنارة، مَفْعَلة من الإنارة، وبَدْء ذلك أَنَّهم كانوا يُنَوِّرونَ في الجاهِليّة ليُهْتَدَى ويُقْتَدَى بها.
والمنارة: الشَّمعةُ ذات السِّراج. والمنارةُ: ما يُوضَعُ عليه المِسرَجة، قال:
وكِلاهُما في كَفِّهِ يَزَنِـيَّةٌ		فيها سِنانٌ كالمنارةِ أَصْلَعُ
والمنارة: للمؤذِّن.
والنَّؤُورُ: دُخانُ الفَتيلة، يُتَّخَذُ كُحلاً أو وَشْماً.
والنُّورة: يُطْلَى بها.
وفُلانٌ يُنَوِّر على فلان، إذا شبّه عليه أمراً، ولَيْسَت الكلمةُ بعربيّة مَحْضة، واشْتِقاقُهُ: أنّ امرأة كانت تُسَمَّى نُورة من أَسحَر النّاس، فكل من فعل فِعْلَها قيل له: قد نوّر فهو مُنَوِّر.
وامرأة نَوارٌ: وهي العَفيفةُ النّافرةُ عن الشَّرِّ والقَبيح، والجميعُ: النُّورُ، أو هي التي تكره الرِّجال.
وبقرةٌ نَوارٌ: تَنْفِرُ من الفَحل، قال: من نساءٍ عن الفواحشِ نُورِ ونُرْتُ فلاناً، أي: أَنْفَرته بقولٍ أو فِعلٍ.
رين:
الرَّيْنُ: الطَّبْع على القلب.. رانَ يَرِينُ على قَلبه، أي: طُبع، وقوله جلّ وعزّ: "بل ران على قُلُوبهم".
قال الحَسَن: الذّنب على الذّنب حتّى يَسْوَدَّ القلب. وهذا من الغلبة عليه.
ورِينَ بفلانٍ، أي: وقع فيما لا يَستطيعُ الخُرُوج منه.
وران النُّعاسُ والخمر في الرَّأسْ: رَسَخَ فيه رينا ورُيُوناً، قال الطِّرِمّاح:
مخافةَ أن يَرينَ النَّوْمُ فيهم		بسُكْرِ سِناتِهم كلَّ الرُّيُونِ
والرُّءُون في هذا غلط.
والمَوْتُ يَرِينُ على الإنسان فيَذْهَبُ به، ويُقالُ: أصبح فُلانٌ قد ريِنَ به، أي: ذهب.
يرن:
اليَرُونُ: دِماغُ الفِيلِ.. ويَرْنا: اسم رملة.. واليرون أيضا الرّجل، قال النّابغة:
وأنت الغَيْث يُنعش مَنْ يليه		وأنت السَّمُّ خالطه اليَرُونُ
نير:
نِيرُ الثَّوْر: الخَشَبة التّي على عُنُقه، وجَمْعُهُ: أَنيار. ونِيرُ الثَّوْب: عَلَمُه.. ونِيرُ الطّريق: أُخدوده الواضح، قال:
دنانيرُنا من نِيرِ ثَوْر ولـم تـكـن		من الذَّهَبِ المَضرُوب عند القَساط
رنأ:
اليُرَنّاءُ: الحِنّاءُ.
أرن:
أَرِنَ يَأْرَنُ أَرَنا وإراناً، أي: نَشِطَ. والفاعلُ: أَرِنٌ وأَرُونٌ، كما يُقال: مَرِحٌ ومَرُوحٌ.
والإرانُ: سَرِير الميّت، قال:
وعَنْسٍ كأَلْواحِ الإرانِ نَسَأْتُها		على لاحِبٍ كأنّه ظَهْرُ بُرجُدِ
وأَرانَ القَوْمُ: هَلَكَتْ مَواشِيهم، أو هُزِلَتْ فهم مُرِينونّ.

##### Türkçe

باب **الراء** و**النون** و**و** و**ا** و**ي** و**ء** معهما
**ر ن و**، **ر و ن**، **ن و ر**، **ر ي ن**، **ي ر ن**، **ن ي ر**، **ر ن أ**، **أ ر ن** مستعملات

**رنو**:
**رنا** يَرْنُو إليها **رُنُوّا**، إذا نظر إليها، و**رَنَوْته** **أَرْنُوه** **رنا** و**رُنُواً** فأنا **رانٍ**، قال:
إذاهُنَّ فَصَّلْنَ الحديث لأَهله		حديثَ **الرَّنا** فَصَّلنَهُ بالتَّهانُفِ

وفُلانٌ **رُنُوُّ** فُلانة، أي: يُديمُ النَّظَرَ إليها حيثُ ذَهَبَتْ.
و**أَرْناني** حُسْنُ ما رأيتُ، أي: أعجبني وحملني على **الرُّنُوّ**.
وكأسٌ **رَنَوْناةٌ**، أي: دائمة... و**الرّنوّ**: اللّهو مع شَغْل القلب، قال العجّاج: فقد أرانَى ولقد أُرَنِّي أي: أُلَهَّى وأُلَهِّي.
و**أَرْنَى** **إرناءً**: نَظَرورنا، أي: أدام النَّظَر، قال: **أَرْنَى** لبَهْجَتِها وحُسْنِ حَدِيثها و**الرّاني**: الطَّرِبُ، و**رَنَوْتُ**: طَرِبْتُ، وهذه كلمةٌ سائرةٌ في أفواه العَرَب. وحُكِيَ عن امرأة من بني يَرْبوع سُئِلَتْ عن رجلٍ، فقالت: في القُبّة **يُرْنَى**، أي: يُغَنَّى ليَطرَب، قال: فما سَكَتَتْ حتّى **رَنَوْت** لُصوتها، أي: طَرِبْت.
وفُلانٌ **رُنُوُّ الأَمانيّ**، أي: هو صاحِبُ أَمانِيَّ يَتَوَقَّعُها، قال: يا صاحبيَّ إنَّني **أَرْنُوكَما** لاتَحرِماني إنّني أرجوكُما

**رون**:
يَوْمٌ **أَرْوَنانٌ**، وليلةٌ **أرْوَنانة**، أي: شَديدٌ صَعْبٌ. لا فِعل له، و**أَرْوَنانيٌّ** و**أَرْوَنانيّةٌ** أيضاً، قال:
فَظَلَّ لنِسْوةِ النُّعمان منّا		على سَفَوانَ يومٌ **أَرْوَنانُ**

**نور**:
**النُّور**: الضيّاء، والفعل: **نار** و**أنار** و**نَوْراً** و**إنارةً**. و**استنار**، أي: أضاء.
و**النُّور**: **نَوْرُ الشَّجَر**، والفِعْل: **التَّنوير**، و**تنوير الشَّجَرة**: إزْهارُها. و**النُّوّار**: **نَوْرُ الشَّجَر**.
و**تنوَّرْت** ناراً: قَصَدْت إليها.
و**النّائرةُ**: الكائنةُ تقعُ بينَ القَوْمِ.
و**المَنارة**، **مَفْعَلة** من **الإنارة**، وبَدْء ذلك أَنَّهم كانوا يُنَوِّرونَ في الجاهِليّة ليُهْتَدَى ويُقْتَدَى بها.
و**المنارة**: الشَّمعةُ ذات السِّراج. و**المنارةُ**: ما يُوضَعُ عليه **المِسرَجة**، قال:
وكِلاهُما في كَفِّهِ يَزَنِـيَّةٌ		فيها سِنانٌ كالمنارةِ أَصْلَعُ
و**المنارة**: للمؤذِّن.
و**النَّؤُورُ**: دُخانُ الفَتيلة، يُتَّخَذُ كُحلاً أو وَشْماً.
و**النُّورة**: يُطْلَى بها.
وفُلانٌ يُنَوِّر على فلان، إذا شبّه عليه أمراً، ولَيْسَت الكلمةُ بعربيّة مَحْضة، و**اشْتِقاقُهُ**: أنّ امرأة كانت تُسَمَّى **نُورة** من أَسحَر النّاس، فكل من فعل فِعْلَها قيل له: قد **نوّر** فهو **مُنَوِّر**.
وامرأة **نَوارٌ**: وهي العَفيفةُ النّافرةُ عن الشَّرِّ والقَبيح، والجميعُ: **النُّورُ**، أو هي التي تكره الرِّجال.
وبقرةٌ **نَوارٌ**: تَنْفِرُ من الفَحل، قال: من نساءٍ عن الفواحشِ **نُورِ** و**نُرْتُ** فلاناً، أي: أَنْفَرته بقولٍ أو فِعلٍ.

**رين**:
**الرَّيْنُ**: الطَّبْع على القلب.. **رانَ** يَرِينُ على قَلبه، أي: طُبع، وقوله جلّ وعزّ: "بل **ران** على قُلُوبهم".
قال الحَسَن: الذّنب على الذّنب حتّى يَسْوَدَّ القلب. وهذا من الغلبة عليه.
و**رِينَ** بفلانٍ، أي: وقع فيما لا يَستطيعُ الخُرُوج منه.
و**ران** النُّعاسُ والخمر في الرَّأسْ: رَسَخَ فيه **رينا** و**رُيُوناً**، قال الطِّرِمّاح:
مخافةَ أن يَرينَ النَّوْمُ فيهم		بسُكْرِ سِناتِهم كلَّ الرُّيُونِ
و**الرُّءُون** في هذا غلط.
والمَوْتُ يَرِينُ على الإنسان فيَذْهَبُ به، ويُقالُ: أصبح فُلانٌ قد **ريِنَ** به، أي: ذهب.

**يرن**:
**اليَرُونُ**: دِماغُ الفِيلِ.. و**يَرْنا**: اسم رملة.. و**اليرون** أيضا الرّجل، قال النّابغة:
وأنت الغَيْث يُنعش مَنْ يليه		وأنت السَّمُّ خالطه اليَرُونُ

**نير**:
**نِيرُ الثَّوْر**: الخَشَبة التّي على عُنُقه، وجَمْعُهُ: **أَنيار**. و**نِيرُ الثَّوْب**: عَلَمُه.. و**نِيرُ الطّريق**: أُخدوده الواضح، قال:
دنانيرُنا من **نِيرِ ثَوْر** ولـم تـكـن		من الذَّهَبِ المَضرُوب عند القَساط

**رنأ**:
**اليُرَنّاءُ**: الحِنّاءُ.

**أرن**:
**أَرِنَ** يَأْرَنُ **أَرَنا** و**إراناً**، أي: نَشِطَ. والفاعلُ: **أَرِنٌ** و**أَرُونٌ**، كما يُقال: **مَرِحٌ** و**مَرُوحٌ**.
و**الإرانُ**: سَرِير الميّت، قال:
وعَنْسٍ كأَلْواحِ **الإرانِ** نَسَأْتُها		على لاحِبٍ كأنّه ظَهْرُ بُرجُدِ
و**أَرانَ** القَوْمُ: هَلَكَتْ مَواشِيهم، أو هُزِلَتْ فهم **مُرِينونّ**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

النورُ: الضياءُ، والجمع أنْوارٌ. والنورُ أيضاً: النُفَّرُ من الظباء. قال مُضَرِّسٌ الأسديُّ، وذكَرَ الظباء وأنَّها قد كَنَسَتْ في شدة الحر:
تَدَلَّتْ عليها الشمسُ حتَّى كأنهـامن الحَرِّ تُرْمَى بالسكينةِ نورُها
ونسوةٌ نورٌ، أي نُفَّرٌ من الريبة. وفرسٌ وَديقٌ نَوارٌ، إذا اسْتَوْدَقَتْ وهي تريد الفحلَ، وفي ذلك منها ضَعفٌ تَرْهَبُ عن صولة الناكح. وتقول: نُرْتُ من الشيء أنورُ نَوْراً ونِواراً، بكسر النون. قال العجاج:
يَخْلِطْنَ بالتَأنّسِ النِوارا
ونُرْتُ غيري، أي نفّرته. وأنارَ الشيءُ واسْتَنارَ بمعنًى، أي أضاء. والتَنْويرُ: الإنارةُ. والتَنْويرُ: الإسْفارُ. وتَنْويرُ الشجرةِ: إزْهارُها. يقال نَوَّرَتِ الشجرةُ وأنارَتْ أيضاً، أي أخرجت نَوْرَها. والنارُ مؤنّثة، وهي من الواو، لأن تصغيرها نُوَيْرَةٌ، والجمع نورٌ ونيرانٌ. وقولهم: ما نارُ هذه الناقة? أي ما سِمَتُها? وفي المثل: "نِجارُها نارُها". يقال: بينهم نائِرةٌ، أي عداوة وشَحْناء. وتَنَوَّرَتُ النار من بعيد: تَبَصَّرْتُها. وتَنَوَّرَ الرجل: تَطَلَّى بالنُورَةِ. والنَوورُ: النَيْلَجُ، وهو دُخان الشَحم يعالج به الوشم حتَّى يخضرّ. وقد نَوَّرَ ذراعَه، إذا غرزها بإبرة ثم ذرَّ عليها النَوورَ. والنُوَّارُ بالضم والتشديد: نَوْرُ الشجرِ، الواحدة نُوَّارَةٌ. والمَنارُ: عَلَمُ الطريق. والمَنارَةُ: التي يؤذَّن عليها. والمَنارَةُ أيضاً: ما يوضع فوقها السِراج، وهي مَفْعَلةٌ من الاستنارة، بفتح الميم، والجمع المَناوِرُ بالواو، لأنه من النورِ. ومن قال مَنائِرُ وهمز فقد شبَّه الأصلي بالزائد.

##### Türkçe

**النورُ**: aydınlık; çoğulu **أنْوارٌ**. Ve **النورُ** ayrıca: ceylanlardan ürkek bir topluluk. **مُضَرِّسٌ الأسديُّ** dedi ve ceylanları ve onların şiddetli sıcakta inlerine girdiklerini zikretti:
تَدَلَّتْ عليها الشمسُ حتَّى كأنهـامن الحَرِّ تُرْمَى بالسكينةِ نورُها

Ve **نسوةٌ نورٌ**, yani şüpheden ürkek bir topluluk. Ve **فرسٌ وَديقٌ نَوارٌ**, aygırı isterken kızıştığı zaman; ve bunda ondan bir zayıflık vardır, çiftleşenin saldırısından korkar. Ve dersin: **نُرْتُ** şeyden, **أنورُ** **نَوْراً** ve **نِواراً**, **النون**’u kesreli olarak. **العجاج** dedi:
يَخْلِطْنَ بالتَأنّسِ النِوارا

Ve **نُرْتُ** başkasını, yani onu ürküttüm. Ve **أنارَ** şey ve **اسْتَنارَ** aynı anlamdadır; yani aydınlandı. Ve **التَنْويرُ**: aydınlatmadır. Ve **التَنْويرُ**: ortalığın ağarmasıdır. Ve **تَنْويرُ الشجرةِ**: onun çiçek açmasıdır. Denir: **نَوَّرَتِ الشجرةُ** ve ayrıca **أنارَتْ**; yani **نَوْرَ**unu çıkardı. Ve **النارُ** müennestir; ve o **الواو**dandır; çünkü onun küçültmesi **نُوَيْرَةٌ**dur; çoğulu **نورٌ** ve **نيرانٌ**dır. Ve onların sözü: “**ما نارُ هذه الناقة?**” yani “onun dağlaması nedir?” Ve meselde: “**نِجارُها نارُها**”. Denir: aralarında **نائِرةٌ** vardır; yani düşmanlık ve kin. Ve **تَنَوَّرَتُ النار** uzaktan: onu seçip gördüm. Ve **تَنَوَّرَ الرجل**: **النُورَةِ** ile kıl dökücü sürdü. Ve **النَوورُ**: **النَيْلَجُ**dur; o, dövmenin yeşermesine kadar onunla tedavi edilen içyağı dumanıdır. Ve **نَوَّرَ** kolunu; onu iğneyle delip sonra üzerine **النَوورَ** serptiği zaman. Ve **النُوَّارُ** (ضم ve teşdid ile): ağaç çiçeğidir; teki **نُوَّارَةٌ**dır. Ve **المَنارُ**: yol işaretidir. Ve **المَنارَةُ**: üzerinde ezan okunan şeydir. Ve **المَنارَةُ** ayrıca: üzerine kandilin konulduğu şeydir; o, **الاستنارة**den **مَفْعَلةٌ**dir, **الميم**’in fethasıyla; çoğulu **المَناوِرُ**dur **الواو** ile; çünkü o **النورِ**dandır. Ve **مَنائِرُ** deyip hemze yapan kimse, aslîyi zâide benzetmiştir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب النون والواو وما يثلثهما)
(نوي)  النون والواو والحرف المعتلّ أصلٌ صحيح يدلُّ على معنيين: أحدهما مَقْصَدٌ لشيء، والآخر عَجَمُ شيء.
فالأوَّل النَّوَى. قال أهلُ اللغة: النَّوَى: التَّحَوُّل من دار إلى دار. هذا هو الأصل، ثم حمل عليه البابُ كلُّه فقالوا: [نوَى] الأمرَ يَنوِيه، إذا قَصَدَ له.  وممَّا يصحِّح هذهِ التآويلَ قولُهم: نَوَاه الله، كأنَّه قَصَدَه بالحِفْظِ والحِياطة. قال:
يا عَمرُو أحسِنْ نَواكَ اللهُ بالرَّشَدِ *** واقرأْ سلاماً على الذَّلْفاءِ بالثَّمَدِ([1])* أي قصَدَك بالرَّشَد. والنِّيَّة: الوجه الذي تَنْوِيه. ونَوِيُّكَ: صاحبُك نيَّتُه نِيَّتُكَ.
والأصل الآخر النَّوَى: نَوَى التَّمْر. وربما عبَّروا به عن بعض الأوزان. ويقال إنَّ النَّوَاة زِنَةُ خمسة دَرَاهم. وتزَوَّجها على نواةٍ من ذهب، أي وزنِ خمسةِ دراهمَ منه.
وبالهمز كلمةٌ تدلُّ على النُّهُوض وناءَ ينوءُ نوءاً: نَهَضَ. قال:
فقلنا لهم تِلْكُمْ إذاً بَعْدَ كرَّةٍ *** نغادر صَرْعَى نوؤُها متخاذِلُ([2])أي نهوضها ضعيف والنَّوْءُ من أنواءِ المطَر كأنَّه ينهَض بالمطر. وكلُّ ناهض بِثِقْلٍ فقد ناءَ. وناءَ البعيرُ بِحِمْلِهِ. والمرأة تنوء بها عجيزتُها، وهي تَنوءُ بها. فالأولى تُثْقَل بها، والثانية تنهض.
ومن الباب المناوأة تكون بين القوم يقال: ناوَأَه، إذا عاداه. وهو قياسُ ما ذكرناه، لأنها المناهَضة، هذا ينوءُ إلى هذا وهو ينوءُ إليه أي يَنْهَض.
(نوب)  النون والواو والباء كلمةٌ واحدة تدلُّ على اعتياد مكان([3]) ورجوعٍ إليه. وناب يَنُوبُ، وانتاب ينتاب. ويقال إنَّ النُّوبَ: النَّحل، قالوا: وسمِّيَت به لرَعْيها ونَوْبِها إلى مكانها. وقد قيل إنَّه جمع نائب. وقول أبي ذؤيب:
أرِقْتُ لذِكرِهِ من غير نَوْبٍ *** كما يَهْتاجُ مَوْشِيٌّ قَشِيبُ([4])(نوت)  النون والواو والتاء ليس عندي أصلاً. على أنهم يقولون: ناتَ ينُوت ويَنِيتُ، إذا تمايَلَ من ضَعف. فإنْ صحَّ هذا فلعلَّ النُوتيَّ وهو المَلاّح، منه.
(نوح)  النون والواو والحاء أصلٌ يدلُّ على مقابَلة الشّيء للشيء. منه تناوَحَ الجَبَلان، إذا تقابَلاَ، وتناوحت الرِّيحانِ: تقابلتا في المَهبّ. وهذه الرِّيح نَيِّحةٌ لتلك، أي مقابِلتُها. ومنه النَّوح والمنَاحة، لتقابُلِ النِّساء عند البُكاء.
(نوخ)  النون والواو والخاء كلمةٌ واحدة، وهي أنَخْتُ الجَمَل. فأمَّا فِعل المطاوَعة منه فقالوا: أنَخْتُه فبَرَك، وقال آخرون: استناخ. وجاء في الحديث: "وإن أُنِيخَ على صخرةٍ استناخ". وقال الأصمعيّ أنختُه فتَنَوَّخ.
(نور)  النون والواو والراء أصلٌ صحيح يدلُّ على إضاءةٍ واضطراب وقِلّة ثبات. منه النور والنار، سمِّيا بذلك من طريقة الإضاءة، ولأنَّ ذلك يكون مضطرِباً سريعَ الحركة. وتنوَّرْتُ النّار: تبصَّرتُها. قال امرؤ القيس:
تنوَّرتُها من أذرعات وأهلُها *** بيثربَ أدنى دارِها نظرٌ عالِي([5])ومنه النَّور: نَور الشَّجر ونُوّارُهُ. وأنارت الشَّجرةُ: أخرجَتْ النَّوْر. والمَنَارة: مَفعلة من الاستنارة، والأصل مَنْوَرة. ومنه مَنَار الأرض: حُدودها وأعلامها، سمِّيت لبَيَانِها وظُهورها.
والذي قُلناه في قِلّة الثبات امرأةٌ نَوَارٌ، أي عفيفة تنُورُ، أي تَنفِر من القَبيح، والجمع نُورٌ. ونارت: نَفَرت نَوْراً([6i]). قال:
* أنَوْراً سَرْعَ ماذا يا فَروقُ([7]) *
ونُرْت فلاناً: نَفَّرته. والنَِّوار: النِّفار.
ومما شذَّ عن هذا الأصل النّؤُور: دُخَانُ الفَتيلة يتّخذُهُ كُحلاً وَوشْماً. ونَوَّرْت اللِّثة([8]): غَرَزْتها بإبرةٍ ثم جعلت في الغَرز الإثمد.
(نوس)  النون والواو والسين أصلٌ يدلُّ على اضطرابٍ وتذبذُب. وناسَ الشَّيءُ: تذَبْذَب، ينُوس. وسمِّي أبو نُوَاسٍ لذُؤَابتينِ له كانَتَا تنوسانِ. ويقولون: نُسْت الإبلَ: سُقْتُها.
(نوش)  النون والواو والشين أصلٌ صحيح يدلُّ على تناوُل الشيء. ونُشْتُه نَوْشَاً. وتناوَشْتُ: تَنَاوَلْت. قال الله تعالى: ﴿وَأَنَّى لَهُمُ التَّنَاوُشُ مِنْ مَكَانٍ بعِيد﴾ [سبأ 52]. ورَّبما عَدَّوْه بغير ألفٍ فقالوا: نُشْتُه خيراً، إذا أنَلتَه خيراً. وقول القائل([9]):
* باتت تَنُوشُ العَنَق انتياشا([10]) *
(نوص)  النون والواو والصاد أصلٌ صحيح يدلُّ على تردُّدٍ ومجيءٍ وذهاب*. وناص عن قرنه يَنُوص نَوْصاً. والمَنَاص المصدر، والمَلْجأ أيضاً. قال سبحانه: ﴿وَلاَتَ حِينَ مَنَاصٍ﴾ [ص 3]. ويقولون: النَّوْص: الحِمار الوحشيّ لا يزالُ نائصاً: رافعاً رأسَه، يتردَّد كالجامح. وناوَصَ الجَرَّة: مارَسَها. ومرَّ تفسيرُه في باب الجيم([11]).
(نوض)  النون والواو والضاد فيه كلماتٌ متباينة.
الأولى النّوض: وُصْلةٌ ما بين العَجُز والمَتْن. والثانية قولهم: ناض في البِلاد: ذهب. والثالثة الأنواض: الأودية، واحدها نَوْض.
(نوط)  النون والواو والطاء أصلٌ صحيح يدلُّ على تعليق شيءٍ بشيء. ونُطْتُه به: علَّقته به. والنَّوْط: ما يَتعلَّق به أيضاً، والجمع أنواط. وفي المثل: "عاطٍ بغير أنواط" أي إنَّه يعطو يتناول الشَّيء وليس له ما يتعلق به. والنِّيَاط: عِرقٌ علّق به القلب، والجمع أنْوطة([12])، وهو النائط أيضاً. قال:
* قَطْعَ الطَّبيب نائطَ المصفورِ([13]) *
ونِياطُ المَفازةِ: بُعدها، سمِّي به لأنَّه كأنّه من بُعدِهِ نِيط أبداً بغيره. والأرنَب مقطِّعة النِّياط، لأنَّها تقطع البعيد. والتُّنَوِّط([14]): طائر؛ وهو قياسُه لأنَّه يَنُوط كالخيوط من الشَّجرة يجعلها وكراً. ونِيطَ فُلانٌ: أصابته نوْطة، وهي وَرَمٌ في الصَّدر. وهو عِندنا من نِياط القَلْب، كأنَّ الوجعَ أصابَ نِياطَه. ويقولون: نَوْطةٌ من طَلْح، كما يقال عِيصٌ من سِدْر. وسمِّيت لتعلُّق بعضِها ببعض. وبئر نَيِّطٌ، إذا كانت قَدْرَ قامة.
(نوع)  النون والواو والعين كلمتانِ، إحداهما تدلُّ على طائفةٍ من الشيء مماثلةٍ له، والثانية ضربٌ من الحَركَة.
الأوَّل النَّوع من الشيء: الضَّرْب منه. وليس هذا من نَوْعِ ذاك.
والثاني: قولهم: ناعَ الغُصن يَنوعُ، إذا تمايَلَ، فهو نائع. وقال بعضهم: لذلك يقال جائع نائع، أي مضطرب من شِدَّة جُوعه مُتمايِل. ويَدْعُون على الإنسان فيقولون: جُوعاً له ونُوعاً له.
(نوف)  النون والواو والفاء أصلٌ صحيح يدلُّ على علوٍّ وارتفاع. ونافَ يَنُوف: طالَ وارتفع. والنَّوْف: السَّنام([15])، وجمعه أنواف. وممكنٌ أن يكون قولهم: مائةٌ ونَيِّف([16]) من هذا، وقد ذكرناه في نيف للفْظِه.
(نوق)  النون والواو والقاف أصلٌ يدل على سمّوٍّ وارتفاع. وأرْفَعُ موضعٍ في الجبل نِيقٌ، والأصل الواو، وحوّلت ياءً للكسرة التي قبلها. وممكنٌ أن يكون النَّاقةُ من هذا القياس، لارتفاع خَلْقِها. وناقةٌ ونُوق([17]). و"استَنْوَق الجملُ" تشبيهٌ بها، ويضرب مثلاً لمن ذَلَّ بعد عِزّ. والنّاقة: كواكبُ على هيئة النّاقة([18]). وقولهم: تنوَّقَ في الأمر، إذا بالَغَ فيه، فعندنا أنَّه منه، وهم يشبِّهون الشيءَ بما يستحسنونه، وكأنَّ تنوَّق مقيسٌ على اسم الناقة، وهي عندهم من أحْسَنِ أموالهم. ومن قال تَنَوَّق خطأٌ فقد غَلِط([19])، وقياسه ما ذكرناه. والنِّيقة لا تكون إلاَّ من تَنَوّق. يقولون مثلاً: "خَرْقاءُ ذات نِيقَة"، يُضرَب للجاهل بالشَّيء يدَّعي المعرفة به.
(نوك)  النون والواو والكاف كلمةٌ واحدة، هي النَّوَاكة والنُّوك([20]) وهي الحُمْق. ورجلٌ أنْوَك ومُسْتنوِكٌ، وهم نَوْكَى([21]).
(نول) النون والواو واللام أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على إعطاءٍ. ونَوَّلته: أعطيته. والنَّوال: العَطاء. ونُلْتُه نَولاً مثل أنلته. وقولك: ما نَوْلُكَ أن تفعل كذا؛ فمنه أيضاً، أي ليس ينبغي أن يكون ما تُعطِيناهُ مِنْ نوالِك هذا. وقولُ لبيد:
وقفتُ بهنَّ حتَّى قال صحبي *** جَزِعتَ وليس ذلك بالنَّوالِ([22])قالوا: النّوال: الصَّواب، وتلخيصه: ليس ذلك بالعطاء الذي [إن] أعطيتَناه كنتَ فيه مصيباً. وكذا قوله:
فدَعِي الملامةَ ويْبَ غيرِكِ إنَّه *** ليس النّوال بلوم كلِّ كريم([23])
والقياس في كلِّه واحد.
ومما شذَّ عن الباب المِنْوال: الخَشَبة* يلُفُّ عليها النَّاسِج الثَّوب.
(نوم)  النون والواو والميم أصلٌ صحيح يدلُّ على جُمودٍ وسكونِ حركة. منه النَّوم. نامَ ينام نَوْماً ومَناما. وهو نَؤُومٌ ونُوَمَة([24]): كثير النَّوم. ورجل نومةٌ([25]):خاملٌ لا يُؤبَه له. ومنه استَنامَ لي فلانٌ، إذا اطمأنَّ إليه وسَكَنَ. والمَنَامة: القطيفة، لأنَّه ينامُ فيها.
ويستعيرون منه: نامت السُّوق: كَسَدت. ونامَ الثَّوبُ: أخْلَقَ.
(نون)  النون والواو والنون كلمةٌ واحدة. والنُّون: الحُوت. و [ذو([26])] النُّون: سيفٌ لبعض العرب([27])، كأنَّه شُبِّه بالنون.
(نوه)  النون والواو والهاء كلمةٌ تدلُّ على سُموٍّ وارتفاع. وناه النَّبات([28]): ارتفع. وناهَت النّاقةُ: رفعَتْ رأسَها وصاحت. ومنه نُهْتُ بالشَّيء ونوَّهتُ: رفعت ذِكْرَه. ويقولون: ناهَتْ نَفْسُه: قوِيَتْ.
--------------ـــ
([1])  أنشده في اللسان (نوى) ومعجم البلدان (ثمد الروم).
([2]) لجعفر بن علبة الحارثي في الحماسة (1: 10).
([3]) في الأصل: "اعتبار مكان".
([4]) في ديوان الهذليين (1: 92) برواية: "نقيب". وفي اللسان (نوب) برواية: "نقيب". وكلام ابن فارس هنا مبتور، والذي في المجمل: "ويقال إن النوب القرب". وأنشد بعده البيت.
([5]) ديوان امرئ القيس 56 واللسان (نور). وأذرعات يروى بالكسر مع التنوين وعدمه وبالفتح مع منع الصرف.
([6]) ويقال في المصدر "النوار" أيضاً بالفتح، والاسم بالكسر، نوار.
([7]) صدر بيت لزغبة الباهلي، أو لمالك بن زغبة الباهلي، أو لأبي شقيق الباهلي، في اللسان (نور، حذق) وإصلاح المنطق 41، 142. وعجزه:
* وحبل الوصل منتكث حذيق *
([8])  في الأصل: "إليه".
([9])  كذا. وفي المجمل قبل إنشاد البيت التالي: "وناشت الإبل تنوش، إذا أسرعت النهض. قال".
([10])  أنشده في اللسان (نوش).
([11])  في الجزء الأول ص 413.
([12])  ونوط، أيضاً بالضم.
([13]) للعجاج في ديوانه 30 واللسان (نوط، صفر).
([14]) ويقال تنوط بفتح التاء والنون وتشديد الواو المضمومة.
([15]) قيده في اللسان بأنه السنام العالي.
([16]) ويقال نيف أيضاً بالتخفيف، وقيل التخفيف لحن أو لغة رديئة.
([17]) ويقال في جمعه أيضاً ناق ونياق وأنواق وأينق وأنوق وأنؤق وأونق. وجمع الجمع أيانق وأنياقات.
([18])  ذكرت في القاموس. وانظر الأزمنة والأمكنة للمرزوقي (2: 376).
([19])  في اللسان: "وتنوق في الأمر، أي تأنق فيه. وبعضهم لا يقول تنوق". وشاهده قول ذي الرمة:
كأن عليها سحق لفق تنوقت *** به حضرميات الأكف الحوائك
([20]) بضم النون وفتحها أيضاً، كما في القاموس.
([21]) ونوك أيضاً.
([22]) ديوان لبيد ص110 طبع 1880 واللسان (نول).
([23]) كذا على الصواب في الأصل وديوان لبيد 84. وفي المجمل: "بنول كل كريم".
([24]) ويقال نوم أيضاً كصرد.
([25]) بالضم، وبضم ففتح.
([26]) التكملة من المجمل واللسان والقاموس.
([27]) كان لمالك بن زهير فقتله حمل بن بدر فأخذه منه، ثم قتل الحارث بن زهير حمل بن بدر واستولى منه على ذي النون اللسان (نون). وفي القاموس أن "ذو النونين" سيف معقل ابن خويلد.
([28]) في الأصل: "النياه"، تحريف صوابه في المجمل واللسان.

ـ

##### Türkçe

(باب **النون** و**الواو** وما يثلثهما)

(**نوي**)  **النون** ve**الواو** ve illetli harf, iki mânaya delâlet eden sahih bir asıldır: birisi bir şeye yönelme/kast, diğeri bir şeyin çekirdeği.
Birincisi **النَّوَى**’dır. Dil ehli dedi ki: **النَّوَى**: bir evden bir eve dönüşüp geçmektir. Asıl budur; sonra bütün bâb bunun üzerine hamledildi de şöyle dediler: **[نوَى]** işi **يَنوِيه**; ona kastettiği zaman. Bu te’villeri sahih kılan şeylerdendir onların sözü: **نَوَاه الله**; sanki onu koruma ve gözetmeyle kastetmiştir. Dedi ki:
يا عَمرُو أحسِنْ نَواكَ اللهُ بالرَّشَدِ *** واقرأْ سلاماً على الذَّلْفاءِ بالثَّمَدِ([1])*
yani seni rüşd ile kastetti. **النِّيَّة**: kastettiğin yüz/cihet. **ونَوِيُّكَ**: niyeti senin niyetin olan arkadaşın.

Diğer asıl **النَّوَى**’dır: hurmanın çekirdeği. Bazen onunla bazı ağırlıkları ifade ettiler. Denilir ki **النَّوَاة** beş dirhemin ağırlığıdır. “Onunla altından bir **نواة** üzerine evlendi”; yani ondan beş dirhemin ağırlığı üzerine.

Hemze ile, kalkmaya delâlet eden bir kelime: **ناءَ ينوءُ نوءاً**: kalktı. Dedi ki:
فقلنا لهم تِلْكُمْ إذاً بَعْدَ كرَّةٍ *** نغادر صَرْعَى نوؤُها متخاذِلُ([2])
yani kalkışları zayıftır. **النَّوْء** yağmurun **أنواء**’larındandır; sanki yağmurla kalkar. Ağırlıkla kalkan her kimse, muhakkak **ناءَ** etmiştir. **وناءَ** deve yüküyle. Kadın, kalçası onu ağırlaştırır; o da onunla kalkar. Birincisi onunla ağırlaşır; ikincisi kalkar.

Bâbdan: **المناوأة** kavimler arasında olur; denilir: **ناوَأَه**; ona düşmanlık ettiği zaman. Bu, zikrettiğimizin kıyasıdır; çünkü o karşı koymadır: bu ona doğru **ينوءُ** eder, o da ona doğru **ينوءُ** eder; yani kalkar.

(**نوب**)  **النون** ve**الواو** ve**الباء** tek bir kelimedir; bir mekâna alışmaya([3]) ve ona dönmeye delâlet eder. **ناب يَنُوبُ** ve**انتاب ينتاب**. Denilir ki **النُّوب**: arılardır; dediler ki: otlaması ve yerine dönüp gelmesi sebebiyle onunla adlandırıldı. Ve denildi ki o, **نائب**’in cem’idir. Ebû Züeyb’in sözü:
أرِقْتُ لذِكرِهِ من غير نَوْبٍ *** كما يَهْتاجُ مَوْشِيٌّ قَشِيبُ([4])

(**نوت**)  **النون** ve**الواو** ve**التاء** bende bir asıl değildir. Şu var ki derler: **ناتَ ينُوت ويَنِيتُ**; zayıflıktan sallandığı zaman. Eğer bu sahihse, belki **النُوتيَّ** ki o gemicidir, ondandır.

(**نوح**)  **النون** ve**الواو** ve**الحاء** bir asıldır; bir şeyin bir şeye karşı gelmesine delâlet eder. Ondandır: **تناوَحَ الجَبَلان**; karşı karşıya geldikleri zaman. **وتناوحت الرِّيحانِ**: esiş yerinde karşılaştılar. Bu rüzgâr, şuna **نَيِّحةٌ**’dır; yani onun karşısındadır. Ondandır **النَّوح** ve**المنَاحة**; ağlama esnasında kadınların karşı karşıya gelmesi sebebiyle.

(**نوخ**)  **النون** ve**الواو** ve**الخاء** tek bir kelimedir; o da “deveyi çöktürdüm” demen: **أنَخْتُ الجَمَل**. Buna gelince, ondan mutâvaat fiili hakkında dediler: “Onu çöktürdüm de çöktü”: **أنَخْتُه فبَرَك**; başkaları dedi: **استناخ**. Hadiste geldi: “Ve eğer bir kaya üzerine çöktürülürse **استناخ**.” Asmaî dedi: “Onu çöktürdüm de **تَنَوَّخ** etti.”

(**نور**)  **النون** ve**الواو** ve**الراء** sahih bir asıldır; aydınlanmaya, çalkantıya ve sebatın azlığına delâlet eder. Ondandır **النور** ve**النار**; aydınlatma tarzından dolayı ve bunun çalkantılı, hızlı hareketli olmasından dolayı böyle adlandırıldılar. **وتنوَّرْتُ النّار**: onu görüp seçtim. İmru’ul-Kays dedi:
تنوَّرتُها من أذرعات وأهلُها *** بيثربَ أدنى دارِها نظرٌ عالِي([5])
Ondandır **النَّور**: ağacın çiçeği ve onun **نُوّارُهُ**. **وأنارت الشَّجرةُ**: **النَّوْر** çıkardı. **المَنَارة**: **الاستنارة**’dan **مَفعلة**’dir; aslı **مَنْوَرة**’dir. Ondandır: yerin **مَنَار**’ı: sınırları ve alâmetleri; açıklığı ve görünürlüğü sebebiyle adlandırıldı.

Söylediğimiz sebatın azlığı hakkında: **امرأةٌ نَوَارٌ**; yani iffetli, **تنُورُ**; yani çirkinden ürker; cem’i **نُورٌ**. **ونارت**: **نَوْراً**([6i]) ürktü. Dedi ki:
* أنَوْراً سَرْعَ ماذا يا فَروقُ([7]) *
**ونُرْت فلاناً**: onu ürküttüm. **النَِّوار**: ürkme/kaçınma.

Bu asıldan şâz olanlardandır: **النّؤُور**: fitilin dumanı; onu sürme ve dövme olarak edinir. **ونَوَّرْت اللِّثة**([8]): onu iğneyle deldim, sonra delikte **الإثمد** yaptım.

(**نوس**)  **النون** ve**الواو** ve**السين** bir asıldır; çalkantıya ve sallantıya delâlet eder. **وناسَ الشَّيءُ**: sallandı; **ينُوس**. Ebû Nüvâs, iki zülüfü vardı da sallanırdı diye **أبو نُوَاسٍ** diye adlandırıldı. Derler: **نُسْت الإبلَ**: onları sürdüm.

(**نوش**)  **النون** ve**الواو** ve**الشين** sahih bir asıldır; bir şeyi ele almaya delâlet eder. **ونُشْتُه نَوْشَاً**. **وتناوَشْتُ**: ele aldım. Allah Teâlâ dedi: ﴿وَأَنَّى لَهُمُ التَّنَاوُشُ مِنْ مَكَانٍ بعِيد﴾ [سبأ 52]. Bazen onu elifsiz geçişli kıldılar da dediler: **نُشْتُه خيراً**; ona hayır ulaştırdığın zaman. Söyleyenin sözü([9]):
* باتت تَنُوشُ العَنَق انتياشا([10]) *

(**نوص**)  **النون** ve**الواو** ve**الصاد** sahih bir asıldır; gidip gelmeye, gelişe ve gidişe delâlet eder*. **وناص عن قرنه يَنُوص نَوْصاً**. **المَنَاص** masdardır; sığınak da. Yüce Allah dedi: ﴿وَلاَتَ حِينَ مَنَاصٍ﴾ [ص 3]. Derler: **النَّوْص**: yaban eşeğidir; daima **نائصاً**dır: başını kaldıran, azgın gibi gidip gelen. **وناوَصَ الجَرَّة**: onu yokladı/denedi. Tefsiri **باب الجيم**’de geçti([11]).

(**نوض**)  **النون** ve**الواو** ve**الضاد**’da birbirinden ayrı kelimeler vardır.
Birincisi **النّوض**: kalça ile sırt arası bir ek/bağ. İkincisi onların sözü: **ناض في البِلاد**: gitti. Üçüncüsü **الأنواض**: vadiler; tekili **نَوْض**.

(**نوط**)  **النون** ve**الواو** ve**الطاء** sahih bir asıldır; bir şeyi bir şeye asmaya delâlet eder. **ونُطْتُه به**: onu ona astım. **والنَّوْط**: kendisiyle asılan şeydir de; cem’i **أنواط**. Meselde: “**عاطٍ بغير أنواط**”; yani o, bir şeyi alıp uzanır, fakat kendisiyle asılacağı şey yoktur. **والنِّيَاط**: kalbin onunla asıldığı bir damardır; cem’i **أنْوطة**([12]); o, **النائط** da olur. Dedi ki:
* قَطْعَ الطَّبيب نائطَ المصفورِ([13]) *
**ونِياطُ المَفازةِ**: onun uzaklığı; onunla adlandırıldı, çünkü sanki uzaklığından dolayı daima başkasına asılıdır. Tavşan **مقطِّعة النِّياط**’tır; çünkü uzağı keser. **والتُّنَوِّط**([14]): bir kuştur; kıyasıdır, çünkü o iplikler gibi ağaçtan sarkar, onu yuva yapar. **ونِيطَ فُلانٌ**: ona **نوْطة** isabet etti; o, göğüste bir şişliktir. Bizce o, **نِياط القَلْب**’dendir; sanki ağrı onun **نِياط**’ına isabet etti. Derler: **نَوْطةٌ من طَلْح**; nasıl ki **عِيصٌ من سِدْر** denir. Bazısının bazısına asılı olmasından dolayı adlandırıldı. **وبئر نَيِّطٌ**: boy ölçüsü kadar olduğu zaman.

(**نوع**)  **النون** ve**الواو** ve**العين** iki kelimedir: birisi, şeyden ona benzer bir taifeye delâlet eder; ikincisi bir hareket türüdür.
Birincisi: şeyden **النَّوع**: ondan bir türdür. Bu, şunun **نَوْع**’undan değildir.
İkincisi: onların sözü: **ناعَ الغُصن يَنوعُ**; sallandığı zaman; o, **نائع**’dir. Bazıları dedi: bundan dolayı “**جائع نائع**” denir; yani şiddetli açlıktan çalkantılı, sallanır. İnsana beddua ederler de derler: “**جُوعاً له ونُوعاً له**.”

(**نوف**)  **النون** ve**الواو** ve**الفاء** sahih bir asıldır; yüceliğe ve yükselmeye delâlet eder. **ونافَ يَنُوف**: uzadı ve yükseldi. **والنَّوْف**: hörgüçtür([15]); cem’i **أنواف**. “**مائةٌ ونَيِّف**” sözünün bundan olması mümkündür; onu lafzı sebebiyle **نيف**’te zikrettik.

(**نوق**)  **النون** ve**الواو** ve**القاف** yücelmeye ve yükselmeye delâlet eden bir asıldır. Dağda en yüksek yer **نِيقٌ**’tur; asıl **الواو**’dur, kendinden önceki kesre sebebiyle yâ’ya çevrildi. **النَّاقةُ**’nın da bu kıyastan olması mümkündür; yaratılışının yüksekliğinden dolayı. **وناقةٌ ونُوق**([17]). “**استَنْوَق الجملُ**” ona benzetmedir; izzetten sonra zelil olana mesel vurulur. **والنّاقة**: deve sûretinde yıldızlardır([18]). Onların sözü: **تنوَّقَ في الأمر**; onda mübalağa ettiği zaman; bizce o ondandır; onlar, şeyi beğendikleri şeye benzetirler; sanki **تنوَّق** **الناقة** ismine kıyas edilmiştir; o da onların yanında mallarının en güzellerindendir. “**تَنَوَّق** hatadır” diyen yanılmıştır([19]); kıyası zikrettiğimizdir. **النِّيقة** ancak **تَنَوّق**’tan olur. Mesel olarak derler: “**خَرْقاءُ ذات نِيقَة**”; bir şeyde cahil olup da onda bilgi iddia edene vurulur.

(**نوك**)  **النون** ve**الواو** ve**الكاف** tek bir kelimedir: **النَّوَاكة** ve**النُّوك**([20]); o da ahmaklıktır. **ورجلٌ أنْوَك ومُسْتنوِكٌ**; onlar **نَوْكَى**’dır([21]).

(**نول**) **النون** ve**الواو** ve**اللام** sahih bir asıldır; vermeye delâlet eder. **ونَوَّلته**: ona verdim. **والنَّوال**: bağıştır. **ونُلْتُه نَولاً** “**أنلته**” gibi. Senin sözün: “**ما نَوْلُكَ أن تفعل كذا**”; o da ondandır; yani senin bu bağışından bize verdiğin şeyin böyle olması gerekmez. Lebîd’in sözü:
وقفتُ بهنَّ حتَّى قال صحبي *** جَزِعتَ وليس ذلك بالنَّوالِ([22])
Dediler: **النّوال**: doğruluktur; hulâsası: bu, bize verdiğin takdirde isabetli olacağın bağış değildir. Kezâ onun sözü:
فدَعِي الملامةَ ويْبَ غيرِكِ إنَّه *** ليس النّوال بلوم كلِّ كريم([23])
Hepsinde kıyas birdir.

Bâbdan şâz olanlardandır: **المِنْوال**: dokumacının elbiseyi üzerine sardığı tahta*.

(**نوم**)  **النون** ve**الواو** ve**الميم** sahih bir asıldır; donukluğa ve hareketin sükûnuna delâlet eder. Ondandır **النَّوم**. **نامَ ينام نَوْماً ومَناما**. O, **نَؤُومٌ** ve**نُوَمَة**([24])’dir: çok uyuyan. **ورجل نومةٌ**([25]): sönük; kendisine aldırış edilmez. Ondandır: **استَنامَ لي فلانٌ**; ona güvendiği ve sakinleştiği zaman. **والمَنَامة**: kadifedir; çünkü onda uyur.

Ondan ödünç alırlar: **نامت السُّوق**: durgunlaştı. **ونامَ الثَّوبُ**: eskidi.

(**نون**)  **النون** ve**الواو** ve**النون** tek bir kelimedir. **والنُّون**: balıktır. **و [ذو] النُّون**([26]): bazı Arapların bir kılıcıdır([27]); sanki **النون**’a benzetilmiştir.

(**نوه**)  **النون** ve**الواو** ve**الهاء** yüceliğe ve yükselmeye delâlet eden bir kelimedir. **وناه النَّبات**([28]): yükseldi. **وناهَت النّاقةُ**: başını kaldırdı ve bağırdı. Ondandır: **نُهْتُ بالشَّيء ونوَّهتُ**: onun zikrini yükselttim. Derler: **ناهَتْ نَفْسُه**: kuvvetlendi.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- النور: الضوء المنتشر الذي يعين على الإبصار، وذلك ضربان دنيوي، وأخروي، فالدنيوي ضربان: ضرب معقول بعين البصيرة، وهو ما انتشر من الأمور الإلهية كنور العقل ونور القرآن. ومحسوس بعين البصر، وهو ما انتشر من الأجسام النيرة كالقمرين والنجوم والنيرات.
فمن النور الإلهي قوله تعالى: ﴿قد جاءكم من الله نور وكتاب مبين﴾ [المائدة/15]، وقال: ﴿وجعلنا له نورا يمشي به في الناس كمن مثله في الظلمات ليس بخارج منها﴾ [الأنعام/122]، وقال: ﴿ما كنت تدري ما الكتاب ولا الإيمان ولكن جعلناه نورا نهدي به من نشاء من عبادنا﴾ [الشورى/52] وقال: ﴿أفمن شرح الله صدره للإسلام فهو على نور من ربه﴾ [الزمر/22]، وقال: ﴿نور على نور يهدي الله لنوره من يشاء﴾ [النور/35]، ومن المحسوس الذي بعين البصر نحو قوله: ﴿هو الذي جعل الشمس ضياء والقمر نورا﴾ [يونس/5] وتخصيص الشمس بالضوء، والقمر بالنور من حيث إن الضوء أخص من النور، قال: ﴿وقمرا منيرا﴾ [الفرقان/61] أي: ذا نور.
ومما هو عام فيهما قوله: ﴿وجعل الظلمات والنور﴾ [الأنعام/1]، وقوله: ﴿ويجعل لكم نورا تمشون به﴾ [الحديد/28]، ﴿وأشرقت الأرض بنور ربها﴾ [الزمر/69] ومن النور الأخروي قوله: ﴿ويسعى نورهم بين أيديهم﴾ [الحديد/12]، ﴿والذين آمنوا معه نورهم يسعى بين أيديهم وبأيمانهم يقولون ربنا أتمم لنا نورنا﴾ [التحريم/8] ﴿انظرونا نقتبس من نوركم﴾ [الحديد/13]، ﴿فالتمسوا نورا﴾ [الحديد/13]، ويقال: أنار الله كذا، ونوره، وسمى الله تعالى نفسه نورا من حيث إنه هو المنور، قال: ﴿الله نور السموات والأرض﴾ [النور/35] وتسميته تعالى بذلك لمبالغة فعله. والنار تقال للهيب الذي يبدو للحاسة، قال: ﴿أفرأيتم النار التي تورون﴾ [الواقعة/71]، وقال: ﴿مثلهم كمثل الذي استوقد نارا﴾ [البقرة/17]، وللحرارة المجردة، ولنار جهنم المذكورة في قوله: ﴿النار وعدها الله الذين كفروا﴾ [الحج/72]، ﴿وقودها الناس والحجارة﴾ [البقرة/24]، ﴿نار الله الموقدة﴾ [الهمزة/6] وقد ذكر ذلك في غير موضع.
ولنار الحرب المذكورة في قوله: ﴿كلما أوقدوا نارا للحرب﴾ [المائدة/64]، وقال بعضهم: النار والنور من أصل واحد، وكثيرا ما يتلازمان لكن النار متاع للمقوين في الدنيا، والنور متاع لهم في الآخرة، ولأجل ذلك استعمل في النور الاقتباس، فقال: ﴿نقتبس من نوركم﴾ [الحديد/13] وتنورت نارا: أبصرتها، والمنارة (انظر العين 8/276) : مفعله من النور، أو من النار كمنارة السراج، أو ما يؤذن عليه، ومنار الأرض: أعلامها، والنوار: النفور من الريبة، وقد نارت المرأة تنور نورا ونوارا، ونور الشجر ونواره تشبيها بالنور، والنور: ما يتخذ للوشم. يقال: نورت المرأة يدها، وتسميته بذلك لكونه مظهرا لنور العضو.

##### Türkçe

- **النور**: görmeye yardım eden yayılmış ışık; ve bu iki kısımdır: dünyevî ve uhrevî. Dünyevî olan iki kısımdır: basîret gözüyle akledilir olan; o da ilâhî işlerden yayılmış olan şeydir; **نور العقل** ve **نور القرآن** gibi. Ve basar gözüyle hissedilir olan; o da aydınlık cisimlerden yayılmış olan şeydir; iki ay (güneş ve ay), yıldızlar ve aydınlatıcılar gibi.
Binaenaleyh ilâhî nurdan, Yüce Allah’ın sözü: ﴿قد جاءكم من الله نور وكتاب مبين﴾ [المائدة/15] ve dedi: ﴿وجعلنا له نورا يمشي به في الناس كمن مثله في الظلمات ليس بخارج منها﴾ [الأنعام/122] ve dedi: ﴿ما كنت تدري ما الكتاب ولا الإيمان ولكن جعلناه نورا نهدي به من نشاء من عبادنا﴾ [الشورى/52] ve dedi: ﴿أفمن شرح الله صدره للإسلام فهو على نور من ربه﴾ [الزمر/22] ve dedi: ﴿نور على نور يهدي الله لنوره من يشاء﴾ [النور/35]. Ve basar gözüyle hissedilir olandan, onun sözü gibi: ﴿هو الذي جعل الشمس ضياء والقمر نورا﴾ [يونس/5]. Güneşin **الضوء** ile, ayın **النور** ile tahsis edilmesi, **الضوء**’un **النور**’dan daha hususî olması yönündendir. Dedi: ﴿وقمرا منيرا﴾ [الفرقان/61], yani: nur sahibi.
Ve ikisinde de umumî olan şeylerden onun sözü: ﴿وجعل الظلمات والنور﴾ [الأنعام/1], ve onun sözü: ﴿ويجعل لكم نورا تمشون به﴾ [الحديد/28], ﴿وأشرقت الأرض بنور ربها﴾ [الزمر/69]. Ve uhrevî nurdan onun sözü: ﴿ويسعى نورهم بين أيديهم﴾ [الحديد/12], ﴿والذين آمنوا معه نورهم يسعى بين أيديهم وبأيمانهم يقولون ربنا أتمم لنا نورنا﴾ [التحريم/8], ﴿انظرونا نقتبس من نوركم﴾ [الحديد/13], ﴿فالتمسوا نورا﴾ [الحديد/13]. Ve denilir: **أنار** Allah şöyle-şöyle, ve onu **نوره**. Ve Yüce Allah kendisini **نور** diye adlandırdı; çünkü O, aydınlatandır. Dedi: ﴿الله نور السموات والأرض﴾ [النور/35]. Onun Yüce oluşunun bununla adlandırılması, fiilinin mübalağası içindir. Ve **النار**, duyuda görünen alev için söylenir. Dedi: ﴿أفرأيتم النار التي تورون﴾ [الواقعة/71], ve dedi: ﴿مثلهم كمثل الذي استوقد نارا﴾ [البقرة/17]. Ve sırf sıcaklık için; ve onun sözüyle zikredilen cehennem ateşi için: ﴿النار وعدها الله الذين كفروا﴾ [الحج/72], ﴿وقودها الناس والحجارة﴾ [البقرة/24], ﴿نار الله الموقدة﴾ [الهمزة/6]. Ve bu, başka yerlerde de zikredilmiştir.
Ve onun sözüyle zikredilen savaş ateşi için: ﴿كلما أوقدوا نارا للحرب﴾ [المائدة/64]. Ve bazısı dedi: **النار** ve **النور** tek bir asıldandır; ve çoğu kez birbirine eşlik ederler; lâkin **النار**, dünyada azık edinenler için bir metadır; **النور** ise âhirette onlar için bir metadır. Bunun için **النور** hakkında **الاقتباس** kullanıldı; şöyle dedi: ﴿نقتبس من نوركم﴾ [الحديد/13]. Ve **تنورت نارا**: onu gördüm. Ve **المنارة** (bk. **العين** 8/276): **النور**dan bir **مفعلة**dir; yahut kandil **منارة**sı gibi **النار**dan; yahut üzerinde ezan okunan şeydir. Ve **منار الأرض**: onun alâmetleridir. Ve **النوار**: şüpheden ürkmedir. Ve kadın **نارت**; **تنور نورا ونوارا**. Ve ağacın **نور**u ve **نواره**si, nura benzetme yoluyla. Ve **النور**: dövme için edinilen şeydir. Denilir: kadın elini **نورت**. Onun bununla adlandırılması, uzvun nurunu ortaya çıkarıcı olmasındandır.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ن و ر
نار وأنار واستنار‏.‏
وشيء منير ومستنير ونيّر‏.‏
وأنار السراج ونوره‏.‏
وصلّى الفجر في التّنوير‏.‏
واهتدوا بمنار الأرض‏:‏ بأعلامها‏.‏
وهدم فلانٌ منار المساجد‏:‏ جمع منارة‏.‏
ووضع السّراج على المنارة‏.‏
وتنوّر النّار‏:‏ تبصّرها وقصدها‏.‏
قال الكميت‏:‏ إذا زندوا ناراً ليوم كريهةٍ سبقنا إلى إيقادها من تنوّرا وبينهم نائرة‏:‏ عداوة وشحناء وأطفأ الله تعالى هذه النائرة‏.‏
وتنوّر‏:‏ اطلى بالنّورة‏.‏
ونارت المرأة من الرّيبة نوْراً ونوِاراً بالكسر وهي نَوَارٌ وهنّ نُورٌ‏.‏
وتقول‏:‏ الشيب نور عنه النساء نور‏.‏
ونوّر الشّجر‏.‏
خرج نوّاره ونوره‏.‏
ومن المجاز‏:‏ نوّر الأمر‏:‏ بيّنه‏.‏
وهذا أنور من ذاك‏:‏ أبين‏.‏
و ‏"‏ أوقدوا ناراً للحرب ‏"‏‏.‏
وما نار هذه الإبل‏:‏ ما سمتها ولا تستضيء بنار فلانٍ‏:‏ لا تستشره‏.‏
وفي الحديث‏:‏ ‏"‏ إن للإسلام صوًى‏.‏
ومنارا ‏"‏‏.‏

##### Türkçe

ن و ر
**نار** ve **أنار** ve **استنار**.
Ve **شيء منير** ve **مستنير** ve **نيّر**.
Ve **أنار السراج** ve **نوره**.
Ve **صلّى الفجر في التّنوير**.
Ve **اهتدوا بمنار الأرض**: onun alametleriyle.
Ve falan kimse **منار المساجد**’i yıktı: **منارة**’nin cem‘i.
Ve **وضع السّراج على المنارة**.
Ve **تنوّر النّار**: onu görüp seçti ve ona yöneldi.
Kumeyt dedi:
Eğer bir şiddet günü için bir ateş çakıp yaksalar, onu yakmaya **من تنوّرا** olan biz onlardan önce vardık.
Ve onların arasında **نائرة** vardır: düşmanlık ve kin. Ve Allah Teâlâ bu **النائرة**’yi söndürdü.
Ve **تنوّر**: **النّورة** ile sıvandı.
Ve kadın şüpheden **نوْراً** ve kesre ile **نوِاراً** olarak **نارت**; o **نَوَارٌ**’dır; onlar **نُورٌ**’dur.
Ve dersin ki: **الشيب** bir **نور**dur; ondan kadınlar **نور** eder.
Ve **نوّر الشّجر**.
Onun **نوّاره**’u ve **نوره**’u çıktı.
Ve mecazdan: **نوّر الأمر**: onu açıkladı.
Ve bu, şundan daha **أنور**dur: daha açık.
Ve “**أوقدوا ناراً للحرب**”.
Ve bu develerin **نار**ı nedir: onun dağlaması nedir. Ve falanın ateşiyle aydınlanmaz: ona danışmaz.
Ve hadiste: “Şüphesiz İslâm için **صوًى** vardır.
Ve **منارا**.”

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

في أَسماء الله تعالى: النُّورُ؛ قال ابن الأَثير: هو الذي يُبْصِرُ بنوره ذو العَمَاية ويَرْشُدُ بهداه ذو الغَوايَةِ، وقيل: هو الظاهر الذي به كل ظهور، والظاهر في نفسه المُظْهِر لغيره يسمى نوراً. قال أَبو منصور: والنُّور من صفات الله عز وجل، قال الله عز وجل: الله نُورُ السموات والأَرض؛ قيل في تفسيره: هادي أَهل السموات والأَرض، وقيل: مَثل نوره كمشكاة فيها مصباح؛ أَي مثل نور هداه في قلب المؤمن كمشكاة فيها مصباح. والنُّورُ: الضياء. والنور: ضد الظلمة. وفي المحكم: النُّور الضَّوْءُ، أَيًّا كان، وقيل: هو شعاعه وسطوعه، والجمع أَنْوارٌ ونِيرانٌ؛ عن ثعلب. وقد نارَ نَوْراً وأَنارَ واسْتَنارَ ونَوَّرَ؛ الأَخيرة عن اللحياني، بمعنى واحد، أَي أَضاء، كما يقال: بانَ الشيءُ وأَبانَ وبَيَّنَ وتَبَيَّنَ واسْتَبانَ بمعنى واحد. واسْتَنار به: اسْتَمَدَّ شُعاعَه. ونَوَّرَ الصبحُ: ظهر نُورُه؛ قال:
وحَتَّى يَبِيتَ القومُ في الصَّيفِ ليلَةً
يقولون: نَوِّرْ صُبْحُ، والليلُ عاتِمُ
وفي الحديث: فَرَض عمر بن الخطاب، رضي الله عنه، للجدّ ثم أَنارَها زيدُ بن ثابت أَي نَوَّرَها وأَوضحها وبَيَّنَها. والتَّنْوِير: وقت إِسفار الصبح؛ يقال: قد نَوَّر الصبحُ تَنْوِيراً. والتنوير: الإِنارة. والتنوير: الإِسفار. وفي حديث مواقيت الصلاة: أَنه نَوَّرَ بالفَجْرِ أَي صلاَّها، وقد اسْتنار لأُفق كثيراً. وفي حديث علي، كرم الله وجهه: نائرات الأَحكام ومُنِيرات الإِسلام؛ النائرات الواضحات البينات، والمنيرات كذلك، فالأُولى من نارَ، والثانية من أَنار، وأَنار لازمٌ ومُتَعَدٍّ؛ ومنه: ثم أَنارها زيدُ بن ثابت. وأَنار المكانَ: وضع فيه النُّورَ. وقوله عز وجل: ومن لم يجعل الله له نُوراً فما له من نُورٍ؛ قال الزجاج: معناه من لم يهده الله للإِسلام لم يهتد. والمنار والمنارة: موضع النُّور. والمَنارَةُ: الشَّمْعة ذات السراج. ابن سيده: والمَنارَةُ التي يوضع عليها السراج؛ قال أَبو ذؤيب:
وكِلاهُما في كَفِّه يَزَنِيَّةٌ،
فيها سِنانٌ كالمَنارَةِ أَصْلَعُ
أَراد أَن يشبه السنان فلم يستقم له فأَوقع اللفظ على المنارة. وقوله أَصلع يريد أَنه لا صَدَأَ عليه فهو يبرق، والجمع مَناوِرُ على القياس، ومنائر مهموز، على غير قياس؛ قال ثعلب: إِنما ذلك لأَن العرب تشبه الحرف بالحرف فشبهوا منارة وهي مَفْعَلة من النُّور، بفتح الميم، بفَعَالةٍ فَكَسَّرُوها تكسيرها، كما قالوا أَمْكِنَة فيمن جعل مكاناً من الكَوْنِ، فعامل الحرف الزائد معاملة الأَصلي، فصارت الميم عندهم في مكان كالقاف من قَذَالٍ، قال: ومثله في كلام العرب كثير. قال: وأَما سيبويه فحمل ما هو من هذا على الغلط. الجوهري: الجمع مَناوِر، بالواو، لأَنه من النور، ومن قال منائر وهمز فقد شبه الأَصلي بالزائد كما قالوا مصائب وأَصله مصاوب. والمَنار: العَلَم وما يوضع بين الشيئين من الحدود. وفي حديث النبي، صلى الله عليه وسلم: لعن الله من غَيَّر مَنارَ الأَرض أَي أَعلامها. والمَنارُ: عَلَم الطريق. وفي التهذيب: المنار العَلَمُ والحدّ بين الأَرضين. والمَنار: جمع منارة، وهي العلامة تجعل بين الحدّين، ومَنار الحرم: أَعلامه التي ضربها إِبراهيم الخليل، على نبينا وعليه الصلاة والسلام، على أَقطار الحرم ونواحيه وبها تعرف حدود الحَرَم من حدود الحِلِّ، والميم زائدة. قال: ويحتمل معنى قوله لعن الله من غيَّر منار الأَرض، أَراد به منار الحرم، ويجوز أَن يكون لعن من غير تخوم الأَرضين، وهو أَن يقتطع طائفة من أَرض جاره أَو يحوّل الحدّ من مكانه. وروى شمر عن الأَصمعي: المَنار العَلَم يجعل للطريق أَو الحدّ للأَرضين من طين أَو تراب. وفي الحديث عن أَبي هريرة، رضي الله عنه: إِن للإِسلام صُوًى ومَناراً أَي علامات وشرائع يعرف بها. والمَنارَةُ: التي يؤذن عليها، وهي المِئْذَنَةُ؛ وأَنشد: لِعَكٍّ في مَناسِمها مَنارٌ،
إِلى عَدْنان، واضحةُ السَّبيل
والمَنارُ: مَحَجَّة الطريق، وقوله عز وجل: قد جاءَكم من الله نور وكتاب مبين؛ قيل: النور ههنا هو سيدنا محمد رسول الله، صلى الله عليه وسلم، أَي جاءكم نبي وكتاب. وقيل إِن موسى، على نبينا وعليه الصلاة والسلام، قال وقد سئل عن شيء: سيأْتيكم النُّورُ. وقوله عز وجل: واتَّبِعُوا النُّورَ الذي أُنزل معه؛ أَي اتبعوا الحق الذي بيانه في القلوب كبيان النور في العيون. قال: والنور هو الذي يبين الأَشياء ويُرِي الأَبصار حقيقتها، قال: فَمَثلُ ما أَتى به النبي، صلى الله عليه وسلم، في القلوب في بيانه وكشفه الظلمات كمثل النور، ثم قال: يهدي الله لنوره من يشاء، يهدي به الله من اتبع رضوانه. وفي حديث أَبي ذر، رضي الله عنه، قال له ابن شقيق: لو رأَيتُ رسول الله، صلى الله عليه وسلم، كنتُ أَسأَله: هل رأَيتَ ربك؟ فقال: قد سأَلتُه فقال: نُورٌ أَنَّى أَرَاه أَي هو نور كيف أَراه. قال ابن الأَثير: سئل أَحمد بن حنبل عن هذا الحديث فقال: ما رأَيتُ مُنْكِراً له وما أَدري ما وجهه. وقال ابن خزيمة: في القلب من صحة هذا الخبر شيء، فإِن ابن شقيق لم يكن يثبت أَبا ذر، وقال بعض أَهل العلم: النُّورُ جسم وعَرَضٌ، والباري تقدّس وتعالى ليس بجسم ولا عرض، وإِنما المِراد أَن حجابه النور، قال: وكذا روي في حديث أَبي موسى، رضي الله عنه، والمعنى كيف أَراه وحجابه النور أَي أَن النور يمنع من رؤيته. وفي حديث الدعاء: اللهمّ اجْعَلْ في قلبي نُوراً وباقي أَعضائه؛ أَراد ضياء الحق وبيانه، كأَنه قال: اللهم استعمل هذه الأَعضاء مني في الحق واجعل تصرفي وتقلبي فيها على سبيل الصواب والخير.
قال أَبو العباس: سأَلت ابن الأَعرابي عن قوله: لا تَسْتَضِيئُوا بنار المشركين، فقال:
النار ههنا الرَّأْيُ، أَي لا تُشاورُوهم، فجعل الرأْي مَثَلاً للضَّوءِ عند الحَيْرَة، قال: وأَما حديثه الآخر أَنا بريء من كل مسلم مع مشرك، فقيل: لم يا رسول الله؟ ثم قال: لا تَراءَى ناراهُما. قال: إِنه كره النزول في جوار المشركين لأَنه لا عهد لهم ولا أَمان، ثم وكده فقال: لا تَراءَى ناراهما أَي لا ينزل المسلم بالموضع الذي تقابل نارُه إِذا أَوقدها نارَ مشرك لقرب منزل بعضهم من بعض، ولكنه ينزل مع المسلمين فإنهم يَدٌ على من سواهم. قال ابن الأَثير: لا تراءَى ناراهما أَي لا يجتمعان بحيث تكون نار أَحدهما تقابل نار الآخر، وقيل: هو من سمة الإِبل بالنار. وفي صفة النبي، صلي الله عليه وسلم: أَنْوَرُ المُتَجَرَّدِ أَي نَيِّر الجسم. يقال للحسَنِ المشرِق اللَّوْنِ: أَنْوَرُ، وهو أَفعلُ من النُّور. يقال: نار فهو نَيِّر، وأَنار فهو مُنِيرٌ. والنار: معروفة أُنثى، وهي من الواو لأَن تصغيرها نُوَيْرَةٌ. وفي التنزيل العزيز: أَن بُورِكَ من في النار ومن حولها؛ قال الزجاج: جاءَ في التفسير أَن من في النار هنا نُور الله عز وجل، ومن حولها قيل الملائكة وقيل نور الله أَيضاً. قال ابن سيده: وقد تُذَكَّرُ النار؛ عن أَبي حنيفة؛ وأَنشد في ذلك:
فمن يأْتِنا يُلْمِمْ في دِيارِنا،
يَجِدْ أَثَراً دَعْساً وناراً تأَجَّجا
ورواية سيبويه: يجد حطباً جزلاً وناراً تأَججا؛ والجمع أَنْوُرٌ (*
قوله« والجمع أنور» كذا بالأصل. وفي القاموس: والجمع أنوار. وقوله ونيرة كذا بالأصل بهذا الضبط وصوبه شارح القاموس عن قوله ونيرة كقردة.) ونِيرانٌ، انقلبت الواو ياء لكسرة ما قبلها، ونِيْرَةٌ ونُورٌ ونِيارٌ؛ الأَخيرة عن أَبي حنيفة. وفي حديث شجر جهنم: فَتَعْلُوهم نارُ الأَنْيارِ؛ قال ابن الأَثير: لم أَجده مشروحاً ولكن هكذا روي فإن صحت الرواية فيحتمل أَن يكون معناه نارُ النِّيرانِ بجمع النار على أَنْيارٍ، وأَصلها أَنْوارٌ لأَنها من الواو كما جاء في ريح وعيد أَرْياحٌ وأَعْيادٌ، وهما من الواو. وتَنَوَّرَ النارَ: نظر إِليها أَو أَتاها. وتَنَوَّرَ الرجلَ: نظر إِليه عند النار من حيث لا يراه. وتَنَوَّرْتُ النارَ من بعيد أَي تَبَصَّرْتُها. وفي الحديث: الناسُ شُركاءُ في ثلاثة: الماءُ والكلأُ والنارُ؛ أَراد ليس لصاحب النار أَن يمنع من أَراد أَن يستضيءَ منها أَو يقتبس، وقيل: أَراد بالنار الحجارةَ التي تُورِي النار، أَي لا يمنع أَحد أَن يأْخذ منها. وفي حديث الإِزار: وما كان أَسْفَلَ من ذلك فهو في النار؛ معناه أَن ما دون الكعبين من قَدَمِ صاحب الإِزارِ المُسْبَلِ في النار عُقُوبَةً له على فعله، وقيل: معناه أَن صنيعه ذلك وفِعْلَه في النار أَي أَنه معدود محسوب من أَفعال أَهل النار. وفي الحديث: أَنه قال لعَشَرَةِ أَنْفُسٍ فيهم سَمُرَةُ: آخِرُكُمْ يموت في النار؛ قال ابن الأَثير: فكان لا يكادُ يَدْفَأُ فأَمر بِقِدْرٍ عظيمة فملئت ماء وأَوقد تحتها واتخذ فوقها مجلساً، وكان يصعد بخارها فَيُدْفِئُه، فبينا هو كذلك خُسِفَتْ به فحصل في النار، قال: فذلك الذي قال له، والله أَعلم. وفي حديث أَبي هريرة، رضي الله عنه: العَجْماءُ جُبارٌ والنار جُبارٌ؛ قيل: هي النار التي يُوقِدُها الرجلُ في ملكه فَتُطِيرها الريح إِلى مال غيره فيحترق ولا يَمْلِكُ رَدَّها فيكون هَدَراً. قال ابن الأَثير: وقيل الحديث غَلِطَ فيه عبدُ الرزاق وقد تابعه عبدُ الملك الصَّنْعانِيُّ، وقيل: هو تصحيف البئر، فإِن أَهل اليمن يُمِيلُونَ النار فتنكسر النون، فسمعه بعضهم على الإِمالة فكتبه بالياء، فَقَرؤُوه مصفحاً بالياء، والبئر هي التي يحفرها الرجل في ملكه أَو في موات فيقع فيها إِنسان فيهلك فهو هَدَرٌ؛ قال الخطابي: لم أَزل أَسمع أَصحاب الحديث يقولون غلط فيه عبد الرزاق حتى وجدته لأَبي داود من طريق أُخرى. وفي الحديث: فإِن تحت البحر ناراً وتحت النار بحراً؛ قال ابن الأَثير: هذا تفخيم لأَمر البحر وتعظيم لشأْنه وإِن الآفة تُسْرِع إِلى راكبه في غالب الأَمر كما يسرع الهلاك من النار لمن لابسها ودنا منها. والنارُ: السِّمَةُ، والجمع كالجمع، وهي النُّورَةُ. ونُرْتُ البعير: جعلت عليه ناراً. وما به نُورَةٌ أَي وَسْمٌ. الأَصمعي: وكلُّ وسْمٍ بِمِكْوًى، فهو نار، وما كان بغير مِكْوًى، فهو حَرْقٌ وقَرْعٌ وقَرمٌ وحَزٌّ وزَنْمٌ. قال أَبو منصور: والعرب تقول: ما نارُ هذه الناقة أَي ما سِمَتُها، سميت ناراً لأَنها بالنار تُوسَمُ؛ وقال الراجز:
حتى سَقَوْا آبالَهُمْ بالنارِ،
والنارُ قد تَشْفي من الأُوارِ
أَي سقوا إِبلهم بالسِّمَة، أَي إِذا نظروا في سِمَةِ صاحبه عرف صاحبه فَسُقِيَ وقُدِّم على غيره لشرف أَرباب تلك السمة وخلَّوا لها الماءَ. ومن أَمثالهم: نِجارُها نارُها أَي سمتها تدل على نِجارِها يعني الإِبل؛ قال الراجز يصف إِبلاً سمتها مختلفة:
نِجارُ كلِّ إِبلٍ نِجارُها،
ونارُ إِبْلِ العالمين نارُها
يقول: اختلفت سماتها لأَن أَربابها من قبائل شتى فأُغِيرَ على سَرْح كل قبيلة واجتمعت عند من أَغار عليها سِماتُ تلك القبائل كلها. وفي حديث صعصة ابن ناجية جد الفرزدق: وما ناراهما أَي ما سِمَتُهما التي وُسِمَتا بها يعني ناقتيه الضَّالَّتَيْنِ، والسِّمَةُ: العلامة.ونارُ المُهَوِّل: نارٌ كانت للعرب في الجاهلية يوقدونها عند التحالف ويطرحون فيها ملحاً يَفْقَعُ، يُهَوِّلُون بذلك تأْكيداً للحلف. والعرب تدعو على العدوّ فتقول: أَبعد الله داره وأَوقد ناراً إِثره قال ابن الأَعرابي: قالت العُقَيْلية: كان الرجل إِذا خفنا شره فتحوّل عنا أَوقدنا خلفه ناراً، قال فقلت لها: ولم ذلك؟ قالت: ليتحَوّلَ ضبعهم معهم أَي شرُّهم؛ قال الشاعر: وجَمَّة أَقْوام حَمَلْتُ، ولم أَكن
كَمُوقِد نارٍ إِثْرَهُمْ للتَّنَدُّم
الجمة: قوم تَحَمَّلوا حَمالَةً فطافوا بالقبائل يسأَلون فيها؛ فأَخبر أَنه حَمَلَ من الجمة ما تحملوا من الديات، قال: ولم أَندم حين ارتحلوا عني فأُوقد على أَثرهم. ونار الحُباحِبِ: قد مر تفسيرها في موضعه. والنَّوْرُ والنَّوْرَةُ، جميعاً: الزَّهْر، وقيل: النَّوْرُ الأَبيض والزهر الأَصفر وذلك أَنه يبيضُّ ثم يصفر، وجمع النَّوْر أَنوارٌ. والنُّوّارُ، بالضم والتشديد: كالنَّوْرِ، واحدته نُوَّارَةٌ، وقد نَوَّرَ الشجرُ والنبات. الليث: النَّوْرُ نَوْرُ الشجر، والفعل التَّنْوِيرُ، وتَنْوِير الشجرة إِزهارها. وفي حديث خزيمة: لما نزل تحت الشجرة أَنْوَرَتْ أَي حسنت خضرتها، من الإِنارة، وقيل: إِنها أَطْلَعَتْ نَوْرَها، وهو زهرها. يقال: نَوَّرَتِ الشجرةُ وأَنارَتْ، فأَما أَنورت فعلى الأَصل؛ وقد سَمَّى خِنْدِفُ بنُ زيادٍ الزبيريُّ إِدراك الزرع تَنْوِيراً فقال: سامى طعامَ الحَيِّ حتى نَوَّرَا
وجَمَعَه عَدِيّ بن زيد فقال:
وذي تَناوِيرَ مَمْعُونٍ، له صَبَحٌ
يَغْذُو أَوَابِدَ قد أَفْلَيْنَ أَمْهارَا
والنُّورُ: حُسْنُ النبات وطوله، وجمعه نِوَرَةٌ. ونَوَّرَتِ الشجرة وأَنارت أَيضاً أَي أَخرجت نَوْرَها. وأَنار النبتُ وأَنْوَرَ: ظَهَرَ وحَسُنَ. والأَنْوَرُ: الظاهر الحُسْنِ؛ ومنه صفته، صلي الله عليه وسلم: كان أَنْوَرَ المُتَجَرَّدِ.
والنُّورَةُ: الهِناءُ. التهذيب: والنُّورَةُ من الحجر الذي يحرق ويُسَوَّى منه الكِلْسُ ويحلق به شعر العانة. قال أَبو العباس: يقال انْتَوَرَ الرجلُ وانْتارَ من النُّورَةِ، قال: ولا يقال تَنَوَّرَ إِلا عند إِبصار النار. قال ابن سيده: وقد انْتارَ الرجل وتَنَوَّرَ تَطَلَّى بالنُّورَة، قال: حكى الأَوّل ثعلب، وقال الشاعر:
أَجِدَّكُما لم تَعْلَما أَنَّ جارَنا
أَبا الحِسْلِ، بالصَّحْراءِ، لا يَتَنَوَّرُ
التهذيب: وتأْمُرُ من النُّورةِ فتقول: انْتَوِرْ يا زيدُ وانْتَرْ كما تقول اقْتَوِلْ واقْتَلْ؛ وقال الشاعر في تَنَوّر النار:
فَتَنَوَّرْتُ نارَها من بَعِيد
بِخَزازَى* ؛ هَيْهاتَ مِنك الصَّلاءُ
(* قوله« بخزازى» بخاء معجمة فزايين معجمتين: جبل بين منعج وعاقل، والبيت للحرث بن حلزة كما في ياقوت)
قال: ومنه قول ابن مقبل:
كَرَبَتْ حياةُ النارِ للمُتَنَوِّرِ
والنَّوُورُ: النَّيلَجُ، وهو دخان الشحم يعالَجُ به الوَشْمُ ويحشى به حتى يَخْضَرَّ، ولك أَن تقلب الواو المضمومة همزة. وقد نَوَّرَ ذراعه إِذا غَرَزَها بإِبرة ثم ذَرَّ عليها النَّؤُورَ.
والنَّؤُورُ: حصاة مثل الإِثْمِدِ تُدَقُّ فَتُسَفُّها اللِّثَةُ أَي تُقْمَحُها، من قولك: سَفِفْتُ الدواء. وكان نساءُ الجاهلية يَتَّشِمْنَ بالنَّؤُور؛ ومنه وقول بشر:
كما وُشِمَ الرَّواهِشُ بالنَّؤُورِ
وقال الليث: النَّؤُور دُخان الفتيلة يتخذ كحلاً أَو وَشْماً؛ قال أَبو منصور: أما الكحل فما سمعت أَن نساء العرب اكتحلن بالنَّؤُورِ، وأَما الوشم به فقد جاء في أَشعارهم؛ قال لبيد:
أَو رَجْع واشِمَةٍ أُسِفَّ نَؤُورُها
كِفَفاً، تَعَرَّضَ فَوْقَهُنَّ وِشامُها
التهذيب: والنَّؤُورُ دخان الشحم الذي يلتزق بالطَّسْتِ وهو الغُنْجُ أَيضاً. والنَّؤُورُ والنَّوَارُ: المرأَة النَّفُور من الريبة، والجمع نُورٌ. غيره: النُّورُ جمع نَوارٍ، وهي النُّفَّرُ من الظباء والوحش وغيرها؛ قال مُضَرِّسٌ الأَسديُّ وذكر الظباء وأَنها كَنَسَتْ في شدّة الحر: تَدَلَّتْ عليها الشمسُ حتى كأَنها،
من الحرِّ، تَرْمي بالسَّكِينَةِ نُورَها
وقد نارتْ تَنُورُ نَوْراً ونَواراً ونِواراً؛ ونسوةٌ نُورٌ أَي نُفَّرٌ من الرِّيبَةِ، وهو فُعُلٌ، مثل قَذالٍ وقُذُلٍ إِلا أَنهم كرهوا الضمة على الواو لأَن الواحدة نَوارٌ وهي الفَرُورُ، ومنه سميت المرأَة؛ وقال العجاج:
يَخْلِطْنَ بالتَّأَنُّسِ النَّوارا
الجوهري: نُرْتُ من الشيء أَنُورُ نَوْراً ونِواراً، بكسر النون؛ قال مالك بن زُغْبَةَ الباهلي يخاطب امرأَة:
أَنَوْراً سَرْعَ ماذا يا فَرُوقُ،
وحَبْلُ الوَصْلِ مُنْتَكِثٌ حَذِيقُ
أَراد أَنِفاراً يا فَرُوقُ، وقوله سَرْعَ ماذا: أَراد سَرُعَ فخفف؛ قال ابن بري في قوله:
أَنوراً سرع ماذا يا فروق
قال: الشعر لأَبي شقيق الباهلي واسمه جَزْءُ بن رَباح، قال: وقيل هو لزغبة الباهلي، قال: وقوله أَنوراً بمعنى أَنِفاراً سَرُعَ ذا يا فروق أَي ما أَسرعه، وذا فاعل سَرُعَ وأَسكنه للوزن، وما زائدة. والبين ههنا: الوصل، ومنه قوله تعالى: لقد تَقَطَّعَ بَيْنُكُم؛ أَي وصْلُكم، قال: ويروى وحبل البين منتكث؛ ومنتكث: منتقض. وحذيق: مقطوع؛ وبعده:
أَلا زَعَمَتْ علاقَةُ أَنَّ سَيْفي
يُفَلِّلُ غَرْبَه الرأْسُ الحَليقُ؟
وعلاقة: اسم محبوبته؛ يقول: أَزعمت أَن سيفي ليس بقاطع وأَن الحليف يفلل غربه؟ وامرأَة نَوارٌ: نافرة عن الشر والقبيح. والنَوارُ: المصدر، والنِّوارُ: الاسم، وقيل: النِّوارُ النِّفارُ من أَي شيء كان؛ وقد نارها ونَوَّرها واستنارها؛ قال ساعدة بن جؤية يصف ظبية:
بِوادٍ حَرامٍ لم يَرُعْها حِبالُه،
ولا قانِصٌ ذو أَسْهُمٍ يَسْتَنِيرُها
وبقرة نَوَارٌ: تنفر من الفحل. وفي صفة ناقة صالح، على نبينا وعليه الصلاة والسلام: هي أَنور من أَن تُحْلَبَ أَي أَنْفَرُ. والنَّوَار: النِّفارُ. ونُرْتُه وأَنرْتُه: نَفَّرْتُه. وفرس وَدِيق نَوارٌ إِذا استَوْدَقَت، وهي تريد الفحل، وفي ذلك منها ضَعْفٌ تَرْهَب صَوْلَةَ الناكح.ويقال: بينهم نائِرَةٌ أَي عداوة وشَحْناء. وفي الحديث: كانت بينهم نائرة أَي فتنة حادثة وعداوة. ونارُ الحرب ونائِرَتُها: شَرُّها وهَيْجها. ونُرْتُ الرجلَ: أَفْزَعْتُه ونَفَّرْتُه؛ قال:
إِذا هُمُ نارُوا، وإِن هُمْ أَقْبَلُوا،
أَقْبَلَ مِمْساحٌ أَرِيبٌ مِفْضَلُ
ونار القومُ وتَنَوَّرُوا انهزموا. واسْتَنارَ عليه: ظَفِرَ به وغلبه؛ ومنه قول الأَعشى:
فأَدْرَكُوا بعضَ ما أَضاعُوا،
وقابَلَ القومُ فاسْتَنارُوا
ونُورَةُ: اسم امرأَة سَحَّارَة؛ ومنه قيل: هو يُنَوِّرُ عليه أَي يُخَيِّلُ، وليس بعربيّ صحيح. الأَزهري: يقال فلان يُنَوِّرُ على فلان إِذا شَبَّهَ عليه أَمراً، قال: وليست هذه الكلمة عربية، وأَصلها أَن امرأَة كانت تسمى نُورَةَ وكانت ساحرة فقيل لمن فعل فعلها: قد نَوَّرَ فهو مُنَوِّرٌ.
قال زيد بن كُثْوَةَ: عَلِقَ رجلٌ امرأَة فكان يَتَنَوَّرُها بالليل، والتَّنَوُّرُ مثل التَّضَوُّء، فقيل لها: إِن فلاناً يَتَنَوَّرُكِ، لتحذره فلا يرى منها إِلا حَسَناً، فلما سمعت ذلك رفعت مُقَدَّمَ ثوبها ثم قابلته وقالت: يا مُتَنَوِّراً هاه فلما سمع مقالتها وأَبصر ما فعلت قال: فبئسما أَرى هاه وانصرفت نفسه عنها، فصيرت مثلاً لكل من لا يتقي قبيحاً ولا يَرْعَوي لحَسَنٍ. ابن سيده: وأَما قول سيبويه في باب الإِمالة ابن نُور فقد يجوز أَن يكون اسماً سمي بالنور الذي هو الضوء أَو بالنُّورِ الذي هو جمع نَوارٍ، وقد يجوز أَن يكون اسماً صاغه لتَسُوغَ فيه الإِمالة فإِنه قد يَصوغ أَشياء فَتَسوغ فيها الإِمالة ويَصُوغ أَشياءَ أُخَرَ لتمتنع فيها الإِمالة. وحكى ابن جني فيه: ابن بُور، بالباء، كأَنه من قوله تعالى: وكنتم قوماً بُوراً، وقد تقدم. ومَنْوَرٌ: اسم موضع صَحَّتْ فيه الواوُ صِحَّتَها في مَكْوَرَةَ للعلمية؛ قال بشر بن أَبي خازم: أَلَيْلى على شَحْطِ المَزارِ تَذَكَّرُ؟
ومن دونِ لَيْلى ذو بِحارٍ ومَنْوَرُ
قال الجوهري: وقول بشر:
ومن دون ليلى ذو بحار ومنور
قال: هما جبلان في ظَهْر حَرَّةِ بني سليم. وذو المَنار: ملك من ملوك اليمن واسمه أَبْرَهَةُ بن الحرث الرايش، وإِنما قيل له ذو المنار لأَنه أَوّل من ضرب المنارَ على طريقه في مغازيه ليهتدي بها إِذا رجع.

##### Türkçe

Allah Teâlâ’nın isimleri içinde: **النُّورُ**; İbnü’l-Esîr dedi ki: O, körlük sahibi kimsenin kendi nuruyla gördüğü ve azgınlık sahibi kimsenin kendi hidayetiyle doğru yolu bulduğu kimsedir; ve denildi: O, kendisiyle her zuhurun olduğu zâhirdir; ve kendi nefsinde zâhir olup başkasını izhâr eden kimseye nur denir. Ebû Mansûr dedi ki: **النُّور** Allah عز وجل’in sıfatlarındandır; Allah عز وجل dedi ki: Allah göklerin ve yerin nurudur; onun tefsirinde denildi: göklerin ve yerin ehlinin hidayet edicisidir; ve denildi: nurunun misali, içinde kandil bulunan bir niş gibidir; yani müminin kalbindeki hidayet nurunun misali, içinde kandil bulunan bir niş gibidir.

Ve **النُّورُ**: ziyâdır. Ve **النور**: karanlığın zıddıdır. Ve **المحكم**’de: **النُّور** **الضَّوْءُ**’dur; her ne olursa olsun; ve denildi: o, onun şuaı ve parıltısıdır; çoğulu **أَنْوارٌ** ve **نِيرانٌ**’dır; Sa‘leb’den. Ve **نارَ** **نَوْراً** ve **أَنارَ** ve **اسْتَنارَ** ve **نَوَّرَ**; sonuncusu Lihyânî’den; tek bir mânâ ile, yani aydınlattı; nitekim denir: **بانَ** şey ve **أَبانَ** ve **بَيَّنَ** ve **تَبَيَّنَ** ve **اسْتَبانَ** tek bir mânâ ile. Ve **اسْتَنار به**: onun şuaını ödünç aldı. Ve **نَوَّرَ الصبحُ**: nuru ortaya çıktı; dedi ki:

وحَتَّى يَبِيتَ القومُ في الصَّيفِ ليلَةً
يقولون: نَوِّرْ صُبْحُ، والليلُ عاتِمُ

Ve hadiste: Ömer b. el-Hattâb, رضي الله عنه, dede için farz kıldı, sonra onu Zeyd b. Sâbit **أَنارَها**; yani onu **نَوَّرَها** ve onu açıkladı ve onu beyan etti. Ve **التَّنْوِير**: sabahın aydınlanma vakti; denir: sabah **نَوَّر** **تَنْوِيراً**. Ve **التنوير**: aydınlatmadır. Ve **التنوير**: aydınlanmadır. Ve namaz vakitleri hadîsinde: onun fecirde **نَوَّرَ** ettiği; yani onu kıldı; ve ufuk için çokça **اسْتنار** etmişti. Ve Ali’nin hadîsinde, Allah yüzünü keremli kılsın: hükümlerin **نائرات**’i ve İslâm’ın **مُنِيرات**’i; **النائرات** açık, apaçık olanlardır; ve **المنيرات** de böyledir; birincisi **نارَ**’dan, ikincisi **أَنار**’dandır; ve **أَنار** lâzım ve müteaddîdir; ondan: sonra onu Zeyd b. Sâbit **أَنارَها**. Ve **أَنار المكانَ**: oraya **النُّورَ** koydu. Ve O’nun عز وجل sözü: “Ve Allah kendisine bir nur kılmadığı kimse için, onun için nur yoktur”; Zeccâc dedi ki: mânâsı, Allah’ın onu İslâm’a hidayet etmediği kimse hidayet bulmaz.

Ve **المنار** ve **المنارة**: nurun yeri. Ve **المَنارَةُ**: kandilli mum. İbn Sîdeh: ve **المَنارَةُ** kandilin üzerine konulduğu şeydir; Ebû Züeyb dedi ki:

وكِلاهُما في كَفِّه يَزَنِيَّةٌ،
فيها سِنانٌ كالمَنارَةِ أَصْلَعُ

Sünânı benzetmek istedi, fakat ona düzgün gelmedi de lafzı **المنارة** üzerine düşürdü. Ve “**أَصلع**” sözüyle, üzerinde pas olmadığını, dolayısıyla parladığını kasteder; çoğulu kıyasa göre **مَناوِرُ**’dur; ve hemzeli **منائر** kıyas dışıdır; Sa‘leb dedi ki: bu ancak, Arapların harfi harfe benzetmesi sebebiyledir; **منارة**’yı—ki **النُّور**’dan, mîm’in fethiyle, **مَفْعَلة**’dir—**فَعَالة**’ya benzettiler de onu onun kırmasıyla kırdılar; nitekim **أَمْكِنَة** dediler, “mekân”ı **الكَوْنِ**’dan yapan kimse hakkında; böylece زائد harfi aslî gibi muamele ettiler; mîm onlara göre “mekân”da, **قَذَالٍ**’daki kāf gibi oldu; dedi ki: bunun benzeri Arapların كلامında çoktur. Dedi ki: Sîbeveyh ise bunun gibi olanı hataya hamletti. Cevherî: çoğul **مَناوِر**’dir, vâv ile; çünkü o **النور**’dandır; **منائر** deyip hemzeleyen ise aslîyi zâide benzetmiştir; nitekim **مصائب** dediler, aslı **مصاوب** iken.

Ve **المَنار**: alâmettir ve iki şey arasına hudutlardan konulan şeydir. Ve Peygamber’in, صلى الله عليه وسلم, hadîsinde: “Allah, yerin **مَنارَ**’ını değiştiren kimseye lânet etsin”; yani onun alâmetlerini. Ve **المَنارُ**: yol alâmeti. Ve **التهذيب**’de: **المنار** alâmettir ve iki arazi arasındaki sınırdır. Ve **المَنار**: **منارة**’nın çoğuludur; o, iki sınır arasına konulan alâmettir; ve **مَنار الحرم**: onun alâmetleridir ki İbrâhim el-Halîl, nebîmize ve ona الصلاة والسلام, haremin çevrelerine ve taraflarına dikmiştir; ve onunla haremin sınırları, hıllin sınırlarından bilinir; ve mîm zâiddir. Dedi ki: “Allah yerin **منار**’ını değiştiren kimseye lânet etsin” sözünün mânâsı, **منار الحرم**’ı kastetmiş olması muhtemeldir; ve iki arazinin sınırlarını değiştiren kimseye lânet olması da câizdir; o da, komşusunun arazisinden bir parçayı kesip alması yahut sınırı yerinden çevirmesidir. Şemr, Asma‘î’den rivayet etti: **المَنار** yola yahut iki araziye sınır olarak çamurdan yahut topraktan yapılan alâmettir. Ve Ebû Hureyre’den hadiste, رضي الله عنه: “İslâm için **صُوًى** ve **مَناراً** vardır”; yani onunla bilinen alâmetler ve şeriatlar vardır.

Ve **المَنارَةُ**: üzerinde ezan okunan şeydir; o, **المِئْذَنَةُ**’dir; ve inşâd etti:

لِعَكٍّ في مَناسِمها مَنارٌ،
إِلى عَدْنان، واضحةُ السَّبيل

Ve **المَنارُ**: yolun ana caddesidir. Ve O’nun عز وجل sözü: “Size Allah’tan bir nur ve apaçık bir kitap geldi”; denildi: buradaki **النور**, efendimiz Muhammed Resûlullah’tır, صلى الله عليه وسلم; yani size bir peygamber ve bir kitap geldi. Ve denildi: Mûsâ, nebîmize ve ona الصلاة والسلام, dedi—ve bir şey hakkında kendisine soru sorulmuştu—: “Size **النُّورُ** gelecektir.” Ve O’nun عز وجل sözü: “Onunla indirilen **النُّورَ**’a uyun”; yani beyanı kalplerde, nurun gözlerdeki beyanı gibi olan hakka uyun. Dedi ki: **النور** eşyayı beyan eden ve gözlere onların hakikatini gösterendir. Dedi ki: Peygamber’in, صلى الله عليه وسلم, getirdiğinin kalplerdeki beyanı ve karanlıkları açması bakımından misali, nurun misali gibidir. Sonra dedi ki: “Allah dilediğini nuruna hidayet eder”; Allah onunla, rızasına uyanı hidayet eder.

Ebû Zer’in hadîsinde, رضي الله عنه: İbn Şakîk ona dedi ki: “Resûlullah’ı, صلى الله عليه وسلم, görseydim ona sorardım: Rabbini gördün mü?” Dedi ki: Ben ona sordum, dedi ki: **نُورٌ أَنَّى أَرَاه**; yani o nurdur, onu nasıl göreyim. İbnü’l-Esîr dedi ki: Ahmed b. Hanbel’e bu hadîs soruldu, dedi ki: Ben onda münker bir şey görmedim ve onun vechi nedir bilmiyorum. İbn Huzeyme dedi ki: Bu haberin sıhhatinden kalpte bir şey vardır; çünkü İbn Şakîk, Ebû Zer’i sabit görmezdi. Ve ehl-i ilimden bazıları dedi ki: **النُّورُ** cisim ve arazdır; Bârî, تقدّس وتعالى, cisim de değildir araz da değildir; ancak murad, onun hicabının nur olmasıdır. Dedi ki: Ebû Mûsâ’nın hadîsinde de böyle rivayet edilmiştir; mânâ: onu nasıl göreyim, hâlbuki hicabı nurdur; yani nur, onu görmekten men eder.

Ve dua hadîsinde: “Allah’ım, kalbimde **نُوراً** ve diğer uzuvlarında (da) kıl”; hakkın ziyâsını ve beyanını kastetti; sanki dedi ki: Allah’ım, bu uzuvları benden hakta kullan ve onlarda tasarrufumu ve dönüp dolaşmamı doğruluk ve hayır yolu üzere kıl.

Ebû’l-Abbâs dedi ki: İbnü’l-A‘râbî’ye şu sözü sordum: “Müşriklerin ateşiyle **لا تَسْتَضِيئُوا**”; dedi ki:
Buradaki **النار** görüş demektir; yani onlarla istişare etmeyin; şaşkınlık anında görüşü, ışığa bir misal kıldı. Dedi ki: Onun diğer hadîsi ise: “Ben, müşrikle beraber olan her Müslümandan berîyim”; denildi: Niçin ey Allah’ın Resûlü? Sonra dedi ki: “**لا تَراءَى ناراهُما**.” Dedi ki: Müşriklerin civarında inmeyi kerih gördü; çünkü onların ahdi de yoktur emânı da yoktur; sonra onu pekiştirdi de dedi ki: “**لا تَراءَى ناراهما**”; yani Müslüman, ateşini yaktığında onun ateşi bir müşrikin ateşiyle karşı karşıya gelecek yerde inmesin; evlerinin birbirine yakınlığından dolayı; fakat Müslümanlarla birlikte insin; çünkü onlar, kendilerinden başkasına karşı tek eldir. İbnü’l-Esîr dedi ki: “**لا تراءَى ناراهما**” yani ikisi, birinin ateşi diğerinin ateşiyle karşı karşıya olacak şekilde bir araya gelmesin. Ve denildi: o, develeri ateşle dağlamanın alâmetindendir.

Peygamber’in, صلي الله عليه وسلم, sıfatında: **أَنْوَرُ المُتَجَرَّدِ**; yani beden bakımından parlak. Güzel, parlak renkliye **أَنْوَرُ** denir; o, **النُّور**’dan **أَفعل** veznindedir. Denir: **نار**; o hâlde o **نَيِّر**’dir; ve **أَنار**; o hâlde o **مُنِيرٌ**’dir. Ve **النار**: bilinen (şey)dir, müennestir; ve o vâvdandır; çünkü onun küçültmesi **نُوَيْرَةٌ**’dir.

Ve aziz tenzilde: **أَن بُورِكَ من في النار ومن حولها**; dedi **الزجاج**: tefsirde geldi ki, buradaki **من في النار**: Aziz ve Celil Allah’ın **نُور**’udur; ve **من حولها** hakkında “melekler” denildi, “Allah’ın **نور**’u da” denildi. Dedi **ابن سيده**: **النار** müzekker de kılınır; **أَبي حنيفة**’den; ve bunun hakkında şu şiiri okudu:

فمن يأْتِنا يُلْمِمْ في دِيارِنا،
يَجِدْ أَثَراً دَعْساً وناراً تأَجَّجا

Ve **سيبويه**’nin rivayeti: “**يجد حطباً جزلاً وناراً تأَجَّجا**”; ve cem‘i **أَنْوُرٌ**
(*
Onun sözü “**والجمع أنور**” asılda böyledir. Ve **القاموس**’ta: “ve cem‘i **أنوار**.” Ve onun sözü “**ونيرة**” asılda bu ضبط ile böyledir; ve **شارح القاموس** bunu, onun “**ونيرة كقردة**” sözünden tashih etti.) ve **نِيرانٌ**; kendisinden önceki kesre sebebiyle **الواو** **ياء**’a döndü; ve **نِيْرَةٌ** ve **نُورٌ** ve **نِيارٌ**; sonuncusu **أَبي حنيفة**’dendir. Ve cehennem ağacı hadîsinde: **فَتَعْلُوهم نارُ الأَنْيارِ**; dedi **ابن الأَثير**: onu şerhedilmiş bulmadım; fakat böyle rivayet edildi; rivayet sahih olursa, manası “**نارُ النِّيرانِ**” olabilir; **النار**’ın **أَنْيارٍ** üzere cem‘ edilmesiyle; aslının **أَنْوارٌ** olması muhtemeldir; çünkü o **الواو**’dandır; nitekim **ريح** ve **عيد**’de **أَرْياحٌ** ve **أَعْيادٌ** geldi; ikisi de **الواو**’dandır.

Ve **تَنَوَّرَ النارَ**: ona baktı yahut ona geldi. Ve **تَنَوَّرَ الرجلَ**: onu, kendisinin onu görmediği bir yerden, ateş yanında gördü. Ve “**تَنَوَّرْتُ النارَ من بعيد**” yani onu gözledim.

Ve hadîste: **الناسُ شُركاءُ في ثلاثة: الماءُ والكلأُ والنارُ**; muradı: ateş sahibine, ondan aydınlanmak yahut kor almak isteyen kimseyi men etmek yoktur; ve denildi ki: ateş ile, ateşi çıkaran taşları murad etti; yani hiç kimse onlardan almayı men etmez.

Ve **الإِزار** hadîsinde: **وما كان أَسْفَلَ من ذلك فهو في النار**; manası: sarkıtılmış izarın sahibinin ayağından topukların altı, yaptığı fiile ceza olarak ateştedir; ve denildi ki: manası, onun bu işi ve fiili ateştedir; yani ateş ehlinin fiillerinden sayılmış, hesaplanmış olandır.

Ve hadîste: onun, içlerinde **سَمُرَةُ** bulunan on nefse dediği: **آخِرُكُمْ يموت في النار**; dedi **ابن الأَثير**: neredeyse ısınmazdı; büyük bir kazan emretti; su ile dolduruldu; altı yakıldı; üstünde bir oturak edindi; buharı yükselir, onu ısıtırdı; o bu halde iken onunla yer çöktü de ateşe düştü; dedi: ona söylediği işte budur; Allah daha iyi bilir.

Ve **أَبي هريرة** hadîsinde, Allah ondan razı olsun: **العَجْماءُ جُبارٌ والنار جُبارٌ**; denildi ki: o, kişinin mülkünde yaktığı ateştir; rüzgâr onu başkasının malına uçurur da yanar; onu geri çevirmeye güç yetiremez; böylece heder olur. Dedi **ابن الأَثير**: ve denildi ki: hadîste **عبدُ الرزاق** hata etti; **عبدُ الملك الصَّنْعانِيُّ** da ona tâbi oldu; ve denildi ki: bu, **البئر**’in tashifidir; çünkü Yemen ehli **النار**’ı imâle eder; böylece **النون** kırılır; bazısı onu imâle üzere işitti de **الياء** ile yazdı; onu **الياء** ile musahhaf okuyuverdiler; ve **البئر**: kişinin mülkünde yahut mevatta kazdığı kuyudur; içine bir insan düşer de helâk olur; o hederdir. Dedi **الخطابي**: hadîs ashabını, “**عبد الرزاق** onda hata etti” derken işitmekten geri durmadım; nihayet onu **أَبي داود**’da başka bir yoldan buldum.

Ve hadîste: **فإِن تحت البحر ناراً وتحت النار بحراً**; dedi **ابن الأَثير**: bu, denizin işini büyütme ve şanını yüceltmedir; ve âfet, çoğu durumda, ona binen kimseye çabuk gelir; nitekim ateşle temas eden ve ona yaklaşana helâk çabuk gelir.

Ve **النارُ**: damgadır; cem‘i, cem‘ gibidir; ve o **النُّورَةُ**’dur. Ve **نُرْتُ البعير**: üzerine ateş koydum (dağladım). Ve onda **نُورَةٌ** yoktur; yani damga yoktur. **الأَصمعي**: ve her damga ki **بِمِكْوًى** iledir, o **نار**’dır; ve **مِكْوًى** olmaksızın olan, o **حَرْقٌ** ve **قَرْعٌ** ve **قَرمٌ** ve **حَزٌّ** ve **زَنْمٌ**’dür. Dedi **أَبو منصور**: Araplar der: “**ما نارُ هذه الناقة**” yani onun damgası nedir; ateş diye adlandırıldı; çünkü ateşle damgalanır; ve **الراجز** dedi:

حتى سَقَوْا آبالَهُمْ بالنارِ،
والنارُ قد تَشْفي من الأُوارِ

Yani develerini damga ile suladılar; yani sahibinin damgasına baktıklarında sahibini tanırlar; böylece sulandı ve başkasına tercih edildi; o damganın sahiplerinin şerefi sebebiyle; ve ona suyu boş bıraktılar. Ve darbımesellerindendir: **نِجارُها نارُها** yani damgası, onun **نِجار**’ına delâlet eder; yani develeri kasteder. **الراجز** farklı damgalı develeri vasfederek dedi:

نِجارُ كلِّ إِبلٍ نِجارُها،
ونارُ إِبْلِ العالمين نارُها

Der ki: damgaları farklılaştı; çünkü sahipleri çeşitli kabilelerdendir; her kabilenin otlağına baskın yapıldı; baskın yapanın yanında o kabilelerin damgalarının hepsi toplandı.

Ve **صعصة ابن ناجية** (el-Ferazdak’ın dedesi) hadîsinde: **وما ناراهما** yani ikisinin, kendileriyle damgalandıkları damga nedir; yani iki kayıp dişi devesini kasteder. Ve **السِّمَةُ**: alâmettir.

Ve **نارُ المُهَوِّل**: cahiliyede Arapların bir ateşiydi; yeminleşme sırasında onu yakarlar ve içine patlayan tuz atarlardı; bununla, yemini pekiştirmeyi korkutucu kılarlardı. Ve Araplar düşmana beddua eder de derler: “Allah onun yurdunu uzak kılsın ve ardından bir ateş yaksın.” Dedi **ابن الأَعرابي**: **العُقَيْلية** dedi: “Biz onun şerrinden korktuğumuzda bizden uzaklaşırsa, arkasında bir ateş yakardık.” Dedi: “Ona dedim ki: niçin?” Dedi: “Onların sırtlanı onlarla birlikte taşınsın diye”; yani şerleri. Şair dedi:

وجَمَّة أَقْوام حَمَلْتُ، ولم أَكن
كَمُوقِد نارٍ إِثْرَهُمْ للتَّنَدُّم

**الجمة**: bir diyeti yüklenip kabileler arasında dolaşarak onda isteyen topluluktur; böylece, onların diyetlerden taşıdıkları kadarını taşıdığını haber verdi; dedi: ve benden göçtüklerinde pişman olmadım da arkalarından ateş yakmadım.

Ve **نار الحُباحِبِ**: onun tefsiri yerinde geçti.

Ve **النَّوْرُ** ve **النَّوْرَةُ**, ikisi birlikte: çiçektir; ve denildi ki: **النَّوْرُ** beyazdır, **الزهر** sarıdır; bu, önce beyazlayıp sonra sararması sebebiyledir; ve **النَّوْر**’un cem‘i **أَنوارٌ**’dur.

Ve **النُّوّارُ**, zamme ve şeddeli: **النَّوْر** gibidir; tekili **نُوَّارَةٌ**’dır; ve ağaç ve bitki **نَوَّرَ** etti. **الليث**: **النَّوْرُ** ağacın çiçeğidir; fiil **التَّنْوِيرُ**’dür; ve ağacın **تَنْوِير**’i onun çiçek açmasıdır. **خزيمة** hadîsinde: ağacın altına indiğinde **أَنْوَرَتْ**; yani yeşilliği güzelleşti; **الإِنارة**’dandır; ve denildi ki: o, **نَوْر**’unu çıkardı; o da onun çiçeğidir. Denir: **نَوَّرَتِ الشجرةُ** ve **أَنارَتْ**; fakat **أَنورت** asıl üzeredir. Ve **خِنْدِفُ بنُ زيادٍ الزبيريُّ**, ekinin olgunlaşmasını **تَنْوِيراً** diye adlandırdı da dedi:

سامى طعامَ الحَيِّ حتى نَوَّرَا

Ve onu **عَدِيّ بن زيد** cem‘ etti de dedi:

وذي تَناوِيرَ مَمْعُونٍ، له صَبَحٌ
يَغْذُو أَوَابِدَ قد أَفْلَيْنَ أَمْهارَا

Ve **النُّورُ**: bitkinin güzelliği ve boyudur; cem‘i **نِوَرَةٌ**’dir. Ve **نَوَّرَتِ الشجرة** ve **أَنارت** de: **نَوْر**’unu çıkardı. Ve **أَنار النبتُ** ve **أَنْوَرَ**: göründü ve güzelleşti. Ve **الأَنْوَرُ**: güzelliği görünen; ve ondan, sallallahu aleyhi ve sellem’in sıfatı: **كان أَنْوَرَ المُتَجَرَّدِ**.

Ve **النُّورَةُ**: kınadır. **التهذيب**: ve **النُّورَةُ**, yakılan ve ondan **الكِلْسُ** yapılan taş cinsindendir; onunla avret kılları tıraş edilir. Dedi **أَبو العباس**: denir: **انْتَوَرَ الرجلُ** ve **انْتارَ من النُّورَةِ**; dedi: ve **تَنَوَّرَ** denmez; ancak ateşi görme sırasında. Dedi **ابن سيده**: ve adam **انْتارَ** etti ve **تَنَوَّرَ**; **بالنُّورَة** ile süründü; dedi: birincisini **ثعلب** nakletti. Ve şair dedi:

أَجِدَّكُما لم تَعْلَما أَنَّ جارَنا
أَبا الحِسْلِ، بالصَّحْراءِ،

**لا يَتَنَوَّرُ**

**التهذيب**: **النُّورةِ**’den **تأْمُرُ** edersin de şöyle dersin: **انْتَوِرْ** ey Zeyd ve **انْتَرْ**, tıpkı **اقْتَوِلْ** ve **اقْتَلْ** dediğin gibi; şair, ateşin **تَنَوّر**’u hakkında şöyle dedi:

فَتَنَوَّرْتُ نارَها من بَعِيد
بِخَزازَى* ؛ هَيْهاتَ مِنك الصَّلاءُ

(*Onun “**بخزازى**” sözü: mu‘ceme **خ** ile, mu‘cemeli iki **ز** ile: **منعج** ile **عاقل** arasında bir dağdır; beyit de Yâkūt’ta olduğu üzere Hâris b. Hilize’nindir.)

Dedi ki: ve ondan İbn Mukbil’in sözü:

كَرَبَتْ حياةُ النارِ للمُتَنَوِّرِ

Ve **النَّوُورُ**: **النَّيلَجُ**’dir; o, dövmenin tedavi edildiği ve onunla doldurulduğu yağ dumanıdır; ta ki yeşerinceye kadar; ve senin için, dammeli **الواو**’yu hemzeye çevirmen vardır. Ve kolunu **نَوَّرَ** eder; iğne ile onu deldiği, sonra üzerine **النَّؤُورَ** serptiği zaman.

Ve **النَّؤُورُ**: **الإِثْمِدِ** gibi bir çakıl taşıdır; dövülür de diş eti onu **تُسَفُّها** eder, yani onu **تُقْمَحُها** eder; senin “**سَفِفْتُ الدواء**” sözünden. Câhiliye kadınları **بالنَّؤُور** ile dövme yaparlardı; ve ondan Bişr’in sözü:

كما وُشِمَ الرَّواهِشُ بالنَّؤُورِ

Ve Leys dedi: **النَّؤُور** fitilin dumanıdır; sürme yahut dövme olarak yapılır; Ebû Mansûr dedi: sürmeye gelince, Arap kadınlarının **بالنَّؤُور** ile sürmelendiklerini işitmedim; dövme ise, onunla onların şiirlerinde gelmiştir; Lebîd dedi:

أَو رَجْع واشِمَةٍ أُسِفَّ نَؤُورُها
كِفَفاً، تَعَرَّضَ فَوْقَهُنَّ وِشامُها

**التهذيب**: ve **النَّؤُورُ** leğene yapışan yağ dumanıdır; o, **الغُنْجُ**’dur da. Ve **النَّؤُورُ** ile **النَّوَارُ**: şüpheden ürken kadın; çoğulu **نُورٌ**. Başkası: **النُّورُ** **نَوارٍ**’ın çoğuludur; o da ceylanlardan, yaban hayvanlarından ve başkalarından ürkek olanlardır; Mudarris el-Esedî dedi ve ceylanları ve onların şiddetli sıcakta sığındıklarını zikretti:

تَدَلَّتْ عليها الشمسُ حتى كأَنها،
من الحرِّ، تَرْمي بالسَّكِينَةِ نُورَها

Ve **نارتْ** eder: **تَنُورُ** **نَوْراً** ve **نَواراً** ve **نِواراً**; ve kadınlar **نُورٌ**, yani şüpheden ürkekler; ve o **فُعُلٌ**’dür; **قَذالٍ** ve **قُذُلٍ** gibi; ancak onlar **الواو** üzerindeki dammeden hoşlanmadılar; çünkü tekili **نَوارٌ**’dır ve o **الفَرُورُ**’dur; ve ondan kadın adlandırıldı; ve ‘Accâc dedi:

يَخْلِطْنَ بالتَّأَنُّسِ النَّوارا

Cevherî: şeyden **نُرْتُ** ederim, **أَنُورُ** **نَوْراً** ve **نِواراً**, nûn’u kesreli olarak; Mâlik b. Zuğbe el-Bâhilî bir kadına hitap ederek dedi:

أَنَوْراً سَرْعَ ماذا يا فَرُوقُ،
وحَبْلُ الوَصْلِ مُنْتَكِثٌ حَذِيقُ

**أَنِفاراً** ey Ferûk demek istedi; ve onun “**سَرْعَ ماذا**” sözü: **سَرُعَ** demek istedi de hafifletti; İbn Berrî onun şu sözünde dedi:

أَنوراً سرع ماذا يا فروق

Dedi ki: şiir Ebû Şakîk el-Bâhilî’nindir; adı Cez’ b. Rabâh’tır; dedi ki: ve denildi ki o Zuğbe el-Bâhilî’nindir; dedi ki: ve onun **أَنوراً** sözü, **أَنِفاراً** mânâsınadır; “**سَرُعَ ذا يا فروق**” yani “ne çabuk!”; ve **ذا** **سَرُعَ**’ın fâilidir; vezin için onu sâkin kıldı; ve **ما** ziyadedir. Ve **البين** burada: **الوصل**’dür; ve ondan Yüce Allah’ın sözü: **لقد تَقَطَّعَ بَيْنُكُم**; yani sizin bağınız; dedi ki: “**وحبل البين منتكث**” diye de rivayet olunur; ve **منتكث**: bozulmuş; **حذيق**: kopmuş; ve ondan sonra:

أَلا زَعَمَتْ علاقَةُ أَنَّ سَيْفي
يُفَلِّلُ غَرْبَه الرأْسُ الحَليقُ؟

Ve **علاقة**: sevgilisinin adıdır; der ki: “kılıcım kesici değildir ve tıraşlı baş onun ağzını köreltir” diye mi zannetti? Ve kadın **نَوارٌ**: şerden ve çirkinden ürken. Ve **النَوارُ**: mastardır; **النِّوارُ**: isimdir; ve denildi ki: **النِّوارُ** her ne şeyden olursa olsun **النِّفارُ**’dır; ve onu **نارها** etti ve **نَوَّرها** etti ve **استنارها** etti; Sâ‘ide b. Cüeyye bir ceylanı vasfederek dedi:

بِوادٍ حَرامٍ لم يَرُعْها حِبالُه،
ولا قانِصٌ ذو أَسْهُمٍ يَسْتَنِيرُها

Ve inek **نَوَارٌ**: boğadan ürker. Ve Sâlih’in devesinin sıfatında—nebîmize ve ona salât ve selâm olsun—: o, sağılmaktan **أَنور**’dur; yani daha ürkektir. Ve **النَّوَار**: **النِّفارُ**’dır. Ve onu **نُرْتُ** ettim ve onu **أَنرْتُ** ettim: onu ürküttüm. Ve at **وَدِيق نَوارٌ**: **استَوْدَقَت** ettiği zaman; o, erkeği ister; ve bunda ondan bir zayıflık vardır; çiftleşenin saldırısından korkar. Ve denilir: aralarında **نائِرَةٌ** vardır; yani düşmanlık ve kin. Ve hadiste: aralarında **نائرة** vardı; yani sonradan meydana gelen bir fitne ve düşmanlık. Ve savaşın **نارُ**’ı ve onun **نائِرَتُها**’sı: onun şerri ve alevlenmesidir. Adamı **نُرْتُ** ettim: onu korkuttum ve ürküttüm; dedi ki:

إِذا هُمُ نارُوا، وإِن هُمْ أَقْبَلُوا،
أَقْبَلَ مِمْساحٌ أَرِيبٌ مِفْضَلُ

Ve kavim **نار** etti ve **تَنَوَّرُوا**: bozguna uğradılar. Ve ona karşı **اسْتَنارَ** etti: ona galip geldi ve onu yendi; ve ondan A‘şâ’nın sözü:

فأَدْرَكُوا بعضَ ما أَضاعُوا،
وقابَلَ القومُ فاسْتَنارُوا

Ve **نُورَةُ**: büyücü bir kadının adıdır; ve ondan “o, ona karşı **يُنَوِّرُ** eder” denildi; yani hayal ettirir; ve sahih bir Arapça değildir. Ezherî: “falanca, falancaya karşı **يُنَوِّرُ** eder” denilir; bir işi ona karıştırdığı zaman; dedi ki: bu kelime Arapça değildir; aslı, **نُورَةَ** diye adlandırılan bir kadının olmasıdır; o büyücü idi; onun yaptığını yapan için “**نَوَّرَ** etti, o hâlde o **مُنَوِّرٌ**’dür” denildi.

Zeyd b. Kusve dedi: bir adam bir kadına tutuldu; geceleri onu **يَتَنَوَّرُها** ederdi; ve **التَّنَوُّرُ** **التَّضَوُّء** gibidir; ona “falanca seni **يَتَنَوَّرُكِ** ediyor” denildi; ondan sakınsın diye; böylece ondan ancak güzellik görür; bunu işitince elbisesinin önünü kaldırdı, sonra onun karşısına çıktı ve dedi: “ey **مُتَنَوِّراً**! işte burada!”; sözünü işitip yaptığını görünce dedi: “işte burada gördüğüm ne kötü!”; ve nefsi ondan döndü; böylece, çirkinden sakınmayan ve güzellikten vazgeçmeyen herkes için bir mesel yapıldı. İbn Sîde: Sîbeveyh’in **الإِمالة** babında “İbn **نُور**” sözüne gelince; o, ışık olan **النور** ile adlandırılmış bir isim olabilir; yahut **نَوارٍ**’ın çoğulu olan **النُّورِ** ile; ve o, **الإِمالة**’nin onda câiz olması için onu isim olarak kalıplamış olabilir; çünkü o, **الإِمالة**’nin onda câiz olacağı şeyler kalıplar ve **الإِمالة**’nin onda men edileceği başka şeyler kalıplar. İbn Cinnî onda şunu nakletti: **ابن بُور**; **ب** ile; sanki Yüce Allah’ın sözü olan **وكنتم قوماً بُوراً**’dan; ve daha önce geçti. Ve **مَنْوَرٌ**: bir yer adıdır; onda **الواو**’nun sahih olması, ilmîlik sebebiyle **مَكْوَرَةَ**’deki sahihliği gibidir; Bişr b. Ebî Hâzim dedi:

أَلَيْلى على شَحْطِ المَزارِ تَذَكَّرُ؟
ومن دونِ لَيْلى ذو بِحارٍ ومَنْوَرُ

Cevherî dedi: Bişr’in sözü:

ومن دون ليلى ذو بحار ومنور

Dedi ki: ikisi, Benî Süleym’in **حَرَّة**’sinin sırtında iki dağdır. Ve **ذو المَنار**: Yemen krallarından bir kraldır; adı Ebrehe b. Hâris er-Râyiş’tir; ona ancak **ذو المنار** denildi; çünkü gazvelerinde yolunun üzerine **المنار**’ı diken ilk kişi odur; döndüğü zaman onunla yol bulsun diye.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ن و ر * * النُّورُ * الضياء والجمع * أَنْوَارٌ * و * أَنَارَ * الشيء و * اسْتَنَارَ * بمعنى أي أضاء و * التَّنْوِيرُ * الإنارة وهو أيضا الإسفار وهو أيضا إزهار الشجرة يقال * نَوَرتِ * الشجرة * تَنْويرا * و * أَنَارَتْ * أي أَخرجت * نَوْرَهَا * و * النارُ * مُؤنثة وهي من الواو لأن تصغيرها * نُوَيرةٌ * وجمعها * نُورٌ * و * أَنْوُرٌ * و * نِيرانٌ * انقلبت الواو ياء لكسرة ما قبلها وبينهم * نَائِرةٌ * أي عداوة وشحناء و * تَنَوَّر * النار من بعيد تَبَصَّرها وتنَورَ أيضا تَطَلى * بالنُّورَةِ * وبعضهم يقول * انْتَارَ * و * النُّوَّارُ * مضموما مُشددا نَوْر الشجر الواحدة * نُوّارَةٌ * و * المَنَارُ * عَلَمُ الطريق و * المَنَارَةُ * التي يُؤذَّن عليها والمنارة أيضا ما يُوضع فوقها السِّراج وهي مفعلة من * الاستِنارةِ * بفتح الميم والجمع * المَنَاوِرُ * بالواو لأنه من النُّور ومن قال * مَنَائِرُ * وهمز فقد شبَّه الأصلي بالزائد كما قالوا مصائِب وأصله مصاوِب

##### Türkçe

* ن و ر * * **النُّورُ** * ziyâdır; çoğulu * **أَنْوَارٌ** *’dur. Ve * **أَنَارَ** * şey’i ve * **اسْتَنَارَ** * “yani: aydınlattı” mânâsınadır. Ve * **التَّنْوِيرُ** * aydınlatmadır; o, ayrıca ağarmadır; o, ayrıca ağacın çiçek açmasıdır. Denilir: ağaç * **نَوَرتِ** * * **تَنْويرا** *; ve * **أَنَارَتْ** * yani * **نَوْرَهَا** *’sını çıkardı. Ve * **النارُ** * müennestir; ve o vâvdandır; çünkü onun küçültmesi * **نُوَيرةٌ** *’dir; ve çoğulu * **نُورٌ** * ve * **أَنْوُرٌ** * ve * **نِيرانٌ** *’dır; kendisinden öncekinin kesresi sebebiyle vâv yâ’ya dönmüştür. Ve onların arasında * **نَائِرةٌ** * vardır; yani düşmanlık ve kin. Ve * **تَنَوَّر** * ateşi uzaktan: onu gördü; ve * **تنَورَ** * ayrıca * **بالنُّورَةِ** * ile sıvandı. Ve bazısı * **انْتَارَ** * der. Ve * **النُّوَّارُ** * (damme ile, şeddeli) ağacın çiçeğidir; bir tanesi * **نُوّارَةٌ** *’dır. Ve * **المَنَارُ** * yolun alâmetidir. Ve * **المَنَارَةُ** * üzerinde ezan okunan şeydir; ve menâre ayrıca üzerine kandilin konulduğu şeydir; ve o, * **الاستِنارةِ** *’den (mîm’in fethiyle) *مفعلة* veznindedir; çoğulu, nûrdan olduğu için vâv ile * **المَنَاوِرُ** *’dur. Ve kim * **مَنَائِرُ** * deyip hemze yaparsa, aslîyi zâide benzetmiştir; nitekim *مصائِب* dediler; aslîsi *مصاوِب*’dir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

النور، بالضم: الضوء أيا كان، أو شعاعه وسطوعه، كذا في المحكم، وقال الزمخشري: الضياء أشد من النور، قال تعالى:  جعل الشمس ضياء والقمر نورا  وقيل: الضياء ذاتي، والنور عرضي، كما حققه الفناري في حواشي التلويح. وفي البصائر للمصنف: النور: الضياء والسناء الذي يعين على الإبصار، وذلك ضربان: دنيوي وأخروي، فالدنيوي ضربان: معقول بعين البصيرة، وهو ما انتشر من الأنوار الإلهية، كنور العقل ونور القرآن؛ ومحسوس بعين البصر، وهو ما انتشر من الأجسام النيرة، كالقمرين والنجوم النيرات، فمن النور الإلهي قوله تعالى:  قد جاءكم من الله نور  وقوله:  نور على نور يهدي الله لنوره من يشاء  ومن النور المحسوس نحو قوله تعالى:  هو الذي جعل الشمس ضياء والقمر نورا  وتخصيص الشمس بالضوء، والقمر بالنور، من حيث إن الضوء أخص من النور. ومما هو عام فيهما قوله:  وجعل الظلمات والنور  ،  وأشرقت الأرض بنور ربها  ومن النور الأخروي قوله:  يسعى نورهم بين أيديهم  . ج أنوار ونيران، عن ثعلب. وقد نار نورا، بالفتح، ونيارا، بالكسر، وهذه عن ابن القطاع. وأنار واستنار ونور، وهذه عن اللحياني، وتنور، بمعنى واحد، أي أضاء، كما يقال: بان الشيء، وأبان، وبين، وتبين، واستبان بمعنى واحد. قوله عز وجل:  قد جاءكم من الله نور وكتاب مبين  قيل: النور هنا سيدنا محمد رسول الله صلى الله تعالى عليه وسلم، أي جاءكم نبي وكتاب، وقيل: إن موسى عليه السلام قال وقد سئل عن شيء: سيأتيكم النور. وقوله عز وجل:  واتبعوا النور الذي أنزل معه  أي اتبعوا الحق الذي بيانه في القلوب كبيان النور في العيون. النور: الذي يبين الأشياء ويري الأبصار حقيقتها، قال: فمثل ما أتى به النبي صلى الله عليه وسلم في القلوب في بيانه وكشفه الظلمات كمثل النور. نور: ة ببخارى، بها زيارات ومشاهد للصالحين، منها الحافظان أبو موسى عمران بن عبد الله البخاري، حدث عن أحمد بن حفص ومحمد بن سلام البيكندي، وعنه أحمد بن رفيد. القاضي أبو علي الحسن بن علي بن أحمد بن الحسن بن إسماعيل بن داوود الداوودي النوريان. حدث عن عبد الصمد بن علي الحنظلي، وعنه الحافظ عمر بن محمد النسفي، مات سنة 518. وأما أبو الحسين أحمد بن محمد النوري الواعظ، فلنور كان يظهر في وعظه، مشهور، مات سنة 295 ويشتبه به أبو الحسين النوري أحمد بن محمد بن إدريس، روى عن أبان بن جعفر، وعنه أبو الحسن النعيمي، ذكره الأمير قال: الحافظ، وهو غير الواعظ. وجبل النور: جبل حراء، هكذا يسميه أهل مكة، كما نقله الصاغاني. وذو النور: لقب طفيل بن عمرو بن طريف الأزدي الصحابي، دعا له النبي صلى الله عليه وسلم فقال:  اللهم نور له  فسطع نور بين عينيه فقال: أخاف أن يكون مثلة، أي شهرة، فتحول إلى طرف سوطه، فكان يضيء في الليلة المظلمة، قتل يوم اليمامة. وذو النورين لقب أمير المؤمنين عثمان بن عفان، رضي الله عنه، لأنه لم يعلم أحد أرسل سترا على بنتي نبي غيره. والمنارة، والأصل منورة، قلبت الواو ألفا لتحركها وانفتاح ما قبلها: موضع النور، كالمنار، والمنارة: الشمعة ذات السراج، وفي المحكم: المسرجة، وهي التي يوضع عليها السراج، قال أبو ذؤيب:
  وكلاهما في كفه يزنـية                      فيها سنان كالمنارة أصلع

  أراد أن يشبه السنان فلم يستقم له فأوقع اللفظ على المنارة، وقوله: أصلع، يريد أنه لا صدأ عليه فهو يبرق. المنارة: التي يؤذن عليها، وهي المئذنة، والعامة تقول: المأذنة، ج مناور، على القياس ومنائر، مهموز على غير قياس. قال ثعلب: إنما ذلك لأن العرب تشبه الحرف بالحرف، فشبهوا منارة وهي مفعلة، من النور بفتح الميم، بفعالة، فكسروها تكسيرا، كما قالوا: أمكنة، فيمن جعل مكانا من الكون، فعامل الحرف الزائد معاملة الأصلي، فصارت الميم عندهم كالقاف من قذال، ومثله في كلام العرب كثير. قال: وأما سيبويه فحمل ما هو من هذا على الغلط. وقال الجوهري: الجمع مناور، بالواو، لأنه من النور، ومن قال: منائر، وهمز فقد شبه الأصلي بالزائد، كما قالوا مصائب وأصله مصاوب. ونور الصبح تنويرا: ظهر نوره، قال:
  وحتى يبيت القوم في الصيف ليلة                      يقولون نور صبح والليل عاتـم ومنه حديث مواقيت الصلاة:  أنه نور بالفجر  ، أي صلاها وقد استنار الأفق كثيرا. والتنوير: وقت إسفار الصبح. نور على فلان: لبس عليه أمره وشبهه وخيل عليه. أو فعل فعل نورة الساحرة، الآتي ذكرها فهو منور، وليس بعربي صحيح. وقال الأزهري: يقال: فلان ينور على فلان، إذا شبه عليه أمرا. وليست هذه الكلمة عربية. نور التمر: خلق فيه النوى، وهو مجاز. واستنار به: استمد نوره، أي شعاعه. والمنار، بالفتح: العلم وما يوضع بين الشيئين من الحدود، وروى شمر عن الأصمعي: المنار: العلم يجعل للطريق، أو الحد للأرضين من طين أو تراب، ومنه الحديث:  لعن الله من غير منار الأرض  ، أي أعلامها، قيل: أراد من غير تخوم الأرضين، وهو أن يقتطع طائفة من أرض جاره ويحول الحد من مكانه. وفي الحديث عن أبي هريرة:  إن للإسلام صوى ومنارا  ، أي علامات وشرائع يعرف بها. وهو مجاز. المنار: محجة الطريق، قال الشاعر:
  لعك في مناسمها مـنـار                      إلى عدنان واضحة السبيل والنار، م، أي معروفة، أنثى، تقال للهيب الذي يبدو للحاسة، نحو قوله تعالى:  أفرأيتم النار التي تورون  وقد تطلق على الحرارة المجردة، ومنه الحديث: أنه قال لعشرة أنفس فيهم سمرة:  آخركم يموت في النار  ، قال ابن الأثير: فكان لا يكاد يدفأ، فأمر بقدر عظيمة فملئت ماء وأوقد تحتها واتخذ فوقها مجلسا وكان يصعد بخارها فيدفئه، فبينما هو كذلك خسفت به فحصل في النار، قال فذلك الذي قال له، والله أعلم. وتطلق على نار جهنم المذكورة في قوله تعالى:  النار وعدها الله الذين كفروا  وقد تذكر، عن أبي حنيفة، وأنشد في ذلك:
  فمن يأتنا يلمم بنا في ديارنا                      يجد أثرا دعسا ونارا تأججا ورواية سيبويه:
  يجد حطبا جزلا ونارا تأججا

  ج أنوار، هكذا في سائر النسخ التي بأيدينا، وفي اللسان: أنور ونيران، انقلبت الواو ياء لكسرة ما قبلها، ونيرة، كقردة، هكذا في سائر النسخ وهو غلط، والصواب نيرة، بكسر فسكون ولا نظير له إلا قاع وقيعة، وجار وجيرة، حققه ابن جني في كتاب الشواذ، ونور، بالضم، ونيار، بالكسر، الأخيرة عن أبي حنيفة، وفي حديث سجن جهنم:  فتعلوهم نار الأنيار  قال ابن الأثير: لم أجده مشروحا ولكن هكذا روي، فإن صحت الرواية فيحتمل أن يكون معناه نار النيران، بجمع النار على أنيار، وأصلها أنوار، لأنها من الواو، كما جاء في ريح وعيد أرياح وأعياد، وهما من الواو. من المجاز: النار: السمة، والجمع كالجمع، كالنورة، بالضم. قال الأصمعي: كل وسم بمكوى فهو نار، وما كان بغير مكوى فهو حرق، وقرع، وقرم، وحز، وزنم، قال أبو منصور: والعرب تقول: ما نار هذه الناقة? أي ما سمتها، سميت نارا لأنها بالنار توسم، وقال الراجز:
  حتى سقوا آبالهم بالـنـار                      والنار قد تشفى من الأوار أي سقوا إبلهم بالسمة، أي إذا نظروا في سمة صاحبه عرف صاحبه فسقي وقدم على غيره لشرف أرباب تلك السمة وخلوا لها الماء. ومن أمثالهم: نجارها نارها. أي سمتها تدل على نجارها، يعني الإبل، قال الراجز يصف إبلا سماتها مختلفة:
  نجار كل إبل نجارهـا                      ونار إبل العالمين نارها يقول: اختلفت سماتها لأن أربابها من قبائل شتى، فأغير على سرح كل قبيلة. واجتمعت عند من أغار عليها سمات تلك القبائل. وفي حديث صعصعة بن ناجية، جد الفرزدق:  وما نارهما  أي ما سمتها التي وسمتا بها، يعني ناقتيه الضالتين، والسمة: العلامة. من المجاز: النار: الرأي، ومنه الحديث:  لا تستضيئوا بنار أهل الشرك  وفي رواية: بنار المشركين. قال ثعلب: سألت ابن الأعرابي عنه فقال: معناه لا تشاورهم، فجعل الرأي مثلا للضوء عند الحيرة. ونرته، أي البعير: جعلت عليه نارا، أي سمة. والنور والنورة، بفتحهما، النوار، كرمان، جميعا: الزهر، أو النور: الأبيض منه، أي من الزهر، والزهر الأصفر، وذلك أنه يبيض ثم يصفر، ج النور أنوار، والنوار واحدته نوارة. ونور الشجر تنويرا: أخرج نوره. وقال الليث: النور: نور الشجر، والفعل التنوير، وتنوير الشجرة: إزهارها. كأنار، أصله أنور، قلبت واوه ألفا. نور الزرع: أدرك، والتنوير: الإدراك، هكذا سماه خندف بن زياد الدبيري فقال:
  سامى طعام الحي حتى نورا وجمعه عدي بن زيد فقال:
  وذي تناوير ممعون له صبح                      يغذو أوابد قد أفلين أمهارا نور ذراعه تنويرا: إذا غرزها بإبرة ثم ذر عليها النؤور، الآتي ذكره. وأنار النبت: حسن وظهر، من الإنارة، كأنور، على الأصل، ومنه حديث خزيمة:  لما نزل تحت الشجرة أنورت  ، أي حسنت خضرتها، وقيل: أطلعت نورها. أنار المكان، يتعدى ولا يتعدى، أضاءه، وذلك إذا وضع فيه النور. والأنور: الظاهر الحسن، وبه لقب الإمام أبو محمد الحسن بن الحسن بن علي بن أبي طالب، رضي الله عنه، لوضاءته، ومنه في صفته صلى الله عليه وسلم: كان أنور المتجرد.، أي نير الجسم، يقال للحسن المشرق اللون: أنور، وهو أفعل من النور. والنورة، بالضم: الهناء، وهو من الحجر يحرق ويسوى منه الكلس ويحلق به شعر العانة. وانتار الرجل وتنور وانتور، حكى الأول ثعلب وأنكر الثاني؛ وذكر الثلاثة ابن سيده، إذا تطلى بها، وأنشد ابن سيده:
  أجدكما لم تعلما أن جـارنـا                      أبا الحسل بالصحراء لا يتنور

  وفي التهذيب: وتأمر من النورة فتقول: انتور يا زيد، وانتر، كما تقول: اقتول واقتل. والنؤور، كصبور: النيلج، وهو دخان الشحم الذي يلتزق بالطست يعالج به الوشم ويحشى حتى يخضر. ولك أن تقلب الواو المضمومة همزة. كذا في اللسان. قلت: ولذا تعر له المصنف في ن-أ-ر وأحاله على هنا. النؤور: حصاة كالإثمد تدق فتسفها اللثة: أي تقمحها من قولك: سففت الدواء. وكن نساء الجاهلية يتشمن بالنؤور، ومنه قول بشر:
  كما وشم الرواهش بالنؤور وقال الليث: النؤور: دخان الفتيلة يتخذ كحلا أو وشما. قال أبو منصور: أما الكحل فما سمعت أن نساء العرب اكتحلن بالنؤور، وأما الوشم به فقد جاء في أشعارهم، قال لبيد:
  أو رجع واشمة أسف نؤورها                      كففا تعرض فوقهن وشامها النؤور: المرأة النفور من الريبة، كالنوار، كسحاب، ج، نور بالضم يقال: نسوة نور، أي نفر من الريبة، والأصل نور، بضمتين، مثل قذال وقذل، فكرهوا الضمة على الواو لثقلها. لأن الواحدة نوار. وهي الفرور، وبه سميت المرأة. ونارت المرأة تنور نورا، بالفتح، ونوارا، بالكسر والفتح: نفرت، وكذلك الظباء والوحش، وهن النور: أي النفر منها. قال مضرس الأسدي وذكر الظباء وأنها كنست في شدة الحر:
  تدلت عليها الشمس حتى كأنهـا                      من الحر ترمى بالسكينة نورها وقال مالك بن زغبة الباهلي:
  أنورا سرع ماذا يا فـروق                      وحبل الوصل منتكث حذيق
  ألا زعمت علاقة أن سيفي                      يفلل غربه الرأس الحلـيق قال ابن بري: معناه: أنفارا سرع ذا يا فروق، أي ما أسرعه، وذا فاعل سرع، وأسكنه للضرورة، وما زائدة. ومنتكث: منتقض، وحذيق: مقطوع، وعلاقة: اسم محبوبته. قال: وامرأة نوار: نافرة عن الشر والقبيح، والنوار، بالكسر: المصدر، وبالفتح: الاسم، وقيل: النوار: النفار من أي شيء كان. ومن سجعات الأساس: الشيب نور، عنه النساء نور، أي نفر، وقد نارها ونورها واستنارها: نفرها، قال ساعدة بن جؤية يصف ظبية:
  بواد حرام لم ترعها حبـالـه                      ولا قانص ذو أسهم يستنيرها وبقرة نوار، بالفتح: تنفر من الفحل، ج نور، بالضم. وفي صفة ناقة صالح عليه السلام، هي أنور من أن تحلب. أي أنفر. وفرس وديق نوار: إذا استودقت وهي تريد الفحل، وفي ذلك منها ضعف ترهب عن صولة الناكح. وناروا نورا وتنوروا: انهزموا. ناروا النار من بعيد وتنوروها: تبصروها؛ أو تنوروها: أتوها، قال الشاعر:
  فتنورت نارها مـن بـعـيد                      بخزازى هيهات منك الصلاء وقال ابن مقبل:
  كربت حياة النار للمتنور واستنار عليه: ظفر به وغلبه، ومنه قول الأعشى:
  فأدركوا بعض ما أضاعوا                      وقاتلوا القوم فاستنـاروا ونورة، بالضم: اسم امرأة سحارة، قال الأزهري: ومنه قولهم لمن فعل فعلها: قد نور. فهو منور، وليست بعربية صحيحة. قلت: ويجوز أن يكون منه مأخذ النوري، بالضم وياء النسبة، للمختلس، وهو شائع في العوام، كأنه يخيل بفعله ويشبه عليهم، حتى يختلس شيئا، والجمع نورة، محركة. ومنور، كمقعد: ع، صحت فيه الواو صحتها في مكورة، للعلمية، قال بشر بن أبي خازم:
  أليلى على شط المزار تذكـر                      ومن دون ليلى ذو بحار ومنور أو جبل بظهر حرة بني سليم وكذلك ذو بحار، وهما جبلان، كما فسر به الجوهري قول بشر السابق، وقال يزيد بن أبي حارثة:

  إني لعمرك لا أصالح طـيئا                      حتى يغور مكان دمخ منور

  وذو النويرة، كجهينة: لقب عامر بن عبد الحارث، شاعر. وذو النويرة: مكمل بن دوس كمحسن، قواس، إليه نسبت القسي المشهورة. ومتمم بن نويرة بن جمرة التميمي اليربوعي، أسلم مع أخيه، صحابي، ولم يذكر أنه وفد، وهو وأخوه مالك بن نويرة شاعران، وهو أيضا صحابي، وله وفادة، واستعمله رسول الله صلى الله عليه وسلم على صدقات قومه. وقصته مشهورة، قتله خالد بن الوليد زمن أبي بكر فوداه. قاله ابن فهد. قلت: وهما من بني ثعلبة بن يربوع، ولو قال المصنف: ومتمم ومالك ابنا نويرة صحابيان شاعران كان أحسن. ونويرة: ناحية بمصر، عن نصر، ومنها الإمام الفقيه الشهيد الناطق أقضى القضاة أبو القاسم عبد الرحمن بن القاسم بن الحسين بن عبد الله بن محمد بن القاسم بن عقيل العقيلي الهاشمي النويري، استشهد في وقعة الفرنج بدمياط سنة 648، وأبوه القاسم يعرف بالجزولي، وجده الحسين مشهور بابن الحارثية، ووالده عبد الله مشهور بابن القرشية. وهو من بيت علم ورياسه، وفي ولده الخطابة والقضاء والتدريس بالحرمين الشريفين. ولده الفقيه الإمام جمال الدين القاسم أخذ عنه ابن النعمان الميرتلي، وحفيده الفقيه شهاب الدين أحمد بن عبد العزيز بن القاسم النويري، ذكره ابن بطوطة في رحلته. وابنته أم الفضل خديجة، وكمالية ابنة علي بن أحمد، وأخته خديجة، ومحمد بن علي بن أحمد. وولده أبو اليمن محمد؛ الستة حدثوا وأجازوا شيخ الإسلام زكريا، ومحب الدين أبو البركات، وأحمد بن محمد بن أحمد بن عبد العزيز بن القاسم، خطيب الحرمين وقاضيهما، توفي سنة 799 وحفيده الخطيب شرف الدين أبو القاسم أحمد بن محمد بن أحمد، من مشايخ السيوطي؛ وبنته أم الهدى زينب، أجازها تقي الدين بن فهد؛ وابن أخيه نسيم الدين أبو الطيب أحمد بن محمد بن أحمد، أجازه الحافظ السخاوي. وذو المنار ملك من ملوك اليمن، واسمه أبرهة، وهو تبع بن الحارث الرايش بن قيس بن صيفي، وإنما قيل له ذو المنار لأنه أول من ضرب المنار على طريقه في مغازيه ليهتدي بها إذا رجع. وولده ذو الأذعار، تقدم ذكره. وبنو النار: القعقاع، والضنان، وثوب، شعراء بنو عمرو بن ثعلبة قيل لهم ذلك لأنه مر بهم امرؤ القيس بن حجر الكندي أمير لواء الشعراء فأنشدوه شيئا من أشعارهم فقال: إني لأعجب كيف لا يمتلئ عليكم بيتكم نارا من جودة شعركم، فقيل لهم: بنو النار. والمناورة: المشاتمة، قد ناوره، إذا شاتمه. يقال: بغاه الله نيرة، ككيسة، وذات منور، كمقعد، أي ضربة أو رمية تنير وتظهر فلا تخفى على أحد. ومما يستدرك عليه: النور: النار، ومنه قول عمر إذ مر عليه جماعة يصطلون بالنار: السلام عليكم أهل النور، كره أن يخاطبهم بالنار. وقد تطلق النار ويراد بها النور كما في قوله تعالى:  إني آنست نارا  . وفي البصائر: وقال بعضهم: النار والنور من أصل واحد، وهما كثيرا يتلازمان، لكن النار متاع للمقوين في الدنيا، والنور متاع للمتقين في الدنيا والآخرة، ولأجل ذلك استعمل في النور الاقتباس فقال تعالى:  انظرونا نقتبس من نوركم  انتهى. ومن أسمائه تعالى النور، قال ابن الأثير: هو الذي يبصر بنوره ذو العماية، ويرشد بهداه ذو الغواية. وقيل: هو الظاهر الذي به كل ظهور. والظاهر في نفسه المظهر لغيره، يسمى نورا. والله نور السماوات والأرض. أي منورهما، كما يقال: فلان غياثنا أي مغيثنا. والإنارة: التبيين والإيضاح، ومنه الحديث:  ثم أنارها زيد بن ثابت  أي نورها وأوضحها وبينها. يعني به فريضة الجد، وهو مجاز، ومنه أيضا قولهم: وأنار الله برهانه. أي لقنه حجته. والنائرات والمنيرات: الواضحات البينات، الأولى من نار، والثانية من أنار. وذا أنور من ذاك، أي أبين. وأوقد

  نار الحرب. وهو مجاز. والنورانية هو النور. ومنار الحرم: أعلامه التي ضربها إبراهيم الخليل، عليه وعلى نبينا الصلاة والسلام، على أقطار الحرم ونواحيه، وبها تعرف حدود الحرم من حدود الحل. ومنار الإسلام: شرائعه، وهو مجاز. والنير كسيد، والمنير: الحسن اللون المشرق. وتنور الرجل: نظر إليه عند النار من حيث لا يراه. وما به نور، بالضم، أي وسم، وهو مجاز. وذو النور: لقب عبد الرحمن بن ربيعة الباهلي، قتلته الترك بباب الأبواب في زمن عمر رضي الله عنه، فهو لا يزال يرى على قبره نور. نقله السهيلي في الروض. قلت: ووجدت في المعجم أنه لقب سراقة بن عمرو، وكان أنفذه أبو موسى الأشعري على باب الأبواب. فانظره. ونار المهول: نار كانت للعرب في الجاهلية يوقدونها عند التحالف، ويطرحون فيها ملحا يفقع، يهولون بذلك تأكيدا للحلف. ونار الحباحب: مر في موضعها. والنائرة: العداوة والشحناء والفتنة الحادثة. ونار الحرب ونائرتها: شرها وهيجها. وحرة النار لبني عبس، تقدم ذكرها في الحرار. وزقاق النار بمكة. وذو النار: قرية بالبحرين لبني محارب بن عبد القيس. قاله ياقوت. وقال زيد بن كثوة: علق رجل امرأة فكان يتنورها بالليل، والتنور مثل التضوء، فقيل لها: إن فلانا يتنورك، لتحذره فلا يرى منها إلا حسنا، فلما سمعت ذلك رفعت مقدم ثوبها ثم قابلته وقالت: يا متنورا هاه. فلما سمع مقالتها وأبصر ما فعلت، قال: فبئسما أرى هاه. وانصرفت نفسه عنها. فضربت مثلا لكل من لا يتقي قبيحا ولا يرعوي لحسن. وذو النويرة: لقب كعب بن خفاجة بن عمرو بن عقيل بن كعب، بطن. ومنارة بن عوف بن الحارث بن جفنة: بطن. ومنارة أيضا بطن من غافق، منهم إياس بن عامر المناري، شهد مع علي مشاهده. ومحمد بن المستنير النحوي هو قطرب، حدث عنه محمد بن الجهم. ومستنير بن عمران الكوفي. ومستنير بن أخضر بن معاوية بن قرة، عن أبيه. وعبد اللطيف بن نوري، قاضي تبريز، سمع كتاب شرح السنة للبغوي من حفدة العطاردي. ذكره ابن نقطة. ومحمد بن النور البلخي، بالضم، روى عن السلفي بالإجازة. ومحمد بن محمود النوراني، ذكره أبو سعد الماليني. والنورية: قرية بالسواد، منها الحسين بن عبد الله، وإبراهيم بن منصور، وأحمد بن محمد بن مخلد، وحفيده أبو القاسم عبيد الله بن محمد بن أحمد، النوريون، محدثون. وإسماعيل بن سودكين النوري، تلميذ ابن عربي، نسب إلى نور الدين الشهيد. وروضة النوار، كرمان، حجازية. والنوار، كسحاب: موضع نجدي. والمنور، كمعظم: لقب شيخنا العلامة الشهيد أبي عبد الله محمد بن عبد الله بن أيوب التلمساني، أخذ عن أبي عبد البر محمد بن محمد المرابط الدلائي؛ ومحمد بن عبد الرحمن بن زكرى، وأبي العباس أحمد بن مبارك بن سعيد الغيلاني، والمحدث المعمر علي بن أحمد بن عبد الله الخياط الفاسي الحرشي؛ وأجازه من فاس محمد بن عبد السلام بناني الكبير، ومحمد بن عبد الرحمن بن عبد القادر صاحب المنح، توفي بمصر بعد رجوعه من الحج في نهار الأحد 13 شوال من شهور سنة 1172 رحمه الله تعالى. ومنارة الإسكندر بالإسكندرية من عجائب الدهر، ذكرها أهل التاريخ. ومنارة الحوافر في رستاق همذان في ناحية يقال لها ونجر، بناها سابور بن أردشير، ارتفاعها خمسون ذراعا، في استدارة ثلاثين ذراعا. ولشعراء همذان فيها أشعار متداولة. ومنارة القرون: بطريق مكة، قرب واقصة، بناها السلطان جلال الدين ملك شاة ابن ألب أرسلان المتوفى سنة 485 اقتداء بسابور. قال ياقوت: وهي باقية مشهورة إلى الآن. وإقليم المنارة بالأندلس، قرب شذونة. ومنارة أيضا من ثغور سرقسطة. ومنيرة، بضم فكسر: موضع في عقيق المدينة، ذكره الزبير.

  والمنيرة: قرية باليمن، سمعت بها الحديث على الفقيه المعمر مسادي بن إبراهيم الحشيبري، رضي الله عنه.رة: قرية باليمن، سمعت بها الحديث على الفقيه المعمر مسادي بن إبراهيم الحشيبري، رضي الله عنه.

##### Türkçe

**النور**، ötre ile: ışık her ne ise; yahut onun şuası ve parıltısı; **المحكم**’de böyle. **الزمخشري** dedi: **الضياء** **النور**’dan daha şiddetlidir. Yüce Allah dedi: **جعل الشمس ضياء والقمر نورا**. Ve denildi: **الضياء** zâtîdir, **النور** arazîdir; **الفناري**’nin **حواشي التلويح**’ta tahkik ettiği gibi. Ve müellifin **البصائر**’inde: **النور**: görmeye yardım eden **الضياء** ve **السناء**dır; bu iki kısımdır: dünyevî ve uhrevî. Dünyevî olan iki kısımdır: basîret gözüyle akledilen; o, ilâhî nurlardan yayılan şeydir; aklın nuru ve Kur’ân’ın nuru gibi. Ve basar gözüyle hissedilen; o, nurlu cisimlerden yayılan şeydir; iki ay ve nurlu yıldızlar gibi. İlâhî nurdan, Yüce Allah’ın sözü: **قد جاءكم من الله نور** ve sözü: **نور على نور يهدي الله لنوره من يشاء**. Ve hissî nurdan, Yüce Allah’ın sözü gibi: **هو الذي جعل الشمس ضياء والقمر نورا**. Güneşin **الضوء** ile, ayın **النور** ile tahsisi; **الضوء**’un **النور**’dan daha hususî olması cihetindendir. İkisine de umumî olan şeylerden: **وجعل الظلمات والنور**; **وأشرقت الأرض بنور ربها**. Uhrevî nurdan Yüce Allah’ın sözü: **يسعى نورهم بين أيديهم**. Çoğulu: **أنوار** ve **نيران**; **ثعلب**’den. Ve **نار** **نورا** (fetha ile) ve **نيارا** (kesra ile); bu, **ابن القطاع**’dandır. Ve **أنار** ve **استنار** ve **نور**; bu, **اللحياني**’dendir; ve **تنور**; tek mânâdadır; yani aydınlattı; nasıl ki “şey ortaya çıktı” denir: **بان** ve **أبان** ve **بين** ve **تبين** ve **استبان** tek mânâdadır. Yüce Allah’ın sözü: **قد جاءكم من الله نور وكتاب مبين**: denildi ki, buradaki **النور** efendimiz Muhammed Allah’ın Resûlü’dür (Allah Teâlâ ona salât etsin); yani size bir peygamber ve bir kitap geldi. Ve denildi ki: Mûsâ عليه السلام bir şey hakkında sorulmuşken dedi: size **النور** gelecektir. Yüce Allah’ın sözü: **واتبعوا النور الذي أنزل معه**: yani gözlerdeki nurun beyanı gibi kalplerde beyanı olan hakkı tâbi olun. **النور**: şeyleri açıklayan ve gözlere hakikatlerini gösterendir. Dedi: Peygamber صلى الله عليه وسلم’in kalplere getirdiği şeyin, beyanında ve karanlıkları açmasında misali, nurun misali gibidir.

**نور**: Buhârâ’da bir yer; onda sâlihler için ziyaretler ve meşhedler vardır; onlardan: iki hâfız **أبو موسى عمران بن عبد الله البخاري**; **أحمد بن حفص** ve **محمد بن سلام البيكندي**’den hadis rivayet etti; ondan da **أحمد بن رفيد** rivayet etti. Kadı **أبو علي الحسن بن علي بن أحمد بن الحسن بن إسماعيل بن داوود الداوودي النوريان**. **عبد الصمد بن علي الحنظلي**’den hadis rivayet etti; ondan da hâfız **عمر بن محمد النسفي** rivayet etti; 518 yılında öldü. **أبو الحسين أحمد بن محمد النوري الواعظ** ise; vaazında görünen bir nur sebebiyle **نور**’a nisbetle (meşhur); 295 yılında öldü. Ve onunla karıştırılır: **أبو الحسين النوري أحمد بن محمد بن إدريس**; **أبان بن جعفر**’den rivayet etti; ondan da **أبو الحسن النعيمي** rivayet etti; onu **الأمير** zikretti, dedi: hâfızdır; ve o, vaiz değildir. Ve **جبل النور**: **جبل حراء**; Mekke ehli onu böyle isimlendirir; **الصاغاني**’nin naklettiği gibi. Ve **ذو النور**: sahâbî **طفيل بن عمرو بن طريف الأزدي**’nin lakabıdır; Peygamber صلى الله عليه وسلم ona dua etti ve dedi: **اللهم نور له**; iki gözü arasında bir nur parladı; dedi: bunun bir **مثلة** olmasından korkarım; yani şöhret; sonra onu kamçısının ucuna nakletti; karanlık gecede aydınlatırdı; Yemâme günü öldürüldü. Ve **ذو النورين**: müminlerin emîri **عثمان بن عفان**’ın lakabıdır (Allah ondan razı olsun); çünkü ondan başka birinin bir peygamberin iki kızı üzerine perde indirdiği bilinmedi.

Ve **المنارة**; aslı **منورة**’dir; **الواو**’nun **ألف**’a çevrilmesi, hareketli olması ve öncesinin fethalı olması sebebiyledir: nurun yeri; **المنار** gibi. Ve **المنارة**: kandilli mum; ve **المحكم**’de: **المسرجة**; o, üzerine kandil konulan şeydir. **أبو ذؤيب** dedi:

  وكلاهما في كفه يزنـية                      فيها سنان كالمنارة أصلع

Süneni benzetmek istedi, fakat ona düzgün gelmedi; lafzı **المنارة** üzerine düşürdü. Ve sözü: **أصلع**; üzerinde pas yoktur, o yüzden parlar demek ister. **المنارة**: üzerinde ezan okunan; o, **المئذنة**’dir; avam **المأذنة** der. Çoğulu: kıyasa göre **مناور** ve kıyas dışı hemzeli olarak **منائر**. **ثعلب** dedi: bu ancak şundandır: Araplar harfi harfe benzetir; **منارة**’yı—o **مفعلة**’dir, **النور**’dan, **الميم**’i fetha ile—**فعالة**’ya benzettiler; onu kırarak çoğul yaptılar; nasıl ki **أمكنة** dediler; **مكان**’ı **الكون**’dan yapan kimseye göre; böylece ziyade harfi aslî gibi muamele ettiler; **الميم** onlarda **قذال**’daki **القاف** gibi oldu; bunun benzeri Arap sözünde çoktur. Dedi: **سيبويه** ise bunun gibi olanı hataya hamle etti. **الجوهري** dedi: cem‘i **مناور**’dur, **الواو** ile; çünkü o **النور**’dandır. **منائر** deyip hemzeleyen ise aslîyi ziyadeye benzetmiştir; nasıl ki **مصائب** dediler, aslı **مصاوب** iken.

**نور الصبح تنويرا**: nuru göründü. Dedi:

  وحتى يبيت القوم في الصيف ليلة                      يقولون نور صبح والليل عاتـم

Ve ondan, namaz vakitleri hadisi: **أنه نور بالفجر**; yani ufuk çokça aydınlanmışken onu kıldı. Ve **التنوير**: sabahın aydınlanma vaktidir.

**نور على فلان**: işini ona karıştırdı; ona benzetti ve ona hayal ettirdi. Yahut sihirbaz kadın **نورة**’nın fiilini yaptı—zikri gelecektir—o halde o **منور**’dur; ve sahih Arapça değildir. **الأزهري** dedi: “Falan falana **ينور** eder” denir; bir işi ona karıştırdığı zaman. Ve bu kelime Arapça değildir.

**نور التمر**: onda çekirdek yaratıldı; bu mecazdır.

**استنار به**: onun nurunu, yani şuasını ödünç aldı.

Ve **المنار** fetha ile: alâmet ve iki şey arasına sınır olarak konulan şey. **شمر** **الأصمعي**’den rivayet etti: **المنار**: yola konulan alâmet; yahut iki arazi için çamurdan veya topraktan sınır. Ondan hadis: **لعن الله من غير منار الأرض**; yani onun alâmetlerini. Denildi: arazilerin sınırlarını değiştiren kastedildi; o da komşusunun toprağından bir parçayı kesip sınırı yerinden çevirmesidir. Ve Ebû Hureyre’den hadiste: **إن للإسلام صوى ومنارا**; yani kendileriyle bilinen alâmetler ve şeriatlar. Bu mecazdır. **المنار**: yolun ana caddesi. Şair dedi:

  لعك في مناسمها مـنـار                      إلى عدنان واضحة السبيل

Ve **النار**; müzekker; yani bilinen; müennes; duyunun idrakine görünen alev için söylenir; Yüce Allah’ın sözü gibi: **أفرأيتم النار التي تورون**. Ve bazen sırf hararete de إطلاق olunur; ondan hadis: içinde **سمرة** bulunan on kişiye dedi ki: **آخركم يموت في النار**. **ابن الأثير** dedi: neredeyse ısınamazdı; büyük bir kazan emretti, suyla dolduruldu, altı yakıldı, üstüne bir oturak yaptı; buharı yükselir, onu ısıtırdı; o hâlde iken yer yarıldı, onunla birlikte çöktü, ateşe düştü; dedi: işte ona söylediği budur; Allah daha iyi bilir. Ve Yüce Allah’ın sözüyle zikredilen cehennem ateşine de إطلاق olunur: **النار وعدها الله الذين كفروا**. Ve müzekker de zikredilir; **أبو حنيفة**’den. Ve bunun hakkında şu beyti okudu:

  فمن يأتنا يلمم بنا في ديارنا                      يجد أثرا دعسا ونارا تأججا

**سيبويه** rivayeti:

  يجد حطبا جزلا ونارا تأججا

Çoğulu: **أنوار**; elimizdeki diğer nüshalarda böyle; **اللسان**’da: **أنور** ve **نيران**; öncesindeki kesra sebebiyle **الواو** **ياء**’ya döndü. Ve **نيرة**; **قردة** gibi; diğer nüshalarda böyle ve bu yanlıştır; doğrusu **نيرة**’dir; kesra sonra sükûn ile; onun benzeri yoktur, ancak **قاع** ve **قيعة**; **جار** ve **جيرة**; bunu **ابن جني** **كتاب الشواذ**’da tahkik etti. Ve **نور** ötre ile; ve **نيار** kesra ile; sonuncusu **أبو حنيفة**’dendir. Ve cehennem zindanı hadisi: **فتعلوهم نار الأنيار**. **ابن الأثير** dedi: şerhedilmiş bulmadım; fakat böyle rivayet edildi. Rivayet sahih olursa, mânâsı “ateşlerin ateşi” olabilir; **النار**’ın **أنيار** üzerine cem‘i ile; aslı **أنوار**’dır; çünkü o **الواو**’dandır; nasıl ki **ريح** ve **عيد**’de **أرياح** ve **أعياد** geldi; ikisi de **الواو**’dandır.

Mecazdan: **النار**: damga (sime). Ve cem‘i, cem‘ gibi; **النورة** gibi, ötre ile. **الأصمعي** dedi: kızgın demirle yapılan her damga **نار**’dır; kızgın demirsiz olan ise **حرق** ve **قرع** ve **قرم** ve **حز** ve **زنم**’dir. **أبو منصور** dedi: Araplar der ki: “Bu deve nedir onun **نار**’ı?” yani onun damgası nedir? Ateşle damgalandığı için **نار** diye adlandırıldı. **الراجز** dedi:

  حتى سقوا آبالهم بالـنـار                      والنار قد تشفى من الأوار

Yani develerini damga ile suladılar; yani sahibinin damgasına baktıklarında sahibini tanırlar; sulanır ve başkasından önce getirilir; o damganın sahiplerinin şerefi sebebiyle; ve su ona boş bırakılır. Atasözlerinden: “Onun marangozluğu onun **نار**’ıdır.” Yani damgası onun soyunu gösterir; yani develer. **الراجز** farklı damgalı develeri vasfederek dedi:

  نجار كل إبل نجارهـا                      ونار إبل العالمين نارها

Diyor ki: damgaları farklılaştı; çünkü sahipleri çeşitli kabilelerdendir; her kabilenin otlağına baskın yapıldı; baskın yapanın yanında o kabilelerin damgaları toplandı. Ve **صعصعة بن ناجية**—**الفرزدق**’un dedesi—hadisinde: **وما نارهما**; yani ikisinin damgası nedir; yani kaybolmuş iki dişi devesi; ve **السمة**: alâmettir.

Mecazdan: **النار**: görüş. Ondan hadis: **لا تستضيئوا بنار أهل الشرك**; bir rivayette: **بنار المشركين**. **ثعلب** dedi: bunu **ابن الأعرابي**’ye sordum; dedi: mânâsı “onlarla istişare etmeyin”dir; şaşkınlık anında görüşü ışığa misal yaptı. Ve **نرته**; yani deve: üzerine bir **نار** yaptım; yani damga.

Ve **النور** ve **النورة**—ikisi de fetha ile—**النوار**; **رمان** gibi; ikisi birlikte: çiçek; yahut **النور**: onun beyazı; yani çiçeğin beyazı; ve sarı çiçek; çünkü önce beyazlar sonra sararır. **النور**’un çoğulu **أنوار**; **النوار**’ın tekili **نوارة**’dır.

**نور الشجر تنويرا**: çiçeğini çıkardı. **الليث** dedi: **النور**: ağacın çiçeği; fiil **التنوير**’dir; ağacın **تنوير**’i: çiçeklenmesidir. **كأنار**; aslı **أنور**’dur; **الواو**’su **ألف**’a çevrildi.

**نور الزرع**: olgunlaştı. Ve **التنوير**: olgunlaşmadır; **خندف بن زياد الدبيري** onu böyle adlandırdı ve dedi:

  سامى طعام الحي حتى نورا

Ve **عدي بن زيد** onu cem‘ etti ve dedi:

  وذي تناوير ممعون له صبح                      يغذو أوابد قد أفلين أمهارا

**نور ذراعه تنويرا**: onu iğneyle deldiği, sonra üzerine—zikri gelecektir—**النؤور** serptiği zaman.

Ve **أنار النبت**: güzelleşti ve göründü; **الإنارة**’dandır; **كأنور** gibi; asl üzere. Ondan **خزيمة** hadisi: **لما نزل تحت الشجرة أنورت**; yani yeşilliği güzelleşti; ve denildi: çiçeğini açtı.

**أنار المكان**: geçişli de olur geçişsiz de; onu aydınlattı; bu, içine nur konulduğu zaman olur.

Ve **الأنور**: açık, güzel. Bununla imam **أبو محمد الحسن بن الحسن بن علي بن أبي طالب** (Allah ondan razı olsun) lakaplandı; parlaklığı sebebiyle. Ondan, onun صلى الله عليه وسلم sıfatında: “**كان أنور المتجرد**”; yani beden bakımından nurlu. Parlak renkli güzele **أنور** denir; o, **النور**’dan **أفعل**’dir.

Ve **النورة** ötre ile: **الهناء**; o, taştandır; yakılır, ondan kireç yapılır; onunla kasık kılları tıraş edilir. Ve adam **انتار** etti ve **تنور** etti ve **انتور** etti; birincisini **ثعلب** nakletti, ikincisini inkâr etti; üçünü **ابن سيده** zikretti; onunla sıvandığı zaman. **ابن سيده** şu beyti okudu:

  أجدكما لم تعلما أن جـارنـا                      أبا الحسل بالصحراء لا يتنور

Ve **التهذيب**’de: **النورة** ile emredersin de dersin ki: “**انتور** ey Zeyd” ve “**انتر**”; nasıl ki “**اقتول**” ve “**اقتل**” dersin.

Ve **النؤور**; **صبور** gibi: **النيلج**; o, yağ dumanıdır; leğene yapışır; onunla dövme tedavi edilir ve doldurulur da yeşerir. Ve sana, ötreli **الواو**’yu hemzeye çevirmen caizdir. **اللسان**’da böyle. Dedim: bu yüzden müellif ona **ن-أ-ر**’de temas etti ve buraya havale etti.

**النؤور**: sürme taşı gibi bir çakıl; diş eti onu **تسفها** eder; yani onu ağzına alır; “ilacı **سففت**” sözünden. Câhiliye kadınları **النؤور** ile dövme yaparlardı. Ondan **بشر**’in sözü:

  كما وشم الرواهش بالنؤور

**الليث** dedi: **النؤور**: fitil dumanıdır; sürme veya dövme yapılır. **أبو منصور** dedi: sürmeye gelince, Arap kadınlarının **النؤور** ile sürmelendiğini işitmedim; onunla dövme ise şiirlerinde gelmiştir. **لبيد** dedi:

  أو رجع واشمة أسف نؤورها                      كففا تعرض فوقهن وشامها

**النؤور**: şüpheden ürken kadın; **النوار** gibi; **سحاب** gibi; çoğulu—ötre ile—**نور**; “**نسوة نور**” denir; yani şüpheden ürkenler. Aslı **نور**’dur; iki ötre ile; **قذال** ve **قذل** gibi; **الواو** üzerindeki ötreyi ağırlığından dolayı kerih gördüler; çünkü tekili **نوار**’dır. Ve o, **الفرور**’dur; kadın onunla adlandırıldı.

Ve kadın **نارت**; **تنور** etti; **نورا** (fetha ile) ve **نوارا** (kesra ve fetha ile): ürktü. Ceylanlar ve vahşî hayvanlar da böyledir; onlar **النور**’dur; yani onlardan ürkenler. **مضرس الأسدي** dedi; ceylanları ve şiddetli sıcakta yuvalandıklarını zikrederek:

  تدلت عليها الشمس حتى كأنهـا                      من الحر ترمى بالسكينة نورها

**مالك بن زغبة الباهلي** dedi:

  أنورا سرع ماذا يا فـروق                      وحبل الوصل منتكث حذيق
  ألا زعمت علاقة أن سيفي                      يفلل غربه الرأس الحلـيق

**ابن بري** dedi: mânâsı: “ürkenler, çabuk; bu ne, ey **فروق**?” yani ne kadar çabuk; **ذا** “**سرع**”ın fâilidir; zaruret için onu sükûnladı; **ما** ziyadedir. Ve **منتكث**: bozulmuş; ve **حذيق**: kesilmiş. Ve **علاقة**: sevgilisinin adıdır. Dedi: ve **امرأة نوار**: şerden ve çirkinden ürken. Ve **النوار** kesra ile: masdardır; fetha ile: isimdir. Ve denildi: **النوار**: her ne şeyden olursa olsun ürkmedir. **الأساس**’ın secilerinden: “**الشيب نور**; ondan kadınlar **نور**”; yani ürkerler. Ve onu **نارها** etti ve **نورها** etti ve **استنارها** etti: onu ürküttü. **ساعدة بن جؤية** bir ceylanı vasfederek dedi:

  بواد حرام لم ترعها حبـالـه                      ولا قانص ذو أسهم يستنيرها

Ve **بقرة نوار** fetha ile: boğadan ürker. Çoğulu ötre ile **نور**. Ve Sâlih عليه السلام’in devesinin sıfatında: “o, sağılmaktan daha **أنور**dur”; yani daha ürkektir. Ve **فرس وديق نوار**: **استودقت** ettiği zaman ve boğa istediği zaman; onda bir zayıflık vardır; çiftleşenin saldırısından korkutur.

**ناروا نورا** ve **تنوروا**: bozguna uğradılar. **ناروا النار**’ı uzaktan ve **تنوروها**: onu gördüler; yahut **تنوروها**: ona geldiler. Şair dedi:

  فتنورت نارها مـن بـعـيد                      بخزازى هيهات منك الصلاء

**ابن مقبل** dedi:

  كربت حياة النار للمتنور

**استنار عليه**: ona galip geldi ve onu yendi. Ondan **الأعشى**’nın sözü:

  فأدركوا بعض ما أضاعوا                      وقاتلوا القوم فاستنـاروا

Ve **نورة** ötre ile: sihirbaz bir kadının adıdır. **الأزهري** dedi: ondan, onun fiilini yapan kimse için sözleri: “**قد نور**”; o halde o **منور**’dur; ve sahih Arapça değildir. Dedim: ondan, **النوري**’nin—ötre ile ve nisbet **ياء**’sı ile—hırsız için alınmış olması caizdir; avamda yaygındır; sanki fiiliyle hayal ettirir ve onlara benzetir; ta ki bir şey çalsın. Çoğulu: harekeli olarak **نورة**.

Ve **منور**; **مقعد** gibi: bir yer; onda **الواو** sahih kalmıştır; **مكورة**’da sahih kalması gibi; özel isim oluşu sebebiyle. **بشر بن أبي خازم** dedi:

  أليلى على شط المزار تذكـر                      ومن دون ليلى ذو بحار ومنور

Yahut Benî Süleym’in **حرة**’sinin arkasında bir dağ; ve **ذو بحار** da böyledir; ikisi iki dağdır; **الجوهري** **بشر**’in önceki sözünü böyle tefsir etti. Ve **يزيد بن أبي حارثة** dedi:

  إني لعمرك لا أصالح طـيئا                      حتى يغور مكان دمخ منور

Ve **ذو النويرة**, **جهينة** gibi: **عامر بن عبد الحارث**’in lakabıdır; şair. Ve **ذو النويرة**: **مكمل بن دوس**; **محسن** gibi; **قواس**; meşhur yaylar ona nispet edilmiştir. Ve **متمم بن نويرة بن جمرة التميمي اليربوعي**; kardeşiyle birlikte Müslüman oldu; sahabî; heyetle geldiği zikredilmemiştir; o ve kardeşi **مالك بن نويرة** iki şairdir; o da ayrıca sahabîdir; ve onun bir heyet gelişi vardır; ve Resûlullah صلى الله عليه وسلم onu kavminin sadakaları üzerine memur kıldı. Ve kıssası meşhurdur; onu **خالد بن الوليد** Ebû Bekir zamanında öldürdü; sonra onun diyetini ödedi. Bunu **ابن فهد** söyledi. Dedim ki: İkisi de **بني ثعلبة بن يربوع**’dandır; musannif “Ve **متمم** ve **مالك** **ابنا نويرة** iki sahabî iki şairdir” deseydi daha iyi olurdu. Ve **نويرة**: Mısır’da bir nahiyedir; **نصر**’dan; ve ondan, fakih imam, şehid, konuşan, kadılar kadısı **أبو القاسم عبد الرحمن بن القاسم بن الحسين بن عبد الله بن محمد بن القاسم بن عقيل العقيلي الهاشمي النويري**’dir; 648 yılında Dimyat’ta Frenkler vakasında şehid edildi; babası **القاسم** **الجزولي** diye bilinir; dedesi **الحسين** **ابن الحارثية** lakabıyla meşhurdur; babası **عبد الله** **ابن القرشية** diye meşhurdur. O, ilim ve riyaset ehlinden bir evdendir; ve onun soyunda iki Harem-i Şerif’te hatiplik, kadılık ve ders verme vardır. Onun oğlu fakih imam **جمال الدين القاسم**; ondan **ابن النعمان الميرتلي** aldı; ve torunu fakih **شهاب الدين أحمد بن عبد العزيز بن القاسم النويري**; onu **ابن بطوطة** seyahatnamesinde zikretti. Ve kızı **أم الفضل خديجة**; ve **كمالية** **علي بن أحمد**’ın kızı; ve kız kardeşi **خديجة**; ve **محمد بن علي بن أحمد**. Ve oğlu **أبو اليمن محمد**; bu altısı hadis rivayet ettiler ve Şeyhülislâm **زكريا**’ya icazet verdiler; ve **محب الدين أبو البركات**; ve **أحمد بن محمد بن أحمد بن عبد العزيز بن القاسم**; iki Harem’in hatibi ve kadısı; 799 yılında vefat etti; ve onun torunu hatip **شرف الدين أبو القاسم أحمد بن محمد بن أحمد**; **السيوطي**’nin şeyhlerindendir; ve kızı **أم الهدى زينب**; ona **تقي الدين بن فهد** icazet verdi; ve kardeşinin oğlu **نسيم الدين أبو الطيب أحمد بن محمد بن أحمد**; ona hâfız **السخاوي** icazet verdi. Ve **ذو المنار** Yemen krallarından bir kraldır; adı **أبرهة**’dir; o, **تبع بن الحارث الرايش بن قيس بن صيفي**’dir; ona ancak **ذو المنار** denildi; çünkü gazvelerinde yolunda **المنار**ı ilk vuran odur; döndüğünde onunla yol bulsun diye. Ve onun oğlu **ذو الأذعار**; onun zikri geçti. Ve **بنو النار**: **القعقاع** ve **الضنان** ve **ثوب**; **بنو عمرو بن ثعلبة** şairleridir; onlara bu denildi; çünkü **امرؤ القيس بن حجر الكندي** şairlerin sancak emiri onlara uğradı; ona şiirlerinden bir şey okudular; o da dedi ki: “Şiirinizin iyiliğinden dolayı evinizin size karşı ateşle dolmamasına nasıl şaşarım!”; böylece onlara **بنو النار** denildi. Ve **المناورة**: sövüşme; **ناوره**; ona sövdüğü zaman. Denir: Allah onu **نيرة** ile vurdu; **ككيسة**; ve **ذات منور**; **كمقعد**; yani bir darbe yahut bir atış ki aydınlatır ve ortaya çıkarır; hiç kimseye gizli kalmaz. Ve kendisine istidrâk edilenlerdendir: **النور**: ateş; ve ondan, Ömer’in sözü; ateşle ısınan bir cemaatin yanından geçtiğinde: “Selâm üzerinize olsun, **أهل النور**”; onlara **النار** ile hitap etmeyi kerih gördü. Ve ateş bazen zikredilir de onunla nur kastedilir; Allah تعالى’nın sözü gibi: **إني آنست نارا**. Ve **البصائر**’de: Bazıları dedi ki: **النار** ve **النور** tek bir asıldandır; ve ikisi çoğu kez birbirine eşlik eder; lâkin **النار** dünyada güçsüz kalanlar için bir metadır; **النور** ise dünyada ve âhirette takvâ sahipleri için bir metadır; bunun için **النور** hakkında iktibas kullanıldı; Allah تعالى dedi ki: **انظرونا نقتبس من نوركم**; bitti. Ve O’nun تعالى isimlerindendir **النور**; **ابن الأثير** dedi ki: O, **العماية** sahibi olanın O’nun nuruyla gördüğü; **الغواية** sahibi olanın O’nun hidayetiyle doğru yolu bulduğu kimsedir. Ve denildi ki: O, kendisiyle her zuhurun olduğu zâhirdir. Ve kendi nefsinde zâhir, başkasını izhar eden; **نورا** diye adlandırılır. **والله نور السماوات والأرض**; yani onların nurlandırıcısı; “Falan bizim **غياثنا**dır” denildiği gibi; yani bizim imdad edicimiz. Ve **الإنارة**: beyan ve izah; ve ondan hadis: **ثم أنارها زيد بن ثابت**; yani onu nurlandırdı, açıkladı ve beyan etti. Bununla **فريضة الجد** kastedilir; bu mecazdır. Ve ondan da onların sözü: “Allah onun burhanını nurlandırsın”; yani ona hüccetini telkin etti. Ve **النائرات** ve **المنيرات**: açık, apaçık olanlar; birincisi **نار**’dan, ikincisi **أنار**’dandır. Ve “Bu, şundan daha **أنور**dur”; yani daha açık. Ve yaktı:

**نار الحرب**.

Bu mecazdır. Ve **النورانية** o nurdur. Ve **منار الحرم**: İbrahim Halîl’in, عليه وعلى نبينا الصلاة والسلام, Harem’in uçlarında ve taraflarında diktiği alametlerdir; onlarla Harem sınırları, Hill sınırlarından bilinir. Ve **منار الإسلام**: onun şeriatlarıdır; bu mecazdır. Ve **النير** **كسيد**; ve **المنير**: parlak, güzel renkli. Ve **تنور الرجل**: onu, kendisinin görmediği bir yerden ateş yanında gözetledi. Ve onda **نور** yoktur; (ضم ile); yani damga; bu mecazdır. Ve **ذو النور**: **عبد الرحمن بن ربيعة الباهلي**’nin lakabıdır; onu Türkler **باب الأبواب**’da Ömer رضي الله عنه zamanında öldürdü; bu sebeple onun kabri üzerinde hâlâ bir nur görülür. Bunu **السهيلي** **الروض**’da nakletti. Dedim ki: **المعجم**’de onun **سراقة بن عمرو**’nun lakabı olduğunu buldum; **أبو موسى الأشعري** onu **باب الأبواب**’a göndermişti. Ona bak. Ve **نار المهول**: Câhiliye’de Arapların antlaşma sırasında yaktıkları bir ateştir; içine patlayıp çatırdayan tuz atarlardı; bununla, yemini pekiştirmek için korkuturlardı. Ve **نار الحباحب**: yerinde geçti. Ve **النائرة**: sonradan meydana gelen düşmanlık, kin ve fitne. Ve **نار الحرب** ve onun **نائرتها**: onun şerri ve alevlenmesi. Ve **حرة النار** **لبني عبس** içindir; **الحرار** içinde zikri geçti. Ve Mekke’de **زقاق النار**. Ve **ذو النار**: Bahreyn’de **بني محارب بن عبد القيس**’e ait bir köydür. Bunu **ياقوت** söyledi. Ve **زيد بن كثوة** dedi ki: Bir adam bir kadına tutuldu; geceleyin onu **يتنورها** ederdi; ve **التنور** **التضوء** gibidir; kadına denildi ki: “Falan seni **يتنورك** ediyor”; ondan sakınsın da ondan ancak güzellik görsün diye. Bunu işitince elbisesinin önünü kaldırdı; sonra onun karşısına çıktı ve dedi ki: “Ey **متنورا**! hah!” Onun sözünü işitince ve yaptığını görünce dedi ki: “Hah, gördüğüm ne kötü!”; ve nefsi ondan yüz çevirdi. Böylece, çirkinden sakınmayan ve güzele karşı geri durmayan herkes için bir mesel vuruldu. Ve **ذو النويرة**: **كعب بن خفاجة بن عمرو بن عقيل بن كعب**’ın lakabıdır; bir batındır. Ve **منارة بن عوف بن الحارث بن جفنة**: bir batındır. Ve **منارة** ayrıca **غافق**’tan bir batındır; onlardan **إياس بن عامر المناري**; Ali ile birlikte onun meşhedlerinde bulundu. Ve nahivci **محمد بن المستنير** odur ki **قطرب**’dır; ondan **محمد بن الجهم** rivayet etti. Ve **مستنير بن عمران الكوفي**. Ve **مستنير بن أخضر بن معاوية بن قرة**; babasından. Ve **عبد اللطيف بن نوري**; Tebriz kadısı; **البغوي**’nin **شرح السنة** kitabını **العطاردي**’nin torunlarından işitti. Onu **ابن نقطة** zikretti. Ve **محمد بن النور البلخي**; (ضم ile); **السلفي**’den icazetle rivayet etti. Ve **محمد بن محمود النوراني**; onu **أبو سعد الماليني** zikretti. Ve **النورية**: Sevâd’da bir köydür; ondan **الحسين بن عبد الله** ve **إبراهيم بن منصور** ve **أحمد بن محمد بن مخلد**; ve onun torunu **أبو القاسم عبيد الله بن محمد بن أحمد**; **النوريون**; muhaddislerdir. Ve **إسماعيل بن سودكين النوري**; **ابن عربي**’nin öğrencisi; **نور الدين الشهيد**’e nispet edildi. Ve **روضة النوار**; **كرمان**; **حجازية**. Ve **النوار**; **كسحاب**: Necdî bir yerdir. Ve **المنور**; **كمعظم**: şeyhimiz, allâme, şehid **أبي عبد الله محمد بن عبد الله بن أيوب التلمساني**’nin lakabıdır; **أبي عبد البر محمد بن محمد المرابط الدلائي**’den; ve **محمد بن عبد الرحمن بن زكرى**’dan; ve **أبي العباس أحمد بن مبارك بن سعيد الغيلاني**’den; ve uzun ömürlü muhaddis **علي بن أحمد بن عبد الله الخياط الفاسي الحرشي**’den aldı; ve ona Fâs’tan **محمد بن عبد السلام بناني الكبير** ve **محمد بن عبد الرحمن بن عبد القادر صاحب المنح** icazet verdi; 1172 yılı aylarından Şevval’in 13’ünde, Pazar günü gündüz vakti, hacdan dönüşünden sonra Mısır’da vefat etti; Allah تعالى ona rahmet etsin. Ve İskenderiye’de **منارة الإسكندر** zamanın acayiplerindendir; tarih ehli onu zikretti. Ve Hemedân rüstâkında, **ونجر** denilen bir nahiyede **منارة الحوافر**; onu **سابور بن أردشير** yaptı; yüksekliği elli arşındır; çevresi otuz arşınlık bir yuvarlaklık içindedir. Ve Hemedân şairlerinin onda dolaşan şiirleri vardır. Ve **منارة القرون**: Mekke yolunda, **واقصة** yakınında; onu 485 yılında vefat eden sultan **جلال الدين ملك شاة ابن ألب أرسلان**, **سابور**’u örnek alarak yaptı. **ياقوت** dedi ki: O, şimdiye kadar bâkî ve meşhurdur. Ve Endülüs’te **إقليم المنارة**; **شذونة** yakınında. Ve **منارة** ayrıca **سرقسطة** sınır kalelerindendir. Ve **منيرة**; (ضم sonra كسر ile): Medine’nin **عقيق**’inde bir yerdir; **الزبير** onu zikretti.

Ve **المنيرة**: Yemen’de bir köydür; orada hadisi, uzun ömürlü fakih **مسادي بن إبراهيم الحشيبري**’ye, Allah ondan razı olsun, okudum.رة: Yemen’de bir köydür; orada hadisi, uzun ömürlü fakih **مسادي بن إبراهيم الحشيبري**’ye, Allah ondan razı olsun, okudum.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

نَارَ
1 نَارَ ذ intrans., in the sense of أَنَارَ: see the latter, in two places. -A2- نَارُوا النَّارَ: see 5. -A3- نُرْتُ البَعِيرَ (tropical:) I made a mark upon the camel with a hot iron. (M, K.) See نَارٌ.

نوّر
2 نوّر ذ , intrans., in the sense of أَنَارَ, from النُّورُ: see 4, in two places. ― -b2- نوّر بِالفَجْرِ, (Mgh, Msb,) inf. n. تَنْوِيرٌ, (Msb,) He performed the prayer of daybreak when the dawn had become light (Mgh, Msb:) (tropical:) or when the horizon had become bright: (TA:) تَنْوِيرُ الفَجْرِ, without بِ is an amplification. (Mgh.) تَنْوِيرٌ as a subst. from this verb, see below. -A2- نوّر, trans. in the sense of أَنَارَ, from النُّورُ: see 4. in three places. -A3- نوّر, (S, A, Msb, K.) inf. n. تَنْوِيرٌ, (S, K,) It (a tree. S, A, Msb, K, and a plant, Msb) blossomed, or flowered it put forth its نَوْر; (S, A, Msb, K;) as also ↓ أَنَارَ, (S, Msb, K,) originally أَنْوَرَ, (TA,) See also 4. ― -b2- It (seed-produce) attained to maturity: (K:) [see an ex. in a verse cited in art. سمو, conj. 3:] تَنْوِيرٌ, the inf. n. of the verb in this sense, has a pl. تَنَاوِيرُ. (TA.) -A4- نوّرهُ He smeared him or it with نُورَة. (Mgh, Msb.) ― -b2- نوّر ذِرَاعَهُ, (S, K,) inf. n. تَنْوِيرٌ, (TA,) He pricked his fore-arm with a needle, and then sprinkled نَوُور, [q. v.] upon it. (S, K.)

انار
4 انار ذ , (inf. n. اِنَارَةٌ, Msb,) It (a thing) (S, Msb) gave light; or shone; or shone brightly; (S, A, * Msb, K; *) as also ↓ نوّر, (Lh, S, * A, Msb, K,) inf. n. تَنْوِيرٌ; (S, Msb;) and ↓ استنار; (S, A, Msb, K;) and ↓ نَارَ, (A, Msb, K,) aor. يَنُورُ, (Msb,) inf. n. نَوْرٌ, (K, TA,) or نُورٌ, (as in a copy of the A,) or نِيَارٌ: (Msb;) and ↓ تنوّر: (K:) نوّر (S, * Mgh, Msb, K) and انار (Mgh, Msb) and استنار, (Msb,) said of the dawn, signify as above; (Mgh, Msb;) or its light appeared. (S, * K) ― -b2- [Hence,] الفِتْنَةُ ↓ نَارَتِ, aor. تَنُورُ, Sedition, or discord, or the like, happened and spread. (Msb.) ― -b3- [Hence also,] انار and أَنْوَرَ, (K.) the latter being the original form; said of a plant; (TA;) It became beautiful: and it became apparent. (K, TA.) And أَنْوَرَتِ الشَّجَرَةُ The tree became beautiful in its verdure: or, as some say, put forth its blossoms or flowers. (TA.) See also 2. -A2- انار and ↓ نوّر He made to give light; to shine; or to shine brightly. (Msb.) ↓ التَّنْوِيرُ and الاِنَارَةُ signify the same. (S.) You say, انار السِّرَاجَ, and ↓ نوّرهُ, (A,) and المِصْبَاحَ ↓ نوّر, (Msb,) He made the lamp to give light; or to become bright. (Msb.) ― -b2- انار المَكَانَ He illumined, or lighted, the place; (K;) i. e., put light [or a light] in it. (TA.) ― -b3- [Hence,] انارهُ (tropical:) He elucidated it; rendered it apparent or plainly apparent, conspicuous, manifest, or evident; (TA;) as also ↓ نورّهُ. (A, TA. *) ― -b4- And hence, انار اللّٰهُ بُرْهَانَهُ (tropical:) God taught him, or dictated to him, his proof. (TA.) 7:17 AM 30/01/035: see 4, first signification. -A3- تنورّوا النَّارَ مِنْ بِعِيدٍ, (S, K,) and ↓ نَارُوهَا, (K,) They looked at the fire, or endeavoured to see it (تَبَصَّرُوهَا,) from afar: (S, K:) or تنوّر النَّارَ he looked at the fire, or endeavoured to see it, (تَبَصَّرَهَا) and repaired towards it: (A:) or he came to the fire: it has this signification as well as the first. (TA.) ― -b2- تنوّر الرَّجُلَ, and المَرْأَةَ, He looked at the man, and the woman, at or by a fire, from a place where the latter did not see him; he stood in the dark to see the man, and the woman, by the light of the latter's fire, without the latter's seeing him; تَنَوُّرٌ being like تَضَوُّؤٌ. (TA.) -A4- See also 8.

انتار
8 انتار ذ , (Th, T, S, M, K,) imp. اِنْتَرْ; (T;) and اِنْتَوَرَ, (T, K,) imp. اِنْتَوِرْ; (T;) and ↓ تنوّر; (S, M, A, Mgh, Msb, K;) or only انتار and انتور; not تنوّر; (T;) or some say انتار; [implying that most say تنوّر;] (S;) He smeared himself with نُورَة [which is differently explained in the lexicons, so that these verbs are made to bear different meanings by different lexicons]. (Th, T, S, M, A, Mgh, Msb, K.)

10 اِسْتَنْوَرَ see 4, first signification. -A2- استنار بِهِ He sought the aid of its light: (TA:) or of its rays. (M, K.)

نَارٌ
نَارٌ ذ a word of which the meaning is well known; (M, K;) [Fire; not well explained as signifying] the flaming, or blazing, (لَهِيب,) that is apparent to the sense: (TA:) its ا is originally نُوَيْرَةٌ: (S, TA:) it is fem.: (S, M, Msb:) and sometimes masc.: (AHn, M, K:) and the dim. is أَنْوَارٌ, with و because it is the original medial radical, (S,) and with ة because نار is fem.: (Msb:) pl. [of pauc.] أَنْوُرٌ, (S, M, L,) in the K أَنْوَارٌ, [which is a mistake, though this is also said to be a pl. of نار,] (TA,) and [of mult.] نِيرَانٌ [which is the most common form] (S, M, K) and نُورٌ (AAF, S, M, Msb, K) and نِيَرَةٌ and نِيَارٌ, (M, K,) and أَنْيَارٌ also occurs, in the phrase نَارُ الأَنْيَارِ, in a trad. respecting the prison of hell; this phrase, if correctly related, perhaps meaning نَارُ النِّيِرَانِ, and انيار being originally أَنْوَار. (IAth.) النَّارُ is also applied to The fire of hell. (TA:) The Arabs say, in cursing their enemies, أَبْعَدَ اللّٰهُ دَارَهُمْ وَأَوْقَدَ نَارًا أَثَرَهُمْ [May God make their abode distant, and kindle a fire after them!] And it was a custom of Arab women, as related by IAar, on the authority of El-'Okeyleeyeh, when they feared evil from a man, and he removed from them, to kindle a fire behind him, with the view of causing his evil to depart with him. (T.) ― -b2- نَارُ الْمُهَوِّلِ A fire which the Arabs used to kindle, in the time of ignorance, on the occasion of entering into a confederacy: they threw into it some salt, which crackled (يُفَقِّعُ) when the fire burned it: with this they frightened [one another] in confirmation of the swearing. (T.) ― -b3- نَارُ الحُبَاحِبِ has been explained in art. حب. ― -b4- نَارٌ also signifies simply Heat. (TA.) ― -b5- Also, (tropical:) [The fire, meaning] the evil, and excitement, or rage, or war; as also ↓ نَائِرَةٌ. (TA.) You say, أَوْقَدَ نَارَ الحَرْبِ (tropical:) [He kindled the fire of war]. (A.) ― -b6- Also, (tropical:) Opinion; counsel; advice. (IAar, T, K.) So in the trad., لَا تَسْتَضِيؤُوا بِنَارِ المُشْرِكِينَ, (T,) or بنار أَهْلِ الشِّرْكِ, (K,) (tropical:) [Seek ye not to enlighten yourselves by the counsel of the polytheists; i. e.,] seek ye not counsel of the polytheists. (IAar, T, A. *) ― -b7- Also, (tropical:) Any brand, or mark, made with a hot iron, upon a camel; (As, T, S, M, A, K;) as also ↓ نُورَةٌ (M, K) and ↓ نُورٌ: (TA:) pl. as above: (M:) or the pl. is نِيَارٌ, and the pl. of the نار that burns is نِيرَانٌ. (IAar, Th, T.) The Arabs say, مَا نَارُ هٰذِهِ النَّاقَةِ (tropical:) What is the brand, or mark, of this she-camel, with which she is burned? (T, S, A. *) And they say, in a proverb, بِجَارُهَا نَارُهَا (T, S) Their origin is indicated by their mark with which they are burned. (T.) The Rلjiz says,
حَتَّى سَقَوْا آبَالَهُمْ بِالنَّارِ
وَالنَّارُ قَدْ تَشْفِى مِنَ الأُوَارِ
[Until, or so that, they watered their camels because of the brand that they bore: for the fire, or the brand, sometimes cures of the heat of thirst]: (T, S: *) he means, that, when they saw their marks with which they were burned, they left the water to them. (S. For another reading of this verse, see بِ.) See also نَجْرٌ.

نَوْرٌ
نَوْرٌ ذ Blossoms, or flowers, (M, Msb, K,) of a tree, and of a plant: (Msb:) or white blossoms or flowers; the yellow being called زَهْرٌ; (M, K;) for they become white, and then become yellow: (M:) and ↓ نَوْرَةٌ and ↓ نُوَّارٌ signify the same as نَوْرٌ: (M, K:) or [rather] نَوْرٌ and نُوَّارٌ signify the same; (S, Msb;) [but the former is often used as a generic n., signifying a kind of blossom or flower: though both are coll. gen. ns.;] and نَوْرَةٌ is the n. un. of نَوْرٌ, like as تَمْرَةٌ is of تَمْرٌ; (Msb;) and نُوَّارَةٌ is the n. un. of نُوَّارٌ: (S, M, L:) and the pl. of نَوْرٌ is أَنْوَارٌ. (M, Msb, K.)

نُورٌ
نُورٌ ذ Light; syn. ضِيَآءٌ, (S,) or ضَوْءٌ; (M, A, Msb, K;) whatever it be; (M, A, K;) contr. of ظُلْمَةٌ: (Msb:) or the rays thereof: (M, A, K:) accord to Z, ضِيَآءٌ [with which ضَوْءٌ is syn.] is more intense than نُورٌ: in the Kur, x. 5, the sun is termed ضياء, and the moon نور: and it is said that ضياء is essential, but نور is accidental [light]: (TA:) it is of two kinds, the light of the present world and that of the world to come; and the former is either perceived sensibly, by the eye, and this is what diffuses itself from luminous bodies, as the sun and moon and stars, and is mentioned in the Kur, x. 5, referred to above; or perceived by the eye of the intellect, and this is what diffuses itself of the divine lights, as the light of reason and the light of the Kur-لn; of which divine light mention is made in the Kur, v., former part of verse 18, and xxiv., latter part of verse 35; and both of these in common are spoken of in the Kur, vi. 1 and xxxix. 69: that of the world to come is mentioned in the Kur in lvii. 12 [and lxvi. 8]: (B:) the pl. is أَنْوَارٌ (S, M, Msb, K) and نِيرَانٌ; (M, K;) the latter mentioned by Th: (M:) and ↓ نَوْرَانيَّةٌ signifies the same as نُورٌ. (TA.) As نور is a convenience of the pious in the present world and the world to come, it is said in the Kur, [lvii. 13,] اُنْظُرُونَا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِكُمْ [Wait ye for us that we may take of your light]. (B.) [See also ظُلَمْةٌ.] ― -b2- It is also applied to Mohammad: (T, M, K:) it is said by Aboo-Is-hak to be so applied in the Kur, v. 18. (T.) ― -b3- And That which manifests things, (K, TA,) and shows to the eyes their true or real state: and therefore النُّور is applied in the Kur, vii. 156, to (tropical:) that [revelation] which the Prophet brought. (TA.) ― -b4- النُّورُ is also one of the names of God; meaning, accord. to IAth, He by whose light the obscure in perception sees, and by whose guidance the erring is directed aright: or the Manifest, by whom is every manifestation. And أَللّٰهُ نُورُ السَّمٰوَاتِ وَالْأَرْضِ [in the Kur, xxiv. 35,] means God is the enlightener of the heavens and of the earth: like as فُلَانٌ غِيَاثُنَا means مُغِيثُنَا: (TA:) or, as some say, the right director of the inhabitants of the heavens and of the inhabitants of the earth. (T.) ― -b5- See also نَارٌ, last signification.

نَوْرَةٌ
نَوْرَةٌ ذ : see نَوْرٌ.

نُورَةٌ
نُورَةٌ ذ : see نَارٌ, last signification. -A2- I. q. هِنَآءٌ [a word well known to mean Tar, or liquid pitch, or a kind thereof; but I do not know this signification as applying to نُورَةٌ, nor, app., did SM, for he has made it to be the same with that which here next follows, from the T]. (M, K:) or a kind of stone burned and made into كِلْس [or quick-lime] and used as a depilatory for the pubes: (T:) or lime-stone; syn. حَجَرُ الكِلْسِ: and by a secondary and predominant application, a mixture of quick lime (كلس) with arsenic, or orpiment, (زِرْنِيخ,) and other things, used for removing hair: (Msb:) [a depilatory composed of quick lime with a small proportion (about an eighth part) of orpiment: it is made into a paste with water, before application; and loosens the hair in about two minutes; after which it is immediately washed off: thus made in the present day:] some say that it is an Arabic word; and others, that it is arabicized. (Msb) See 8.

نَوْرَانِيَّةٌ
نَوْرَانِيَّةٌ ذ : see نُورٌ.

نَيِّرٌ
نَيِّرٌ ذ Giving light, shining, bright, or shining brightly; (A, Msb;) as also ↓ مُنِيرٌ and ↓ مُسْتَنِيرٌ (A) [and ↓ نَائِرٌ.] ― -b2- Beautiful in colour, and bright; as also ↓ مُنِيرٌ and ↓ أَنْوَرُ: (TA:) or the last signifies [simply] beautiful; (K;) or conspicuous and beautiful. (TA.) It is said of Mohammad. المُتَجَرَّدِ ↓ كَانَ أَنْوَرَ: He was beautiful and bright in the colour [of what was unclad] of his body. (TA.)

نَوُورٌ
نَوُورٌ ذ , (S, Msb, and so in some copies of the K,) or نَؤُورٌ, (T, M, and so in some copies of the K,) or both, the former being the original form, (S, TA,) i. q. نِيلَجٌ [i. e. Indigo-pigment]; (S, K;) or نِيلَنْجٌ; [which appears from what follows to be the right reading, though both نيلج and نيلنج are used in the present day for the purpose described in explanations of نوور, to give a greenish colour to the marks made in tatooing;] (Msb;) i. e., (so accord. to the S and Msb; but in the K, and) the smoke [meaning the smokeblack] of fat, (IAar, T, S, M, Msb, K,) that adheres to the طَسْت, (IAar, T,) with which the punctures made in tatooing are dressed, (S, Msb,) or filled in, (M,) that they may become green; (S, Msb;) or with which the women of the Arabs of the time of ignorance tattooed themselves: (T:) i. q. غُنْجٌ [q v.]; (IAar, T:) or, accord. to to Lth, the smoke [or smoke-black] of the wick, used as a collyrium or for tatooing; but, [says Az,] I have not heard that the women of the Arabs used this as a collyrium in the time of ignorance nor in the time of El-Islلm; their using it for tatooing, however, is mentioned in their poems: (T:) or lamp-black; the black pigment (نِقْس) prepared from the smoke of the lamp; used for tattooing. (Comm. on the Mo'allakلt, printed at Calcutta, p. 143.) ― -b2- Also, A kind of small stone, resembling اِثْمِد, which is bruised, or brayed, and then taken up, like as medicine is by the lip. (M.) [The same is found in the K, excepting that, in this latter lexicon, the explanation is less full, and اللِّثَةُ is substituted for الشَّفَةُ, the reading in the M.

نُوَّارٌ
نُوَّارٌ ذ and نُوَّارَةٌ: see نَوْرٌ.

نَائِرٌ
نَائِرٌ ذ : see نَيِّرٌ. ― -b2- (tropical:) Apparent or plainly apparent. conspicuous, manifest, or evident; as also ↓ مُنِيرٌ. (Thus the pl. fem. of each of these is explained in the TA.) ― -b3- فِتْنَةٌ نَائِرَةٌ Sedition, or discord, or the like, happening and spreading. (Msb.) ― -b4- And نَائِرَةٌ alone, Sedition, or discord, or the like: (Msb:) or sedition, or discord, or the like, happening: (TA:) and rancour, malevolence, or spite. (T:) enmity, or hostility, (T, S, A, Msb,) and violent hatred. (S, A, Msb.) See also نَارٌ. You say, سَعَيْتُ فِى اِطْفَآءِ النَّائِرَةِ I laboured in stilling the sedition, or discord, or the like. (Msb.) And بَيْنَهُمْ نَائِرَةٌ Between them is enmity, or hatred, and violent hatred. (A, Msb.) -A2- One who occasions evils among men. (T.)

انْوَرُ
انْوَرُ ذ : see نَيِّرٌ, in two places. ― -b2- ذَا أَنْورُ مِنْ ذَاكَ [This is lighter, or brighter, than that], (TA.)

تَنْوِيرٌ
تَنْوِيرٌ ذ The time when the dawn shines, or becomes light. (T, Mgh.) You say, صَلَّى الفَجْرَ فِى التَّنْوِيرِ He performed the prayer of daybreak when the dawn shone, or became light. (Mgh.) See also 2.

مَنَارٌ
مَنَارٌ ذ [originally مَنْوَرٌ] A place of light; as also ↓ مَنَارَةٌ. (M. K.) ― -b2- A sign, or mark, set up to show the way: (As, T, S, M, K:) and a thing that is put as a limit or boundary between two things; (M, K;) or between two lands, (As, T,) made of mud or clay or of earth: (As, TA:) pl. مَنَاثِرُ [respecting which see مَنَارَةٌ]. (A.) It is [also used as a coll. gen. n.; as, for instance, where it is] said, in a trad., لَعَنَ اللّٰهُ مَنْ غَيَّرَ مَنَارَ الأَرْضِ May God curse him who alters the marks of the limit between two lands: (T, TA:) or it may mean مَنَارَ الحَرَمِ the boundary-marks of the Haram [or sacred territory of Mekkeh], which [it is said] were set up by Abraham. (T, TA. *) And it is said in another trad, اِنَّ لِلْاِسْلَامِ صُوًى وَمَنَارًا (tropical:) Verily there are to El-Islلm signs and ordinances whereby it is known. (TA.) ― -b3- See also صَوْمَعَةٌ. ― -b4- The middle, or main part and middle, or part along which one travels, (مَحَجَّة,) of a road. (M, K.)

مُنِيرٌ
مُنِيرٌ ذ : see نَيِّرٌ, in two places. ― -b2- See also نَائِرٌ.

مَنَارَةٌ
مَنَارَةٌ ذ , originally مَنْوَرَةٌ; (A, K;) see مَنَارٌ. ― -b2- A stand for a lamp; a thing upon which a lamp is put: (T, S, M, A, K;) of the measure مَفْعَلَةٌ. with fet-h (S, Msb) to the م; (S:) but by rule it should be with kesr, because it is an instrument (Msb.) Aboo-Dhu-eyb uses it, for the sake of metre, in the place of مِصْبَاح, in likening a bright spear-head, without rust, to a lamp. (M.) ― -b3- Also, A candle having a سِرَاج [or lighted wick]. (T.) ― -b4- [A pharos, or lighthouse.] ― -b5- The menل reh [or turret of a mosque, whence the English term “ minaret, ” so written in imitation of the Turkish pronunciation,] upon which the time of prayer is proclaimed; (S, Msb:) syn. مِئْذَنَةٌ, (K, TA,) vulgarly مَأَذَنَةٌ [which is the form given in the CK]. (TA.) ― -b6- [Any pillar-like structure. (See زُرْنُوقٌ.) ― -b7- The perch of a hawk, or falcon. (See مَرْبَأٌ.)] ― -b8- The pl. is مَنَاوِرُ and مَنَائِرُ: he who uses the latter likens the radical letter to the augmentative; (S, Msb, K;) like as they say مَصَائِبُ, which is originally مَصَاوِبُ (S, Msb.)

مُسْتَنِيرٌ
مُسْتَنِيرٌ ذ : see نَيِّرٌ.

##### Türkçe

نَارَ
1 **نَارَ** ذ geçişsiz, **أَنَارَ** mânâsında: ikincisine bak, iki yerde. -A2- **نَارُوا النَّارَ**: 5’e bak. -A3- **نُرْتُ البَعِيرَ** (mecaz:) Deveyi kızgın demirle dağlayarak üzerine bir nişan yaptım. (M, K.) **نَارٌ**’a bak.

نوّر
2 **نوّر** ذ, geçişsiz, **أَنَارَ** mânâsında, **النُّورُ**’dan: 4’e bak, iki yerde. ― -b2- **نوّر بِالفَجْرِ**, (Mgh, Msb,) mastar **تَنْوِيرٌ**, (Msb,) Fecr namazını, tan yeri aydınlanmışken kıldı (Mgh, Msb): (mecaz:) yahut ufuk parlamışken: (TA:) **تَنْوِيرُ الفَجْرِ**, **بِ** olmaksızın, bir artırmadır. (Mgh.) Bu fiilden isim olarak **تَنْوِيرٌ** için aşağıya bak. -A2- **نوّر**, geçişli, **أَنَارَ** mânâsında, **النُّورُ**’dan: 4’e bak, üç yerde. -A3- **نوّر**, (S, A, Msb, K.) mastar **تَنْوِيرٌ**, (S, K,) O (bir ağaç, S, A, Msb, K, ve bir bitki, Msb) çiçek açtı, yahut çiçeklendi; **نَوْر**’unu çıkardı; (S, A, Msb, K;) bunun gibi ↓ **أَنَارَ**, (S, Msb, K,) aslı **أَنْوَرَ**, (TA,) 4’e de bak. ― -b2- O (tohum mahsulü) olgunluğa erişti: (K:) [bir örnek için سمو maddesinde, 3. bâbda zikredilen bir beyte bak:] Bu mânâda fiilin mastarı **تَنْوِيرٌ**’ün çoğulu **تَنَاوِيرُ**’dür. (TA.) -A4- **نوّرهُ** Onu yahut onu **نُورَة** ile sıvadı. (Mgh, Msb.) ― -b2- **نوّر ذِرَاعَهُ**, (S, K,) mastar **تَنْوِيرٌ**, (TA,) Ön kolunu iğneyle deldi, sonra üzerine **نَوُور** serpti, [bk.]. (S, K.)

انار
4 **انار** ذ, (mastar **اِنَارَةٌ**, Msb,) O (bir şey) (S, Msb) ışık verdi; yahut parladı; yahut parlak parladı; (S, A, * Msb, K; *) bunun gibi ↓ **نوّر**, (Lh, S, * A, Msb, K,) mastar **تَنْوِيرٌ**; (S, Msb;) ve ↓ **استنار**; (S, A, Msb, K;) ve ↓ **نَارَ**, (A, Msb, K,) muzârîsi **يَنُورُ**, (Msb,) mastar **نَوْرٌ**, (K, TA,) yahut **نُورٌ**, (A’nın bir nüshasında olduğu gibi,) yahut **نِيَارٌ**: (Msb;) ve ↓ **تنوّر**: (K:) **نوّر** (S, * Mgh, Msb, K) ve **انار** (Mgh, Msb) ve **استنار**, (Msb,) fecr hakkında söylendiğinde, yukarıdaki mânâya gelir; (Mgh, Msb;) yahut onun ışığı göründü. (S, * K) ― -b2- [Bundan,] **الفِتْنَةُ** ↓ **نَارَتِ**, muzârîsi **تَنُورُ**, Fitne, yahut ayrılık, yahut benzeri, vuku buldu ve yayıldı. (Msb.) ― -b3- [Bundan da,] **انار** ve **أَنْوَرَ**, (K.) ikincisi aslî şekil olmak üzere; bir bitki hakkında söylenir; (TA;) Güzelleşti: ve belirgin oldu. (K, TA.) Ve **أَنْوَرَتِ الشَّجَرَةُ** Ağaç yeşilliğinde güzelleşti: yahut bazılarına göre, çiçeklerini yahut çiçeklerini çıkardı. (TA.) 2’ye de bak. -A2- **انار** ve ↓ **نوّر** Işık verir kıldı; parlatttı; yahut parlak parlatttı. (Msb.) ↓ **التَّنْوِيرُ** ve **الاِنَارَةُ** aynı mânâya gelir. (S.) Şöyle dersin: **انار السِّرَاجَ**, ve ↓ **نوّرهُ**, (A,) ve **المِصْبَاحَ** ↓ **نوّر**, (Msb,) Kandili ışık verir kıldı; yahut parlak kıldı. (Msb.) ― -b2- **انار المَكَانَ** Mekânı aydınlattı, yahut ışıklandırdı; (K;) yani içine ışık [yahut bir ışık] koydu. (TA.) ― -b3- [Bundan,] **انارهُ** (mecaz:) Onu açıkladı; onu belirgin yahut apaçık belirgin, göze çarpan, açık, yahut belli kıldı; (TA;) bunun gibi ↓ **نورّهُ**. (A, TA. *) ― -b4- Ve bundan, **انار اللّٰهُ بُرْهَانَهُ** (mecaz:) Allah ona delilini öğretti, yahut ona delilini telkin etti. (TA.) 7:17 AM 30/01/035: 4’e bak, birinci mânâ. -A3- **تنوّرّوا النَّارَ مِنْ بِعِيدٍ**, (S, K,) ve ↓ **نَارُوهَا**, (K,) Ateşe baktılar, yahut onu görmeye çalıştılar (**تَبَصَّرُوهَا**) uzaktan: (S, K:) yahut **تنوّر النَّارَ** ateşe baktı, yahut onu görmeye çalıştı, (**تَبَصَّرَهَا**) ve ona doğru yöneldi: (A:) yahut ateşe geldi: onda bu mânâ da vardır, birincisiyle beraber. (TA.) ― -b2- **تنوّر الرَّجُلَ**, ve **المَرْأَةَ**, Adamı ve kadını, ateş başında yahut bir ateşle, kadının onu görmediği bir yerden gördü; karanlıkta durdu da adamı ve kadını, kadının ateşinin ışığıyla gördü, kadının onu görmemesiyle; **تَنَوُّرٌ** **تَضَوُّؤٌ** gibidir. (TA.) -A4- 8’e de bak.

انتار
8 **انتار** ذ, (Th, T, S, M, K,) emir **اِنْتَرْ**; (T;) ve **اِنْتَوَرَ**, (T, K,) emir **اِنْتَوِرْ**; (T;) ve ↓ **تنوّر**; (S, M, A, Mgh, Msb, K;) yahut yalnız **انتار** ve **انتور**; **تنوّر** değil; (T;) yahut bazıları **انتار** der; [çoğunun **تنوّر** dediğini ima ederek;] (S;) Kendisini **نُورَة** ile sıvadı [ki sözlüklerde farklı açıklanmıştır; böylece bu fiillere farklı sözlüklerce farklı mânâlar yüklenmiştir]. (Th, T, S, M, A, Mgh, Msb, K.)

10 **اِسْتَنْوَرَ**: 4’e bak, birinci mânâ. -A2- **استنار بِهِ** Onun ışığından yardım istedi: (TA:) yahut ışınlarından. (M, K.)

نَارٌ
**نَارٌ** ذ mânâsı iyi bilinen bir kelimedir; (M, K;) [**نَارٌ**’ın, duyulara açık olan] alevlenme yahut harlanma (**لَهِيب**) mânâsına geldiği iyi açıklanmış değildir: (TA:) onun **ا**’sı aslında **نُوَيْرَةٌ**’dir: (S, TA:) müennestir: (S, M, Msb:) ve bazen müzekkerdir: (AHn, M, K:) küçültmesi **أَنْوَارٌ**’dır; **و** ile, çünkü o aslî orta kök harfidir, (S,) ve **ة** ile, çünkü **نار** müennestir: (Msb:) çoğulu [azlık] **أَنْوُرٌ**, (S, M, L,) K’da **أَنْوَارٌ**, [ki bu bir hatadır; gerçi bunun da **نار**’ın çoğulu olduğu söylenmiştir,] (TA,) ve [çokluk] **نِيرَانٌ** [en yaygın şekil budur] (S, M, K) ve **نُورٌ** (AAF, S, M, Msb, K) ve **نِيَرَةٌ** ve **نِيَارٌ**, (M, K,) ve **أَنْيَارٌ** da vâki olur; cehennem zindanı hakkında bir hadiste geçen **نَارُ الأَنْيَارِ** terkibinde; bu terkip doğru rivayet edilmişse, belki **نَارُ النِّيِرَانِ** mânâsındadır; ve **انيار** aslında **أَنْوَار** idi. (IAth.) **النَّارُ** ayrıca cehennem ateşine de kullanılır. (TA:) Araplar düşmanlarına beddua ederken şöyle derler: **أَبْعَدَ اللّٰهُ دَارَهُمْ وَأَوْقَدَ نَارًا أَثَرَهُمْ** [Allah onların yurdunu uzak kılsın ve arkalarından bir ateş yaksın!] Ve IAar’ın, El-‘Okeyleeyeh’den rivayetle anlattığına göre, Arap kadınlarının bir âdeti idi: bir adamdan kötülükten korktuklarında ve o onlardan ayrılıp gittiğinde, onun kötülüğünün onunla birlikte uzaklaşması maksadıyla arkasından bir ateş yakarlardı. (T.) ― -b2- **نَارُ الْمُهَوِّلِ** Cahiliye devrinde Arapların bir ittifaka girme münasebetiyle yaktıkları bir ateştir: içine biraz tuz atarlardı; ateş onu yaktığında tuz çatırdardı (**يُفَقِّعُ**): bununla yeminleşmeyi pekiştirmek için [birbirlerini] korkuturlardı. (T.) ― -b3- **نَارُ الحُبَاحِبِ** حب maddesinde açıklanmıştır. ― -b4- **نَارٌ** ayrıca sırf Isı mânâsına da gelir. (TA.) ― -b5- Ayrıca, (mecaz:) [ateş, yani] kötülük, ve galeyan, yahut öfke, yahut savaş; bunun gibi ↓ **نَائِرَةٌ**. (TA.) Şöyle dersin: **أَوْقَدَ نَارَ الحَرْبِ** (mecaz:) [Savaşın ateşini yaktı]. (A.) ― -b6- Ayrıca, (mecaz:) Görüş; danışma; öğüt. (IAar, T, K.) Hadiste böyledir: **لَا تَسْتَضِيؤُوا بِنَارِ المُشْرِكِينَ**, (T,) yahut **بنار أَهْلِ الشِّرْكِ**, (K,) (mecaz:) [Müşriklerin öğüdüyle aydınlanmayın; yani] müşriklerden öğüt istemeyin. (IAar, T, A. *) ― -b7- Ayrıca, (mecaz:) Deve üzerinde kızgın demirle yapılmış herhangi bir dağ, yahut nişan; (As, T, S, M, A, K;) bunun gibi ↓ **نُورَةٌ** (M, K) ve ↓ **نُورٌ**: (TA:) çoğulu yukarıdaki gibidir: (M:) yahut çoğulu **نِيَارٌ**’dır; yanan **نار**’ın çoğulu ise **نِيرَانٌ**’dır. (IAar, Th, T.) Araplar şöyle der: **مَا نَارُ هٰذِهِ النَّاقَةِ** (mecaz:) Bu dişi devenin, onunla dağlandığı dağ/nişan nedir? (T, S, A. *) Ve bir darbımeselde şöyle derler: **بِجَارُهَا نَارُهَا** (T, S) Asılları, onunla dağlandıkları nişanlarıyla gösterilir. (T.) Rَجَز şairi şöyle der:
حَتَّى سَقَوْا آبَالَهُمْ بِالنَّارِ
وَالنَّارُ قَدْ تَشْفِى مِنَ الأُوَارِ
[Ta ki develerini, taşıdıkları dağ sebebiyle suladılar: çünkü ateş, yahut dağ, bazen susuzluğun hararetinden şifa verir]: (T, S: *) bununla, dağlandıkları nişanlarını gördüklerinde suyu onlara bıraktıklarını kasteder. (S. Bu beytin başka bir kıraati için **بِ**’ye bak.) **نَجْرٌ**’a da bak.

نَوْرٌ
**نَوْرٌ** ذ Bir ağacın ve bir bitkinin çiçekleri yahut çiçekleri: (Msb:) yahut beyaz çiçekler yahut çiçekler; sarı olanına **زَهْرٌ** denir; (M, K;) çünkü beyaz olurlar, sonra sarı olurlar: (M:) ve ↓ **نَوْرَةٌ** ve ↓ **نُوَّارٌ**, **نَوْرٌ** ile aynı mânâya gelir: (M, K:) yahut [daha doğrusu] **نَوْرٌ** ve **نُوَّارٌ** aynı mânâya gelir; (S, Msb;) [lâkin birincisi çoğu kez cins ismi olarak kullanılır, bir tür çiçek/çiçeklenme mânâsında: gerçi ikisi de cem‘î cins isimleridir;] ve **نَوْرَةٌ**, **نَوْرٌ**’un birim ismidir; tıpkı **تَمْرَةٌ**’nin **تَمْرٌ**’dan olması gibi; (Msb;) ve **نُوَّارَةٌ**, **نُوَّارٌ**’un birim ismidir: (S, M, L:) ve **نَوْرٌ**’un çoğulu **أَنْوَارٌ**’dır. (M, Msb, K.)

نُورٌ
**نُورٌ** ذ Işık; eş anlamlısı **ضِيَآءٌ**, (S,) yahut **ضَوْءٌ**; (M, A, Msb, K;) her ne olursa olsun; (M, A, K;) **ظُلْمَةٌ**’nin zıddı: (Msb:) yahut onun ışınları: (M, A, K:) Z’ye göre, **ضِيَآءٌ** [ki **ضَوْءٌ** onun eş anlamlısıdır] **نُورٌ**’dan daha şiddetlidir: Kur’ân’da, x. 5’te, güneşe **ضياء**, aya **نور** denmiştir: ve denilmiştir ki **ضياء** zâtîdir, fakat **نور** ârızî [ışık]tır: (TA:) iki çeşittir: bu dünyanın nuru ve âhiret dünyasının nuru; birincisi ya gözle duyusal olarak idrak edilir; bu, güneş ve ay ve yıldızlar gibi ışık saçan cisimlerden yayılan şeydir; ve yukarıda işaret edilen Kur’ân x. 5’te zikredilmiştir; yahut aklın gözüyle idrak edilir; bu da ilâhî nurlardan yayılan şeydir; aklın nuru ve Kur’ân’ın nuru gibi; bu ilâhî nurun zikri Kur’ân’da v. sûrenin 18. âyetinin evvelinde ve xxiv. sûrenin 35. âyetinin sonunda gelmiştir; ve bu ikisi birlikte Kur’ân’da vi. 1 ve xxxix. 69’da söylenmiştir: âhiret dünyasının nuru Kur’ân’da lvii. 12’de [ve lxvi. 8’de] zikredilmiştir: (B:) çoğulu **أَنْوَارٌ** (S, M, Msb, K) ve **نِيرَانٌ**’dır; (M, K;) ikincisini Th zikretmiştir: (M:) ve ↓ **نَوْرَانيَّةٌ**, **نُورٌ** ile aynı mânâya gelir. (TA.) **نور** salihlerin bu dünyada ve âhirette bir faydası olduğundan, Kur’ân’da [lvii. 13’te] şöyle denmiştir: **اُنْظُرُونَا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِكُمْ** [Bizi bekleyin ki nurunuzdan alalım]. (B.) [**ظُلَمْةٌ**’ye de bak.] ― -b2- Ayrıca Muhammed’e de uygulanır: (T, M, K:) Aboo-Is-hak tarafından Kur’ân v. 18’de böyle uygulandığı söylenmiştir. (T.) ― -b3- Ve şeyleri ortaya çıkaran, (K, TA,) ve gözlere onların hakikî yahut gerçek hâlini gösteren şey: bu sebeple **النُّور** Kur’ân vii. 156’da (mecaz:) Peygamberin getirdiği [vahiy]e uygulanmıştır. (TA.) ― -b4- **النُّورُ** Allah’ın isimlerinden biridir; IAth’a göre mânâsı: idrakte kapalı olanın, O’nun nuruyla gördüğü; ve sapmış olanın, O’nun hidayetiyle doğruya yöneltildiği: yahut, her zuhurun kendisiyle zuhur ettiği Zâhir. Ve **أَللّٰهُ نُورُ السَّمٰوَاتِ وَالْأَرْضِ** [Kur’ân xxiv. 35’te] demek: Allah göklerin ve yerin aydınlatıcısıdır: tıpkı **فُلَانٌ غِيَاثُنَا** sözünün **مُغِيثُنَا** mânâsında olması gibi: (TA:) yahut bazılarına göre, gök ehlinin ve yer ehlinin doğru yola ileticisi. (T.) ― -b5- **نَارٌ**’a da bak, son mânâ.

نَوْرَةٌ
**نَوْرَةٌ** ذ: **نَوْرٌ**’a bak.

نُورَةٌ
**نُورَةٌ** ذ: **نَارٌ**’a bak, son mânâ. -A2- **هِنَآءٌ** ile aynı mânâdadır [katran, yahut sıvı zift, yahut onun bir türü mânâsına geldiği iyi bilinen bir kelime; fakat bu mânânın **نُورَةٌ**’ya uygulanmasını bilmiyorum; ve görünüşe göre SM de bilmiyordu; çünkü onu, burada hemen sonra gelenle, T’den, aynı yapmıştır]. (M, K:) yahut bir tür taş, yakılır ve **كِلْس** [yahut sönmemiş kireç] yapılır ve kasık kılları için kıl dökücü olarak kullanılır: (T:) yahut kireç taşı; eş anlamlısı **حَجَرُ الكِلْسِ**: ve ikincil ve baskın bir uygulamayla, sönmemiş kirecin (كلس) arsenik yahut zırnîh ( **زِرْنِيخ** ) ve başka şeylerle karışımı; kıl gidermek için kullanılır: (Msb:) bazıları bunun Arapça bir kelime olduğunu söyler; diğerleri ise Arapçalaştırılmış olduğunu. (Msb) 8’e bak.

نَوْرَانِيَّةٌ
**نَوْرَانِيَّةٌ** ذ: **نُورٌ**’a bak.

نَيِّرٌ
**نَيِّرٌ** ذ Işık veren, parlayan, parlak, yahut parlak parlayan; (A, Msb;) bunun gibi ↓ **مُنِيرٌ** ve ↓ **مُسْتَنِيرٌ** (A) [ve ↓ **نَائِرٌ**.] ― -b2- Renkte güzel ve parlak; bunun gibi ↓ **مُنِيرٌ** ve ↓ **أَنْوَرُ**: (TA:) yahut sonuncusu [sırf] güzel mânâsına gelir; (K;) yahut göze çarpan ve güzel. (TA.) Muhammed hakkında söylenir. **المُتَجَرَّدِ** ↓ **كَانَ أَنْوَرَ**: Bedeninin [çıplak olan] renginde güzel ve parlaktı. (TA.)

نَوُورٌ
**نَوُورٌ** ذ, (S, Msb, ve K’nın bazı nüshalarında böyle,) yahut **نَؤُورٌ**, (T, M, ve K’nın bazı nüshalarında böyle,) yahut ikisi de; birincisi aslî şekil olmak üzere, (S, TA,) **نِيلَجٌ** ile aynı mânâdadır [yani çivit boyası]; (S, K;) yahut **نِيلَنْجٌ**; (Msb;) yani (S ve Msb’ye göre; fakat K’da ve) yağın dumanı [yani is], (IAar, T, S, M, Msb, K,) ki **طَسْت**’e yapışır, (IAar, T,) bununla dövme yapılırken açılan delikler sıvanır, (S, Msb,) yahut doldurulur, (M,) ta ki yeşil olsunlar; (S, Msb;) yahut cahiliye devrinde Arap kadınlarının kendileriyle dövme yaptıkları şey: (T:) **غُنْجٌ** ile aynı mânâdadır [bk.]; (IAar, T:) yahut Lth’a göre, fitilin dumanı [yahut isi], sürme olarak yahut dövme için kullanılır; fakat [Az der ki] cahiliye devrinde de İslâm devrinde de Arap kadınlarının bunu sürme olarak kullandıklarını işitmedim; ancak dövme için kullanmaları şiirlerinde zikredilmiştir: (T:) yahut kandil isi; kandil dumanından hazırlanmış siyah boya (**نِقْس**); dövme için kullanılır. (Comm. on the Mo’allakāt, Calcutta baskısı, s. 143.) ― -b2- Ayrıca, اِثْمِد’e benzeyen küçük bir taş türü; ezilir yahut dövülür, sonra ilacın dudakla alınması gibi alınır. (M.) [Aynısı K’da da vardır; ancak bu sözlükte açıklama daha az tafsillidir ve M’daki okunuş olan **الشَّفَةُ** yerine **اللِّثَةُ** konmuştur.]

نُوَّارٌ
**نُوَّارٌ** ذ ve **نُوَّارَةٌ**: **نَوْرٌ**’a bak.

نَائِرٌ
**نَائِرٌ** ذ: **نَيِّرٌ**’e bak. ― -b2- (mecaz:) Belirgin yahut apaçık belirgin, göze çarpan, açık, yahut belli; bunun gibi ↓ **مُنِيرٌ**. (TA’da bunların her birinin müennes çoğulu böyle açıklanmıştır.) ― -b3- **فِتْنَةٌ نَائِرَةٌ** Fitne, yahut ayrılık, yahut benzeri, vuku bulup yayılan. (Msb.) ― -b4- Ve **نَائِرَةٌ** tek başına: Fitne, yahut ayrılık, yahut benzeri: (Msb:) yahut fitne, yahut ayrılık, yahut benzeri, vuku bulan: (TA:) ve kin, kötü niyet, yahut garez. (T:) düşmanlık, yahut husumet, (T, S, A, Msb,) ve şiddetli nefret. (S, A, Msb.) **نَارٌ**’a da bak. Şöyle dersin: **سَعَيْتُ فِى اِطْفَآءِ النَّائِرَةِ** Fitneyi, yahut ayrılığı, yahut benzerini söndürmede çalıştım. (Msb.) Ve **بَيْنَهُمْ نَائِرَةٌ** Aralarında düşmanlık, yahut nefret, ve şiddetli nefret vardır. (A, Msb.) -A2- İnsanlar arasında kötülükleri çıkaran kimse. (T.)

انْوَرُ
**انْوَرُ** ذ: **نَيِّرٌ**’e bak, iki yerde. ― -b2- **ذَا أَنْورُ مِنْ ذَاكَ** [Bu, şundan daha açık renkli, yahut daha parlaktır], (TA.)

تَنْوِيرٌ
**تَنْوِيرٌ** ذ Tan yerinin parladığı, yahut aydınlandığı vakit. (T, Mgh.) Şöyle dersin: **صَلَّى الفَجْرَ فِى التَّنْوِيرِ** Fecr namazını, tan yeri parladığında yahut aydınlandığında kıldı. (Mgh.) 2’ye de bak.

مَنَارٌ
**مَنَارٌ** ذ [aslında **مَنْوَرٌ**] Işık yeri; bunun gibi ↓ **مَنَارَةٌ**. (M. K.) ― -b2- Yolu göstermek için dikilen bir alâmet yahut işaret: (As, T, S, M, K:) ve iki şey arasında bir sınır yahut hudut olarak konulan bir şey; (M, K;) yahut iki arazi arasında, (As, T,) çamurdan yahut kilden yahut topraktan yapılmış: (As, TA:) çoğulu **مَنَاثِرُ** [bunun hakkında **مَنَارَةٌ**’ye bak]. (A.) Bu [ayrıca cem‘î cins isim olarak da kullanılır; meselâ] bir hadiste şöyle denmiştir: **لَعَنَ اللّٰهُ مَنْ غَيَّرَ مَنَارَ الأَرْضِ** Allah iki arazi arasındaki sınır işaretlerini değiştiren kimseye lânet etsin: (T, TA:) yahut **مَنَارَ الحَرَمِ** mânâsına gelebilir; Haram’ın [yahut Mekke’nin kutsal bölgesinin] sınır işaretleri; ki [denildiğine göre] İbrahim tarafından dikilmiştir. (T, TA. *) Ve başka bir hadiste şöyle denmiştir: **اِنَّ لِلْاِسْلَامِ صُوًى وَمَنَارًا** (mecaz:) Şüphesiz İslâm için, onunla bilindiği alâmetler ve hükümler vardır. (TA.) ― -b3- **صَوْمَعَةٌ**’ye de bak. ― -b4- Bir yolun orta kısmı, yahut ana kısmı ve orta kısmı, yahut üzerinde gidilen kısmı (**مَحَجَّة**). (M, K.)

مُنِيرٌ
**مُنِيرٌ** ذ: **نَيِّرٌ**’e bak, iki yerde. ― -b2- **نَائِرٌ**’e de bak.

مَنَارَةٌ
**مَنَارَةٌ** ذ, aslında **مَنْوَرَةٌ**; (A, K;) **مَنَارٌ**’a bak. ― -b2- Kandil için bir sehpa; kandilin konduğu bir şey: (T, S, M, A, K;) ölçüsü **مَفْعَلَةٌ**; **م** üzerine fetha ile, (S, Msb) (S:) fakat kaideye göre kesra ile olmalıydı; çünkü o bir âlettir. (Msb.) Aboo-Dhu-eyb onu, vezin için, pası olmayan parlak bir mızrak ucunu kandile benzetirken **مِصْبَاح** yerine kullanır. (M.) ― -b3- Ayrıca, içinde **سِرَاج** [yahut yanık fitil] bulunan bir mum. (T.) ― -b4- [Bir fener kulesi, yahut deniz feneri.] ― -b5- Namaz vaktinin ilan edildiği, [İngilizce “minaret” teriminin geldiği] mescid kulesi; (S, Msb:) eş anlamlısı **مِئْذَنَةٌ**, (K, TA,) halk arasında **مَأَذَنَةٌ** [CK’da verilen şekil budur]. (TA.) ― -b6- [Herhangi bir sütun benzeri yapı. (**زُرْنُوقٌ**’a bak.) ― -b7- Şahinin yahut doğanın tüneği. (**مَرْبَأٌ**’ye bak.)] ― -b8- Çoğulu **مَنَاوِرُ** ve **مَنَائِرُ**’dir: ikincisini kullanan, aslî harfi ziyade harfe benzetir; (S, Msb, K;) tıpkı **مَصَائِبُ** demeleri gibi; ki aslı **مَصَاوِبُ**’dur (S, Msb.)

مُسْتَنِيرٌ
**مُسْتَنِيرٌ** ذ: **نَيِّرٌ**’e bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

نَارَ
نَارَ ( w )  U ( n.ac. نَوْر 1 ),
a.  Shone, gave light; beamed, gleamed; appeared.

b.  Perceived ( fire ).

c.  Took fright, fled.

d.  Branded.

e.  ( n.ac. نَوْر 1 , نَوَاْر 22 , نِوَاْر 23 ), Was spotless ( woman ),

نَوَّرَ
نَوَّرَ II ,
a.  see I (a) , ( d ).

c.  Flowered, bloomed, blossomed; ripened.

d.  [ acc. or La ], Lit up, illuminated, lighted; enlightened; elucidated.

e.  Appeared.

f.  Tattooed.

g.  [ Bi ], Performed ( morning-prayer ).

h.  Smeared.

i.  see IV (d) .

نَاْوَرَ
نَاْوَرَ III ,
a.  Reviled.

أَنْوَرَ
أَنْوَرَ IV (
a.  ا or و ),  see I (a) .

b.  ( A ),  see II (c) , ( d ).

d.  Terrified.

تَنَوَّرَ
تَنَوَّرَ V ,
a.  see I (a) , ( b ), ( c ).

d.  Was lit up, illuminated; was enlightened.

e.  Anointed himself.

اِنْتَوَرَ
اِنْتَوَرَ VIII (
a.  َ or و ),  see V (e) .

b.  ( A )  see V (d) .

اِسْتَنْوَرَ
اِسْتَنْوَرَ X ,
a.  see (a) .

b.  [ Bi ], Sought light from.

c.  [ 'Ala ], Vanquished.

d.  Put to flight.

نَوْر
نَوْر [ 1 ] , ( pl. أَنْوَاْر 38 ),
a.  Blossom.

نَار
نَار [ 1A ] , ( pl. نُوْر 3 ,  نِيَرَةَ [ 7tI ] ,  أَنْوُر [ 16 ] ,  نِيَار [ 23I ] ,  نِيْرَان [ نِوْرَاْن 34
a.  I],

أَنْوَار
أَنْوَار [ 38 ] ,  أَنْيَار [ 38I ] ),
a.  Fire.

b.  Brand.

c.  Advice; counsel.

نَوْرَة
نَوْرَة [ 1t ],
a.  see 1 .

نَارِيّ
نَارِيّ [ 1yiA ],
a.  Fiery, igneous, burning; ignescent; ardent.

نَارِيَّة
نَارِيَّة [ 1yitA ],
a.  Nature of fire; caloric.

نُوْر
نُوْر [ 3 ] , ( pl. أَنْوَاْر 38 ),
a.  Light.

b.  Luminous body, luminary.

c.  see 1A (b) .

نُوْرَة
نُوْرَة [ 3t ],
a.  Paste; powder; depilatory.

b.  Tar, pitch.

c.  see 1A (b) .

نُوْرِيّ
نُوْرِيّ [ 3yi ],
a.  Luminous, bright, brilliant, resplendent; luminiferous, scintillant.

نُوْرَيَّة
نُوْرَيَّة [ 3yit ],
a.  Diocese.

b.  [ coll. ], Tithe, church-rate.

نَوَرِيّ
نَوَرِيّ [ 4yi ] , ( pl. نَوَر 4 )
a.  [ coll. ], Gipsy, tramp, vagrant.

نَؤُر
نَؤُر [ 6 ],
a.  see 22 (a) &  26 ( a ), ( b ).

أَنْوَر
أَنْوَر [ 14 ],
a.  Brighter.

b.  Beautiful.

مَنَار
مَنَار [ 17A ],
a.  Place of light.

b.  ( pl. مَنَائِر [ مَنَاْوِرُ 44I ]), Road-mark; boundary-stone.

c.  Middle ( of a road ).

مَنَارَة
مَنَارَة [ 17tA ] , ( pl. مَنَائِر ,  مَنَاوِر [ 44 ] ),
a.  Light-house.

b.  Minaret.

c.  Lantern.

d.  Lampstand.

e.  Perch ( of a hawk ).

f.  see 17 (a) .

نَائِر
نَائِر [ 21 ],
a.  Manifest; conspicuous.

نَائِرَة
نَائِرَة [ 21t ] , ( pl. نَوَائِر [ 41 ] ),
a.  femof نَاْوِر 21 .

b.  Enmity; discord; sedition.

نَوَار
نَوَار [ 22 ] , ( pl. نُوْر 3 ),
a.  Woman of unblemished reputation.

b.  Timid, scared.

نَيِّر
نَيِّر [ 25I ],
a.  Bright, brilliant; dazzling; lucid; illustrious.

b.  see 3 (a) .

نَيِّرَة
نَيِّرَة [ 25t ],
a.  Terrible, exemplary ( punishment ).

b.  Enchantress, sorceress.

c.  see 21 .

d.  [ coll. ], Prudence, perspicacity, insight.

نَؤُوْر
نَؤُوْر [ 26 ],
a.  Lamp-black; indigo.

b.  Tooth-paste.

c.  see 22 (a) .

نَؤُوْرَة
نَؤُوْرَة [ 26t ],
a.  see 26 (a) .

نُوَّار
نُوَّار [ 29 ] , ( pl. نَوَاْوِيْرُ 70 ),
a.  see 1 .

b.  [ coll. ], May ( month ).

نُوَّارَة
نُوَّارَة [ 29t ],
a.  see 1 .

نِيْرَانِيّ
نِيْرَانِيّ [ 34yiI ]
a.  [ coll. ],  see 1yiA .

تَنْوِيْر
تَنْوِيْر [ N. Ac.
a.  II],  see N. Ac. IV (a) , ( b ).

c.  Day-break, dawn.

مُنِيْر
مُنِيْر [ N. Ag.
a.  IV],  see 25 (a) .

اِنَارَة
اِنَارَة [ N. Ac.
a.  IV], Illumination.

b.  Enlightenment.

النَّيِّر مِنَ الفَكَّة
النَّيِّر مِنَ الفَكَّة
a.  A star in Corona.

ذَات مَنْوَر
ذَات مَنْوَر
a.  see 25t (a) .

##### Türkçe

نَارَ
**نَارَ** ( w ) U ( n.ac. **نَوْر** 1 ),
a. Parladı, ışık verdi; ışın saçtı, parıldadı; göründü.

b. (ateşi) algıladı.

c. Korktu, kaçtı.

d. Dağladı.

e. ( n.ac. **نَوْر** 1 , **نَوَاْر** 22 , **نِوَاْر** 23 ), Lekesiz oldu (kadın),

نَوَّرَ
**نَوَّرَ** II ,
a. I (a), (d)’ye bak.

c. Çiçek açtı, tomurcuklandı, çiçeklendi; olgunlaştı.

d. [ acc. veya La ], Aydınlattı, ışıklandırdı, ışık yaktı; aydınlattı; açıkladı.

e. Göründü.

f. Dövme yaptı.

g. [ Bi ], (sabah namazını) eda etti.

h. Sürdü.

i. IV (d)’ye bak.

نَاْوَرَ
**نَاْوَرَ** III ,
a. Sövdü.

أَنْوَرَ
**أَنْوَرَ** IV (
a. ا veya و ), I (a)’ya bak.

b. ( A ), II (c), (d)’ye bak.

d. Korkuttu.

تَنَوَّرَ
**تَنَوَّرَ** V ,
a. I (a), (b), (c)’ye bak.

d. Aydınlandı, ışıklandı; aydınlatıldı.

e. Kendini yağladı.

اِنْتَوَرَ
**اِنْتَوَرَ** VIII (
a. َ veya و ), V (e)’ye bak.

b. ( A ) V (d)’ye bak.

اِسْتَنْوَرَ
**اِسْتَنْوَرَ** X ,
a. (a)’ya bak.

b. [ Bi ], -den ışık istedi.

c. [ 'Ala ], Yendi.

d. Kaçırttı.

نَوْر
**نَوْر** [ 1 ] , ( pl. **أَنْوَاْر** 38 ),
a. Çiçek.

نَار
**نَار** [ 1A ] , ( pl. **نُوْر** 3 , **نِيَرَةَ** [ 7tI ] , **أَنْوُر** [ 16 ] , **نِيَار** [ 23I ] , **نِيْرَان** [ **نِوْرَاْن** 34
a. I],

أَنْوَار
**أَنْوَار** [ 38 ] , **أَنْيَار** [ 38I ] ),
a. Ateş.

b. Dağ.

c. Öğüt; nasihat.

نَوْرَة
**نَوْرَة** [ 1t ],
a. 1’e bak.

نَارِيّ
**نَارِيّ** [ 1yiA ],
a. Ateşli, magmatik, yanan; tutuşur; hararetli.

نَارِيَّة
**نَارِيَّة** [ 1yitA ],
a. Ateş tabiatı; kalorik.

نُوْر
**نُوْر** [ 3 ] , ( pl. **أَنْوَاْر** 38 ),
a. Işık.

b. Işık saçan cisim, ışık kaynağı.

c. 1A (b)’ye bak.

نُوْرَة
**نُوْرَة** [ 3t ],
a. Macun; toz; tüy dökücü.

b. Katran, zift.

c. 1A (b)’ye bak.

نُوْرِيّ
**نُوْرِيّ** [ 3yi ],
a. Işıklı, parlak, pırıl pırıl, ışıldayan; ışık taşıyan, kıvılcımlı.

نُوْرَيَّة
**نُوْرَيَّة** [ 3yit ],
a. Piskoposluk bölgesi.

b. [ coll. ], Öşür, kilise vergisi.

نَوَرِيّ
**نَوَرِيّ** [ 4yi ] , ( pl. **نَوَر** 4 )
a. [ coll. ], Çingene, serseri, avare.

نَؤُر
**نَؤُر** [ 6 ],
a. 22 (a) ve 26 (a), (b)’ye bak.

أَنْوَر
**أَنْوَر** [ 14 ],
a. Daha parlak.

b. Güzel.

مَنَار
**مَنَار** [ 17A ],
a. Işık yeri.

b. ( pl. **مَنَائِر** [ **مَنَاْوِرُ** 44I ]), Yol işareti; sınır taşı.

c. (yolun) ortası.

مَنَارَة
**مَنَارَة** [ 17tA ] , ( pl. **مَنَائِر** , **مَنَاوِر** [ 44 ] ),
a. Deniz feneri.

b. Minare.

c. Fener.

d. Kandillik.

e. (doğan kuşunun) tüneği.

f. 17 (a)’ya bak.

نَائِر
**نَائِر** [ 21 ],
a. Açık; belirgin.

نَائِرَة
**نَائِرَة** [ 21t ] , ( pl. **نَوَائِر** [ 41 ] ),
a. **نَاْوِر** 21’in müennesi.

b. Düşmanlık; anlaşmazlık; fitne.

نَوَار
**نَوَار** [ 22 ] , ( pl. **نُوْر** 3 ),
a. Lekesiz şöhret sahibi kadın.

b. Ürkek, korkmuş.

نَيِّر
**نَيِّر** [ 25I ],
a. Parlak, pırıl pırıl; göz alıcı; açık; şanlı.

b. 3 (a)’ya bak.

نَيِّرَة
**نَيِّرَة** [ 25t ],
a. Korkunç, ibretlik (ceza).

b. Büyücü kadın, sihirbaz kadın.

c. 21’e bak.

d. [ coll. ], Basiret, feraset, kavrayış.

نَؤُوْر
**نَؤُوْر** [ 26 ],
a. Lamba isi; çivit.

b. Diş macunu.

c. 22 (a)’ya bak.

نَؤُوْرَة
**نَؤُوْرَة** [ 26t ],
a. 26 (a)’ya bak.

نُوَّار
**نُوَّار** [ 29 ] , ( pl. **نَوَاْوِيْرُ** 70 ),
a. 1’e bak.

b. [ coll. ], Mayıs (ayı).

نُوَّارَة
**نُوَّارَة** [ 29t ],
a. 1’e bak.

نِيْرَانِيّ
**نِيْرَانِيّ** [ 34yiI ]
a. [ coll. ], 1yiA’ya bak.

تَنْوِيْر
**تَنْوِيْر** [ N. Ac.
a. II], N. Ac. IV (a), (b)’ye bak.

c. Gün ağarması, tan.

مُنِيْر
**مُنِيْر** [ N. Ag.
a. IV], 25 (a)’ya bak.

اِنَارَة
**اِنَارَة** [ N. Ac.
a. IV], Aydınlatma.

b. Aydınlanma.

النَّيِّر مِنَ الفَكَّة
**النَّيِّر مِنَ الفَكَّة**
a. Corona’daki bir yıldız.

ذَات مَنْوَر
**ذَات مَنْوَر**
a. 25t (a)’ya bak.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

نور
نَارَ - يَنُوْرُ - نَارٌ - نُوْر - أَنَارَ - يُنِيْرُ - مُنِيْر
نَارَ - يَنُوْرُ + الكائن أو الشيء: يُصدر نوراً: يشع ويطلق نوراً: يخرج منه لهب أو بريق أو شعاع أو ضياء
نَارٌ: اسم فعل " نَارَ - يَنُوْرُ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " نَارَ - يَنُوْرُ ": اللهب والبريق والضياء المنبعث من كائن، والذي يؤثر في ما حوله فيبعث فيه الدفء أو الحر أو الضياء
نُوْر: اسم فاعل مبالغة على وزن " فَعُوْل" صفة مشبهة من " نَارَ - يَنُوْرُ ": أصلها " نَوُور ": الذي " يَنُوْرُ " ما حوله بشدة عظيمة: الذي يطلق نوراً عظيماً يؤثر في ما حوله
أَنَارَ - يُنِيْرُ: على وزن " أفعَلَ " من " نَارَ - يَنُوْرُ ": جعله " يَنُوْرُ ": جعله يشع ويطلق لهيباً وبريقاً وضياءً يؤثر في ما حوله
مُنِيْر: اسم فاعل من :" أنَارَ - يُنِيْرُ ": الذي " يُنِيْرُ ": الذي يجعل الشيء يطلق النور فتضيء وتشرق وتظهر وتبين به الأشياء
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " إصدار الأجسام للضياء من ذاتها بدرجاته "، وهي:
ثَقَبَ - يَثْقُبُ، وَهَجَ - يَهِجُ، بَرَقَ - يَبْرُقُ، سَنَا - يَسْنُو، ضَاءَ - يَضُوْءُ، نَارَ - يَنُوْرُ
نار
التحذير من النار
 	﴿فإن لم تفعلوا ولن تفعلوا فاتقوا النار التي وقودها الناس والحجارة أعدت للكافرين (24)﴾ البقرة ﴿واتقوا النار التي أعدت للكافرين(131)﴾ آل عمران
 	﴿فإن لم تفعلوا ولن تفعلوا فاتقوا النار التي وقودها الناس والحجارة أعدت للكافرين (24)﴾ البقرة ﴿ياأيها الذين آمنوا قوا أنفسكم وأهليكم نارا وقودها الناس والحجارة عليها ملائكة غلاظ شداد لا يعصون الله ما أمرهم ويفعلون ما يؤمرون(6)﴾ التحريم
 	﴿لا يستوي أصحاب النار وأصحاب الجنة أصحاب الجنة هم الفائزون(20)﴾ الحشر
 	﴿فأنذرتكم نارا تلظى (14)﴾ الليل ﴿إن الله يدخل الذين آمنوا وعملوا الصالحات جنات تجري من تحتها الأنهاروالذين كفروا يتمتعون ويأكلون كما تأكل الأنعام والنار مثوى لهم (12)﴾ محمد
الداعين إلى النار
 ﴿وجعلناهم أئمة يدعون إلى النار ويوم القيامة لا ينصرون(41)﴾ القصص ﴿ولا تنكحوا المشركات حتى يؤمن ولأمة مؤمنة خير من مشركة ولو أعجبتكم ولا تنكحوا المشركين حتى يؤمنوا ولعبد مؤمن خير من مشرك ولو أعجبكمأولئك يدعون إلى النار والله يدعو إلى الجنة والمغفرة بإذنه ويبين آياته للناس لعلهم يتذكرون(221)﴾ البقرة ﴿وياقوم ما لي أدعوكم إلى النجاة وتدعونني إلى النار(41)﴾ غافر
الداعين إلى النجاة من النار
 ﴿ومنهم من يقول ربنا آتنا في الدنيا حسنة وفي الآخرة حسنة وقنا عذاب النار(201)﴾ البقرة ﴿الذين يقولون ربنا إننا آمنا فاغفر لنا ذنوبنا وقنا عذاب النار(16)﴾ آل عمران ﴿الذين يذكرون الله قياما وقعودا وعلى جنوبهم ويتفكرون في خلق السماوات والأرض ربنا ما خلقت هذا باطلا سبحانك فقنا عذاب النار(191)﴾ آل عمران
من هم أصحاب النار في الآخرة
1 - الذين كفروا
 ﴿إن الذين كفروا لن تغني عنهم أموالهم ولا أولادهم من الله شيئا وأولئك هم وقود النار(10)﴾ آل عمران
 	﴿إن الذين كفروا لن تغني عنهم أموالهم ولا أولادهم من الله شيئا وأولئك أصحاب النار هم فيها خالدون(116)﴾ آل عمران ﴿لن تغني عنهم أموالهم ولا أولادهم من الله شيئا أولئك أصحاب النار هم فيها خالدون (17)﴾ المجادلة
لا تحسبن الذين كفروا معجزين في الأرض	﴿لا تحسبن الذين كفروا معجزين في الأرض ومأواهم النار ولبئس المصير(57)﴾ النور ﴿والذين كفروا لهم نار جهنم لا يقضى عليهم فيموتوا ولا يخفف عنهم من عذابها كذلك نجزي كل كفور (36)﴾ فاطر
 	﴿أفمن حق عليه كلمة العذاب أفأنت تنقذ من في النار (19)﴾ الزمر ﴿وكذلك حقت كلمة ربك على الذين كفروا أنهم أصحاب النار (6)﴾ غافر
 	﴿مثل الجنة التي وعد المتقون تجري من تحتها الأنهار أكلها دائم وظلها تلك عقبى الذين اتقوا وعقبى الكافرين النار(35)﴾ الرعد ﴿ذلكم فذوقوه وأن للكافرين عذاب النار (14)﴾ الأنفال
2 - الذين كفروا بالله واليوم الآخر
من لم يؤمن بالله واليوم الآخر﴿وإذ قال إبراهيم رب اجعل هذا بلدا آمنا وارزق أهله من الثمرات من آمن منهم بالله واليوم الآخر قال ومن كفر فأمتعه قليلا ثم أضطره إلى عذاب النار وبئس المصير (126)﴾ البقرة
منكروا هدف الخلق حسب ما قال الله	﴿وما خلقنا السماء والأرض وما بينهما باطلا ذلك ظن الذين كفروا فويل للذين كفروا من النار (27)﴾ ص
منكروا البعث	﴿وإن تعجب فعجب قولهم أئذا كنا ترابا أئنا لفي خلق جديد أولئك الذين كفروا بربهم وأولئك الأغلال في أعناقهم وأولئك أصحاب النار هم فيها خالدون (5)﴾ الرعد
 	﴿كمثل الشيطان إذ قال للإنسان اكفر فلما كفر قال إني بريء منك إني أخاف الله رب العالمين(16) فكان عاقبتهما أنهما في النار خالدين فيها وذلك جزاء الظالمين(17)﴾ الحشر ﴿من كان يريد الحياة الدنيا وزينتها نوف إليهم أعمالهم فيها وهم فيها لا يبخسون(15) أولئك الذين ليس لهم في الآخرة إلا النار وحبط ما صنعوا فيها وباطل ما كانوا يعملون (16)﴾ هود
3 - الذين كفروا بالله وكذبوا بآياته
المكذبون بآيات الله﴿وإذا تتلى عليهم آياتنا بينات تعرف في وجوه الذين كفروا المنكر يكادون يسطون بالذين يتلون عليهم آياتنا قل أفأنبئكم بشر من ذلكم النار وعدها الله الذين كفروا وبئس المصير (72)﴾ الحج
الذين كفروا وكذبوا بآياتنا	﴿والذين كفروا وكذبوا بآياتنا أولئك أصحاب النار هم فيها خالدون(39)﴾ البقرة ﴿والذين كفروا وكذبوا بآياتنا أولئك أصحاب النار خالدين فيها وبئس المصير(10)﴾ التغابن
كذبوا بآياتنا واستكبروا عنها	﴿والذين كذبوا بآياتنا واستكبروا عنها أولئك أصحاب النار هم فيها خالدون (36)﴾ الأعراف
الذين يلحدون في آياتنا	﴿إن الذين يلحدون في آياتنا لا يخفون علينا أفمن يلقى في النار خير أم من يأتي آمنا يوم القيامة اعملوا ما شئتم إنه بما تعملون بصير(40)﴾ فصلت
4 - الذين أشركوا بالله في الدنيا
أولياء الطاغوت﴿الله ولي الذين آمنوا يخرجهم من الظلمات إلى النور والذين كفروا أولياؤهم الطاغوت يخرجونهم من النور إلى الظلماتأولئك أصحاب النار هم فيها خالدون (257)﴾ البقرة
وجعلوا لله أندادا ليضلوا عن سبيله	﴿وجعلوا لله أندادا ليضلوا عن سبيله قل تمتعوا فإن مصيركم إلى النار(30)﴾ ابراهيم ﴿وإذا مس الإنسان ضر دعا ربه منيبا إليه ثم إذا خوله نعمة منه نسي ما كان يدعو إليه من قبل وجعل لله أندادا ليضل عن سبيله قل تمتع بكفرك قليلا إنك من أصحاب النار(8)﴾ الزمر
المشركون بالله ملائكته	﴿ويجعلون لله ما يكرهون وتصف ألسنتهم الكذب أن لهم الحسنى لا جرم أن لهم النار وأنهم مفرطون(62)﴾ النحل
المشركون بالله أوثاناً	﴿وقال إنما اتخذتم من دون الله أوثانا مودة بينكم في الحياة الدنيا ثم يوم القيامة يكفر بعضكم ببعض ويلعن بعضكم بعضاومأواكم النار وما لكم من ناصرين(25)﴾ العنكبوت ﴿وقيل اليوم ننساكم كما نسيتم لقاء يومكم هذا ومأواكم النار وما لكم من ناصرين(34)﴾ الجاثية
بما أشركوا بالله ما لم ينزل به سلطانا	﴿سنلقي في قلوب الذين كفروا الرعب بما أشركوا بالله ما لم ينزل به سلطانا ومأواهم النار وبئس مثوى الظالمين(151)﴾ آل عمران ﴿ما كان للمشركين أن يعمروا مساجد الله شاهدين على أنفسهم بالكفر أولئك حبطت أعمالهم وفي النار هم خالدون (17)﴾ التوبة
5 - الذيم كفروا من أهل الكتاب
الذين كفروا من أهل الكتاب والمشركين﴿إن الذين كفروا من أهل الكتاب والمشركين في نار جهنم خالدين فيها أولئك هم شر البرية (6)﴾ú البينة
 	﴿لقد كفر الذين قالوا إن الله هو المسيح ابن مريم وقال المسيح يابني إسرائيل اعبدوا الله ربي وربكم إنه من يشرك باللهفقد حرم الله عليه الجنة ومأواه النار وما للظالمين من أنصار(72)﴾ المائدة
إن الذين يكتمون ما أنزل الله من الكتاب ويشترون به ثمنا قليلا	﴿إن الذين يكتمون ما أنزل الله من الكتاب ويشترون به ثمنا قليلا أولئك ما يأكلون في بطونهم إلا النار ولا يكلمهم الله يوم القيامة ولا يزكيهم ولهم عذاب أليم(174)﴾ البقر
ومن يكفر به من الأحزاب فالنار موعده	﴿أفمن كان على بينة من ربه ويتلوه شاهد منه ومن قبله كتاب موسى إماما ورحمة أولئك يؤمنون به ومن يكفر به من الأحزاب فالنار موعده فلا تكن في مرية منه إنه الحق من ربك ولكن أكثر الناس لا يؤمنون(17)﴾ هود
 	﴿أولئك الذين اشتروا الضلالة بالهدى والعذاب بالمغفرة فما أصبرهم على النار (175)﴾ البقرة
 	﴿ولولا أن كتب الله عليهم الجلاء لعذبهم في الدنيا ولهم في الآخرة عذاب النار (3)﴾ الحشر
6 - الذين عرفوا الحق وعصو الله ورسوله ( المؤمنون الذين لا يطبقون أحكام الشريعة)
ومن يعص الله ورسوله ويتعد حدوده﴿إلا بلاغا من الله ورسالاته ومن يعص الله ورسوله فإن له نار جهنم خالدين فيها أبدا(23)﴾ الجن ﴿ومن يعص الله ورسوله ويتعد حدوده يدخله نارا خالدا فيها وله عذاب مهين(14)﴾ النساء ﴿ألم يعلموا أنه من يحادد الله ورسوله فأن له نار جهنم خالدا فيها ذلك الخزي العظيم(63)﴾ التوبة
المنافقين والمنافقات والكفار	﴿وعد الله المنافقين والمنافقات والكفار نار جهنم خالدين فيها هي حسبهم ولعنهم الله ولهم عذاب مقيم(68)﴾ التوبة ﴿إن المنافقين في الدرك الأسفل من النار ولن تجد لهم نصيرا(145)﴾ النساء
المخلفون	﴿فرح المخلفون بمقعدهم خلاف رسول الله وكرهوا أن يجاهدوا بأموالهم وأنفسهم في سبيل الله وقالوا لا تنفروا في الحرقل نار جهنم أشد حرا لو كانوا يفقهون(81)﴾ التوبة
من يرتدد منكم عن دينه فيمت وهو كافر	﴿يسألونك عن الشهر الحرام قتال فيه قل قتال فيه كبير وصد عن سبيل الله وكفر به والمسجد الحرام وإخراج أهله منه أكبر عند الله والفتنة أكبر من القتل ولا يزالون يقاتلونكم حتى يردوكم عن دينكم إن استطاعوا ومن يرتدد منكم عن دينه فيمت وهو كافر فأولئك حبطت أعمالهم في الدنيا والآخرة وأولئك أصحاب النار هم فيها خالدون (217)﴾ البقرة
الذين كسبوا السيئات	﴿والذين كسبوا السيئات جزاء سيئة بمثلها وترهقهم ذلة ما لهم من الله من عاصم كأنما أغشيت وجوههم قطعا من الليل مظلما أولئك أصحاب النار هم فيها خالدون (27)﴾ يونس ﴿بلى من كسب سيئة وأحاطت به خطيئته فأولئك أصحاب النار هم فيها خالدون(81)﴾ البقرة ﴿ومن جاء بالسيئة فكبت وجوههم في النار هل تجزون إلا ما كنتم تعملون(90)﴾ النمل ﴿أولئك مأواهم النار بما كانوا يكسبون (8)﴾ يونس
تركنوا إلى الذين ظلموا	﴿ولا تركنوا إلى الذين ظلموا فتمسكم النار وما لكم من دون الله من أولياء ثم لا تنصرون (113)﴾ هود
الذين يأكلون الربا	﴿الذين يأكلون الربا لا يقومون إلا كما يقوم الذي يتخبطه الشيطان من المس ذلك بأنهم قالوا إنما البيع مثل الربا وأحل الله البيع وحرم الربا فمن جاءه موعظة من ربه فانتهى فله ما سلف وأمره إلى الله ومن عاد فأولئك أصحاب النار هم فيها خالدون (275)﴾ البقرة
الذين يأكلون أموال اليتامى ظلما	﴿إن الذين يأكلون أموال اليتامى ظلما إنما يأكلون في بطونهم نارا وسيصلون سعيرا (10)﴾ النساء
الذين يأكلون أموال التاس بالباطل الذين يقتلون أنفسهم	﴿ياأيها الذين آمنوا لا تأكلوا أموالكم بينكم بالباطل إلا أن تكون تجارة عن تراض منكم ولا تقتلوا أنفسكم إن الله كان بكم رحيما(29) ومن يفعل ذلك عدوانا وظلما فسوف نصليه نارا وكان ذلك على الله يسيرا(30)﴾ النساء
الذين فسقوا ويكذبون	﴿وأما الذين فسقوا فمأواهم النار كلما أرادوا أن يخرجوا منها أعيدوا فيها وقيل لهم ذوقوا عذاب النار الذي كنتم به تكذبون (20)﴾ السجدة
المسرفين	﴿لا جرم أنما تدعونني إليه ليس له دعوة في الدنيا ولا في الآخرة وأن مردنا إلى الله وأن المسرفين هم أصحاب النار(43)﴾ غافر
القتل	﴿إني أريد أن تبوء بإثمي وإثمك فتكون من أصحاب النار وذلك جزاء الظالمين(29)﴾ المائدة
الحكم على أهل النار بالنار
 ﴿فإن يصبروا فالنار مثوى لهم وإن يستعتبوا فما هم من المعتبين(24)﴾ فصلت ﴿ويوم يحشرهم جميعا يامعشر الجن قد استكثرتم من الإنس وقال أولياؤهم من الإنس ربنا استمتع بعضنا ببعض وبلغنا أجلنا الذي أجلت لنا قال النار مثواكم خالدين فيها إلا ما شاء الله إن ربك حكيم عليم(128)﴾ الأنعام
 	﴿فاليوم لا يؤخذ منكم فدية ولا من الذين كفروا مأواكم النار هي مولاكم وبئس المصير (15)﴾ الحديد
الحشر إلى النار
 ﴿ويوم يحشر أعداء الله إلى النار فهم يوزعون(19)﴾ فصلت ﴿ذلك جزاء أعداء الله النار لهم فيها دار الخلد جزاء بما كانوا بآياتنا يجحدون(28)﴾ فصلت
الوقوف على النار
 ﴿ولو ترى إذ وقفوا على النار فقالوا ياليتنا نرد ولا نكذب بآيات ربنا ونكون من المؤمنين (27)﴾ الأنعام ﴿ورأى المجرمون النار فظنوا أنهم مواقعوها ولم يجدوا عنها مصرفا (53)﴾ الكهف
العرض على النار
 ﴿ويوم يعرض الذين كفروا على النار أليس هذا بالحق قالوا بلى وربنا قال فذوقوا العذاب بما كنتم تكفرون(34)﴾ الأحقاف ﴿ويوم يعرض الذين كفروا على النار أذهبتم طيباتكم في حياتكم الدنيا واستمتعتم بها فاليوم تجزون عذاب الهون بما كنتم تستكبرون في الأرض بغير الحق وبما كنتم تفسقون(20)﴾ الأحقاف ﴿النار يعرضون عليها غدوا وعشيا ويوم تقوم الساعة أدخلوا آل فرعون أشد العذاب (46)﴾ غافر
إدخال النار
 ﴿فاليوم لا يملك بعضكم لبعض نفعا ولا ضرا ونقول للذين ظلموا ذوقوا عذاب النار التي كنتم بها تكذبون (42)﴾ سبأ ﴿هذه النار التي كنتم بها تكذبون (14)﴾ الطور
 	﴿مما خطيئاتهم أغرقوا فأدخلوا نارا فلم يجدوا لهم من دون الله أنصارا(25)﴾ نوح ﴿ربنا إنك من تدخل النار فقد أخزيته وما للظالمين من أنصار(192)﴾ آل عمران ﴿ضرب الله مثلا للذين كفروا امرأة نوح وامرأة لوط كانتا تحت عبدين من عبادنا صالحين فخانتاهما فلم يغنيا عنهما من الله شيئا وقيل ادخلا النار مع الداخلين(10)﴾ التحريم
 	﴿كل نفس ذائقة الموت وإنما توفون أجوركم يوم القيامة فمن زحزح عن النار وأدخل الجنة فقد فاز وما الحياة الدنيا إلا متاع الغرور(185)﴾ آل عمران ﴿واعتصموا بحبل الله جميعا ولا تفرقوا واذكروا نعمة الله عليكم إذ كنتم أعداء فألف بين قلوبكم فأصبحتم بنعمته إخوانا وكنتم على شفا حفرة من النار فأنقذكم منها كذلك يبين الله لكم آياته لعلكم تهتدون(103)﴾ آل عمران ﴿أفمن أسس بنيانه على تقوى من الله ورضوان خير أم من أسس بنيانه على شفا جرف هار فانهار به في نار جهنم والله لا يهدي القوم الظالمين(109)﴾ التوبة
 	﴿يقدم قومه يوم القيامة فأوردهم النار وبئس الورد المورود (98)﴾ هود ﴿هذا فوج مقتحم معكم لا مرحبا بهم إنهم صالوا النار (59)﴾ ص ﴿يوم يدعون إلى نار جهنم دعا (13)﴾ الطور ﴿يوم هم على النار يفتنون (13)﴾ الذاريات
في داخل النار
 { وقالوا لن تمسنا النار إلا أياما معدودة قل أاتخذتم عند الله عهدا فلن يخلف الله عهده أم تقولون على الله ما لا تعلمون(80) البقرة ﴿ذلك بأنهم قالوا لن تمسنا النار إلا أياما معدودات وغرهم في دينهم ما كانوا يفترون (24)﴾ آل عمران
 	﴿إن الذين كفروا بآياتنا سوف نصليهم نارا كلما نضجت جلودهم بدلناهم جلودا غيرها ليذوقوا العذاب إن الله كان عزيزا حكيما(56)﴾ النساء
 	﴿الذي يصلى النار الكبرى (12)﴾ الأعلى ﴿سيصلى نارا ذات لهب (3)﴾ المسد
 	﴿تصلى نارا حامية (4)﴾ الغاشية ﴿نار حامية (11)﴾ القارعة
 	﴿مثل الجنة التي وعد المتقون فيها أنهار من ماء غير آسن وأنهار من لبن لم يتغير طعمه وأنهار من خمر لذة للشاربين وأنهار من عسل مصفى ولهم فيها من كل الثمرات ومغفرة من ربهم كمن هو خالد في النار وسقوا ماء حميما فقطع أمعاءهم (15)﴾ محمد ﴿وقل الحق من ربكم فمن شاء فليؤمن ومن شاء فليكفر إنا أعتدنا للظالمين نارا أحاط بهم سرادقها وإن يستغيثوا يغاثوا بماء كالمهل يشوي الوجوه بئس الشراب وساءت مرتفقا (29)﴾ الكهف ﴿هذان خصمان اختصموا في ربهم فالذين كفروا قطعت لهم ثياب من نار يصب من فوق رءوسهم الحميم (19)﴾ الحج
 	﴿وقل الحق من ربكم فمن شاء فليؤمن ومن شاء فليكفر إنا أعتدنا للظالمين نارا أحاط بهم سرادقها وإن يستغيثوا يغاثوا بماء كالمهل يشوي الوجوه بئس الشراب وساءت مرتفقا (29)﴾ الكهف ﴿عليهم نار موصدة (20)﴾ البلد
سرابيلهم من قطران	﴿سرابيلهم من قطران وتغشى وجوههم النار (50)﴾ ابراهيم ﴿هذان خصمان اختصموا في ربهم فالذين كفروا قطعت لهم ثياب من نار يصب من فوق رءوسهم الحميم (19)﴾ الحج
 	﴿سرابيلهم من قطران وتغشى وجوههم النار (50)﴾ ابراهيم ﴿تلفح وجوههم النار وهم فيها كالحون (104)﴾ المؤمنون
 	﴿لو يعلم الذين كفروا حين لا يكفون عن وجوههم النار ولا عن ظهورهم ولا هم ينصرون(39)﴾ الأنبياء ﴿يوم تقلب وجوههم في النار يقولون ياليتنا أطعنا الله وأطعنا الرسول(66)﴾ الأحزاب
يوم يسحبون في النار على وجوههم	﴿يوم يسحبون في النار على وجوههم ذوقوا مس سقر (48)﴾ القمر ﴿في الحميم ثم في النار يسجرون (72)﴾ غافر
 	﴿والذين كفروا لهم نار جهنم لا يقضى عليهم فيموتوا ولا يخفف عنهم من عذابها كذلك نجزي كل كفور (36)﴾ فاطر
 	﴿نار الله الموقدة (6)﴾ الهمزة ﴿فأنذرتكم نارا تلظى (14)﴾ الليل
 	﴿لهم من فوقهم ظلل من النار ومن تحتهم ظلل ذلك يخوف الله به عباده ياعباد فاتقوني (16)﴾ الزمر ﴿فأما الذين شقوا ففي النار لهم فيها زفير وشهيق (106)﴾ هود ﴿يوم يحمى عليها في نار جهنم فتكوى بها جباههم وجنوبهم وظهورهم هذا ما كنزتم لأنفسكم فذوقوا ما كنتم تكنزون (35)﴾ التوبة ﴿وقال الذين في النار لخزنة جهنم ادعوا ربكم يخفف عنا يوما من العذاب(49)﴾ غافر
 	﴿وقال الذين اتبعوا لو أن لنا كرة فنتبرأ منهم كما تبرءوا منا كذلك يريهم الله أعمالهم حسرات عليهم وما هم بخارجين من النار(167)﴾ البقرة ﴿يريدون أن يخرجوا من النار وما هم بخارجين منها ولهم عذاب مقيم(37)﴾ المائدة
 	﴿إن ذلك لحق تخاصم أهل النار (64)﴾ ص ﴿وإذ يتحاجون في النار فيقول الضعفاء للذين استكبروا إنا كنا لكم تبعا فهل أنتم مغنون عنا نصيبا من النار (47)﴾ غافر
 	﴿قال ادخلوا في أمم قد خلت من قبلكم من الجن والإنس في النار كلما دخلت أمة لعنت أختها حتى إذا اداركوا فيها جميعا قالت أخراهم لأولاهم ربنا هؤلاء أضلونا فآتهم عذابا ضعفا من النار قال لكل ضعف ولكن لا تعلمون(38)﴾ الأعراف ﴿قالوا ربنا من قدم لنا هذا فزده عذابا ضعفا في النار(61)﴾ ص
 	﴿وما جعلنا أصحاب النار إلا ملائكة وما جعلنا عدتهم إلا فتنة للذين كفروا ليستيقن الذين أوتوا الكتاب ويزداد الذين آمنوا إيمانا ولا يرتاب الذين أوتوا الكتاب والمؤمنون وليقول الذين في قلوبهم مرض والكافرون ماذا أراد الله بهذا مثلا كذلك يضل الله من يشاء ويهدي من يشاء وما يعلم جنود ربك إلا هو وما هي إلا ذكرى للبشر(31)﴾ المدثر
 	﴿فإن لم تفعلوا ولن تفعلوا فاتقوا النار التي وقودها الناس والحجارة أعدت للكافرين (24)﴾ البقرة ﴿ياأيها الذين آمنوا قوا أنفسكم وأهليكم نارا وقودها الناس والحجارة عليها ملائكة غلاظ شداد لا يعصون الله ما أمرهم ويفعلون ما يؤمرون(6)﴾ التحريم

 ﴿ونادى أصحاب النار أصحاب الجنة أن أفيضوا علينا من الماء أو مما رزقكم الله قالوا إن الله حرمهما على الكافرين(50)﴾ الأعراف ﴿ونادى أصحاب الجنة أصحاب النار أن قد وجدنا ما وعدنا ربنا حقا فهل وجدتم ما وعد ربكم حقا قالوا نعم فأذن مؤذن بينهم أن لعنة الله على الظالمين(44)﴾ الأعراف
 	﴿وإذا صرفت أبصارهم تلقاء أصحاب النار قالوا ربنا لا تجعلنا مع القوم الظالمين (47)﴾ الأعراف
نار الدنيا
خلق الجان	﴿والجان خلقناه من قبل من نار السموم(27)﴾ الحجر ﴿وخلق الجان من مارج من نار(15)﴾ الرحمن ﴿قال أنا خير منه خلقتني من نار وخلقته من طين(76)﴾ ص ﴿قال ما منعك ألا تسجد إذ أمرتك قال أنا خير منه خلقتني من نار وخلقته من طين(12)﴾ الأعراف
الوقود	﴿مثلهم كمثل الذي استوقد نارا فلما أضاءت ما حوله ذهب الله بنورهم وتركهم في ظلمات لا يبصرون(17)﴾ البقرة ﴿وقالت اليهود يد الله مغلولة غلت أيديهم ولعنوا بما قالوا بل يداه مبسوطتان ينفق كيف يشاء وليزيدن كثيرا منهم ما أنزل إليك من ربك طغيانا وكفرا وألقينا بينهم العداوة والبغضاء إلى يوم القيامة كلما أوقدوا نارا للحرب أطفأها الله ويسعون في الأرض فسادا والله لا يحب المفسدين(64)﴾ المائدة ﴿الذي جعل لكم من الشجر الأخضر نارا فإذا أنتم منه توقدون(80)﴾ يس ﴿النار ذات الوقود (5)﴾ البروج ﴿أنزل من السماء ماء فسالت أودية بقدرها فاحتمل السيل زبدا رابيا ومما يوقدون عليه في النار ابتغاء حلية أو متاع زبد مثله كذلك يضرب الله الحق والباطل فأما الزبد فيذهب جفاء وأما ما ينفع الناس فيمكث في الأرض كذلك يضرب الله الأمثال (17)﴾ الرعد ﴿أفرأيتم النار التي تورون(71)﴾ الواقعة
 	﴿إذ رأى نارا فقال لأهله امكثوا إني آنست نارا لعلي آتيكم منها بقبس أو أجد على النار هدى(10)﴾ طه ﴿إذ قال موسى لأهله إني آنست نارا سآتيكم منها بخبر أو آتيكم بشهاب قبس لعلكم تصطلون(7)﴾ النمل ﴿فلما قضى موسى الأجل وسار بأهله آنس من جانب الطور نارا قال لأهله امكثوا إني آنست نارا لعلي آتيكم منها بخبر أو جذوة من النار لعلكم تصطلون(29)﴾ القصص ﴿فلما جاءها نودي أن بورك من في النار ومن حولها وسبحان الله رب العالمين (8)﴾ النمل
 	﴿أنزل من السماء ماء فسالت أودية بقدرها فاحتمل السيل زبدا رابيا ومما يوقدون عليه في النار ابتغاء حلية أو متاع زبد مثله كذلك يضرب الله الحق والباطل فأما الزبد فيذهب جفاء وأما ما ينفع الناس فيمكث في الأرض كذلك يضرب الله الأمثال (17)﴾ الرعد ﴿آتوني زبر الحديد حتى إذا ساوى بين الصدفين قال انفخوا حتى إذا جعله نارا قال آتوني أفرغ عليه قطرا (96)﴾ الكهف
 	﴿قلنا يانار كوني بردا وسلاما على إبراهيم (69)﴾ الأنبياء ﴿فما كان جواب قومه إلا أن قالوا اقتلوه أو حرقوه فأنجاه الله من النار إن في ذلك لآيات لقوم يؤمنون(24)﴾ العنكبوت
 	﴿الذين قالوا إن الله عهد إلينا ألا نؤمن لرسول حتى يأتينا بقربان تأكله النار قل قد جاءكم رسل من قبلي بالبينات وبالذي قلتم فلم قتلتموهم إن كنتم صادقين(183)﴾ آل عمران
 	﴿أيود أحدكم أن تكون له جنة من نخيل وأعناب تجري من تحتها الأنهار له فيها من كل الثمرات وأصابه الكبر وله ذرية ضعفاء فأصابها إعصار فيه نار فاحترقت كذلك يبين الله لكم الآيات لعلكم تتفكرون(266)﴾ البقرة
 	﴿يرسل عليكما شواظ من نار ونحاس فلا تنتصران (35)﴾ الرحمن ﴿أيود أحدكم أن تكون له جنة من نخيل وأعناب تجري من تحتها الأنهار له فيها من كل الثمرات وأصابه الكبر وله ذرية ضعفاء فأصابها إعصار فيه نار فاحترقت كذلك يبين الله لكم الآيات لعلكم تتفكرون(266)﴾ البقرة
 	﴿الله نور السماوات والأرض مثل نوره كمشكاة فيها مصباح المصباح في زجاجة الزجاجة كأنها كوكب دري يوقد من شجرة مباركة زيتونة لا شرقية ولا غربية يكاد زيتها يضيء ولو لم تمسسه نار نور على نور يهدي الله لنوره من يشاء ويضرب الله الأمثال للناس والله بكل شيء عليم(35)﴾ النور
 	﴿النار ذات الوقود (5)﴾ البروج
نور
هل تستوي الظلمات والنور﴿وما يستوي الأعمى والبصير (19) ولا الظلمات ولا النور (20) ولا الظل ولا الحرور (21)﴾ فاطر ﴿قل من رب السماوات والأرض قل الله قل أفاتخذتم من دونه أولياء لا يملكون لأنفسهم نفعا ولا ضرا قل هل يستوي الأعمى والبصير أم هل تستوي الظلمات والنور أم جعلوا لله شركاء خلقوا كخلقه فتشابه الخلق عليهم قل الله خالق كل شيء وهو الواحد القهار(16)﴾ الرعد
الله نور السماوات والأرض	﴿الله نور السماوات والأرض مثل نوره كمشكاة فيها مصباح المصباح في زجاجة الزجاجة كأنها كوكب دري يوقد من شجرة مباركة زيتونة لا شرقية ولا غربية يكاد زيتها يضيء ولو لم تمسسه نار نور على نور يهدي الله لنوره من يشاء ويضرب الله الأمثال للناس والله بكل شيء عليم(35)﴾ النور ﴿وأشرقت الأرض بنور ربها ووضع الكتاب وجيء بالنبيين والشهداء وقضي بينهم بالحق وهم لا يظلمون(69)﴾ الزمر
القمر نوراً	﴿هو الذي جعل الشمس ضياء والقمر نورا وقدره منازل لتعلموا عدد السنين والحساب ما خلق الله ذلك إلا بالحق يفصل الآيات لقوم يعلمون(5)﴾ يونس ﴿وجعل القمر فيهن نورا وجعل الشمس سراجا(16)﴾ نوح
الله جعل النور	﴿الحمد لله الذي خلق السماوات والأرض وجعل الظلمات والنور ثم الذين كفروا بربهم يعدلون(1)﴾ الأنعام
 	﴿مثلهم كمثل الذي استوقد نارا فلما أضاءت ما حوله ذهب الله بنورهم وتركهم في ظلمات لا يبصرون (17)﴾ البقرة
 	﴿أومن كان ميتا فأحييناه وجعلنا له نورا يمشي به في الناس كمن مثله في الظلمات ليس بخارج منها كذلك زين للكافرين ما كانوا يعملون(122)﴾ الأنعام ﴿أو كظلمات في بحر لجي يغشاه موج من فوقه موج من فوقه سحاب ظلمات بعضها فوق بعض إذا أخرج يده لم يكد يراها ومن لم يجعل الله له نورا فما له من نور (40)﴾ النور
 	﴿أومن كان ميتا فأحييناه وجعلنا له نورا يمشي به في الناس كمن مثله في الظلمات ليس بخارج منها كذلك زين للكافرين ما كانوا يعملون(122)﴾ الأنعام ﴿ياأيها الذين آمنوا اتقوا الله وآمنوا برسوله يؤتكم كفلين من رحمته ويجعل لكم نورا تمشون به ويغفر لكم والله غفور رحيم(28)﴾ الحديد
الله يخرج من الظلمات إلى النور	﴿الله ولي الذين آمنوا يخرجهم من الظلمات إلى النور والذين كفروا أولياؤهم الطاغوت يخرجونهم من النور إلى الظلمات أولئك أصحاب النار هم فيها خالدون (257)﴾ البقرة ﴿هو الذي يصلي عليكم وملائكته ليخرجكم من الظلمات إلى النور وكان بالمؤمنين رحيما(43)﴾ الأحزاب
القرآن يخرج من الظلمات إلى النور	﴿يهدي به الله من اتبع رضوانه سبل السلام ويخرجهم من الظلمات إلى النور بإذنه ويهديهم إلى صراط مستقيم(16)﴾ المائدة ﴿الر كتاب أنزلناه إليك لتخرج الناس من الظلمات إلى النور بإذن ربهم إلى صراط العزيز الحميد(1)﴾إبراهيم
محمد (ص) يخرج من الظلمات إلى النور بالقرآن	﴿هو الذي ينزل على عبده آيات بينات ليخرجكم من الظلمات إلى النور وإن الله بكم لرءوف رحيم(9)﴾ الحديد ﴿رسولا يتلو عليكم آيات الله مبينات ليخرج الذين آمنوا وعملوا الصالحات من الظلمات إلى النور ومن يؤمن بالله ويعمل صالحا يدخله جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها أبدا قد أحسن الله له رزقا(11)﴾ الطلاق
موسى يخرج من الظلمات إلى النور بآيات الله	﴿ولقد أرسلنا موسى بآياتنا أن أخرج قومك من الظلمات إلى النور وذكرهم بأيام الله إن في ذلك لآيات لكل صبار شكور(5)﴾ إبراهيم
القرآن نور	﴿ياأيها الناس قد جاءكم برهان من ربكم وأنزلنا إليكم نورا مبينا(174)﴾ النساء ﴿ياأهل الكتاب قد جاءكم رسولنا يبين لكم كثيرا مما كنتم تخفون من الكتاب ويعفو عن كثير قد جاءكم من الله نور وكتاب مبين(15)﴾ المائدة
 	﴿فآمنوا بالله ورسوله والنور الذي أنزلنا والله بما تعملون خبير(8)﴾ التغابن ﴿الذين يتبعون الرسول النبي الأمي الذي يجدونه مكتوبا عندهم في التوراة والإنجيل يأمرهم بالمعروف وينهاهم عن المنكر ويحل لهم الطيبات ويحرم عليهم الخبائث ويضع عنهم إصرهم والأغلال التي كانت عليهم فالذين آمنوا به وعزروه ونصروه واتبعوا النور الذي أنزل معه أولئك هم المفلحون(157)﴾ الأعراف
 	﴿وكذلك أوحينا إليك روحا من أمرنا ما كنت تدري ما الكتاب ولا الإيمان ولكن جعلناه نورا نهدي به من نشاء من عبادنا وإنك لتهدي إلى صراط مستقيم(52)﴾ الشورى ﴿أفمن شرح الله صدره للإسلام فهو على نور من ربه فويل للقاسية قلوبهم من ذكر الله أولئك في ضلال مبين(22)﴾ الزمر
 	﴿يريدون أن يطفئوا نور الله بأفواههم ويأبى الله إلا أن يتم نوره ولو كره الكافرون (32)﴾ التوبة ﴿يريدون ليطفئوا نور الله بأفواههم والله متم نوره ولو كره الكافرون (8)﴾ الصف
التوراة نور	﴿إنا أنزلنا التوراة فيها هدى ونور يحكم بها النبيون الذين أسلموا للذين هادوا والربانيون والأحبار بما استحفظوا من كتاب الله وكانوا عليه شهداء فلا تخشوا الناس واخشوني ولا تشتروا بآياتي ثمنا قليلا ومن لم يحكم بما أنزل الله فأولئك هم الكافرون(44)﴾ المائدة ﴿وقفينا على آثارهم بعيسى ابن مريم مصدقا لما بين يديه من التوراة وآتيناه الإنجيل فيه هدى ونور ومصدقا لما بين يديه من التوراة وهدى وموعظة للمتقين(46)﴾ المائدة
	﴿ولقد أرسلنا موسى بآياتنا أن أخرج قومك من الظلمات إلى النور وذكرهم بأيام الله إن في ذلك لآيات لكل صبار شكور(5)﴾ إبراهيم ﴿وما قدروا الله حق قدره إذ قالوا ما أنزل الله على بشر من شيء قل من أنزل الكتاب الذي جاء به موسى نورا وهدى للناس تجعلونه قراطيس تبدونها وتخفون كثيرا وعلمتم ما لم تعلموا أنتم ولا آباؤكم قل الله ثم ذرهم في خوضهم يلعبون(91)﴾ الأنعام
النور يوم القيامة
﴿يوم يقول المنافقون والمنافقات للذين آمنوا انظرونا نقتبس من نوركم قيل ارجعوا وراءكم فالتمسوا نورا فضرب بينهم بسور له باب باطنه فيه الرحمة وظاهره من قبله العذاب(13)﴾ الحديد ﴿والذين آمنوا بالله ورسله أولئك هم الصديقون والشهداء عند ربهم لهم أجرهم ونورهم والذين كفروا وكذبوا بآياتنا أولئك أصحاب الجحيم(19)﴾ الحديد
	﴿يوم ترى المؤمنين والمؤمنات يسعى نورهم بين أيديهم وبأيمانهم بشراكم اليوم جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها ذلك هو الفوز العظيم(12)﴾ الحديد ﴿ياأيها الذين آمنوا توبوا إلى الله توبة نصوحا عسى ربكم أن يكفر عنكم سيئاتكم ويدخلكم جنات تجري من تحتها الأنهار يوم لا يخزي الله النبي والذين آمنوا معه نورهم يسعى بين أيديهم وبأيمانهم يقولون ربنا أتمم لنا نورناواغفر لنا إنك على كل شيء قدير(8)﴾ التحريم
	﴿ياأيها الذين آمنوا اتقوا الله وآمنوا برسوله يؤتكم كفلين من رحمته ويجعل لكم نورا تمشون به ويغفر لكم والله غفور رحيم(28)﴾ الحديد
منير
 ﴿فإن كذبوك فقد كذب رسل من قبلك جاءوا بالبينات والزبر والكتاب المنير(184)﴾ آل عمران ﴿وإن يكذبوك فقد كذب الذين من قبلهم جاءتهم رسلهم بالبينات وبالزبر وبالكتاب المنير (25)﴾ فاطر
 	﴿ومن الناس من يجادل في الله بغير علم ولا هدى ولا كتاب منير(8)﴾ الحج ﴿ألم تروا أن الله سخر لكم ما في السماوات وما في الأرض وأسبغ عليكم نعمه ظاهرة وباطنة ومن الناس من يجادل في الله بغير علم ولا هدى ولا كتاب منير(20)﴾ لقمان
 	﴿وداعيا إلى الله بإذنه وسراجا منيرا(46)﴾ الأحزاب ﴿تبارك الذي جعل في السماء بروجا وجعل فيها سراجا وقمرا منيرا(61)﴾ الفرقان
مختار الصحاح
● [نور] ن و ر: النُّورُ الضياء والجمع أَنْوَارٌ و أَنَارَ الشيء و اسْتَنَارَ بمعنى أي أضاء و التَّنْوِيرُ الإنارة وهو أيضا الإسفار وهو أيضا إزهار الشجرة يقال نَوَرتِ الشجرة تَنْويرا و أَنَارَتْ أي أَخرجت نَوْرَهَا و النارُ مُؤنثة وهي من الواو لأن تصغيرها نُوَيرةٌ وجمعها نُورٌ و أَنْوُرٌ و نِيرانٌ انقلبت الواو ياء لكسرة ما قبلها وبينهم نَائِرةٌ أي عداوة وشحناء و تَنَوَّر النار من بعيد تَبَصَّرها وتنَورَ أيضا تَطَلى بالنُّورَةِ وبعضهم يقول انْتَارَ و النُّوَّارُ مضموما مُشددا نَوْر الشجر الواحدة نُوّارَةٌ و المَنَارُ عَلَمُ الطريق و المَنَارَةُ التي يُؤذَّن عليها والمنارة أيضا ما يُوضع فوقها السِّراج وهي مفعلة من الاستِنارةِ بفتح الميم والجمع المَنَاوِرُ بالواو لأنه من النُّور ومن قال مَنَائِرُ وهمز فقد شبَّه الأصلي بالزائد كما قالوا مصائِب وأصله مصاوِب
الراغب
نور
- النور: الضوء المنتشر الذي يعين على الإبصار، وذلك ضربان دنيوي، وأخروي، فالدنيوي ضربان: ضرب معقول بعين البصيرة، وهو ما انتشر من الأمور الإلهية كنور العقل ونور القرآن. ومحسوس بعين البصر، وهو ما انتشر من الأجسام النيرة كالقمرين والنجوم والنيرات.
فمن النور الإلهي قوله تعالى: }قد جاءكم من الله نور وكتاب مبين﴿[المائدة/15]، وقال:﴾وجعلنا له نورا يمشي به في الناس كمن مثله في الظلمات ليس بخارج منها﴿[الأنعام/122]، وقال:﴾ما كنت تدري ما الكتاب ولا الإيمان ولكن جعلناه نورا نهدي به من نشاء من عبادنا﴿[الشورى/52] وقال:﴾أفمن شرح الله صدره للإسلام فهو على نور من ربه﴿[الزمر/22]، وقال:﴾نور على نور يهدي الله لنوره من يشاء﴿[النور/35]، ومن المحسوس الذي بعين البصر نحو قوله:﴾هو الذي جعل الشمس ضياء والقمر نورا﴿[يونس/5] وتخصيص الشمس بالضوء، والقمر بالنور من حيث إن الضوء أخص من النور، قال:﴾وقمرا منيرا{ [الفرقان/61] أي: ذا نور.
ومما هو عام فيهما قوله: }وجعل الظلمات والنور﴿[الأنعام/1]، وقوله:﴾ويجعل لكم نورا تمشون به﴿[الحديد/28]،﴾وأشرقت الأرض بنور ربها﴿[الزمر/69] ومن النور الأخروي قوله:﴾ويسعى نورهم بين أيديهم﴿[الحديد/12]،﴾والذين آمنوا معه نورهم يسعى بين أيديهم وبأيمانهم يقولون ربنا أتمم لنا نورنا﴿[التحريم/8]﴾انظرونا نقتبس من نوركم﴿[الحديد/13]،﴾فالتمسوا نورا﴿[الحديد/13]، ويقال: أنار الله كذا، ونوره، وسمى الله تعالى نفسه نورا من حيث إنه هو المنور، قال:﴾الله نور السموات والأرض﴿[النور/35] وتسميته تعالى بذلك لمبالغة فعله. والنار تقال للهيب الذي يبدو للحاسة، قال:﴾أفرأيتم النار التي تورون﴿[الواقعة/71]، وقال:﴾مثلهم كمثل الذي استوقد نارا﴿[البقرة/17]، وللحرارة المجردة، ولنار جهنم المذكورة في قوله:﴾النار وعدها الله الذين كفروا﴿[الحج/72]،﴾وقودها الناس والحجارة﴿[البقرة/24]،﴾نار الله الموقدة{ [الهمزة/6] وقد ذكر ذلك في غير موضع.
ولنار الحرب المذكورة في قوله: }كلما أوقدوا نارا للحرب﴿[المائدة/64]، وقال بعضهم: النار والنور من أصل واحد، وكثيرا ما يتلازمان لكن النار متاع للمقوين في الدنيا، والنور متاع لهم في الآخرة، ولأجل ذلك استعمل في النور الاقتباس، فقال:﴾نقتبس من نوركم{ [الحديد/13] وتنورت نارا: أبصرتها، والمنارة (انظر العين 8/276) : مفعله من النور، أو من النار كمنارة السراج، أو ما يؤذن عليه، ومنار الأرض: أعلامها، والنوار: النفور من الريبة، وقد نارت المرأة تنور نورا ونوارا، ونور الشجر ونواره تشبيها بالنور، والنور: ما يتخذ للوشم. يقال: نورت المرأة يدها، وتسميته بذلك لكونه مظهرا لنور العضو.
ملخص اللسان:
1.     في أَسماء الله تعالى: النُّورُ: هو الذي  يُبْصِرُ بنوره ذو العَمَاية ويَرْشُدُ بهداه ذو الغَوايَةِ، وقيل: هو الظاهر  الذي به كل ظهور، والظاهر في نفسه المُظْهِر لغيره يسمى نوراً.الله نُورُ  السموات والأَرض: هادي أَهل السموات والأَرض،
2.    والنُّورُ: الضياء. النُّور الضَّوْءُ،  أَيًّا كان، وقيل: هو شعاعه وسطوعه، والجمع أَنْوارٌ ونِيرانٌ؛وقد نارَ نَوْراً وأَنارَ واسْتَنارَ ونَوَّرَ؛  بمعنى واحد، أَي أَضاء،واسْتَنار به: اسْتَمَدَّ شُعاعَه.والنور: ضد الظلمة.
3.     اسْتنار لأُفق كثيراً. وفي حديث علي، كرم الله وجهه: نائرات  الأَحكام ومُنِيرات الإِسلام؛ النائرات الواضحات البينات، والمنيرات كذلك،  فالأُولى من نارَ،والثانية من أَنار، وأَنار لازمٌ ومُتَعَدٍّ؛
4.     والتَّنْوِير: وقت إِسفار  الصبح؛ يقال: قد نَوَّر الصبحُ تَنْوِيراً. والتنوير: الإِنارة. والتنوير: الإِسفار.ونَوَّرَ  الصبحُ: ظهر نُورُه؛
5.     والمنار والمنارة: موضع النُّور. والمَنارَةُ:الشَّمْعة ذات السراج.والمَنارَةُ التي يوضع عليها السراج؛والجمع مَناوِرُ على القياس،
6.     والمَنار: العَلَم وما يوضع بين الشيئين من الحدود.ومَنار الحرم: أَعلامه التي  ضربها إِبراهيم الخليل، على نبينا وعليه الصلاة والسلام، على أَقطار  الحرم ونواحيه وبها تعرف حدود الحَرَم من حدود الحِلِّ،
7.    والمَنارَةُ: التي يؤذن عليها، وهي المِئْذَنَةُ؛
8.     والمَنارُ: مَحَجَّة الطريق،
9.     والنور هو الذي يبين الأَشياء ويُرِي الأَبصار حقيقتها، قال:  فَمَثلُ ما أَتى به النبي، صلى الله عليه وسلم، في القلوب في بيانه وكشفه  الظلمات كمثل النور،
10.                        وقال بعض أَهل العلم: النُّورُ جسم وعَرَضٌ،والباري تقدّس وتعالى ليس بجسم ولا عرض،إِنما المِراد أَن حجابه النور،  قال: وكذا روي في حديث أَبي موسى، رضي الله عنه، والمعنى كيف أَراه  وحجابه النور أَي أَن النور يمنع من رؤيته
11.                        وفي صفة  النبي، صلي الله عليه وسلم: أَنْوَرُ المُتَجَرَّدِ أَي نَيِّر الجسم. يقال  للحسَنِ المشرِق اللَّوْنِ: أَنْوَرُ، وهو أَفعلُ من النُّور. يقال: نار  فهو نَيِّر، وأَنار فهو مُنِيرٌ.
12.                        والنار: معروفة أُنثى، وهي من الواو لأَن  تصغيرها نُوَيْرَةٌ. وفي التنزيل العزيز: أَن بُورِكَ من في النار ومن  حولها؛جاءَ في التفسير أَن من في النار هنا نُور الله عز وجل،  ومن حولها قيل الملائكة وقيل نور الله أَيضاً.
13.                        والجمع أَنْوُرٌ  وأنوار ونيرة ونِيرانٌ،  انقلبت الواو ياء لكسرة ما قبلها، ونِيْرَةٌ ونُورٌ ونِيارٌ؛
14.                        وتَنَوَّرَ النارَ: نظر إِليها أَو أَتاها. وتَنَوَّرَ الرجلَ: نظر إِليه عند  النار من حيث لا يراه. وتَنَوَّرْتُ النارَ من بعيد أَي تَبَصَّرْتُها.
15.                        والنارُ:  السِّمَةُ، والجمع كالجمع، وهي النُّورَةُ. ونُرْتُ البعير: جعلت عليه ناراً. وما  به نُورَةٌ أَي وَسْمٌ.
16.                        وكلُّ وسْمٍ بِمِكْوًى، فهو نار، وما  كان بغير مِكْوًى، فهو حَرْقٌ وقَرْعٌ وقَرمٌ وحَزٌّ وزَنْمٌ.
17.                        والنَّوْرُ والنَّوْرَةُ، جميعاً: الزَّهْر، وقيل: النَّوْرُ الأَبيض  والزهر الأَصفر وذلك أَنه يبيضُّ ثم يصفر، وجمع النَّوْر أَنوارٌ.  والنُّوّارُ، بالضم والتشديد: كالنَّوْرِ، واحدته نُوَّارَةٌ، وقد نَوَّرَ الشجرُ  والنبات،النَّوْرُ نَوْرُ الشجر، والفعل التَّنْوِيرُ،  وتَنْوِير الشجرة إِزهارها.
18.                        والنُّورَةُ من الحجر الذي يحرق  ويُسَوَّى منه الكِلْسُ ويحلق به شعر العانة.وقد انْتارَ الرجل وتَنَوَّرَ تَطَلَّى  بالنُّورَة،
19.                        والنَّوُورُ: النَّيلَجُ، وهو دخان الشحم يعالَجُ به الوَشْمُ ويحشى به  حتى يَخْضَرَّ،
20.                        والنَّؤُورُ والنَّوَارُ: المرأَة النَّفُور من الريبة،وقد نارتْ تَنُورُ نَوْراً ونَواراً ونِواراً؛ ونسوةٌ نُورٌ أَي نُفَّرٌ  من الرِّيبَةِ،
21.                         والنَّوَار:النِّفارُ. ونُرْتُه وأَنرْتُه: نَفَّرْتُه. وفرس وَدِيق نَوارٌ إِذا  استَوْدَقَت، وهي تريد الفحل، وفي ذلك منها ضَعْفٌ تَرْهَب صَوْلَةَ  الناكح.
22.                         ويقال: بينهم نائِرَةٌ أَي عداوة وشَحْناء.
23.                        ونار القومُ وتَنَوَّرُوا انهزموا. واسْتَنارَ عليه: ظَفِرَ به وغلبه؛
لسان العرب
● - نور: في أَسماء الله تعالى: النُّورُ؛ قال ابن الأَثير: هو الذي  يُبْصِرُ بنوره ذو العَمَاية ويَرْشُدُ بهداه ذو الغَوايَةِ، وقيل: هو الظاهر  الذي به كل ظهور، والظاهر في نفسه المُظْهِر لغيره يسمى نوراً. قال أَبو  منصور: والنُّور من صفات الله عز وجل، قال الله عز وجل: الله نُورُ  السموات والأَرض؛ قيل في تفسيره: هادي أَهل السموات والأَرض، وقيل: مَثل نوره  كمشكاة فيها مصباح؛ أَي مثل نور هداه في قلب المؤمن كمشكاة فيها مصباح.  والنُّورُ: الضياء. والنور: ضد الظلمة. وفي المحكم: النُّور الضَّوْءُ،  أَيًّا كان، وقيل: هو شعاعه وسطوعه، والجمع أَنْوارٌ ونِيرانٌ؛ عن ثعلب.  وقد نارَ نَوْراً وأَنارَ واسْتَنارَ ونَوَّرَ؛ الأَخيرة عن اللحياني،  بمعنى واحد، أَي أَضاء، كما يقال: بانَ الشيءُ وأَبانَ وبَيَّنَ  وتَبَيَّنَ واسْتَبانَ بمعنى واحد. واسْتَنار به: اسْتَمَدَّ شُعاعَه. ونَوَّرَ  الصبحُ: ظهر نُورُه؛ قال:  وحَتَّى يَبِيتَ القومُ في الصَّيفِ ليلَةً  يقولون: نَوِّرْ صُبْحُ، والليلُ عاتِمُ  وفي الحديث: فَرَض عمر بن الخطاب، رضي الله عنه، للجدّ ثم أَنارَها زيدُ  بن ثابت أَي نَوَّرَها وأَوضحها وبَيَّنَها. والتَّنْوِير: وقت إِسفار  الصبح؛ يقال: قد نَوَّر الصبحُ تَنْوِيراً. والتنوير: الإِنارة. والتنوير:  الإِسفار. وفي حديث مواقيت الصلاة: أَنه نَوَّرَ بالفَجْرِ أَي صلاَّها،  وقد اسْتنار لأُفق كثيراً. وفي حديث علي، كرم الله وجهه: نائرات  الأَحكام ومُنِيرات الإِسلام؛ النائرات الواضحات البينات، والمنيرات كذلك،  فالأُولى من نارَ، والثانية من أَنار، وأَنار لازمٌ ومُتَعَدٍّ؛ ومنه: ثم  أَنارها زيدُ بن ثابت. وأَنار المكانَ: وضع فيه النُّورَ. وقوله عز وجل: ومن  لم يجعل الله له نُوراً فما له من نُورٍ؛ قال الزجاج: معناه من لم يهده  الله للإِسلام لم يهتد. والمنار والمنارة: موضع النُّور. والمَنارَةُ:  الشَّمْعة ذات السراج. ابن سيده: والمَنارَةُ التي يوضع عليها السراج؛ قال  أَبو ذؤيب:  وكِلاهُما في كَفِّه يَزَنِيَّةٌ،  فيها سِنانٌ كالمَنارَةِ أَصْلَعُ  أَراد أَن يشبه السنان فلم يستقم له فأَوقع اللفظ على المنارة. وقوله  أَصلع يريد أَنه لا صَدَأَ عليه فهو يبرق، والجمع مَناوِرُ على القياس،  ومنائر مهموز، على غير قياس؛ قال ثعلب: إِنما ذلك لأَن العرب تشبه الحرف  بالحرف فشبهوا منارة وهي مَفْعَلة من النُّور، بفتح الميم، بفَعَالةٍ  فَكَسَّرُوها تكسيرها، كما قالوا أَمْكِنَة فيمن جعل مكاناً من الكَوْنِ، فعامل  الحرف الزائد معاملة الأَصلي، فصارت الميم عندهم في مكان كالقاف من  قَذَالٍ، قال: ومثله في كلام العرب كثير. قال: وأَما سيبويه فحمل ما هو من  هذا على الغلط. الجوهري: الجمع مَناوِر، بالواو، لأَنه من النور، ومن قال  منائر وهمز فقد شبه الأَصلي بالزائد كما قالوا مصائب وأَصله مصاوب.  والمَنار: العَلَم وما يوضع بين الشيئين من الحدود. وفي حديث النبي، صلى الله  عليه وسلم: لعن الله من غَيَّر مَنارَ الأَرض أَي أَعلامها. والمَنارُ:  عَلَم الطريق. وفي التهذيب: المنار العَلَمُ والحدّ بين الأَرضين.  والمَنار: جمع منارة، وهي العلامة تجعل بين الحدّين، ومَنار الحرم: أَعلامه التي  ضربها إِبراهيم الخليل، على نبينا وعليه الصلاة والسلام، على أَقطار  الحرم ونواحيه وبها تعرف حدود الحَرَم من حدود الحِلِّ، والميم زائدة. قال:  ويحتمل معنى قوله لعن الله من غيَّر منار الأَرض، أَراد به منار الحرم،  ويجوز أَن يكون لعن من غير تخوم الأَرضين، وهو أَن يقتطع طائفة من أَرض  جاره أَو يحوّل الحدّ من مكانه. وروى شمر عن الأَصمعي: المَنار العَلَم  يجعل للطريق أَو الحدّ للأَرضين من طين أَو تراب. وفي الحديث عن أَبي هريرة،  رضي الله عنه: إِن للإِسلام صُوًى ومَناراً أَي علامات وشرائع يعرف بها.  والمَنارَةُ: التي يؤذن عليها، وهي المِئْذَنَةُ؛ وأَنشد:  لِعَكٍّ في مَناسِمها مَنارٌ،  إِلى عَدْنان، واضحةُ السَّبيل  والمَنارُ: مَحَجَّة الطريق، وقوله عز وجل: قد جاءَكم من الله نور وكتاب  مبين؛ قيل: النور ههنا هو سيدنا محمد رسول الله، صلى الله عليه وسلم،  أَي جاءكم نبي وكتاب. وقيل إِن موسى، على نبينا وعليه الصلاة والسلام، قال  وقد سئل عن شيء: سيأْتيكم النُّورُ. وقوله عز وجل: واتَّبِعُوا النُّورَ  الذي أُنزل معه؛ أَي اتبعوا الحق الذي بيانه في القلوب كبيان النور في  العيون. قال: والنور هو الذي يبين الأَشياء ويُرِي الأَبصار حقيقتها، قال:  فَمَثلُ ما أَتى به النبي، صلى الله عليه وسلم، في القلوب في بيانه وكشفه  الظلمات كمثل النور، ثم قال: يهدي الله لنوره من يشاء، يهدي به الله من  اتبع رضوانه. وفي حديث أَبي ذر، رضي الله عنه، قال له ابن شقيق: لو  رأَيتُ رسول الله، صلى الله عليه وسلم، كنتُ أَسأَله: هل رأَيتَ ربك؟ فقال:  قد سأَلتُه فقال: نُورٌ أَنَّى أَرَاه أَي هو نور كيف أَراه. قال ابن  الأَثير: سئل أَحمد بن حنبل عن هذا الحديث فقال: ما رأَيتُ مُنْكِراً له وما  أَدري ما وجهه. وقال ابن خزيمة: في القلب من صحة هذا الخبر شيء، فإِن ابن  شقيق لم يكن يثبت أَبا ذر، وقال بعض أَهل العلم: النُّورُ جسم وعَرَضٌ،  والباري تقدّس وتعالى ليس بجسم ولا عرض، وإِنما المِراد أَن حجابه النور،  قال: وكذا روي في حديث أَبي موسى، رضي الله عنه، والمعنى كيف أَراه  وحجابه النور أَي أَن النور يمنع من رؤيته. وفي حديث الدعاء: اللهمّ اجْعَلْ  في قلبي نُوراً وباقي أَعضائه؛ أَراد ضياء الحق وبيانه، كأَنه قال: اللهم  استعمل هذه الأَعضاء مني في الحق واجعل تصرفي وتقلبي فيها على سبيل  الصواب والخير.  قال أَبو العباس: سأَلت ابن الأَعرابي عن قوله: لا تَسْتَضِيئُوا بنار  المشركين، فقال:  النار ههنا الرَّأْيُ، أَي لا تُشاورُوهم، فجعل الرأْي مَثَلاً للضَّوءِ  عند الحَيْرَة، قال: وأَما حديثه الآخر أَنا بريء من كل مسلم مع مشرك،  فقيل: لم يا رسول الله؟ ثم قال: لا تَراءَى ناراهُما. قال: إِنه كره النزول  في جوار المشركين لأَنه لا عهد لهم ولا أَمان، ثم وكده فقال: لا تَراءَى  ناراهما أَي لا ينزل المسلم بالموضع الذي تقابل نارُه إِذا أَوقدها نارَ  مشرك لقرب منزل بعضهم من بعض، ولكنه ينزل مع المسلمين فإنهم يَدٌ على من  سواهم. قال ابن الأَثير: لا تراءَى ناراهما أَي لا يجتمعان بحيث تكون نار  أَحدهما تقابل نار الآخر، وقيل: هو من سمة الإِبل بالنار. وفي صفة  النبي، صلي الله عليه وسلم: أَنْوَرُ المُتَجَرَّدِ أَي نَيِّر الجسم. يقال  للحسَنِ المشرِق اللَّوْنِ: أَنْوَرُ، وهو أَفعلُ من النُّور. يقال: نار  فهو نَيِّر، وأَنار فهو مُنِيرٌ. والنار: معروفة أُنثى، وهي من الواو لأَن  تصغيرها نُوَيْرَةٌ. وفي التنزيل العزيز: أَن بُورِكَ من في النار ومن  حولها؛ قال الزجاج: جاءَ في التفسير أَن من في النار هنا نُور الله عز وجل،  ومن حولها قيل الملائكة وقيل نور الله أَيضاً. قال ابن سيده: وقد تُذَكَّرُ  النار؛ عن أَبي حنيفة؛ وأَنشد في ذلك:  فمن يأْتِنا يُلْمِمْ في دِيارِنا،  يَجِدْ أَثَراً دَعْساً وناراً تأَجَّجا  ورواية سيبويه: يجد حطباً جزلاً وناراً تأَججا؛ والجمع أَنْوُرٌ  (*  قوله« والجمع أنور» كذا بالأصل. وفي القاموس: والجمع أنوار. وقوله ونيرة كذا  بالأصل بهذا الضبط وصوبه شارح القاموس عن قوله ونيرة كقردة.) ونِيرانٌ،  انقلبت الواو ياء لكسرة ما قبلها، ونِيْرَةٌ ونُورٌ ونِيارٌ؛ الأَخيرة عن  أَبي حنيفة. وفي حديث شجر جهنم: فَتَعْلُوهم نارُ الأَنْيارِ؛ قال ابن  الأَثير: لم أَجده مشروحاً ولكن هكذا روي فإن صحت الرواية فيحتمل أَن يكون  معناه نارُ النِّيرانِ بجمع النار على أَنْيارٍ، وأَصلها أَنْوارٌ لأَنها  من الواو كما جاء في ريح وعيد أَرْياحٌ وأَعْيادٌ، وهما من الواو.  وتَنَوَّرَ النارَ: نظر إِليها أَو أَتاها. وتَنَوَّرَ الرجلَ: نظر إِليه عند  النار من حيث لا يراه. وتَنَوَّرْتُ النارَ من بعيد أَي تَبَصَّرْتُها.  وفي الحديث: الناسُ شُركاءُ في ثلاثة: الماءُ والكلأُ والنارُ؛ أَراد  ليس لصاحب النار أَن يمنع من أَراد أَن يستضيءَ منها أَو يقتبس، وقيل:  أَراد بالنار الحجارةَ التي تُورِي النار، أَي لا يمنع أَحد أَن يأْخذ منها.  وفي حديث الإِزار: وما كان أَسْفَلَ من ذلك فهو في النار؛ معناه أَن ما  دون الكعبين من قَدَمِ صاحب الإِزارِ المُسْبَلِ في النار عُقُوبَةً له  على فعله، وقيل: معناه أَن صنيعه ذلك وفِعْلَه في النار أَي أَنه معدود  محسوب من أَفعال أَهل النار. وفي الحديث: أَنه قال لعَشَرَةِ أَنْفُسٍ فيهم  سَمُرَةُ: آخِرُكُمْ يموت في النار؛ قال ابن الأَثير: فكان لا يكادُ  يَدْفَأُ فأَمر بِقِدْرٍ عظيمة فملئت ماء وأَوقد تحتها واتخذ فوقها مجلساً،  وكان يصعد بخارها فَيُدْفِئُه، فبينا هو كذلك خُسِفَتْ به فحصل في النار،  قال: فذلك الذي قال له، والله أَعلم. وفي حديث أَبي هريرة، رضي الله عنه:  العَجْماءُ جُبارٌ والنار جُبارٌ؛ قيل: هي النار التي يُوقِدُها الرجلُ في  ملكه فَتُطِيرها الريح إِلى مال غيره فيحترق ولا يَمْلِكُ رَدَّها فيكون  هَدَراً. قال ابن الأَثير: وقيل الحديث غَلِطَ فيه عبدُ الرزاق وقد تابعه  عبدُ الملك الصَّنْعانِيُّ، وقيل: هو تصحيف البئر، فإِن أَهل اليمن  يُمِيلُونَ النار فتنكسر النون، فسمعه بعضهم على الإِمالة فكتبه بالياء،  فَقَرؤُوه مصفحاً بالياء، والبئر هي التي يحفرها الرجل في ملكه أَو في موات  فيقع فيها إِنسان فيهلك فهو هَدَرٌ؛ قال الخطابي: لم أَزل أَسمع أَصحاب  الحديث يقولون غلط فيه عبد الرزاق حتى وجدته لأَبي داود من طريق أُخرى. وفي  الحديث: فإِن تحت البحر ناراً وتحت النار بحراً؛ قال ابن الأَثير: هذا  تفخيم لأَمر البحر وتعظيم لشأْنه وإِن الآفة تُسْرِع إِلى راكبه في غالب  الأَمر كما يسرع الهلاك من النار لمن لابسها ودنا منها. والنارُ:  السِّمَةُ، والجمع كالجمع، وهي النُّورَةُ. ونُرْتُ البعير: جعلت عليه ناراً. وما  به نُورَةٌ أَي وَسْمٌ. الأَصمعي: وكلُّ وسْمٍ بِمِكْوًى، فهو نار، وما  كان بغير مِكْوًى، فهو حَرْقٌ وقَرْعٌ وقَرمٌ وحَزٌّ وزَنْمٌ. قال أَبو  منصور: والعرب تقول: ما نارُ هذه الناقة أَي ما سِمَتُها، سميت ناراً  لأَنها بالنار تُوسَمُ؛ وقال الراجز:  حتى سَقَوْا آبالَهُمْ بالنارِ،  والنارُ قد تَشْفي من الأُوارِ  أَي سقوا إِبلهم بالسِّمَة، أَي إِذا نظروا في سِمَةِ صاحبه عرف صاحبه  فَسُقِيَ وقُدِّم على غيره لشرف أَرباب تلك السمة وخلَّوا لها الماءَ. ومن  أَمثالهم: نِجارُها نارُها أَي سمتها تدل على نِجارِها يعني الإِبل؛ قال  الراجز يصف إِبلاً سمتها مختلفة:  نِجارُ كلِّ إِبلٍ نِجارُها،  ونارُ إِبْلِ العالمين نارُها  يقول: اختلفت سماتها لأَن أَربابها من قبائل شتى فأُغِيرَ على سَرْح كل  قبيلة واجتمعت عند من أَغار عليها سِماتُ تلك القبائل كلها. وفي حديث  صعصة ابن ناجية جد الفرزدق: وما ناراهما أَي ما سِمَتُهما التي وُسِمَتا بها  يعني ناقتيه الضَّالَّتَيْنِ، والسِّمَةُ: العلامة.ونارُ المُهَوِّل:  نارٌ كانت للعرب في الجاهلية يوقدونها عند التحالف ويطرحون فيها ملحاً  يَفْقَعُ، يُهَوِّلُون بذلك تأْكيداً للحلف. والعرب تدعو على العدوّ فتقول:  أَبعد الله داره وأَوقد ناراً إِثره قال ابن الأَعرابي: قالت العُقَيْلية:  كان الرجل إِذا خفنا شره فتحوّل عنا أَوقدنا خلفه ناراً، قال فقلت لها:  ولم ذلك؟ قالت: ليتحَوّلَ ضبعهم معهم أَي شرُّهم؛ قال الشاعر:  وجَمَّة أَقْوام حَمَلْتُ، ولم أَكن  كَمُوقِد نارٍ إِثْرَهُمْ للتَّنَدُّم  الجمة: قوم تَحَمَّلوا حَمالَةً فطافوا بالقبائل يسأَلون فيها؛ فأَخبر  أَنه حَمَلَ من الجمة ما تحملوا من الديات، قال: ولم أَندم حين ارتحلوا  عني فأُوقد على أَثرهم. ونار الحُباحِبِ: قد مر تفسيرها في موضعه.  والنَّوْرُ والنَّوْرَةُ، جميعاً: الزَّهْر، وقيل: النَّوْرُ الأَبيض  والزهر الأَصفر وذلك أَنه يبيضُّ ثم يصفر، وجمع النَّوْر أَنوارٌ.  والنُّوّارُ، بالضم والتشديد: كالنَّوْرِ، واحدته نُوَّارَةٌ، وقد نَوَّرَ الشجرُ  والنبات. الليث: النَّوْرُ نَوْرُ الشجر، والفعل التَّنْوِيرُ،  وتَنْوِير الشجرة إِزهارها. وفي حديث خزيمة: لما نزل تحت الشجرة أَنْوَرَتْ أَي  حسنت خضرتها، من الإِنارة، وقيل: إِنها أَطْلَعَتْ نَوْرَها، وهو زهرها.  يقال: نَوَّرَتِ الشجرةُ وأَنارَتْ، فأَما أَنورت فعلى الأَصل؛ وقد سَمَّى  خِنْدِفُ بنُ زيادٍ الزبيريُّ إِدراك الزرع تَنْوِيراً فقال:  سامى طعامَ الحَيِّ حتى نَوَّرَا  وجَمَعَه عَدِيّ بن زيد فقال:  وذي تَناوِيرَ مَمْعُونٍ، له صَبَحٌ  يَغْذُو أَوَابِدَ قد أَفْلَيْنَ أَمْهارَا  والنُّورُ: حُسْنُ النبات وطوله، وجمعه نِوَرَةٌ. ونَوَّرَتِ الشجرة  وأَنارت أَيضاً أَي أَخرجت نَوْرَها. وأَنار النبتُ وأَنْوَرَ: ظَهَرَ  وحَسُنَ. والأَنْوَرُ: الظاهر الحُسْنِ؛ ومنه صفته، صلي الله عليه وسلم: كان  أَنْوَرَ المُتَجَرَّدِ.  والنُّورَةُ: الهِناءُ. التهذيب: والنُّورَةُ من الحجر الذي يحرق  ويُسَوَّى منه الكِلْسُ ويحلق به شعر العانة. قال أَبو العباس: يقال انْتَوَرَ  الرجلُ وانْتارَ من النُّورَةِ، قال: ولا يقال تَنَوَّرَ إِلا عند إِبصار  النار. قال ابن سيده: وقد انْتارَ الرجل وتَنَوَّرَ تَطَلَّى  بالنُّورَة، قال: حكى الأَوّل ثعلب، وقال الشاعر:  أَجِدَّكُما لم تَعْلَما أَنَّ جارَنا  أَبا الحِسْلِ، بالصَّحْراءِ، لا يَتَنَوَّرُ  التهذيب: وتأْمُرُ من النُّورةِ فتقول: انْتَوِرْ يا زيدُ وانْتَرْ كما  تقول اقْتَوِلْ واقْتَلْ؛ وقال الشاعر في تَنَوّر النار:  فَتَنَوَّرْتُ نارَها من بَعِيد  بِخَزازَى* ؛ هَيْهاتَ مِنك الصَّلاءُ  (* قوله« بخزازى» بخاء معجمة فزايين معجمتين: جبل بين منعج وعاقل،  والبيت للحرث بن حلزة كما في ياقوت)  قال: ومنه قول ابن مقبل:  كَرَبَتْ حياةُ النارِ للمُتَنَوِّرِ  والنَّوُورُ: النَّيلَجُ، وهو دخان الشحم يعالَجُ به الوَشْمُ ويحشى به  حتى يَخْضَرَّ، ولك أَن تقلب الواو المضمومة همزة. وقد نَوَّرَ ذراعه  إِذا غَرَزَها بإِبرة ثم ذَرَّ عليها النَّؤُورَ.  والنَّؤُورُ: حصاة مثل الإِثْمِدِ تُدَقُّ فَتُسَفُّها اللِّثَةُ أَي  تُقْمَحُها، من قولك: سَفِفْتُ الدواء. وكان نساءُ الجاهلية يَتَّشِمْنَ  بالنَّؤُور؛ ومنه وقول بشر:  كما وُشِمَ الرَّواهِشُ بالنَّؤُورِ  وقال الليث: النَّؤُور دُخان الفتيلة يتخذ كحلاً أَو وَشْماً؛ قال أَبو  منصور: أما الكحل فما سمعت أَن نساء العرب اكتحلن بالنَّؤُورِ، وأَما  الوشم به فقد جاء في أَشعارهم؛ قال لبيد:  أَو رَجْع واشِمَةٍ أُسِفَّ نَؤُورُها  كِفَفاً، تَعَرَّضَ فَوْقَهُنَّ وِشامُها  التهذيب: والنَّؤُورُ دخان الشحم الذي يلتزق بالطَّسْتِ وهو الغُنْجُ  أَيضاً. والنَّؤُورُ والنَّوَارُ: المرأَة النَّفُور من الريبة، والجمع  نُورٌ. غيره: النُّورُ جمع نَوارٍ، وهي النُّفَّرُ من الظباء والوحش وغيرها؛  قال مُضَرِّسٌ الأَسديُّ وذكر الظباء وأَنها كَنَسَتْ في شدّة الحر:  تَدَلَّتْ عليها الشمسُ حتى كأَنها،  من الحرِّ، تَرْمي بالسَّكِينَةِ نُورَها  وقد نارتْ تَنُورُ نَوْراً ونَواراً ونِواراً؛ ونسوةٌ نُورٌ أَي نُفَّرٌ  من الرِّيبَةِ، وهو فُعُلٌ، مثل قَذالٍ وقُذُلٍ إِلا أَنهم كرهوا الضمة  على الواو لأَن الواحدة نَوارٌ وهي الفَرُورُ، ومنه سميت المرأَة؛ وقال  العجاج:  يَخْلِطْنَ بالتَّأَنُّسِ النَّوارا  الجوهري: نُرْتُ من الشيء أَنُورُ نَوْراً ونِواراً، بكسر النون؛ قال  مالك بن زُغْبَةَ الباهلي يخاطب امرأَة:  أَنَوْراً سَرْعَ ماذا يا فَرُوقُ،  وحَبْلُ الوَصْلِ مُنْتَكِثٌ حَذِيقُ  أَراد أَنِفاراً يا فَرُوقُ، وقوله سَرْعَ ماذا: أَراد سَرُعَ فخفف؛ قال  ابن بري في قوله:  أَنوراً سرع ماذا يا فروق  قال: الشعر لأَبي شقيق الباهلي واسمه جَزْءُ بن رَباح، قال: وقيل هو  لزغبة الباهلي، قال: وقوله أَنوراً بمعنى أَنِفاراً سَرُعَ ذا يا فروق أَي  ما أَسرعه، وذا فاعل سَرُعَ وأَسكنه للوزن، وما زائدة. والبين ههنا:  الوصل، ومنه قوله تعالى: لقد تَقَطَّعَ بَيْنُكُم؛ أَي وصْلُكم، قال: ويروى  وحبل البين منتكث؛ ومنتكث: منتقض. وحذيق: مقطوع؛ وبعده:  أَلا زَعَمَتْ علاقَةُ أَنَّ سَيْفي  يُفَلِّلُ غَرْبَه الرأْسُ الحَليقُ؟  وعلاقة: اسم محبوبته؛ يقول: أَزعمت أَن سيفي ليس بقاطع وأَن الحليف يفلل  غربه؟ وامرأَة نَوارٌ: نافرة عن الشر والقبيح. والنَوارُ: المصدر،  والنِّوارُ: الاسم، وقيل: النِّوارُ النِّفارُ من أَي شيء كان؛ وقد نارها  ونَوَّرها واستنارها؛ قال ساعدة بن جؤية يصف ظبية:  بِوادٍ حَرامٍ لم يَرُعْها حِبالُه،  ولا قانِصٌ ذو أَسْهُمٍ يَسْتَنِيرُها  وبقرة نَوَارٌ: تنفر من الفحل. وفي صفة ناقة صالح، على نبينا وعليه  الصلاة والسلام: هي أَنور من أَن تُحْلَبَ أَي أَنْفَرُ. والنَّوَار:  النِّفارُ. ونُرْتُه وأَنرْتُه: نَفَّرْتُه. وفرس وَدِيق نَوارٌ إِذا  استَوْدَقَت، وهي تريد الفحل، وفي ذلك منها ضَعْفٌ تَرْهَب صَوْلَةَ  الناكح.ويقال: بينهم نائِرَةٌ أَي عداوة وشَحْناء. وفي الحديث: كانت بينهم  نائرة أَي فتنة حادثة وعداوة. ونارُ الحرب ونائِرَتُها: شَرُّها وهَيْجها.  ونُرْتُ الرجلَ: أَفْزَعْتُه ونَفَّرْتُه؛ قال:  إِذا هُمُ نارُوا، وإِن هُمْ أَقْبَلُوا،  أَقْبَلَ مِمْساحٌ أَرِيبٌ مِفْضَلُ  ونار القومُ وتَنَوَّرُوا انهزموا. واسْتَنارَ عليه: ظَفِرَ به وغلبه؛  ومنه قول الأَعشى:  فأَدْرَكُوا بعضَ ما أَضاعُوا،  وقابَلَ القومُ فاسْتَنارُوا  ونُورَةُ: اسم امرأَة سَحَّارَة؛ ومنه قيل: هو يُنَوِّرُ عليه أَي  يُخَيِّلُ، وليس بعربيّ صحيح. الأَزهري: يقال فلان يُنَوِّرُ على فلان إِذا  شَبَّهَ عليه أَمراً، قال: وليست هذه الكلمة عربية، وأَصلها أَن امرأَة  كانت تسمى نُورَةَ وكانت ساحرة فقيل لمن فعل فعلها: قد نَوَّرَ فهو  مُنَوِّرٌ.  قال زيد بن كُثْوَةَ: عَلِقَ رجلٌ امرأَة فكان يَتَنَوَّرُها بالليل،  والتَّنَوُّرُ مثل التَّضَوُّء، فقيل لها: إِن فلاناً يَتَنَوَّرُكِ،  لتحذره فلا يرى منها إِلا حَسَناً، فلما سمعت ذلك رفعت مُقَدَّمَ ثوبها ثم  قابلته وقالت: يا مُتَنَوِّراً هاه فلما سمع مقالتها وأَبصر ما فعلت قال:  فبئسما أَرى هاه وانصرفت نفسه عنها، فصيرت مثلاً لكل من لا يتقي قبيحاً  ولا يَرْعَوي لحَسَنٍ. ابن سيده: وأَما قول سيبويه في باب الإِمالة ابن  نُور فقد يجوز أَن يكون اسماً سمي بالنور الذي هو الضوء أَو بالنُّورِ الذي  هو جمع نَوارٍ، وقد يجوز أَن يكون اسماً صاغه لتَسُوغَ فيه الإِمالة  فإِنه قد يَصوغ أَشياء فَتَسوغ فيها الإِمالة ويَصُوغ أَشياءَ أُخَرَ لتمتنع  فيها الإِمالة. وحكى ابن جني فيه: ابن بُور، بالباء، كأَنه من قوله  تعالى: وكنتم قوماً بُوراً، وقد تقدم. ومَنْوَرٌ: اسم موضع صَحَّتْ فيه  الواوُ صِحَّتَها في مَكْوَرَةَ للعلمية؛ قال بشر بن أَبي خازم:  أَلَيْلى على شَحْطِ المَزارِ تَذَكَّرُ؟  ومن دونِ لَيْلى ذو بِحارٍ ومَنْوَرُ  قال الجوهري: وقول بشر:  ومن دون ليلى ذو بحار ومنور  قال: هما جبلان في ظَهْر حَرَّةِ بني سليم. وذو المَنار: ملك من ملوك  اليمن واسمه أَبْرَهَةُ بن الحرث الرايش، وإِنما قيل له ذو المنار لأَنه  أَوّل من ضرب المنارَ على طريقه في مغازيه ليهتدي بها إِذا رجع.
مقاييس اللغة:
(نور) النون والواو والراء أصلٌ صحيح يدلُّ على إضاءةٍ واضطراب وقِلّة ثبات. منه النور والنار، سمِّيا بذلك من طريقة الإضاءة، ولأنَّ ذلك يكون مضطرِباً سريعَ الحركة. وتنوَّرْتُ النّار: تبصَّرتُها. قال امرؤ القيس:
تنوَّرتُها من أذرعات وأهلُها *** بيثربَ أدنى دارِها نظرٌ عالِي([5])
ومنه النَّور: نَور الشَّجر ونُوّارُهُ. وأنارت الشَّجرةُ: أخرجَتْ النَّوْر. والمَنَارة: مَفعلة من الاستنارة، والأصل مَنْوَرة. ومنه مَنَار الأرض: حُدودها وأعلامها، سمِّيت لبَيَانِها وظُهورها.
والذي قُلناه في قِلّة الثبات امرأةٌ نَوَارٌ، أي عفيفة تنُورُ، أي تَنفِر من القَبيح، والجمع نُورٌ. ونارت: نَفَرت نَوْراً([6i]). قال:
* أنَوْراً سَرْعَ ماذا يا فَروقُ([7]) *
ونُرْت فلاناً: نَفَّرته. والنَِّوار: النِّفار.
ومما شذَّ عن هذا الأصل النّؤُور: دُخَانُ الفَتيلة يتّخذُهُ كُحلاً وَوشْماً. ونَوَّرْت اللِّثة([8]): غَرَزْتها بإبرةٍ ثم جعلت في الغَرز الإثمد.
القاموس المحيط:
النُّورُ، بالضم الضَّوْءُ أيًّا كانَ، أو شُعاعُهُ ج أنوارٌ ونِيرانٌ، وقد نارَ نَوْراً وأنارَ واسْتَنَارَ ونَوَّرَ وتَنَوَّرَ، ومحمدٌ، صلى الله عليه وسلم، والذي يُبَيِّنُ الأشياءَ،وة بِبُخارَى، منها الحافظانِ أبو موسى عِمْرانُ، والحَسَنُ بنُ عليٍّ النُّوريَّانِ. وأما أبو الحُسَينِ النُّورِيُّ الواعِظُ، فَلِنُورٍ كان يَظْهرُ في وعْظِهِ. وجَبَلُ النُّورِ جَبَلُ حِراءٍ. وذُو النُّورِ طُفَيْلُ بنُ عَمْرٍو الدَّوْسيُّ، دَعا له النبيُّ، صلى الله عليه وسلم، فقال " اللهم نَوِّرْ له " فَسَطَعَ نورٌ بين عَيْنَيْه، فقال أخافُ أن يكونَ مُثْلَةً، فَتَحَوَّلَ إلى طَرَفِ سَوْطه، فكان يُضِيءُ في الليلةِ المُظْلِمَةِ. وذُو النُّورَينِ عثمانُ بنُ عفانَ، رضي الله عنه. والمَنارَةُ، والأصلُ مَنورَةٌ مَوْضِعُ النُّورِ، كالمَنارِ، والمِسْرَجَةُ والمِئْذَنَةُ
ج: مَناوِرُ ومَنائِرُ، ومن هَمَزَ، فقد شَبَّهَ الأَصليَّ بالزائِدِ. ونَوَّرَ الصُّبْحُ تَنْويراً: ظَهَرَ نورُهُ، على فلانٍ: لَبَّسَ عليه أمرَهُ، أو فَعَلَ فِعلَ نُورَةَ الساحِرةِ، التَّمْرُ: خُلِقَ فيه النَّوى. واسْتَنارَ به: استَمَدَّ شُعاعَه. والمَنارُ: العَلَمُ، وما يُوضَعُ بَيْنَ الشَّيْئَيْنِ من الحُدودِ، ومَحَجَّةُ الطَّريقِ.
والنارُ: م، وقد تُذَكَّرُ ج: أنوارٌ ونِيرانٌ ونِيرَةٌ، كقِرَدَةٍ، ونُورٌ ونِيارٌ، والسِّمَةُ، كالنُّورَةِ، والرَّأيُ، ومنه: " لا تَسْتَضِيئُوا بِنارِ أهلِ الشِّرْكِ " . ونُرْتُهُ: جَعَلْتُ عليه سِمَةً. والنَّوْرُ والنَّوْرَةُ وكرُمَّانٍ: الزَّهْرُ، أو الأبيضُ منه، وأما الأَصْفَرُ، فَزَهْرٌ ج: أنوارٌ. ونَوَّرَ الشَّجَرُ تَنْويراً: أخرَجَ نَوْرَهُ، كَأَنارَ، الزَّرْعُ: أدْرَكَ، ذِراعَهُ: غَرَزَها بِإِبْرَةٍ، ثم ذَرَّ عليها النَّؤُورَ. وأنارَ: حَسُنَ، وظَهَرَ، كأَنْورَ، المَكانَ: أضاءَهُ. والأَنْوَرُ: الحَسَنُ. والنُّورَةُ، بالضم: الهِناءُ.وانْتارَ وتَنَوَّرَ وانْتَوَرَ: تَطَلَّى بها. والنَّؤُورُ، كصَبُورٍ: النِّيلَجُ، ودُخانُ الشَّحْمِ، وحَصاةٌ كالإِثْمِدِ تُدَقُّ، فَتُسَفُّها اللِّثَةُ، والمرأةُ النَّفُورُ من الرِّيبَةِ، كالنَّوارِ، كسَحابٍ ج: نُورٌ، بالضم، والأَصْلُ: نُوُرٌ، بضمتين، فكرِهوا الضَّمَّةَ على الواوِ. ونَارَتْ نَوْراً ونَِواراً، بالكسر والفتح: نَفَرتْ، وقد نارَها ونَوَّرَها واسْتَنَارَها.
وبَقَرَةٌ نَوارٌ: تَنْفِرُ من الفَحْل ج: نُورٌ، بالضم، وفرسٌ اسْتَوْدَقَتْ وهي تُريدُ الفَحْلَ، وفي ذلك منها ضَعْفٌ، تَرْهَبُ صَوْلَةَ الناكِحِ. ونارُوا وتَنَوَّرُوا: انْهَزَمُوا، النارَ من بَعيدٍ: تَبَصَّرُوها.اسْتَنَارَ عليه: ظَفِرَ به. ونُورَةُ، بالضم: امرأةٌ سَحَّارَةٌ.ومَنْوَرٌ، كمَقْعَدِ: ع، أو جبلٌ بِظَهْرِ حَرَّةِ بني سُلَيمٍ.
وذو النُّوَيْرَةِ، كجُهَيْنَةَ: عامِرُ بنُ عبدِ الحَارِثِ، شاعرٌ. ومُكْمِلُ بنُ دَوْسٍ: قَوَّاسٌ. ومُتَمِّمُ بنُ نُوَيْرَةَ: صحابِيٌّ، وهو وأخوهُ مالكُ بنُ نُوَيْرَةَ: شاعرانِ.ونُوَيْرَةُ: ناحيةٌ بِمصرَ.وذو المَنارِ: أبْرَهَةُ تُبَّعُ بنُ الرايِشِ، لأَنَّهُ أولُ من ضَرَبَ المَنارَ على طَريقه في مَغازِيهِ لِيَهْتَدِي بها إذا رَجَعَ. وبَنُو النارِ: القَعْقاعُ، والضَّنَّانُ، وثَوْبٌ: شُعَراءُ بنو عَمْرِو بنِ ثَعْلَبَةَ، مَرَّ بهم امْرُؤُ القَيْسِ، فأَنْشدوهُ، فقال: إِنِّي لَأَعْجَبُ كيف لا يَمْتَلِىءُ عليكم بيتُكُم ناراً من جَوْدَةِ شِعْرِكم، فقيل لهم: بَنُو النارِ. وناوَرَهُ: شاتَمَهُ. وبَغاهُ اللّهُ نَيِّرَةً، ككَيِّسَةٍ، وذاتَ مَنْوَرٍ، كمَقْعَدٍ، أي: ضَرْبَةً أو رَمْيَةً تُنِيرُ فلا تَخْفَى على أحدٍ.
تاج العروس:
نور
النُّور بالضمّ : الضَّوْءُ أيَّاً كان أو شُعاعُه وسُطوعُه كذا في المُحكَم وقال الزَّمَخْشَرِيّ : الضياءُ أشدّ من النُّور قال تعالى : " جَعَلَ الشمسَ ضِياءً والقمرَ نُوراً " وقيل :الضِّياءُ ذاتِيٌّ والنُّورُ عَرَضِيٌّ كما حقَّقه الفَناريّ في حواشي التَّلْويح . وفي البصائر للمصنِّف : النُّور : الضِّياءُ والسَّناء الذي يُعينُ على الإبصار وذلك ضَرْبَان : دُنيَويّ وأخرويّ فالدُّنْيَويّ ضَرْبَان : معقولٌ بعَيْن البَصيرة وهو ما انتشرَ من الأنوارِ الإلهيّة كنورِ العقلِ ونورِ القرآن ؛ ومَحْسُوسٌ بعَيْن البَصَر وهو ما انتشر من الأجسام النَّيِّرَة كالقَمَرَيْن والنُّجوم النَّيِّرات فمن النُّور الإلهيّ قَوْلُهُ تَعالى : " قد جاءَكم من الله نورٌ " وقولُه : " نورٌ على نورٍ يَهْدِي اللهُ لنوره من يشاء " ومن النُّور المَحسوس نحو قَوْلُهُ تَعالى : " هو الذي جَعَلَ الشمسَ ضياءً والقمرَ نوراً " وتخصيصُ الشمسِ بالضوءِ والقمرِ بالنُّور من حيث إنّ الضَّوْءَ أخصُّ من النُّور . وممّا هو عامٌّ فيهما قولُه : " وَجَعَلَ الظُّلُماتِ والنُّورَ " " وأشْرقَتِ الأرضُ بنورِ رَبِّها " ومن النُّور الأُخْرَويّ قولُه : " يَسْعَى نورُهم بَيْنَ أَيْدِيهم " . ج أَنْوَارٌ ونِيرانٌ عن ثعلب . وقد نارَ نَوْرَاً بالفتح ونِيَاراً بالكسر وهذه عن ابنِ القَطَّاع . وأنارَ واسْتَنارَ ونَوَّرَ وهذه عن اللِّحْيانيّ وَتَنَوَّرَ بمعنىً واحدٍ أي أضاء كما يقال : بانَ الشيءُ وأَبانَ وبَيَّنَ وَتَبَيَّنَ واسْتَبانَ بمعنىً واحد . قولُه عزَّ وجلَّ : " قد جاءَكم من اللهِ نورٌ وكتابٌ مُبينٌ " قيل : النُّورُ هنا سيِّدنا محمد رسول الله صلى اللهُ تعالى عليه وسلَّم أي جاءَكم نبيٌّ وكتاب وقيل : إنّ موسى عليه السلام قال وقد سُئل عن شيءٍ : سَيَأْتيكم النُّور . وقولُه عزّ وجلَّ : " واتَّبَعُوا النُّورَ الذي أُنزِلَ مَعَه " أي اتَّبعوا الحقَّ الذي بَيانُه في القلوب كَبَيَان النُّور في العيون . النُّور : الذي يُبيِّنُ الأشياءَ ويُري الأبصارَ حقيقتَها قال : فمَثلُ ما أتى به النبيُّ صلّى الله عليه وسلَّم في القلوبِ في بَيانه وكَشْفِه الظُّلُماتِ كَمَثَلِ النُّور . نُور : ة ببُخارى بها زِياراتٌ ومَشاهِدُ للصالحين منها الحافظان أبو موسى عِمْران بن عَبْد الله البُخاريّ حدّث عن أحمدَ بن حَفْص ومحمد بن سَلام البِيكَنْديّ وعنه أحمدُ بن رُفَيْد . القاضي أبو عليّ الحسنُ بنُ عليّ بن أحمد بن الحسن بن إسماعيل بن داوود الداووديّ النُّورِيَّان . حدّث عن عبد الصّمد بن عليّ الحَنْظَليّ وعنه الحافظُ عمرُ بن محمد النَّسَفيّ مات سنة 518 . وأما أبو الحسين أحمدُ بن محمد النُّوريُّ الواعظ فلنُورٍ كان يَظْهَرُ في وَعْظِه مشهورٌ مات سنة 295 ويَشتبِه به أبو الحسين النُّوريّ أحمد بن محمد بن إدريس روى عن أَبان بن جَعْفَر وعنه أبو الحسن النّعيميّ ذكره الأمير قال : الحافظ وهو غير الواعظ . وجبلُ النُّور : جبلُ حِراءٍ هكذا يسمّيه أهلُ مكّة كما نقله الصَّاغانِيّ . وذو النُّور : لقب طُفَيْل بن عَمْرو بن طَريف الأَزْديّ الصَّحابيّ دعا له النبيّ صلّى الله عليه وسلَّم فقال : " اللهُمَّ نَوِّر له " فَسَطَعَ نورٌ بين عَيْنَيْه فقال : أخافُ أن يكون مُثْلةً أي شُهرةً فتحوَّل إلى طَرَفِ سَوْطِه فكان يُضيءُ في الليلةِ المُظلمةِ قُتل يومَ اليَمامة . وذو النُّورَيْن لقبُ أمير المؤمنين عثمان بن عَفّان رضي الله عنه لأنّه لم يُعلَم أحدٌ أَرْسَل سِتْراً على بِنْتَيْ نَبيٍّ غيره . والمَنارَة والأصلُ مَنْوَرَةٌ قُلِبَت الواو ألفاً لتحَرُّكها وانفتاح ما قبلها : مَوْضِعُ النُّور كالمَنار والمَنارَة : الشَّمْعةُ ذات السِّراج وفي المحكم : المِسْرَجة وهي التي يُوضع عليها السِّراج قال أبو ذُؤَيْب :
وكِلاهُما في كَفِّه يَزَنِيَّةٌ ... فيها سِنانٌ كالمَنارةِ أَصْلَعُ
أراد أن يُشبِّه السِّنانَ فلم يستقم له فأوقَع اللفظَ على المَنارة وقولُه : أَصْلَع يريد أنّه لا صَدَأَ عليه فهو يَبْرُق . المَنارةُ : التي يُؤَذَّن عليها وهي المِئْذَنةُ والعامَّةُ تقول : المَأْذَنَة ج مَناوِر على القياس ومَنائر مهموز على غير قياس . قال ثعلب : إنّما ذلك لأنّ العرب تُشبِّه الحرفَ بالحرف فشبَّهوا مَنارة وهي مَفْعَلة من النُّور بفتح الميم بفَعَالة فكَسَّروها تَكْسِيراً كما قالوا : أَمْكِنة فيمن جعلَ مَكاناً من الكَوْن فعامَلَ الحرفَ الزائدَ مُعاملةَ الأصليّ فصارت الميم عندهم كالقاف من قَذالٍ ومثله في كلام العرب كثيرٌ . قال : وأمّا سيبويه فَحَمَل ما هو من هذا على الغلط . وقال الجَوْهَرِيّ : الجمع مَناوِر بالواو لأنّه من النُّور وَمَنْ قال : مَنائر وَهَمَزَ فقد شبَّه الأصليَّ بالزائد كما قالوا مَصائب وأصله مَصاوِب . ونَوَّرَ الصُّبحُ تَنْوِيراً : ظَهَرَ نُورُه قال :
وحتى يَبيتَ القومُ في الصَّيْفِ لَيْلَةً ... يقولون نَوِّرْ صُبحُ واللَّيْلُ عاتِمُ ومنه حديث مَواقيت الصلاة : " أنَّه نَوَّرَ بالفَجر " أي صَلاَّها وقد استنار الأفقُ كثيراً . والتَّنْوير : وَقْتُ إسْفارِ الصُّبْح . نَوَّرَ على فلان : لَبَّسَ عليه أَمْرَه وشَبَّهَه وَخيَّل عليه . أو فَعَلَ فِعلَ نُورَةَ السَّاحرَةِ الآتي ذِكرُها فهو مُنوِّرٌ وليس بعربيّ صحيح . وقال الأَزْهَرِيّ : يقال : فلانٌ يُنوِّرُ على فلان إذا شَبَّهَ عليه أمراً . وليستْ هذه الكلمةُ عربيةً . نَوَّرَ التَّمْرُ : خُلِقَ فيه النَّوى وهو مَجاز . واستَنارَ به : استَمدَّ نُورَه أي شُعاعَه . والمَنار بالفتح : العَلَم وما يُوضَع بين الشَّيئين من الحُدود وروى شَمِرٌ عن الأصمعيّ : المَنار : العلمُ يُجعَلُ للطريق أو الحدّ للأرضين من طينٍ أو ترابٍ ومنه الحديث : " لَعَنَ اللهُ مَن غيَّرَ مَنارَ الأرض " أي أعْلامَها قيل : أراد من غيَّر تُخومَ الأرضِين وهو أنْ يَقْتَطِع طائفةً من أرضِ جارِه ويُحوِّل الحَدَّ من مكانه . وفي الحديث عن أبي هُرَيْرة : " إنّ للإسلام صُوىً ومَناراً " أي علامات وشَرائع يُعرَف بها . وهو مَجاز . المَنارُ : مَحَجَّةُ الطريقِ قال الشاعر :
لعَكٍّ في مَناسِمِها مَنارٌ ... إلى عدنانَ واضحةُ السبيلِ والنارُ م أي معروفة أنثى تقال للَّهيب الذي يبدو للحاسّة نحو قَوْلُهُ تَعالى : " أَفَرَأَيْتُمُ النارَ التي تُورُون " وقد تُطلَق على الحرارة المُجرّدة ومنه الحديث : أنّه قال لعشرةِ أَنْفُسٍ فيهم سَمُرَة : " آخِرُكم يموت في النار " قال ابنُ الأثير : فكان لا يكاد يدْفَأ فأمرَ بقِدْر عظيمةٍ فمُلئت ماءً وأَوْقَد تحتها واتخذ فوقها مَجلِساً وكان يصعدُ بخارُها فيُدفِئُه فبينما هو كذلك خُسِفت به فحصلَ في النار قال فذلك الذي قال له والله أعلم . وتُطلَق على نارِ جهنّم المذكورة في قَوْلُهُ تَعالى : " النارُ وَعَدَها اللهُ الذين كفروا " وقد تُذَكَّر عن أبي حنيفة وأنشد في ذلك :
فَمَنْ يَأْتِنا يُلْمِمْ بنا في دِيارِنا ... يَجِدْ أَثَرَاً دَعْسَاً وناراً تأَجَّجا ورواية سيبويه :
" يَجِدْ حَطَبَاً جزْلاً وناراً تأَجَّجا
ج أَنْوَارٌ هكذا في سائر النسخ التي بأيدينا وفي اللسان : أَنْوَرٌ ونِيرانٌ انقلبت الواوُ ياءً لكسرة ما قبلها ونِيَرَةٌ كقِرَدَة هكذا في سائر النسخ وهو غلط والصواب نِيرَة بكسر فسكون ولا نظير له إلاّ قاع وقِيعَة وجار وجِيرَة حققّه ابنُ جنِّيّ في كتاب الشّواذّ ونورٌ بالضمّ ونِيَارٌ بالكسر الأخيرة عن أبي حنيفة وفي حديث سِجْن جَهنّم : " فَتَعْلُوهم نارُ الأَنْيار " قال ابنُ الأثير : لم أجِدْهُ مَشْرُوحاً ولكن هكذا رُوي فإن صحَّت الرِّواية فيحتمل أن يكون معناه نار النِّيران بجمع النار على أَنْيَار وأصلُها أَنْوَار لأنها من الواو كما جاء في ريح وعيدٍ أَرْيَاحٌ وأَعْيَادٌ وهما من الواو . منَ المَجاز : النارُ : السِّمَة والجمعُ كالجمع كالنُّورَة بالضمّ . قال الأصمعيّ : كلُّ وَسْمٍ بمِكْوىً فهو نارٌ وما كان بغيرِ مِكْوىً فهو حَرْقٌ وَقَرْعٌ وَقَرْمٌ وحَزٌّ وَزَنْمٌ قال أبو منصور : والعربُ تقول : ما نارُ هذه الناقة ؟ أي ما سِمَتُها سُمّيت ناراً لأنّها بالنار تُوسَم وقال الراجز :
حتى سَقَوْا آبالَهم بالنّارِ ... والنَّارُ قد تَشْفَى من الأُوارِ أي سَقَوْا إبلَهم بالسِّمَة أي إذا نَظروا في سِمَة صاحبِه عُرِفَ صاحبُه فسُقي وقُدِّم على غيره لشرفِ أَرْبَابِ تلك السِّمَة وخَلَّوْا لها الماءَ . ومن أمثالهم : نِجارُها نارُها . أي سِمَتُها تدلّ على نِجارِها يعني الإبل قال الراجز يصفُ إبلاً سِماتُها مُختلفة :
نِجارُ كلِّ إبلٍ نِجارُها ... ونارُ إبْلِ العالَمِين نارُها يقول : اختلفتْ سِماتُها لأنّ أربابها من قبائلَ شَتَّى فأُغِيرَ على سَرْحِ كلّ قبيلة . واجتمعتْ عند مَن أغار عليها سِماتُ تلك القبائل . وفي حديث صَعْصَعة بن ناجِيَة جدِّ الفرزدق : " وما نارُهما " أي ما سِمَتُها التي وُسِمَتا بها يعني ناقتَيْه الضَّالَّتَيْن والسِّمَة : العَلامة . منَ المَجاز : النارُ : الرَّأْيُ ومنه الحديث : " لا تَسْتَضيئوا بنارِ أهل الشِّرْك " وفي رواية : بنار المُشركين . قال ثعلب : سَأَلْتُ ابْن الأَعْرابِيّ عنه فقال : معناه لا تُشاورهم فجعل الرأيَ مثلاً للضوءِ عند الحَيْرَة . ونُرْتُه أي البعير : جَعَلْتُ عليه ناراً أي سِمَةً . والنَّوْرُ والنَّوْرَةُ بفتحهما النُّوَّار كرُمَّان جميعاً : الزَّهْر أو النَّوْر : الأبيضُ منه أي من الزَّهْر والزهرُ الأصفر وذلك أنّه يَبْيَضُّ ثم يَصْفَرّ ج النَّوْر أَنْوَارٌ والنُّوّارُ واحدتُه نُوَّارةٌ . ونوَّرَ الشجرُ تَنْوِيراً : أخرجَ نَوْرَه . وقال الليث : النَّوْر : نَوْرُ الشجرِ والفِعلُ التَّنْوير وتَنْوِيرُ الشجرةِ : إزْهارُها . كَأَنَار أصلُه أَنْوَرَ قُلبت واوُه ألفاً . نوَّرَ الزرعُ : أَدْرَك والتَّنْوير : الإدْراك هكذا سَمّاه خِندِف بنُ زياد الدُّبيريّ فقال :
" سامَى طعامَ الحَيِّ حتى نَوَّرا وجمعه عَدِيُّ بن زيد فقال :
وذي تَناويرَ مَمْعُونٍ له صَبَحٌ ... يَغْذُو أوابِدَ قد أَفْلَيْنَ أَمْهَارا نَوَّرَ ذِراعَه تَنْوِيراً : إذا غَرَزَها بإبرة ثم ذَرَّ عليها النَّؤُور الآتي ذكرُه . وأنارَ النّبتُ : حِسُنَ وَظَهَرَ من الإنارَة كَأَنْوَر على الأصل ومنه حديث خُزَيْمة : " لمّا نزلَ تحتَ الشجرةِ أَنْوَرَتْ " أي حَسُنتْ خُضرَتُها وقيل : أَطْلَعت نَوْرَها . أنارَ المكانَ يتعدَّى ولا يتعدَّى أضاءَه وذلك إذا وضعَ فيه النُّور . والأَنْوَر : الظاهرُ الحسن وبه لُقِّبَ الإمامُ أبو محمد الحسن بن الحسن بن عليّ بن أبي طالب رضي الله عنه لوَضاءَته ومنه في صِفته صلّى الله عليه وسلَّم : كان أَنْوَرَ المُتَجَرَّد . أي نَيِّرَ الجِسم يقال للحسن المُشرِق اللون : أَنْوَر وهو أَفْعَلُ من النُّور . والنُّورَة بالضمّ : الهِناء وهو من الحجر يُحرَق ويُسوَّى منه الكِلسُ ويُحلَق به شعرُ العانة . وانْتارَ الرجلُ وَتَنَوَّرَ وانْتَوَر حكى الأوَّلَ ثعلبٌ وأنكر الثاني ؛ وذكر الثلاثةَ ابنُ سِيده إذا تَطَلَّى بها وأنشد ابنُ سِيدَه :
أجِدَّكُما لم تَعْلَما أنّ جارَنا ... أبا الحِسْلِ بالصحراءِ لا يَتَنَوَّرُ
وفي التهذيب : وتأمرُ من النَّوْرَة فتقول : انْتَوِرْ يا زيْد وانْتَرْ كما تقول : اقْتَوِلْ واقْتَلْ . والنَّؤُورُ كصَبور : النِّيْلَج وهو دُخانُ الشَّحم الذي يَلْتَزقُ بالطِّسْت يُعالَجُ به الوَشْمُ ويُحشى حتى يَخضرَّ . ولك أنْ تقلبَ الواوَ المضمومةَ هَمْزَةً . كذا في اللسان . قلت : ولذا تعرَّ له المصنِّف في نأر وأحاله على هنا . النَّؤُور : حَصاةٌ كالإثْمِد تُدَقُّ فتُسَفُّها اللِّثَّةُ : أي تُقْمَحُها من قولك : سَفِفْتُ الدواءَ . وكنّ نِساءُ الجاهليّةِ يَتَّشِمْنَ بالنَّؤُور ومنه قولُ بشْر :
" كما وُشِمَ الرَّواهشُ بالنَّؤُورِ وقال الليث : النَّؤُور : دُخانُ الفَتيلةِ يُتَّخَذُ كُحْلاً أو وَشْمَاً . قال أبو منصور : أمَّا الكُحلُ فما سَمِعْتُ أنَّ نساءَ العربِ اكْتَحَلْنَ بالنَّؤُور وأمَّا الوَشْم به فقد جاءَ في أشعارهم قال لبيد :
أو رَجْعُ واشِمةٍ أُسِفَّ نَؤُورُها ... كِفَفاً تَعَرَّضَ فَوْقَهُنَّ وِشامُها النَّؤُور : المرأةُ النَّفورُ من الرِّيبة كالنَّوَار كسَحاب ج نُورٌ بالضمّ يقال : نِسْوَةٌ نُورٌ أي نُفَّرٌ من الرِّيبة والأصل نُوُرٌ بضمَّتَيْن مثل قَذال وقُذُل فكرِهوا الضَّمَّةَ على الواو لثِقلها . لأنّ الواحدة نَوَارٌ . وهي الفَرُور وبه سُمِّيت المرأة . ونارَت المرأةُ تَنُورُ نَوْرَاً بالفتح ونِوَاراً بالكسر والفتح : نَفَرَتْ وكذلك الظّباءُ والوَحش وهُنَّ النُّورُ : أي النُّفَّر منها . قال مُضرِّسٌ الأسَديّ وذكر الظباء وأنّها كَنَسَتْ في شِدَّةِ الحَرّ :
تَدَلَّتْ عليها الشمسُ حتى كأنَّها ... من الحَرِّ تُرمى بالسَّكينةِ نُورُها وقال مالك بن زُغْبَةَ الباهليّ :
أَنَوْراً سَرْعَ ماذا يا فَرُوقُ ... وحَبلُ الوَصلِ مُنتَكِثٌ حَذيقُ
ألا زَعَمَتْ علاقَةُ أنَّ سيفي ... يُفَلِّلُ غَرْبَهُ الرَّأْسُ الحَليقُ قال ابنُ بَرِّيّ : معناه : أنِفاراً سَرُعَ ذا يا فَروق أي ما أَسْرَعه وذا فاعلُ سَرُعَ وأسكنه للضرورة وما زائدة . ومُنتكِث : مُنتَقِض وحَذيق : مقطوع وعلاقةُ : اسم محبوبته . قال : وامرأةٌ نَوَارٌ : نافِرةٌ عن الشرِّ والقبيح والنِّوارُ بالكسر : المصدر وبالفتح : الاسم وقيل : النِّوَار : النِّفار من أيّ شيءٍ كان . ومن سجعات الأساس : الشّيْبُ نُورٌ عنه النِّساءُ نُورٌ أي نُفَّر وقد نارَها ونَوَّرَها واسْتَنَارها : نَفَّرَها قال ساعدةُ بن جُؤَيَّة يصف ظَبْيَةً :
بوادٍ حَرامٍ لم تَرُعْها حِبالُه ... ولا قانِصٌ ذو أَسْهُمٍ يَسْتَنيرُها وبقرةٌ نَوَارٌ بالفتح : تَنْفِرُ من الفَحل ج نُورٌ بالضّمّ . وفي صفةِ ناقةِ صالحٍ عليه السلام هي أَنْوَرُ من أن تُحلَب . أي أَنْفَرُ . وفرَسٌ وَديقٌ نَوَارٌ : إذا اسْتَوْدقتْ وهي تريد الفحلَ وفي ذلك منها ضَعفٌ تَرْهَبُ عن صَوْلَةِ النّاكِح . وناروا نَوَرَاً وَتَنَوَّروا : انْهَزموا . ناروا النّارَ من بعيدٍ وَتَنَوَّروها : تَبَصَّروها ؛ أو تَنوَّروها : أَتَوْها قال الشاعر :
فَتَنَوَّرَتْ نارَها مِن بعيدٍ ... بِخَزازى هَيْهَاتَ مِنك الصِّلاءُ وقال ابنُ مُقبِل :
" كَرَبَتْ حَياةُ النَّارِ للمُتَنوِّرِ واسْتَنارَ عليه : ظَفِرَ به وَغَلَبه ومنه قولُ الأعشى :
فَأَدْرَكوا بعضَ ما أضاعوا ... وقاتَلوا القومَ فاسْتَناروا ونُورَةُ بالضمّ : اسمُ امرأة سَحَّارَة قال الأَزْهَرِيّ : ومنه قولُهم لمَن فعل فِعلَها : قد نوَّرَ . فهو مُنَوَّرٌ وليست بعربية صحيحة . قلتُ : ويجوز أن يكون منه مَأْخَذ النُّورِيّ بالضمّ وياءِ النِّسبة للمُختَلِس وهو شائعٌ في العَوامّ كأنّه يُخيَّل بفِعله ويُشبِّه عليهم حتى يختلس شيئاً والجمع نَوَرَةٌ محرّكة . وَمَنْوَرٌ كَمَقْعَد : ع صحّت فيه الواو صِحَّتها في مَكْوَرة للعَلَميَّة قال بِشْر بن أبي خازم :
أَلَيْلى على شَطِّ المَزارِ تَذَكَّرُ ... ومِن دونِ لَيْلَى ذو بِحارٍ ومَنْوَرُ أو جبلٌ بظَهْرِ حَرَّةِ بني سُلَيْم وكذلك ذو بِحارٍ وهما جَبَلان كما فسَّر به الجَوْهَرِيّ قولَ بشْرٍ السابقَ وقال يزيدُ بن أبي حارثة :
إنّي لعَمْرُكَ لا أُصالحُ طَيِّئاً ... حتى يَغُورَ مكانَ دَمْخٍ مَنْوَرُ
وذو النُّوَيْرَة كجُهَيْنة : لقبُ عامر بن عبد الحارث شاعرٌ . وذو النُّوَيْرَة : مُكمِل بن دَوْس كمُحْسن قوّاسٌ إليه نُسبَت القِسِيُّ المشهورة . ومُتَمِّمُ بن نُوَيْرَةَ بن جَمْرَة التَّميميّ اليَرْبوعيّ أسلم مع أخيه صَحابيّ ولم يذكرْ أنّه وفدَ وهو وأخوه مالكُ بن نُوَيْرَة شاعِران وهو أيضاً صحابيّ وله وِفادة واستعمله رسولُ الله صلّى الله عليه وسلَّم على صَدقاتِ قَوْمِه . وقِصَّتُه مشهورةٌ قَتَلَه خالدُ بن الوليد زَمَنَ أبي بكرٍ فَوَدَاه . قاله ابن فَهْد . قلت : وهما من بني ثَعْلَبة بن يَربوع ولو قال المصنِّف : ومتمّم ومالكُ ابنا نُوَيْرةَ صَحابيّان شاعِران كان أَحْسَن . ونُوَيْرَة : ناحيةٌ بمصر عن نَصْر ومنها الإمام الفقيه الشهيد الناطقُ أقضى القُضاة أبو القاسم عبد الرحمن بن القاسم بن الحسين بن عَبْد الله بن محمد بن القاسم بن عَقيل العَقيليّ الهاشميّ النُّوَيْرِيّ استُشهِدَ في وَقْعَةِ الفِرِنْجِ بدمْياط سنة 648 ، وأبوه القاسم يُعرف بالجَزُوليّ وجدّه الحُسين مشهورٌ بابن الحارثيّة ووالدُه عَبْد الله مشهورٌ بابن القُرَشِيَّة . وهو من بَيْتِ عِلم ورِياسه وفي ولدِه الخطابةُ والقضاءُ والتدريس بالحَرَمَيْن الشِّريفيْن . ولدُه الفقيهُ الإمام جمال الدين القاسم أخذ عنه ابنُ النعمان الميرتليّ وحفيدُه الفقيه شهابُ الدين أحمد بن عبد العزيز بن القاسم النُّوَيْرِيّ ذكره ابنُ بَطُّوطة في رحلته . وابنتُه أمُّ الفضْل خَديجةُ وكَمالية ابنة عليّ بن أحمد وأختُه خديجة ومحمد بن عليّ بن أحمد . وولده أبو اليُمّن محمد ؛ الستّة حدّثوا وأجازوا شيخ الإسلام زكريّا ومحبّ الدين أبو البركات وأحمد بن محمد بن أحمد بن عبد العزيز بن القاسم خطيب الحرمَيْن وقاضيهما توفِّي سنة 799 وحفيدُه الخطيبُ شرف الدين أبو القاسم أحمد بن محمد بن أحمد من مشايخ السُّيوطيّ ؛ وبنْتُه أمّ الهدى زَيْنَب أجازها تقيّ الدين بن فَهْدٍ ؛ وابنُ أخيه نَسيمُ الدين أبو الطَّيِّب أحمد بن محمد بن أحمد أجازه الحافظ السَّخاويّ . وذو المَنار مَلِكٌ من ملوك اليمن واسمُه أَبْرَهةُ وهو تُبَّعُ بن الحارث الرّايش بن قَيْس بن صَيْفِيّ وإنّما قيل له ذو المَنار لأنّه أوّل من ضَرَبَ المَنارَ على طَريقه في مَغازيه ليَهتدي بها إذا رَجَعَ . وولده ذو الأَذْعار تقدّم ذِكره . وبَنو النار : القَعْقاع والضَّنَّان وثَوْبٌ شُعراءُ بنو عمرو بن ثعلبة قيل لهم ذلك لأنه مَرّ بهم امرؤ القيْس بنُ حُجْر الكنْديّ أميرُ لواءِ الشُّعراءِ فأنشدوه شيئاً من أشعارهم فقال : إنّي لأَعْجَبُ كيف لا يمْتلئُ عليكم بيتُكم ناراً من جَوْدَةِ شعركم فقيل لهم : بَنو النّار . والمُناوَرَة : المُشاتَمة قد ناوَرَه إذا شاتَمه . يقال : بَغاه اللهُ نَيِّرَةً ككَيِّسَة وذاتَ مَنْوَرِ كَمَقْعَد أي ضَرْبَةً أو رَمْيَةً تُنيرُ وتظهرُ فلا تَخْفَى على أحد . ومِمّا يُسْتَدْرَك عليه : النُّورُ : النّار ومنه قولُ عمر إذ مرَّ عليه جماعةٌ يَصْطَلون بالنار : السلامُ عليكم أهل النُّور كَرِهَ أن يُخاطِبهم بالنار . وقد تُطلَق النار ويُراد بها النُّور كما في قَوْلُهُ تَعالى : " إنِّي آنَسْتُ ناراً " . وفي البصائر : وقال بعضُهم : النّارُ والنُّورُ من أصلٍ واحدٍ وهما كثيراً يتَلازَمان لكن النّار مَتاعٌ للمُقْوِينَ في الدُّنيا والنُّورُ مَتاعٌ للمُتَّقين في الدنيا والآخرة ولأجل ذلك استُعمِل في النّور الاقْتِباسُ فقال تعالى : " انْظُرونا نَقْتَبِس من نورِكم " انتهى . ومن أسمائه تعالى النُّور قال ابنُ الأثير : هو الذي يُبصِرُ بنورِه ذو العَمايَة ويَرشُدُ بهُداه ذو الغَواية . وقيل : هو الظاهر الذي به كلُّ ظُهور . والظاهرُ في نفسِه المُظهِرُ لغيرِه يُسمَّى نُوراً . والله نورُ السَّماوات والأرض . أي مُنوِّرُهُما كما يقال : فلانٌ غِياثُنا أي مُغيثُنا . والإنارَة : التَّبْيِينُ والإيضاح ومنه الحديث : " ثم أنارَها زيدُ بن ثابت " أي نَوَّرَها وأوْضَحها وبيَّنَها . يعني به فريضة الجَدّ وهو مَجاز ومنه أيضاً قولُهم : وأنارَ اللهُ بُرهانَه . أي لقَّنَه حُجَّته . والنّائِراتُ والمُنيراتُ : الواضِحاتُ البَيِّنات الأُولى من نار والثانية من أنارَ . وذا أَنْوَرُ من ذاك أي أَبْيَن . وأَوْقَدَ
نارَ الحرب . وهو مَجاز . والنُّورانيّة هو النُّور . ومَنارُ الحرَمِ : أعْلامُه التي ضَرَبَها إبراهيمُ الخليلُ عليه وعلى نبيِّنا الصلاة والسلام على أقطارِ الحرَم ونَواحيه وبها تُعرف حُدودُ الحرَم من حدودِ الحِلِّ . ومَنارُ الإسلام : شرائعُه وهو مَجاز . والنَّيِّرُ كسَيِّد والمُنير : الحسَنُ اللَّونِ المُشرِق . وَتَنَوَّرَ الرجُلُ : نظرَ إليه عند النّار من حيثُ لا يراه . وما به نُورٌ بالضمّ أي وَسْمٌ وهو مَجاز . وذو النُّور : لقبُ عبد الرحمن بن رَبيعة الباهليّ قَتَلَته التُّرْكُ ببابِ الأبْوابِ في زمنِ عمر رضي الله عنه فهو لا يزال يُرى على قبرِه نُورٌ . نقله السهيليّ في الرّوض . قلتُ : ووَجدتُ في المُعجم أنّه لقبُ سُراقةَ بن عَمْرو وكان أنفذه أبو موسى الأشعريّ على باب الأبواب . فانْظُرْه . ونارُ المُهَوِّل : نارٌ كانت للعرب في الجاهليّة يُوقِدونها عند التحالُف ويَطرحون فيها مِلْحاً يَفْقَعُ يُهَوِّلون بذلك تأكيداً للحِلْف . ونارُ الحُباحب : مرَّ في موضعها . والنّائرةُ : العداوةُ والشَّحْناءُ والفِتنة الحادثة . ونارُ الحربِ ونائِرَتُها : شَرُّها وهَيْجُها . وحَرَّةُ النارِ لبني عَبْس تقدّم ذِكرها في الحِرار . وزُقاقُ النارِ بمكَّة . وذو النّارِ : قريةٌ بالبحرَيْن لبني مُحارِب بن عبد القيس . قاله ياقوت . وقال زيدُ بن كُثْوَة : عَلِقَ رجلٌ امرأةً فكان يَتَنَوَّرُها بالليل والتَّنَوُّر مثل التَّضوُّء فقيل لها : إنّ فلاناً يَتَنَوَّرُكِ لتَحذرْه فلا يرى منها إلاّ حَسَنَاً فلما سمعتْ ذلك رفعتْ مُقدَّمَ ثوبِها ثمّ قابلَتْه وقالت : يا مُتَنَوِّراً هاه . فلمّا سَمِعَ مَقالتَها وأبصر ما فعلتْ قال : فبئسما أرى هاه . وانصرفتْ نَفْسُه عنها . فضُربَت مَثلاً لكلّ من لا يتَّقي قبيحاً ولا يَرْعَوي لحسَن . وذو النُّوَيْرَة : لقبُ كَعْب بن خَفاجة بن عمرو بن عُقَيْل بن كعْب بطنٌ . ومَنارَةُ بن عوف بن الحارث بن جَفْنَة : بَطْن . ومَنارةُ أيضاً بَطْنٌ من غافِق منهم إياسُ بنُ عامر المَناريُّ شَهِدَ مع عليٍّ مَشاهدَه . ومحمد بن المُستَنير النَّحْويّ هو قُطْرُب حدَّث عنه محمد بن الجَهْم . ومُستَنير بن عِمْران الكوفيّ . ومُستَنيرُ بن أَخْضَر بن معاوية بن قُرّة عن أبيه . وعبد اللطيف بن نُوريّ قاضي تَبْريز سمعَ كتابَ شرْح السُّنَّة للبَغويّ من حَفَدَةِ العطارديّ . ذكره ابنُ نُقْطة . ومحمد بن النُّور البَلْخيّ بالضمّ روى عن السِّلَفيّ بالإجازة . ومحمد بن محمود النُّورانيّ ذكره أبو سعدٍ المالينيّ . والنُّوريَّة : قريةٌ بالسَّواد منها الحسين بن عَبْد الله وإبراهيم بن مَنْصُور وأحمد بن محمد بن مَخْلَد وحفيدُه أبو القاسم عُبَيْد الله بن محمد بن أحمد النُّوريُّون محدِّثون . وإسماعيل بن سودكين النُّوريّ تلميذُ ابن عرَبِيّ نُسِبَ إلى نُور الدين الشَّهيد . ورَوْضَة النُّوّار كرُمَّان حِجازيَّة . والنَّوَارُ كسَحاب : مَوْضِعٌ نَجْدِيّ . والمُنَوَّر كمُعَظّم : لقبُ شيخنا العَلاَّمةَ الشَّهيد أبي عَبْد الله محمد بن عَبْد الله بن أيُّوب التِّلْمِسانيّ أخذ عن أبي عبد البَرّ محمد بن محمد المُرابِط الدّلائيّ ؛ ومحمد بن عبد الرحمن بن زكرى وأبي العباس أحمد بن مُبارك بن سعيد الغيْلانيّ والمحدّث المُعمّر عليّ بن أحمد بن عَبْد الله الخيّاط الفاسيّ الحرشيّ ؛ وأجازه من فاس محمد بن عبد السلام بناني الكبير ومحمد بن عبد الرحمن بن عبد القادر صاحب المنح تُوفِّي بمصر بعد رجوعه من الحجّ في نهار الأحد 13 شوال من شهور سنة 1172 رحمه اللهُ تعالى . ومَنارةُ الإسْكندر بالإسْكندريَّة من عجائب الدّهر ذكرها أهل التاريخ . ومَنارةُ الحَوافرِ في رُسْتاق هَمَذَان في ناحيةٍ يقال لها وَنْجَر بناها سابُور بنُ أرْدَشير ارتفاعُها خَمْسُون ذراعاً في استدارة ثلاثين ذراعاً . ولشعراءِ هَمَذَان فيها أشعارٌ متداولة . ومَنارةُ القُرون : بطريق مكّة قرب واقِصَة بناها السلطان جلالُ الدين مَلِكْ شاة ابن أَلْب أَرْسَلان المتوفَّى سنة 485 اقتداءً بسابور . قال ياقوت : وهي باقيةٌ مشهورةٌ إلى الآن . وإقْليم المَنارة بالأندلس قربَ شَذُونة . ومَنارة أيضاً من ثُغور سرَقُسْطة . ومُنيرَة بضمّ فكسر : موضِعٌ في عَقيق المدينة ذَكَرَه الزُّبَيْر
والمُنِيرة : قريةٌ باليمن سمعتُ بها الحديثَ على الفقيه المُعمِّر مُسَادي بن إبراهيم الحُشَيْبريّ رضي الله عنه . رة : قريةٌ باليمن سمعتُ بها الحديثَ على الفقيه المُعمِّر مُسَادي بن إبراهيم الحُشَيْبريّ رضي الله عنه

##### Türkçe

نور
**نَارَ - يَنُوْرُ - نَارٌ - نُوْر - أَنَارَ - يُنِيْرُ - مُنِيْر**

**نَارَ - يَنُوْرُ** + varlık veya şey: bir نور çıkarır: parlar ve نور salar: ondan alev yahut parıltı yahut ışın yahut aydınlık çıkar.

**نَارٌ**: “**نَارَ - يَنُوْرُ**” fiilinin isim-fiilidir: ve yine “**نَارَ - يَنُوْرُ**” fiiliyle olan şeydir: bir varlıktan yayılan alev, parıltı ve aydınlık; ve çevresindekine tesir eder de onda sıcaklık yahut hararet yahut aydınlık gönderir.

**نُوْر**: “**فَعُوْل**” vezninde mübalağa ism-i fâil; “**نَارَ - يَنُوْرُ**”dan sıfat-ı müşebbehedir: aslı “**نَوُور**”dur: çevresindekini pek büyük bir şiddetle “**يَنُوْرُ**” eden: çevresindekine tesir eden büyük bir نور salan.

**أَنَارَ - يُنِيْرُ**: “**أفعَلَ**” vezninde, “**نَارَ - يَنُوْرُ**”dan: onu “**يَنُوْرُ**” kıldı: onu, çevresindekine tesir eden alev, parıltı ve aydınlık saçar ve salar kıldı.

**مُنِيْر**: “**أَنَارَ - يُنِيْرُ**”dan ism-i fâil: “**يُنِيْرُ**” olan: şeyi نور salacak hâle getiren; böylece onunla şeyler aydınlanır, parlar, ortaya çıkar ve belirginleşir.

Ve lafız, “cisimlerin kendi zatlarından dereceleriyle aydınlık çıkarması” lafızları grubuna mensuptur; o da şunlardır:
**ثَقَبَ - يَثْقُبُ**، **وَهَجَ - يَهِجُ**، **بَرَقَ - يَبْرُقُ**، **سَنَا - يَسْنُو**، **ضَاءَ - يَضُوْءُ**، **نَارَ - يَنُوْرُ**

نار

Ateşten sakındırma
 	﴿Eğer yapmazsanız—ki asla yapmayacaksınız—o hâlde yakıtı insanlar ve taşlar olan, kâfirler için hazırlanmış ateşten sakının (24)﴾ Bakara ﴿Kâfirler için hazırlanmış ateşten sakının (131)﴾ Âl-i İmrân
 	﴿Eğer yapmazsanız—ki asla yapmayacaksınız—o hâlde yakıtı insanlar ve taşlar olan, kâfirler için hazırlanmış ateşten sakının (24)﴾ Bakara ﴿Ey iman edenler! Kendinizi ve ehlinizi, yakıtı insanlar ve taşlar olan bir ateşten koruyun; onun üzerinde kaba, çetin melekler vardır; Allah’ın kendilerine emrettiğine isyan etmezler ve emrolunduklarını yaparlar (6)﴾ Tahrîm
 	﴿Ateş ehli ile cennet ehli bir olmaz; cennet ehli, onlar kurtuluşa erenlerdir (20)﴾ Haşr
 	﴿Size alevlenen bir ateşle uyardım (14)﴾ Leyl ﴿Şüphesiz Allah, iman edenleri ve salih ameller işleyenleri altından ırmaklar akan cennetlere sokar; inkâr edenler ise faydalanır ve hayvanların yediği gibi yerler; ateş de onlar için bir barınaktır (12)﴾ Muhammed

Ateşe çağıranlar
 ﴿Onları, ateşe çağıran önderler kıldık; kıyamet gününde yardım olunmazlar (41)﴾ Kasas ﴿Müşrik kadınlarla, iman edinceye kadar evlenmeyin; iman etmiş bir cariye, hoşunuza gitse bile müşrik bir kadından hayırlıdır. Müşrik erkeklerle de, iman edinceye kadar evlenmeyin; iman etmiş bir köle, hoşunuza gitse bile müşrik bir erkekten hayırlıdır. İşte onlar ateşe çağırırlar; Allah ise izniyle cennete ve mağfirete çağırır; ve âyetlerini insanlara açıklar, umulur ki hatırlarlar (221)﴾ Bakara ﴿Ey kavmim! Bana ne oluyor ki sizi kurtuluşa çağırıyorum da siz beni ateşe çağırıyorsunuz? (41)﴾ Gâfir

Ateşten kurtuluşa çağıranlar
 ﴿Onlardan kimi der ki: Rabbimiz! Bize dünyada bir iyilik ver, âhirette de bir iyilik ver ve bizi ateş azabından koru (201)﴾ Bakara ﴿Onlar derler ki: Rabbimiz! Şüphesiz biz iman ettik; öyleyse günahlarımızı bağışla ve bizi ateş azabından koru (16)﴾ Âl-i İmrân ﴿Onlar, ayakta, oturarak ve yanları üzerine Allah’ı anarlar ve göklerin ve yerin yaratılışı hakkında düşünürler: Rabbimiz! Sen bunu bâtıl olarak yaratmadın; seni tenzih ederiz; bizi ateş azabından koru (191)﴾ Âl-i İmrân

Âhirette ateş ehli kimlerdir
1 - inkâr edenler
 ﴿Şüphesiz inkâr edenlere, malları da evlatları da Allah’tan hiçbir şeyle fayda vermez; işte onlar ateşin yakıtıdır (10)﴾ Âl-i İmrân
 	﴿Şüphesiz inkâr edenlere, malları da evlatları da Allah’tan hiçbir şeyle fayda vermez; işte onlar ateş ehlidir; onlar onda ebedî kalıcıdırlar (116)﴾ Âl-i İmrân ﴿Mallarının da evlatlarının da Allah’tan hiçbir şeyle fayda vermeyeceği kimseler; işte onlar ateş ehlidir; onlar onda ebedî kalıcıdırlar (17)﴾ Mücâdele
İnkâr edenleri yeryüzünde aciz bırakanlar sanma	﴿İnkâr edenleri yeryüzünde aciz bırakanlar sanma; onların barınağı ateştir; ne kötü varış yeridir (57)﴾ Nûr ﴿İnkâr edenler için cehennem ateşi vardır; üzerlerine hükmedilmez ki ölsünler; onun azabından da hafifletilmez; her çok inkârcıyı böyle cezalandırırız (36)﴾ Fâtır
 	﴿Üzerine azap sözü hak olan kimseye mi; sen mi ateşte olanı kurtaracaksın? (19)﴾ Zümer ﴿Ve böylece Rabbinin sözü, inkâr edenler üzerine hak oldu: şüphesiz onlar ateş ehlidir (6)﴾ Gâfir
 	﴿Takvâ sahiplerine vaad edilen cennetin misali: altından ırmaklar akar; yemişi daimîdir, gölgesi de; işte bu, takvâ sahiplerinin âkıbetidir; kâfirlerin âkıbeti ise ateştir (35)﴾ Ra‘d ﴿İşte bu; tadın onu; ve kâfirler için ateş azabı vardır (14)﴾ Enfâl

2 - Allah’a ve âhiret gününe inkâr edenler
Allah’a ve âhiret gününe iman etmeyen kimse	﴿İbrahim dedi ki: Rabbim! Bunu güvenli bir belde kıl; halkından Allah’a ve âhiret gününe iman edenleri meyvelerle rızıklandır. Dedi ki: Kim inkâr ederse, onu az bir süre faydalandırırım; sonra onu ateş azabına mecbur ederim; ne kötü varış yeridir (126)﴾ Bakara
Allah’ın dediği üzere yaratılışın gayesini inkâr edenler	﴿Biz göğü ve yeri ve ikisi arasındakileri bâtıl olarak yaratmadık; bu, inkâr edenlerin zannıdır; inkâr edenlere ateşten yazıklar olsun (27)﴾ Sâd
Dirilişi inkâr edenler	﴿Eğer şaşarsan, onların sözü şaşırtıcıdır: Biz toprak olduğumuzda mı, gerçekten yeni bir yaratılış içinde mi olacağız? İşte onlar Rablerini inkâr edenlerdir; işte onlar, boyunlarında halkalar olanlardır; işte onlar ateş ehlidir; onlar onda ebedî kalıcıdırlar (5)﴾ Ra‘d
 	﴿Şeytanın misali gibi: insana “inkâr et” dedi; o inkâr edince dedi ki: “Şüphesiz ben senden uzağım; şüphesiz ben âlemlerin Rabbi Allah’tan korkarım” (16). Böylece ikisinin âkıbeti, ateşte ebedî kalıcı olmaları oldu; işte bu, zalimlerin cezasıdır (17)﴾ Haşr ﴿Kim dünya hayatını ve ziynetini isterse, onlara amellerini orada tastamam veririz; orada eksiltilmezler (15). İşte onlar, âhirette kendileri için ateşten başka bir şey olmayanlardır; orada yaptıkları boşa gitmiştir; yapmakta oldukları da bâtıldır (16)﴾ Hûd

3 - Allah’a inkâr edip âyetlerini yalanlayanlar
Allah’ın âyetlerini yalanlayanlar	﴿Onlara âyetlerimiz apaçık olarak okunduğunda, inkâr edenlerin yüzlerinde inkârı tanırsın; neredeyse kendilerine âyetlerimizi okuyanlara saldıracaklar. De ki: Size bundan daha kötüsünü haber vereyim mi? Ateş; Allah onu inkâr edenlere vaad etti; ne kötü varış yeridir (72)﴾ Hac
İnkâr edip âyetlerimizi yalanlayanlar	﴿İnkâr edip âyetlerimizi yalanlayanlar; işte onlar ateş ehlidir; onlar onda ebedî kalıcıdırlar (39)﴾ Bakara ﴿İnkâr edip âyetlerimizi yalanlayanlar; işte onlar ateş ehlidir; onda ebedî kalıcılar olarak; ne kötü varış yeridir (10)﴾ Tegâbün
Âyetlerimizi yalanlayıp onlara karşı büyüklendiler	﴿Âyetlerimizi yalanlayıp onlara karşı büyüklendiler; işte onlar ateş ehlidir; onlar onda ebedî kalıcıdırlar (36)﴾ A‘râf
Âyetlerimiz hakkında sapkınlık edenler	﴿Şüphesiz âyetlerimiz hakkında sapkınlık edenler bize gizli kalmaz. Ateşe atılan mı hayırlıdır, yoksa kıyamet günü güven içinde gelen mi? Dilediğinizi yapın; şüphesiz O, yaptıklarınızı görendir (40)﴾ Fussilet

4 - dünyada Allah’a ortak koşanlar
Tâğutun velileri	﴿Allah, iman edenlerin velisidir; onları karanlıklardan nura çıkarır. İnkâr edenler ise, onların velileri tâğuttur; onları nurdan karanlıklara çıkarırlar. İşte onlar ateş ehlidir; onlar onda ebedî kalıcıdırlar (257)﴾ Bakara
Allah’a denkler kıldılar ki O’nun yolundan saptırsınlar	﴿Allah’a denkler kıldılar ki O’nun yolundan saptırsınlar. De ki: Faydalanın; çünkü dönüşünüz ateşedir (30)﴾ İbrahim ﴿İnsana bir zarar dokunduğunda, Rabbine yönelerek O’na dua eder; sonra O, kendisine katından bir nimet verince, daha önce O’na dua ettiği şeyi unutur ve O’nun yolundan saptırsın diye Allah’a denkler kılar. De ki: Küfrünle az bir süre faydalan; şüphesiz sen ateş ehlindensin (8)﴾ Zümer
Allah’a meleklerini ortak koşanlar	﴿Allah’a, hoşlanmadıkları şeyi yakıştırırlar; dilleri de yalanı vasfeder: kendileri için en güzel olan vardır. Hayır; şüphesiz onlar için ateş vardır ve şüphesiz onlar öne sürülenlerdir (62)﴾ Nahl

Allah’a ortak koşanlar, (Allah’a) putlar (edinerek)	﴿Ve dedi: “Siz ancak Allah’ın dışında putlar edindiniz; dünya hayatında aranızda bir sevgi (bağı) olarak. Sonra kıyamet günü birbirinizi inkâr eder, birbirinize lânet edersiniz; barınağınız ateştir ve sizin için yardımcılar yoktur.” (25)﴾ **العنكبوت** ﴿Ve denildi: “Bugün sizi unuturuz; tıpkı sizin bu gününüzün buluşmasını unuttuğunuz gibi. Barınağınız ateştir ve sizin için yardımcılar yoktur.” (34)﴾ **الجاثية**
Allah’a, onunla ilgili hiçbir delil indirmediği şeyi ortak koşmaları sebebiyle	﴿“Küfredenlerin kalplerine, Allah’a onunla ilgili hiçbir delil indirmediği şeyi ortak koşmaları sebebiyle korku salacağız; barınakları ateştir; zâlimlerin barınağı ne kötüdür!” (151)﴾ **آل عمران** ﴿Müşriklerin, küfre kendi nefisleri aleyhine şahitlik ederlerken Allah’ın mescidlerini imar etmeleri olmaz; işte onların amelleri boşa gitmiştir ve onlar ateşte ebedî kalıcılardır. (17)﴾ **التوبة**
5 - Kitap ehlinden küfredenler
Kitap ehlinden küfredenler ve müşrikler ﴿“Şüphesiz kitap ehlinden küfredenler ve müşrikler, cehennem ateşindedir; orada ebedî kalıcılardır. İşte onlar yaratılmışların en şerlisidir.” (6)﴾ **البينة**
 	﴿“Andolsun, ‘Allah, Meryem oğlu Mesih’tir’ diyenler küfre girdi. Mesih dedi ki: ‘Ey İsrail oğulları! Benim Rabbim ve sizin Rabbiniz olan Allah’a ibadet edin. Şüphesiz kim Allah’a ortak koşarsa, Allah ona cenneti haram kılmıştır; barınağı ateştir; zâlimler için yardımcılar yoktur.” (72)﴾ **المائدة**
Şüphesiz Allah’ın kitaptan indirdiğini gizleyenler ve onunla az bir bedel satın alanlar	﴿“Şüphesiz Allah’ın kitaptan indirdiğini gizleyenler ve onunla az bir bedel satın alanlar; işte onlar karınlarına ateşten başka bir şey yemezler. Allah kıyamet günü onlarla konuşmaz, onları temize çıkarmaz; onlar için elem verici bir azap vardır.” (174)﴾ **البقر**
Ve kim onu (bunu) hiziplerden inkâr ederse, ateş onun vaad yeridir	﴿“Öyleyse Rabbinden bir beyyine üzerinde olan ve onu kendisinden bir şahit izleyen; ondan önce de Musa’nın kitabı bir imam ve rahmet olarak (bulunan) kimse (gibi) midir? İşte onlar ona iman ederler. Kim onu hiziplerden inkâr ederse, ateş onun vaad yeridir. O hâlde ondan şüphe içinde olma; şüphesiz o Rabbinden haktır; fakat insanların çoğu iman etmez.” (17)﴾ **هود**
 	﴿“İşte onlar, hidayet karşılığında sapıklığı ve mağfiret karşılığında azabı satın aldılar; ateşe karşı ne kadar da sabırlıdırlar!” (175)﴾ **البقرة**
 	﴿“Eğer Allah onlara sürgünü yazmamış olsaydı, onları dünyada azaplandırırdı; âhirette de onlar için ateş azabı vardır.” (3)﴾ **الحشر**
6 - Hakkı bilip Allah’a ve Resulüne isyan edenler (şeriatın hükümlerini uygulamayan müminler)
Kim Allah’a ve Resulüne isyan eder ve O’nun sınırlarını aşarsa ﴿“Ancak Allah’tan bir tebliğ ve O’nun risaletleri (vardır). Kim Allah’a ve Resulüne isyan ederse, şüphesiz onun için cehennem ateşi vardır; orada ebedî kalıcılardır.” (23)﴾ **الجن** ﴿“Kim Allah’a ve Resulüne isyan eder ve O’nun sınırlarını aşarsa, onu içinde ebedî kalıcı olarak bir ateşe sokar; onun için aşağılayıcı bir azap vardır.” (14)﴾ **النساء** ﴿“Bilmediler mi ki, kim Allah’a ve Resulüne karşı gelir (muhâdde ederse), şüphesiz onun için cehennem ateşi vardır; onda ebedî kalıcıdır. İşte bu büyük rezilliktir.” (63)﴾ **التوبة**
Münafık erkekler ve münafık kadınlar ve kâfirler	﴿“Allah münafık erkeklere, münafık kadınlara ve kâfirlere cehennem ateşini vaad etti; orada ebedî kalıcılardır. O onlara yeter; Allah onlara lânet etti; onlar için sürekli bir azap vardır.” (68)﴾ **التوبة** ﴿“Şüphesiz münafıklar ateşin en aşağı tabakasındadır; onlar için asla bir yardımcı bulamazsın.” (145)﴾ **النساء**
Geri kalanlar	﴿“Geri kalanlar, Resulullah’a muhalefet ederek oturup kalmalarıyla sevindiler; mallarıyla ve canlarıyla Allah yolunda cihad etmeyi kerih gördüler ve ‘Sıcakta sefere çıkmayın’ dediler. De ki: ‘Cehennem ateşi daha şiddetli sıcaktır’; keşke anlasalardı.” (81)﴾ **التوبة**
Sizden kim dininden döner de kâfir olarak ölürse	﴿“Sana haram ayı, onda savaşmayı sorarlar. De ki: ‘Onda savaşmak büyüktür; Allah yolundan alıkoymak, O’nu inkâr etmek, Mescid-i Haram (hakkında) ve onun ehlini ondan çıkarmak Allah katında daha büyüktür; fitne öldürmeden daha büyüktür.’ Güç yetirebilirlerse sizi dininizden döndürünceye kadar sizinle savaşmayı sürdürürler. Sizden kim dininden döner de kâfir olarak ölürse, işte onların amelleri dünyada ve âhirette boşa gitmiştir; işte onlar ateş ehlidir, onda ebedî kalıcılardır.” (217)﴾ **البقرة**
Kötülükleri kazananlar	﴿“Kötülükleri kazananlar; bir kötülüğün cezası onun misliyledir; onları bir zillet bürür; Allah’tan onlar için bir koruyucu yoktur; sanki yüzleri karanlık geceden parçalarla örtülmüştür. İşte onlar ateş ehlidir; onda ebedî kalıcılardır.” (27)﴾ **يونس** ﴿“Evet; kim bir kötülük kazanır ve hatası onu kuşatırsa, işte onlar ateş ehlidir; onda ebedî kalıcılardır.” (81)﴾ **البقرة** ﴿“Kim kötülükle gelirse, yüzleri ateşe kapaklanır; ‘Ancak yapmakta olduklarınızla mı cezalandırılıyorsunuz?’” (90)﴾ **النمل** ﴿“İşte onların barınağı, kazandıkları sebebiyle ateştir.” (8)﴾ **يونس**
Zulmedenlere meyletmeniz	﴿“Zulmedenlere meyletmeyin; yoksa size ateş dokunur. Allah’ın dışında sizin için veliler yoktur; sonra yardım olunmazsınız.” (113)﴾ **هود**
Faiz yiyenler	﴿“Faiz yiyenler, ancak şeytanın dokunuştan çarptığı kimsenin kalktığı gibi kalkarlar. Bu, onların ‘Alışveriş ancak faiz gibidir’ demeleri sebebiyledir. Allah alışverişi helâl, faizi haram kıldı. Kim Rabbinden bir öğüt gelir de vazgeçerse, geçmiş olan onundur; işi Allah’a aittir. Kim dönerse, işte onlar ateş ehlidir; onda ebedî kalıcılardır.” (275)﴾ **البقرة**
Yetimlerin mallarını zulümle yiyenler	﴿“Şüphesiz yetimlerin mallarını zulümle yiyenler, ancak karınlarına ateş yerler; yakında alevli ateşe gireceklerdir.” (10)﴾ **النساء**
İnsanların mallarını bâtıl ile yiyenler; kendilerini öldürenler	﴿“Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda bâtıl ile yemeyin; ancak sizden karşılıklı rıza ile bir ticaret olursa (başka). Kendinizi öldürmeyin; şüphesiz Allah size karşı merhametlidir.” (29) “Kim bunu düşmanlık ve zulüm olarak yaparsa, onu ateşe sokacağız; bu Allah’a kolaydır.” (30)﴾ **النساء**
Fısk edenler ve yalanlayanlar	﴿“Fısk edenlere gelince: barınakları ateştir; her ne zaman ondan çıkmak isteseler, içine geri çevrilirler ve onlara ‘Yalanlamakta olduğunuz ateş azabını tadın’ denilir.” (20)﴾ **السجدة**
İsraf edenler	﴿“Gerçek şu ki, beni kendisine çağırdığınız şeyin dünyada da âhirette de bir daveti yoktur; dönüşümüz Allah’adır; israf edenler, işte onlar ateş ehlidir.” (43)﴾ **غافر**
Öldürme	﴿“Şüphesiz ben, benim günahımı ve senin günahını yüklenmeni istiyorum da ateş ehlinden olasın; zâlimlerin cezası budur.” (29)﴾ **المائدة**
Ateş ehli hakkında ateşle hüküm verme
 ﴿“Eğer sabrederlerse, ateş onlar için bir barınaktır; eğer hoşnutluk talep ederlerse, artık onlar hoşnut edilenlerden değildir.” (24)﴾ **فصلت** ﴿“O gün onların hepsini haşreder: ‘Ey cin topluluğu! İnsanlardan çok aldınız.’ Onların insanlardan olan velileri der ki: ‘Rabbimiz! Birbirimizden faydalandık ve bize tayin ettiğin ecelimize ulaştık.’ Der ki: ‘Ateş barınağınızdır; orada ebedî kalıcılarsınız; ancak Allah’ın dilediği müstesna.’ Şüphesiz Rabbin hikmet sahibidir, bilendir.” (128)﴾ **الأنعام**
 	﴿“Bugün sizden ne bir fidye alınır ne de küfredenlerden. Barınağınız ateştir; o sizin mevlanızdır; varılacak yer ne kötüdür.” (15)﴾ **الحديد**
Ateşe sevk (haşr)
 ﴿“O gün Allah’ın düşmanları ateşe haşrolunur; onlar (bölük bölük) sevk olunur.” (19)﴾ **فصلت** ﴿“Bu, Allah’ın düşmanlarının cezasıdır: ateş; orada onlar için ebedîlik yurdu vardır; âyetlerimizi inkâr etmekte oldukları sebebiyle bir ceza olarak.” (28)﴾ **فصلت**
Ateş üzerinde durdurulma
 ﴿“Ateş üzerinde durduruldukları zaman bir görsen! Derler ki: ‘Keşke geri döndürülsek de Rabbimizin âyetlerini yalanlamasak ve müminlerden olsak!’” (27)﴾ **الأنعام** ﴿“Suçlular ateşi gördü de ona düşeceklerini sandılar; ondan bir kaçış yeri bulamadılar.” (53)﴾ **الكهف**
Ateşe arz edilme
 ﴿“O gün küfredenler ateşe arz olunur: ‘Bu hak değil mi?’ Derler ki: ‘Evet, Rabbimize andolsun.’ Der ki: ‘Öyleyse küfretmekte olduğunuz sebebiyle azabı tadın.’” (34)﴾ **الأحقاف** ﴿“O gün küfredenler ateşe arz olunur: ‘Dünya hayatınızda tayyibâtınızı giderdiniz ve onunla faydalandınız; bugün ise, yeryüzünde haksız yere büyüklük taslamakta olduğunuz ve fısk etmekte olduğunuz sebebiyle alçaltıcı azapla cezalandırılırsınız.’” (20)﴾ **الأحقاف** ﴿“Ateş; sabah akşam ona arz olunurlar. Kıyamet koptuğu gün: ‘Firavun ailesini azabın en şiddetlisine sokun.’” (46)﴾ **غافر**
Ateşe sokma

﴿Bugün artık bazınız bazınıza ne bir faydaya ne de bir zarara mâlik olur; ve zulmedenlere deriz ki: “Yalanlamakta olduğunuz ateş azabını tadın.” (42)﴾ Sebe’ ﴿Bu, yalanlamakta olduğunuz ateştir. (14)﴾ Tûr
 	﴿Günahlarından dolayı boğuldular da ateşe sokuldular; Allah’tan başka kendileri için yardımcılar bulamadılar. (25)﴾ Nûh ﴿Rabbimiz, şüphesiz Sen kimi ateşe sokarsan onu gerçekten rezil etmiş olursun; zalimler için de yardımcılar yoktur. (192)﴾ Âl-i İmrân ﴿Allah, inkâr edenler için Nûh’un karısını ve Lût’un karısını misal verdi: ikisi de kullarımızdan iki salih kulun nikâhı altında idiler; onlara hainlik ettiler; bu ikisi, Allah’tan (gelecek) hiçbir şeyi onlardan savamadı; ve “Girenlerle birlikte ateşe girin” denildi. (10)﴾ Tahrîm
 	﴿Her nefis ölümü tadıcıdır; ancak kıyamet günü ecirleriniz size tastamam verilir; kim ateşten uzaklaştırılır ve cennete sokulursa, işte o kurtuluşa ermiştir; dünya hayatı ise aldatıcı bir metadan başka değildir. (185)﴾ Âl-i İmrân ﴿Hep birlikte Allah’ın ipine sımsıkı tutunun ve ayrılığa düşmeyin; Allah’ın üzerinizdeki nimetini anın: hani siz düşmanlar idiniz de kalplerinizin arasını uzlaştırdı; böylece O’nun nimetiyle kardeşler oldunuz; ve siz ateşten bir çukurun kenarı üzerinde idiniz de sizi ondan kurtardı; işte böyle Allah size âyetlerini açıklar, umulur ki hidayete erersiniz. (103)﴾ Âl-i İmrân ﴿Öyleyse, binasını Allah’tan bir takvâ ve rıdvân üzerine kuran mı daha hayırlıdır, yoksa binasını yıkılmak üzere olan bir uçurum kenarı üzerine kurup da onunla birlikte cehennem ateşine yuvarlanan mı? Allah zalimler topluluğunu hidayete erdirmez. (109)﴾ Tevbe
 	﴿Kıyamet günü kavminin önüne düşer de onları ateşe götürür; varılan yer ne kötü varılan yerdir! (98)﴾ Hûd ﴿Bu, sizinle birlikte (ateşe) dalan bir bölüktür; onlara merhaba yok; şüphesiz onlar ateşe giricilerdir. (59)﴾ Sâd ﴿O gün cehennem ateşine doğru itilirler, itilişle. (13)﴾ Tûr ﴿O gün onlar ateş üzerinde fitneye uğratılırlar. (13)﴾ Zâriyât

Ateşin içinde
 ﴿“Ateş bize sayılı günler dışında dokunmayacak” dediler. De ki: “Allah katında bir ahid mi edindiniz? O hâlde Allah ahdini asla bozmaz; yoksa Allah’a bilmediğiniz şeyi mi söylüyorsunuz?” (80)﴾ Bakara ﴿Bu, onların “Ateş bize sayılı günler dışında dokunmayacak” demeleri sebebiyledir; uydurmakta oldukları şeyler dinlerinde onları aldattı. (24)﴾ Âl-i İmrân
 	﴿Şüphesiz âyetlerimizi inkâr edenleri yakında ateşe sokacağız; derileri her olgunlaştıkça, azabı tatsınlar diye onları başka derilerle değiştiririz; şüphesiz Allah azîzdir, hakîmdir. (56)﴾ Nisâ
 	﴿O, en büyük ateşe girer. (12)﴾ A‘lâ ﴿Alevli bir ateşe girecektir. (3)﴾ Mesed
 	﴿Kızgın bir ateşe girer. (4)﴾ Gâşiye ﴿Kızgın ateş. (11)﴾ Kâria
 	﴿Takvâ sahiplerine vaad olunan cennetin misali: içinde bozulmayan sudan ırmaklar, tadı değişmeyen sütten ırmaklar, içenlere lezzet veren şaraptan ırmaklar ve süzme baldan ırmaklar vardır; onlar için orada her türlü meyveler ve Rablerinden bir bağışlanma vardır; (bu), ateşte ebedî kalan kimse gibi midir? Ve onlara kaynar su içirilir de bağırsaklarını parçalar. (15)﴾ Muhammed ﴿De ki: “Hak Rabbinizdendir; artık dileyen iman etsin, dileyen inkâr etsin.” Şüphesiz biz zalimler için, çadırı onları kuşatmış bir ateş hazırladık; yardım isterlerse, yüzleri kavuran erimiş maden gibi bir su ile yardım olunur; ne kötü içecektir ve ne kötü dayanılacak yerdir. (29)﴾ Kehf ﴿Şu ikisi, Rableri hakkında çekişen iki hasımdır: inkâr edenler için ateşten elbiseler biçilmiştir; başlarının üstünden kaynar su dökülür. (19)﴾ Hacc
 	﴿De ki: “Hak Rabbinizdendir; artık dileyen iman etsin, dileyen inkâr etsin.” Şüphesiz biz zalimler için, çadırı onları kuşatmış bir ateş hazırladık; yardım isterlerse, yüzleri kavuran erimiş maden gibi bir su ile yardım olunur; ne kötü içecektir ve ne kötü dayanılacak yerdir. (29)﴾ Kehf ﴿Üzerlerinde kapatılmış bir ateş vardır. (20)﴾ Beled

Katran(dan) gömlekleri	﴿Katran(dan) gömlekleri vardır; ve ateş yüzlerini bürür. (50)﴾ İbrâhîm ﴿Şu ikisi, Rableri hakkında çekişen iki hasımdır: inkâr edenler için ateşten elbiseler biçilmiştir; başlarının üstünden kaynar su dökülür. (19)﴾ Hacc
 	﴿Katran(dan) gömlekleri vardır; ve ateş yüzlerini bürür. (50)﴾ İbrâhîm ﴿Ateş yüzlerini yalayıp kavurur; ve onlar orada dişleri sırıtmış hâlde kalırlar. (104)﴾ Mü’minûn
 	﴿İnkâr edenler bilselerdi: o vakit yüzlerinden ateşi de sırtlarından (ateşi de) savamazlar; ve onlar yardım da olunmazlar. (39)﴾ Enbiyâ ﴿O gün yüzleri ateşte çevrilip döndürülür; derler ki: “Keşke Allah’a itaat etseydik ve Resûl’e itaat etseydik.” (66)﴾ Ahzâb

O gün yüzleri üzerine ateşte sürüklenirler	﴿O gün yüzleri üzerine ateşte sürüklenirler: “Sekar’ın dokunuşunu tadın!” (48)﴾ Kamer ﴿Kaynar su içinde, sonra ateşte tutuşturulurlar. (72)﴾ Gâfir
 	﴿İnkâr edenler için cehennem ateşi vardır; üzerlerine hükmedilmez ki ölsünler; onun azabından da kendilerinden hafifletilmez; işte her çok inkârcıyı böyle cezalandırırız. (36)﴾ Fâtır
 	﴿Allah’ın tutuşturulmuş ateşi. (6)﴾ Hümeze ﴿Sizi alevlenen bir ateşle uyardım. (14)﴾ Leyl
 	﴿Onların üstlerinden ateşten gölgelikler, altlarından da gölgelikler vardır; Allah bununla kullarını korkutur: “Ey kullarım, benden sakının!” (16)﴾ Zümer ﴿Ama bedbaht olanlar, ateştedir; onlar için orada inleme ve hırıltı vardır. (106)﴾ Hûd ﴿O gün cehennem ateşinde onun üzerine kızdırılır da onunla alınları, böğürleri ve sırtları dağlanır: “Bu, kendiniz için biriktirdiğinizdir; artık biriktirmekte olduğunuzu tadın!” (35)﴾ Tevbe ﴿Ateşte olanlar cehennemin bekçilerine seslendi: “Rabbinize dua edin; azaptan bir gün olsun bize hafifletsin.” (49)﴾ Gâfir
 	﴿Uyanlar dediler ki: “Keşke bizim için bir dönüş olsaydı da, onların bizden beri oldukları gibi biz de onlardan beri olsaydık.” İşte böyle Allah onlara amellerini üzerlerine hasretler olarak gösterir; ve onlar ateşten çıkacak değillerdir. (167)﴾ Bakara ﴿Ateşten çıkmak isterler; oysa ondan çıkacak değillerdir; ve onlar için sürekli bir azap vardır. (37)﴾ Mâide
 	﴿Şüphesiz bu, ateş ehlinin çekişmesi, elbette haktır. (64)﴾ Sâd ﴿Ateşte birbirleriyle delil getirip tartışırlarken; zayıflar büyüklük taslayanlara der ki: “Şüphesiz biz size tâbi idik; şimdi siz ateşten bir payı bizden savabilir misiniz?” (47)﴾ Gâfir
 	﴿Dedi ki: “Sizden önce geçmiş cin ve insan ümmetleri içinde ateşe girin.” Her ümmet girdikçe kardeşini lânetler; nihayet orada hepsi birbirine yetişince, sonrakileri öncekilerine der ki: “Rabbimiz, işte bunlar bizi saptırdılar; onlara ateşten iki kat azap ver.” Dedi ki: “Herkese iki kat; fakat siz bilmezsiniz.” (38)﴾ A‘râf ﴿Dediler ki: “Rabbimiz, bunu bize kim sunduysa, ona ateşte iki kat azap artır.” (61)﴾ Sâd
 	﴿Biz ateşin yârânını ancak melekler kıldık; onların sayısını da ancak inkâr edenler için bir fitne kıldık; kendilerine kitap verilenler yakînen bilsin, iman edenler iman bakımından artsın, kendilerine kitap verilenler ve müminler şüpheye düşmesin; kalplerinde hastalık olanlar ve kâfirler de “Allah bu misalle neyi murad etti?” desinler diye. İşte böyle Allah dilediğini saptırır, dilediğini hidayete erdirir; Rabbinin ordularını O’ndan başkası bilmez; o, insanlar için ancak bir öğüttür. (31)﴾ Müddessir
 	﴿Eğer yapmazsanız—ki asla yapamayacaksınız—o hâlde yakıtı insanlar ve taşlar olan, kâfirler için hazırlanmış ateşten sakının. (24)﴾ Bakara ﴿Ey iman edenler, kendinizi ve ehlinizi, yakıtı insanlar ve taşlar olan bir ateşten koruyun; onun üzerinde, Allah’ın kendilerine emrettiğine isyan etmeyen ve emrolunduklarını yapan sert, şiddetli melekler vardır. (6)﴾ Tahrîm
 ﴿Ateş yârânı cennet yârânına seslendi: “Üzerimize sudan yahut Allah’ın size rızık verdiğinden akıtın.” Dediler ki: “Şüphesiz Allah ikisini de kâfirlere haram kılmıştır.” (50)﴾ A‘râf ﴿Cennet yârânı ateş yârânına seslendi: “Rabbimizin bize vaad ettiğini hak olarak bulduk; siz de Rabbinizin vaad ettiğini hak olarak buldunuz mu?” Dediler ki: “Evet.” Derken aralarında bir münâdî nida etti: “Allah’ın lâneti zalimlerin üzerine olsun!” (44)﴾ A‘râf
 	﴿Gözleri ateş yârânı tarafına çevrildiğinde derler ki: “Rabbimiz, bizi zalimler topluluğuyla birlikte kılma.” (47)﴾ A‘râf

Dünya ateşi
Cânnın yaratılışı	﴿Cânnı daha önce semûm ateşinden yarattık. (27)﴾ Hicr ﴿Cânnı ateşten bir mâricden yarattı. (15)﴾ Rahmân ﴿Dedi ki: “Ben ondan hayırlıyım; beni ateşten yarattın, onu çamurdan yarattın.” (76)﴾ Sâd ﴿Dedi ki: “Sana emrettiğimde secde etmene ne engel oldu?” Dedi ki: “Ben ondan hayırlıyım; beni ateşten yarattın, onu çamurdan yarattın.” (12)﴾ A‘râf

**الوقود**	﴿“Onların misali, ateş yaktıran kimsenin misali gibidir; (ateş) çevresini aydınlatınca Allah onların **نورهم**’unu giderdi ve onları karanlıklar içinde bıraktı; görmezler.”(17)﴾ **البقرة** ﴿“Yahudiler dedi ki: ‘Allah’ın eli bağlıdır.’ Elleri bağlandı ve söyledikleri sebebiyle lânetlendiler. Bilakis O’nun iki eli açıktır; dilediği gibi infak eder. Rabbinden sana indirilen, onların çoğuna mutlaka azgınlık ve küfür artıracaktır. Kıyamet gününe kadar aralarına düşmanlık ve kin bıraktık. Savaş için her ne zaman bir ateş yaksalar Allah onu söndürür; yeryüzünde bozgunculukla koşarlar. Allah bozguncuları sevmez.”(64)﴾ **المائدة** ﴿“Sizin için yeşil ağaçtan ateş yapan O’dur; bir de siz ondan yakarsınız.”(80)﴾ **يس** ﴿“Yakıt sahibi ateş.”(5)﴾ **البروج** ﴿“Gökten su indirdi; dereler kendi ölçüsünce aktı; sel kabarmış bir köpük yüklendi. Süs eşyası yahut bir meta arayarak ateşte üzerine yakıp durdukları şeylerden de onun benzeri bir köpük (çıkar). İşte Allah hak ile bâtılı böyle misal verir: Köpük ise atılıp gider; insanlara fayda veren ise yerde kalır. Allah misalleri böyle verir.”(17)﴾ **الرعد** ﴿“Yaktığınız ateşi gördünüz mü?”(71)﴾ **الواقعة**
 	﴿“Ateş gördüğünde ailesine dedi ki: ‘Durun; ben bir ateş sezdim; umarım size ondan bir kor getiririm yahut ateş üzerinde bir hidayet bulurum.’”(10)﴾ **طه** ﴿“Mûsâ ailesine dedi ki: ‘Ben bir ateş sezdim; size ondan bir haber getireceğim yahut size bir alevli kor getireceğim; umulur ki ısınırsınız.’”(7)﴾ **النمل** ﴿“Mûsâ süreyi tamamlayınca ailesiyle yürüdü; Tûr’un yanından bir ateş sezdi. Ailesine dedi ki: ‘Durun; ben bir ateş sezdim; umarım size ondan bir haber getiririm yahut ateşten bir kor parçası; umulur ki ısınırsınız.’”(29)﴾ **القصص** ﴿“Ona gelince nida olundu: ‘Ateşte olan ve onun çevresinde olan mübarek kılındı; âlemlerin Rabbi Allah’ı tenzih ederim.’”(8)﴾ **النمل**
 	﴿“Gökten su indirdi; dereler kendi ölçüsünce aktı; sel kabarmış bir köpük yüklendi. Süs eşyası yahut bir meta arayarak ateşte üzerine yakıp durdukları şeylerden de onun benzeri bir köpük (çıkar). İşte Allah hak ile bâtılı böyle misal verir: Köpük ise atılıp gider; insanlara fayda veren ise yerde kalır. Allah misalleri böyle verir.”(17)﴾ **الرعد** ﴿“Bana demir kütleleri getirin; iki yamaç arasını eşitleyince dedi ki: ‘Üfleyin.’ Onu ateş hâline getirince dedi ki: ‘Bana getirin, üzerine erimiş bakır dökeyim.’”(96)﴾ **الكهف**
 	﴿“Dedik ki: ‘Ey ateş! İbrâhîm üzerine serinlik ve selâmet ol.’”(69)﴾ **الأنبياء** ﴿“Kavminin cevabı ancak şunu demeleri oldu: ‘Onu öldürün yahut onu yakın.’ Allah onu ateşten kurtardı. Şüphesiz bunda iman eden bir kavim için âyetler vardır.”(24)﴾ **العنكبوت**
 	﴿“Onlar dediler ki: ‘Allah bize ahdetti ki, ateşin yiyeceği bir قربان getirmedikçe bir resule iman etmeyelim.’ De ki: ‘Benden önce size apaçık delillerle ve dediğiniz şeyle resuller geldi; doğru iseniz onları niçin öldürdünüz?’”(183)﴾ **آل عمران**
 	﴿“Sizden biriniz ister mi ki, onun için hurmalardan ve üzümlerden bir bahçe olsun; altından ırmaklar akar; onun için orada her türlü meyveler vardır; ona ihtiyarlık isabet etmiş, onun zayıf çocukları da vardır; derken içinde ateş bulunan bir kasırga ona isabet eder de yanar. Allah size âyetleri böyle açıklar; umulur ki düşünürsünüz.”(266)﴾ **البقرة**
 	﴿“Üzerinize ateşten bir alev ve bakır salınır; artık yardım göremezsiniz.”(35)﴾ **الرحمن** ﴿“Sizden biriniz ister mi ki, onun için hurmalardan ve üzümlerden bir bahçe olsun; altından ırmaklar akar; onun için orada her türlü meyveler vardır; ona ihtiyarlık isabet etmiş, onun zayıf çocukları da vardır; derken içinde ateş bulunan bir kasırga ona isabet eder de yanar. Allah size âyetleri böyle açıklar; umulur ki düşünürsünüz.”(266)﴾ **البقرة**
 	﴿“Allah göklerin ve yerin **نور**’udur. O’nun **نوره**’unun misali, içinde bir kandil bulunan bir niş gibidir; kandil bir cam içindedir; cam sanki inci gibi bir yıldızdır; doğuya da batıya da ait olmayan mübarek bir ağaçtan, bir zeytinden yakılır; yağı, ateş dokunmasa da neredeyse ışık verir. **نور** üstüne **نور**. Allah dilediğini kendi **نوره**’una hidayet eder. Allah insanlar için misaller verir. Allah her şeyi bilendir.”(35)﴾ **النور**
 	﴿“Yakıt sahibi ateş.”(5)﴾ **البروج**
**نور**
**هل تستوي الظلمات والنور**	﴿“Kör ile gören bir olmaz,(19) ne karanlıklar ne **النور**,(20) ne gölge ne sıcak rüzgâr.(21)”﴾ **فاطر** ﴿“De ki: ‘Göklerin ve yerin Rabbi kimdir?’ De ki: ‘Allah.’ De ki: ‘O’ndan başka, kendileri için ne faydaya ne zarara malik olmayan veliler mi edindiniz?’ De ki: ‘Kör ile gören bir olur mu? Yahut karanlıklar ile **النور** bir olur mu? Yoksa Allah’a ortaklar mı kıldılar; O’nun yaratması gibi yarattılar da yaratma onlara benzer mi göründü?’ De ki: ‘Allah her şeyin yaratıcısıdır; O, bir olan, kahredici olandır.’”(16)﴾ **الرعد**
**الله نور السماوات والأرض**	﴿“Allah göklerin ve yerin **نور**’udur. O’nun **نوره**’unun misali, içinde bir kandil bulunan bir niş gibidir; kandil bir cam içindedir; cam sanki inci gibi bir yıldızdır; doğuya da batıya da ait olmayan mübarek bir ağaçtan, bir zeytinden yakılır; yağı, ateş dokunmasa da neredeyse ışık verir. **نور** üstüne **نور**. Allah dilediğini kendi **نوره**’una hidayet eder. Allah insanlar için misaller verir. Allah her şeyi bilendir.”(35)﴾ **النور** ﴿“Yer, Rabbinin **نور**’uyla aydınlandı; kitap kondu; peygamberler ve şahitler getirildi; aralarında hak ile hükmedildi; onlara zulmedilmez.”(69)﴾ **الزمر**
**القمر نوراً**	﴿“Güneşi ضياء yapan, ayı **نور** yapan O’dur; onu menziller olarak takdir etti ki yılların sayısını ve hesabı bilesiniz. Allah bunu ancak hak ile yarattı; âyetleri bilen bir kavim için açıklar.”(5)﴾ **يونس** ﴿“Onların içinde ayı **نور** yaptı; güneşi de bir kandil yaptı.”(16)﴾ **نوح**
**الله جعل النور**	﴿“Hamd, gökleri ve yeri yaratan, karanlıkları ve **النور**’u yapan Allah’adır; sonra inkâr edenler Rablerine denk tutarlar.”(1)﴾ **الأنعام**
 	﴿“Onların misali, ateş yaktıran kimsenin misali gibidir; (ateş) çevresini aydınlatınca Allah onların **نورهم**’unu giderdi ve onları karanlıklar içinde bıraktı; görmezler.” (17)﴾ **البقرة**
 	﴿“Ölü iken kendisini dirilttiğimiz ve kendisine insanlar içinde onunla yürüdüğü bir **نور** verdiğimiz kimse, misali karanlıklar içinde olup ondan çıkacak olmayan kimse gibi midir? Kâfirlere yaptıkları böyle süslendi.”(122)﴾ **الأنعام** ﴿“Yahut derin bir denizde karanlıklar gibi: onu bir dalga örter, üstünde bir dalga, üstünde bir bulut; karanlıklar, bir kısmı bir kısmının üstünde; elini çıkarsa neredeyse onu göremez. Allah kime bir **نور** kılmazsa, onun için bir **نور** yoktur.” (40)﴾ **النور**
 	﴿“Ölü iken kendisini dirilttiğimiz ve kendisine insanlar içinde onunla yürüdüğü bir **نور** verdiğimiz kimse, misali karanlıklar içinde olup ondan çıkacak olmayan kimse gibi midir? Kâfirlere yaptıkları böyle süslendi.”(122)﴾ **الأنعام** ﴿“Ey iman edenler! Allah’tan sakının ve O’nun resulüne iman edin; size rahmetinden iki pay verir ve size onunla yürüyeceğiniz bir **نور** kılar; sizi bağışlar. Allah çok bağışlayıcıdır, çok merhametlidir.”(28)﴾ **الحديد**
**الله يخرج من الظلمات إلى النور**	﴿“Allah iman edenlerin velisidir; onları karanlıklardan **النور**’a çıkarır. İnkâr edenler ise onların velileri طاغوت’tur; onları **النور**’dan karanlıklara çıkarırlar. İşte onlar ateş ehlidir; onlar orada ebedî kalıcıdırlar.” (257)﴾ **البقرة** ﴿“O, size ve meleklerine salât eden O’dur ki sizi karanlıklardan **النور**’a çıkarsın; müminlere karşı merhametlidir.”(43)﴾ **الأحزاب**
**القرآن يخرج من الظلمات إلى النور**	﴿“Allah onunla, rızasına uyan kimseyi selâm yollarına hidayet eder; onları izniyle karanlıklardan **النور**’a çıkarır ve onları dosdoğru bir yola hidayet eder.”(16)﴾ **المائدة** ﴿“الر. Sana indirdiğimiz bir kitaptır ki insanları Rablerinin izniyle karanlıklardan **النور**’a, azîz ve hamîd olanın yoluna çıkarasın.”(1)﴾**إبراهيم**
**محمد (ص) يخرج من الظلمات إلى النور بالقرآن**	﴿“O, size apaçık âyetler indiren O’dur ki sizi karanlıklardan **النور**’a çıkarsın. Şüphesiz Allah size karşı elbette çok şefkatlidir, çok merhametlidir.”(9)﴾ **الحديد** ﴿“Bir resul: size Allah’ın apaçık âyetlerini okur ki iman edenleri ve صالحات işleyenleri karanlıklardan **النور**’a çıkarsın. Kim Allah’a iman eder ve صالح iş yaparsa onu altından ırmaklar akan cennetlere sokar; orada ebedî kalıcıdırlar. Allah ona rızkı güzel kılmıştır.”(11)﴾ **الطلاق**
**موسى يخرج من الظلمات إلى النور بآيات الله**	﴿“Andolsun Mûsâ’yı âyetlerimizle gönderdik: ‘Kavmini karanlıklardan **النور**’a çıkar ve onlara Allah’ın günlerini hatırlat.’ Şüphesiz bunda çok sabreden, çok şükreden herkes için âyetler vardır.”(5)﴾ **إبراهيم**

**القرآن** نور	﴿Ey insanlar, size Rabbinizden bir burhan gelmiştir ve size apaçık bir **نورا** indirdik(174)﴾ النساء ﴿Ey kitap ehli, size kitabtan gizlemekte olduğunuz şeylerin çoğunu size açıklayan ve çoğundan da affeden elçimiz gelmiştir; size Allah’tan bir **نور** ve apaçık bir kitap gelmiştir(15)﴾ المائدة
 	﴿Öyleyse Allah’a, elçisine ve indirdiğimiz **النور**’a iman edin; Allah yaptıklarınızdan haberdardır(8)﴾ التغابن ﴿Onlar ki, Tevrat’ta ve İncil’de yanlarında yazılı buldukları ümmî peygamber elçiye uyarlar; onlara ma‘rûfu emreder, onları münkerden nehyeder; onlara temiz şeyleri helâl kılar, onlara pis şeyleri haram kılar; üzerlerindeki ağır yüklerini ve üzerlerinde olan zincirleri kaldırır; artık ona iman edenler, onu destekleyenler, ona yardım edenler ve onunla birlikte indirilen **النور**’a uyanlar; işte onlar felâha erenlerin ta kendileridir(157)﴾ الأعراف
 	﴿Ve işte böylece sana emrimizden bir ruh vahyettik; sen ne kitabın ne de imanın ne olduğunu bilirdin; fakat onu bir **نورا** kıldık, onunla kullarımızdan dilediğimizi hidayete erdiririz; ve şüphesiz sen dosdoğru bir yola hidayet edersin(52)﴾ الشورى ﴿Allah kimin göğsünü İslâm’a açarsa, o Rabbinden bir **نور** üzeredir; artık Allah’ın zikrinden kalpleri katılaşmış olanlara yazıklar olsun; işte onlar apaçık bir sapıklık içindedirler(22)﴾ الزمر
 	﴿Allah’ın **نور**’unu ağızlarıyla söndürmek isterler; kâfirler hoşlanmasa da Allah, **نور**’unu tamamlamaktan başkasını istemez (32)﴾ التوبة ﴿Allah’ın **نور**’unu ağızlarıyla söndürmek isterler; kâfirler hoşlanmasa da Allah **نور**’unu tamamlayandır (8)﴾ الصف

**التوراة** نور	﴿Şüphesiz biz **التوراة**’ı indirdik; onda hidayet ve **نور** vardır; onunla, teslim olmuş peygamberler Yahudileşenler için hükmederler; ve rabbânîler ve ahbâr da, Allah’ın kitabından kendilerine emanet edilenle ve onun üzerine şahitler olduklarıyla (hükmederler); artık insanlardan korkmayın, benden korkun; âyetlerimi az bir bedel karşılığında satmayın; Allah’ın indirdiğiyle hükmetmeyenler, işte onlar kâfirlerin ta kendileridir(44)﴾ المائدة ﴿Ve onların izleri üzerine, önündeki **التوراة**’ı tasdik edici olarak Meryem oğlu Îsâ’yı ardı sıra gönderdik; ve ona, içinde hidayet ve **نور** bulunan **الإنجيل**’i verdik; önündeki **التوراة**’ı tasdik edici olarak; ve muttakîler için bir hidayet ve öğüt olarak(46)﴾ المائدة
	﴿Andolsun, Mûsâ’yı âyetlerimizle gönderdik: “Kavmini karanlıklardan **النور**’a çıkar ve onlara Allah’ın günlerini hatırlat”; şüphesiz bunda, çok sabreden çok şükreden herkes için elbette âyetler vardır(5)﴾ إبراهيم ﴿Allah’ı hakkıyla takdir edemediler; hani “Allah hiçbir beşere hiçbir şey indirmedi” dediler; de ki: “Mûsâ’nın getirdiği, insanlar için bir **نورا** ve bir hidayet olarak (getirdiği) kitabı kim indirdi?” Onu tomarlar yapıyorsunuz; onu açığa vuruyorsunuz ve çoğunu gizliyorsunuz; size, ne sizin ne de babalarınızın bilmediği şeyler öğretilmiştir; de ki: “Allah”; sonra onları daldıkları şeyde oynar halde bırak(91)﴾ الأنعام

**النور** يوم القيامة
﴿O gün münafık erkekler ve münafık kadınlar, iman edenlere derler: “Bize bakın da **نور**’unuzdan bir parça alalım”; denir ki: “Arkanıza dönün de bir **نور** arayın”; derken aralarına, içinde bir kapı bulunan bir sur çekilir; onun iç tarafında rahmet, dış tarafında onun önünde azap vardır(13)﴾ الحديد ﴿Allah’a ve elçilerine iman edenler; işte onlar Rableri katında sıddîklar ve şehitlerdir; onlar için ecirleri ve **نور**’ları vardır; inkâr edenler ve âyetlerimizi yalanlayanlar ise, işte onlar cehîmin yârânıdır(19)﴾ الحديد
	﴿O gün mümin erkekleri ve mümin kadınları görürsün; **نور**’ları önlerinde ve sağlarında koşar: “Bugün size müjde: altlarından ırmaklar akan cennetler; orada ebedî kalıcılar”; işte bu, büyük kurtuluştur(12)﴾ الحديد ﴿Ey iman edenler, Allah’a nasûh bir tevbe ile tevbe edin; umulur ki Rabbiniz kötülüklerinizi sizden örter ve sizi altlarından ırmaklar akan cennetlere sokar; o gün Allah peygamberi ve onunla beraber iman edenleri rezil etmez; **نور**’ları önlerinde ve sağlarında koşar; derler ki: “Rabbimiz, bize **نور**’umuzu tamamla ve bizi bağışla; şüphesiz sen her şeye kadirsin”(8)﴾ التحريم
	﴿Ey iman edenler, Allah’tan sakının ve elçisine iman edin; size rahmetinden iki pay verir ve size, onunla yürüyeceğiniz bir **نورا** kılar; ve sizi bağışlar; Allah çok bağışlayıcıdır, çok merhametlidir(28)﴾ الحديد

**منير**
 ﴿Eğer seni yalanlarlarsa, senden önce de elçiler yalanlanmıştı; onlara apaçık deliller, zübür ve **الكتاب المنير** gelmişti(184)﴾ آل عمران ﴿Eğer seni yalanlarlarsa, onlardan öncekiler de yalanlamıştı; onlara elçileri apaçık delillerle, zübürle ve **الكتاب المنير** ile gelmişti (25)﴾ فاطر
 	﴿İnsanlardan kimi, ilimsiz, hidayetsiz ve **كتاب منير** olmaksızın Allah hakkında mücadele eder(8)﴾ الحج ﴿Görmediniz mi ki Allah, göklerde olanı ve yerde olanı sizin için boyun eğdirdi; ve nimetlerini üzerinize açık ve gizli olarak bolca yaydı; insanlardan kimi, ilimsiz, hidayetsiz ve **كتاب منير** olmaksızın Allah hakkında mücadele eder(20)﴾ لقمان
 	﴿Ve onun izniyle Allah’a çağıran ve **سراجا منيرا** olarak(46)﴾ الأحزاب ﴿Yücedir o ki gökte burçlar kıldı ve onda bir **سراجا** ve **قمرا منيرا** kıldı(61)﴾ الفرقان

مختار الصحاح
● [**نور**] ن و ر: **النُّورُ** ziyadır; çoğulu **أَنْوَارٌ**’dır. Ve **أَنَارَ** şey ve **اسْتَنَارَ** “yani: aydınlattı” mânasındadır. Ve **التَّنْوِيرُ** aydınlatmadır; o, ayrıca seher vaktinin ağarmasıdır; o, ayrıca ağacın çiçek açmasıdır; “**نَوَرتِ الشجرة تَنْويرا**” denir; ve **أَنَارَتْ** yani **أَخرجت نَوْرَهَا**. Ve **النارُ** müennestir; ve o, vâvdandır; çünkü onun küçültmesi **نُوَيرةٌ**’dir; çoğulu **نُورٌ** ve **أَنْوُرٌ** ve **نِيرانٌ**’dır; kendisinden öncekinin kesresi sebebiyle vâv yâ’ya dönmüştür. Ve aralarında **نَائِرةٌ** vardır; yani düşmanlık ve kin. Ve **تَنَوَّر** ateşi uzaktan: onu gördü; ve **تنَورَ** da: **بالنُّورَةِ** ile badanalandı; bazıları **انْتَارَ** der. Ve **النُّوَّارُ** (damme ile, şeddeli) ağaç çiçeğidir; bir tanesi **نُوّارَةٌ**’dır. Ve **المَنَارُ** yolun alâmetidir. Ve **المَنَارَةُ** üzerinde ezan okunan şeydir; ve **المنارة** ayrıca üzerine **السِّراج** konulan şeydir; o, **الاستِنارةِ**’den (mîm’in fethiyle) **مفعلة** veznindedir. Çoğulu **المَنَاوِرُ**’dur, vâv iledir; çünkü o **النُّور**’dandır. Ve kim **مَنَائِرُ** deyip hemze yaparsa, aslîyi zâide benzetmiştir; nitekim **مصائِب** dediler; aslı **مصاوِب**’dir.

الراغب
**نور**
- **النور**: görmeye yardımcı olan yayılmış ışıktır; ve o iki kısımdır: dünyevî ve uhrevî. Dünyevî ise iki kısımdır: basîret gözüyle akledilen kısım; o da aklın **نور**’u ve Kur’ân’ın **نور**’u gibi ilâhî işlerden yayılmış olandır. Ve basar gözüyle hissedilen (kısım); o da aylar, yıldızlar ve nurlu şeyler gibi nurlu cisimlerden yayılmış olandır.
İlâhî **النور**’dan, yüce Allah’ın sözü: ﴿size Allah’tan bir **نور** ve apaçık bir kitap gelmiştir﴾ [المائدة/15]. Ve dedi: ﴿ve ona bir **نورا** kıldık; onunla insanlar içinde yürür; karanlıklarda olup da ondan çıkacak olmayan kimse gibi midir﴾ [الأنعام/122]. Ve dedi: ﴿sen ne kitabın ne de imanın ne olduğunu bilirdin; fakat onu bir **نورا** kıldık; onunla kullarımızdan dilediğimizi hidayete erdiririz﴾ [الشورى/52]. Ve dedi: ﴿Allah kimin göğsünü İslâm’a açarsa, o Rabbinden bir **نور** üzeredir﴾ [الزمر/22]. Ve dedi: ﴿**نور** üstüne **نور**; Allah dilediğini kendi **نور**’una hidayet eder﴾ [النور/35]. Ve basar gözüyle hissedilen (kısım)dan, onun sözü gibi: ﴿güneşi ziya, ayı **نورا** kılan odur﴾ [يونس/5]. Güneşi **الضوء** ile, ayı **النور** ile tahsis etmesi, **الضوء**’un **النور**’dan daha hususî olması yönündendir. Dedi: ﴿**وقمرا منيرا**﴾ [الفرقان/61]; yani: **ذا نور**.

Ve ikisinde de umumî olan şeylerden: onun sözü: **وجعل الظلمات والنور** [الأنعام/1], ve onun sözü: **ويجعل لكم نورا تمشون به** [الحديد/28], **وأشرقت الأرض بنور ربها** [الزمر/69]. Ve uhrevî nurdan: onun sözü: **ويسعى نورهم بين أيديهم** [الحديد/12], **والذين آمنوا معه نورهم يسعى بين أيديهم وبأيمانهم يقولون ربنا أتمم لنا نورنا** [التحريم/8] **انظرونا نقتبس من نوركم** [الحديد/13], **فالتمسوا نورا** [الحديد/13]. Ve denilir: Allah şunu şöyle **أنار** etti, ve onu **نوره** etti. Ve Allah Teâlâ kendisini, ancak O **المنور** olduğu cihetten, **نورا** diye adlandırdı; dedi ki: **الله نور السموات والأرض** [النور/35]. Ve O’nun Teâlâ bu şekilde adlandırılması, fiilinin mübalağası içindir.

Ve **النار**; duyunun algısına görünen alev için söylenir; dedi ki: **أفرأيتم النار التي تورون** [الواقعة/71]. Ve dedi ki: **مثلهم كمثل الذي استوقد نارا** [البقرة/17]. Ve sırf (yalın) sıcaklık için; ve şu sözünde zikredilen cehennem ateşi için: **النار وعدها الله الذين كفروا** [الحج/72], **وقودها الناس والحجارة** [البقرة/24], **نار الله الموقدة** [الهمزة/6]. Ve bunu başka yerlerde de zikretmiştir.

Ve şu sözünde zikredilen savaş ateşi için: **كلما أوقدوا نارا للحرب** [المائدة/64]. Ve bazısı dedi ki: **النار** ve **النور** tek bir asıldandır; ve çoğu kez birbirine bitişik olurlar; fakat **النار** dünyada azık edinenler için bir meta, **النور** ise âhirette onlar için bir metadır. Ve bunun için **النور** hakkında **الاقتباس** kullanıldı; şöyle dedi: **نقتبس من نوركم** [الحديد/13]. Ve “**تنورت نارا**”: onu gördüm (gözümle seçtim). Ve **المنارة** (bk. **العين** 8/276): **النور**dan “yapma yeri/alet yeri”dir; yahut kandil **منارة**sı gibi **النار**dan; yahut üzerinde ezan okunan şeydir. Ve **منار الأرض**: onun alametleridir. Ve **النوار**: şüpheden ürküp kaçmadır. Ve kadın **نارت**; **تنور** olarak **نورا** ve **نوارا** (diye). Ve ağacın **نور**u ve onun **نواره**si, nura benzetme yoluyla (böyledir). Ve **النور**: dövme için yapılan şeydir. Denilir: kadın elini **نورت** etti. Ve onun bu şekilde adlandırılması, uzvun nurunu ortaya çıkarıcı olmasındandır.

ملخص اللسان:
1.     Allah Teâlâ’nın isimlerinde: **النُّورُ**: körlük sahibi olanın, O’nun nuruyla gördüğü; sapkınlık sahibi olanın, O’nun hidayetiyle doğru yolu bulduğu (zât)tır. Ve denildi ki: O, kendisiyle her görünüşün olduğu zâhirdir; kendinde zâhir olup başkasını izhar eden “**نوراً**” diye adlandırılır. **الله نُورُ السموات والأَرض**: göklerin ve yerin ehline hidayet edendir,
2.    Ve **النُّورُ**: aydınlıktır. **النُّور** **الضَّوْءُ**dur; her ne olursa olsun. Ve denildi ki: o, onun ışını ve parlayışıdır. Çoğulu: **أَنْوارٌ** ve **نِيرانٌ**. Ve (fiil olarak) **نارَ** (olarak) **نَوْراً**; ve **أَنارَ**; ve **اسْتَنارَ**; ve **نَوَّرَ**; tek bir mânâdadır: yani aydınlattı. Ve “onunla **اسْتَنار** etti”: onun ışınını ödünç aldı/ondan ışınını aldı. Ve **النور**: karanlığın zıddıdır.
3.     Çokça bir ufuk için **اسْتنار** etti. Ali hadîsinde, Allah yüzünü keremli kılsın: “**نائرات الأَحكام** ve **مُنِيرات الإِسلام**”; **النائرات**: açık, apaçık olanlar; **المنيرات** de böyledir. Birincisi **نارَ**dan, ikincisi **أَنار**dan. Ve **أَنار** hem lâzım hem müteaddîdir;
4.     Ve **التَّنْوِير**: sabahın aydınlanma vakti; denilir: sabah **نَوَّر** oldu, **تَنْوِيراً**. Ve **التنوير**: aydınlatmadır. Ve **التنوير**: aydınlanmadır. Ve sabah **نَوَّرَ**: onun nuru ortaya çıktı;
5.     Ve **المنار** ve **المنارة**: nurun yeri. Ve **المَنارَةُ**: kandilli mumdur. Ve **المَنارَةُ**: üzerine kandil konulan şeydir. Çoğulu kıyasa göre **مَناوِرُ**dur,
6.     Ve **المَنار**: alamet; ve iki şey arasında sınırdan konulan şey. Ve **مَنار الحرم**: onun alametleridir; İbrahim Halîl’in, Nebîmize ve ona salât ve selâm olsun, harem’in çevrelerine ve taraflarına diktiği (alametler); ve onlarla harem sınırları, hill sınırlarından bilinir,
7.    Ve **المَنارَةُ**: üzerinde ezan okunan şeydir; o, **المِئْذَنَةُ**dir;
8.     Ve **المَنارُ**: yolun ana caddesi/ana yolu,
9.     Ve **النور**: eşyayı açıklayan ve gözlere onların hakikatini gösteren şeydir. Dedi ki: Peygamberin, sallallahu aleyhi ve sellem, kalplerde beyan ve karanlıkları açığa çıkarma bakımından getirdiğinin misali, nurun misali gibidir,
10.                        Ve ilim ehlinden bazısı dedi ki: **النُّورُ** bir cisim ve bir arazdır; Bârî, mukaddes ve yüce, ne cisimdir ne araz. Ancak murad: onun perdesi nurdur. Dedi ki: Ebu Musa hadîsinde de böyle rivayet olundu, ve mânâ: “Onu nasıl göreyim, hâlbuki perdesi nurdur”; yani nur, onu görmekten men eder.
11.                        Peygamberin, sallallahu aleyhi ve sellem, sıfatında: “**أَنْوَرُ المُتَجَرَّدِ**” yani beden bakımından aydınlık. Parlak renkli güzel için: **أَنْوَرُ** denilir; o, **النُّور**dan “**أَفعلُ**” veznindedir. Denilir: **نار** oldu; o hâlde o **نَيِّر**dir. Ve **أَنار** etti; o hâlde o **مُنِيرٌ**dir.
12.                        Ve **النار**: bilinen (şey)dir; müennestir. Ve o, **الواو**dandır; çünkü onun küçültmesi **نُوَيْرَةٌ**dur. Aziz tenzilde: “**أَن بُورِكَ من في النار ومن حولها**”; tefsirde geldi ki: buradaki “ateşte olan” Allah عز وجل’in nuru’dur; “etrafında olanlar” hakkında: melekler denildi, ve Allah’ın nuru da denildi.
13.                        Ve çoğul: **أَنْوُرٌ** ve **أنوار** ve **نيرة** ve **نِيرانٌ**; kendinden öncekinin kesresi sebebiyle **الواو** **ياء**ya döndü. Ve **نِيْرَةٌ** ve **نُورٌ** ve **نِيارٌ**;
14.                        **تَنَوَّرَ النارَ**: ona baktı yahut ona geldi. Ve **تَنَوَّرَ الرجلَ**: onun görmediği bir yerden, ateş yanında ona baktı. Ve “uzaktan ateşi **تَنَوَّرْتُ**”: yani onu seçip gördüm.
15.                        Ve **النارُ**: dağdır (damga); çoğulu çoğul gibidir; o, **النُّورَةُ**dur. Ve “deveyi **نُرْتُ**”: üzerine bir dağ (damga) yaptım. Ve “onda **نُورَةٌ** yok”: yani dağ (damga) yok.
16.                        Ve kızgın demirle yapılan her dağ, o **نار**dır. Ve kızgın demir olmaksızın olan: o, **حَرْقٌ** ve **قَرْعٌ** ve **قَرمٌ** ve **حَزٌّ** ve **زَنْمٌ**dur.
17.                        Ve **النَّوْرُ** ve **النَّوْرَةُ**, ikisi birlikte: çiçektir. Ve denildi ki: **النَّوْرُ** beyazdır, **الزهر** sarıdır; çünkü o beyazlar sonra sararır. **النَّوْر**un çoğulu **أَنوارٌ**dur. Ve **النُّوّارُ**, zamme ve şeddeli olarak: **النَّوْر** gibidir; onun teki **نُوَّارَةٌ**dır. Ve ağaç ve bitki **نَوَّرَ** etti; **النَّوْرُ**: ağacın çiçeğidir. Fiil: **التَّنْوِيرُ**dür. Ve ağacın **تَنْوِير**i: onun çiçek açmasıdır.
18.                        Ve **النُّورَةُ**: yakılan ve ondan kireç yapılan taş(ın maddesi)dir; ve onunla kasık kılları tıraş edilir. Ve adam **انْتارَ** etti ve **تَنَوَّرَ**: **النُّورَة** ile süründü (tüy dökücü sürdü).
19.                        Ve **النَّوُورُ**: **النَّيلَجُ**dur; o, dövmenin işlendiği ve içine doldurulduğu, böylece yeşerinceye kadar (renk verinceye kadar) kullanılan iç yağının dumanıdır.
20.                        Ve **النَّؤُورُ** ve **النَّوَارُ**: şüpheden ürküp kaçan kadındır. Ve kadın **نارتْ**; **تَنُورُ** olarak **نَوْراً** ve **نَواراً** ve **نِواراً** (diye). Ve “kadınlar **نُورٌ**”: yani şüpheden çok ürkek/kaçıcı.
21.                         Ve **النَّوَار**: kaçıştır. Ve “onu **نُرْتُ**” ve “onu **أَنرْتُ**”: onu ürküttüm/kaçırttım. Ve “**وَدِيق** bir at **نَوارٌ**dur”: kızıştığında; o, aygırı ister; ve bunda ondan bir zayıflık vardır; çiftleşenin saldırısından korkar.
22.                         Ve denilir: aralarında bir **نائِرَةٌ** vardır; yani düşmanlık ve kin.
23.                        Ve kavim **نار** etti ve **تَنَوَّرُوا**: bozguna uğradılar. Ve “ona karşı **اسْتَنارَ** etti”: ona galip geldi ve onu yendi;

لسان العرب

● - **نور**: Allah Teâlâ’nın isimlerinde: **النُّورُ**; İbnü’l-Esîr dedi ki: O, körlük sahibi olanın kendi nuru ile gördüğü ve azgınlık sahibi olanın kendi hidayeti ile doğru yolu bulduğu kimsedir; ve denildi ki: O, kendisiyle her zuhurun bulunduğu zâhir olandır; ve kendi nefsinde zâhir olup başkasını izhar eden kimseye nur denir. Ebû Mansûr dedi ki: **النُّور** Allah عز وجل’in sıfatlarındandır; Allah عز وجل dedi ki: Allah göklerin ve yerin nurudur; onun tefsirinde denildi ki: göklerin ve yerin ehlinin hidayet edicisidir; ve denildi ki: onun nurunun misali, içinde kandil bulunan bir niş gibidir; yani onun hidayet nurunun müminin kalbindeki misali, içinde kandil bulunan bir niş gibidir. Ve **النُّورُ**: ziyâdır. Ve **النور**: karanlığın zıddıdır. Ve **المحكم**’de: **النُّور** ışıktır; her ne olursa olsun; ve denildi ki: o, onun şuaı ve parlayışıdır; cem‘i **أَنْوارٌ** ve **نِيرانٌ**’dır; Sa‘leb’den. Ve **نارَ** **نَوْراً** ve **أَنارَ** ve **اسْتَنارَ** ve **نَوَّرَ**; sonuncusu Lihyânî’den; tek bir mânâ ile, yani aydınlattı; nitekim denir: **بانَ** şey ve **أَبانَ** ve **بَيَّنَ** ve **تَبَيَّنَ** ve **اسْتَبانَ** tek bir mânâ ile. Ve **اسْتَنار به**: onun şuaını ödünç aldı. Ve **نَوَّرَ الصبحُ**: onun nuru ortaya çıktı; dedi ki:
وحَتَّى يَبِيتَ القومُ في الصَّيفِ ليلَةً
يقولون: نَوِّرْ صُبْحُ، والليلُ عاتِمُ

Ve hadiste: Ömer b. el-Hattâb, رضي الله عنه, dede için farz kıldı, sonra onu Zeyd b. Sâbit **أَنارَها**; yani onu **نَوَّرَها** ve onu açıklığa kavuşturdu ve onu beyan etti. Ve **التَّنْوِير**: sabahın aydınlanmasının vakti; denir: **قد نَوَّر الصبحُ تَنْوِيراً**. Ve **التنوير**: aydınlatmadır. Ve **التنوير**: sabahın açılmasıdır. Ve namaz vakitleri hadîsinde: onun **نَوَّرَ بالفَجْرِ** ettiği; yani onu kıldı; ve ufkun çoğu için **اسْتنار** etmişti. Ve Ali hadîsinde, Allah yüzünü keremli kılsın: **نائرات الأَحكام ومُنِيرات الإِسلام**; **النائرات** açık, apaçık olanlardır; ve **المنيرات** de böyledir; böylece birincisi **نارَ**’dandır, ikincisi **أَنار**’dandır; ve **أَنار** lâzım ve müteaddîdir; ondan: sonra onu Zeyd b. Sâbit **أَنارَها**. Ve **أَنار المكانَ**: oraya **النُّورَ** koydu. Ve O’nun عز وجل sözü: **ومن لم يجعل الله له نُوراً فما له من نُورٍ**; Zeccâc dedi ki: mânâsı, Allah’ın onu İslâm’a hidayet etmediği kimse hidayet bulmaz. Ve **المنار** ve **المنارة**: nurun yeri. Ve **المَنارَةُ**: kandilli mum. İbn Sîde: ve **المَنارَةُ** üzerine kandil konulan şeydir; Ebû Züeyb dedi ki:
وكِلاهُما في كَفِّه يَزَنِيَّةٌ،
فيها سِنانٌ كالمَنارَةِ أَصْلَعُ

O, sinanı benzetmek istedi, fakat ona düzgün gelmedi de lafzı **المنارة** üzerine düşürdü. Ve onun **أَصلع** sözüyle, üzerinde pas olmadığını, dolayısıyla parladığını kasteder; cem‘i kıyasa göre **مَناوِرُ**’dur; ve **منائر** hemzeli olarak, kıyas dışıdır; Sa‘leb dedi ki: bu ancak şundandır: Araplar harfi harfe benzetir; **منارة**’yı—ki **النُّور**’dan, mîm’in fethiyle, **مَفْعَلة**’dir—**فَعَالة**’ya benzettiler de onu onun kırmasıyla kırdılar; nitekim **أَمْكِنَة** dediler, **مكاناً**’ı **الكَوْنِ**’dan yapan kimse hakkında; böylece ziyade harfi aslî gibi muamele ettiler; mîm, onların yanında **مكان**’da, **قَذَالٍ**’daki kāf gibi oldu; dedi ki: bunun benzeri Arapların كلامında çoktur. Dedi ki: ama Sîbeveyh, bundan olanı hataya hamle etti. Cevherî: cem‘i **مَناوِر**’dir, vâv ile; çünkü o **النور**’dandır; **منائر** deyip hemzeleyen kimse ise aslîyi ziyadeye benzetmiştir; nitekim **مصائب** dediler, aslı **مصاوب** iken. Ve **المَنار**: alâmet ve iki şey arasına hudutlardan konulan şey. Ve Peygamber’in, صلى الله عليه وسلم, hadîsinde: “Allah, **مَنارَ الأَرض**’ı değiştiren kimseye lanet etsin”; yani onun alâmetlerine. Ve **المَنارُ**: yolun alâmeti. Ve **التهذيب**’de: **المنار** alâmettir ve iki arazi arasındaki sınırdır. Ve **المَنار**: **منارة**’nın cem‘idir; o, iki sınır arasına konulan alâmettir; ve **مَنار الحرم**: onun alâmetleridir ki İbrâhîm el-Halîl, nebîmize ve ona salât ve selâm olsun, harem’in çevrelerine ve taraflarına dikmiştir; ve onunla harem sınırları, hill sınırlarından bilinir; ve mîm ziyadedir. Dedi ki: “Allah, **منار الأَرض**’ı değiştiren kimseye lanet etsin” sözünün mânâsı, **منار الحرم**’ı kastetmiş olması ihtimalini taşır; ve arazilerin sınırlarını değiştiren kimseye lanet olması da câizdir; o da komşusunun arazisinden bir parçayı koparıp alması yahut sınırı yerinden çevirmesidir. Şemr, Asma‘î’den rivayet etti: **المَنار** yola yahut araziler için sınıra, çamurdan yahut topraktan yapılan alâmettir. Ve Ebû Hureyre’den, رضي الله عنه, hadîste: “İslâm için **صُوًى** ve **مَناراً** vardır”; yani kendisiyle bilinen alâmetler ve şeriatlar. Ve **المَنارَةُ**: üzerinde ezan okunan şeydir; o, **المِئْذَنَةُ**’dir; ve inşad etti:
لِعَكٍّ في مَناسِمها مَنارٌ،
إِلى عَدْنان، واضحةُ السَّبيل

Ve **المَنارُ**: yolun ana caddesi. Ve O’nun عز وجل sözü: **قد جاءَكم من الله نور وكتاب مبين**; denildi ki: buradaki **النور**, efendimiz Muhammed Resûlullah’tır, صلى الله عليه وسلم; yani size bir peygamber ve bir kitap geldi. Ve denildi ki: Mûsâ, nebîmize ve ona salât ve selâm olsun, bir şey hakkında sorulmuşken dedi: size **النُّورُ** gelecektir. Ve O’nun عز وجل sözü: **واتَّبِعُوا النُّورَ الذي أُنزل معه**; yani kalplerdeki beyanı, gözlerdeki nurun beyanı gibi olan hakkı takip edin. Dedi ki: **النور** eşyayı beyan eden ve gözlere onların hakikatini gösterendir; dedi ki: Peygamber’in, صلى الله عليه وسلم, kalplerde getirdiğinin, onun beyanında ve karanlıkları gidermesinde misali, nurun misali gibidir; sonra dedi ki: **يهدي الله لنوره من يشاء**; Allah onunla, rızasına uyanı hidayet eder. Ebû Zer hadîsinde, رضي الله عنه: İbn Şakîk ona dedi ki: Resûlullah’ı, صلى الله عليه وسلم, görseydim ona sorardım: Rabbini gördün mü? dedi ki: ona sordum, dedi ki: **نُورٌ أَنَّى أَرَاه**; yani o nurdur, onu nasıl göreyim. İbnü’l-Esîr dedi ki: Ahmed b. Hanbel’e bu hadîs soruldu da dedi ki: onda münker bir şey görmedim ve onun vechi nedir bilmiyorum. İbn Huzeyme dedi ki: bu haberin sıhhatinden kalpte bir şey vardır; çünkü İbn Şakîk, Ebû Zer’i sabit kılmazdı. Ve ehl-i ilimden bazıları dedi ki: **النُّورُ** cisim ve arazdır; ve Bârî, takaddes ve teâlâ, cisim de değildir araz da değildir; ancak murad, onun hicabının nur olmasıdır; dedi ki: ve Ebû Mûsâ hadîsinde de böyle rivayet edilmiştir; mânâ: onu nasıl göreyim, hâlbuki hicabı nurdur; yani nur, onu görmekten men eder. Ve dua hadîsinde: “Allah’ım, kalbimde **نُوراً** ve geri kalan uzuvlarında (da) kıl”; hakkın ziyâsını ve beyanını kastetti; sanki dedi ki: Allah’ım, bu uzuvları benden hakta kullan ve onlarda tasarrufumu ve dönüp dolaşmamı doğruluk ve hayır yolu üzere kıl.

Ebû’l-Abbâs dedi ki: İbnü’l-A‘râbî’ye şu sözü sordum: **لا تَسْتَضِيئُوا بنار المشركين**; dedi ki: buradaki **النار** رأي’dir; yani onlarla istişare etmeyin; böylece şaşkınlık anında رأي’i ışığa bir misal kıldı. Dedi ki: ama onun diğer hadîsi: “Ben, müşrikle beraber olan her Müslümandan beriyim”; denildi ki: niçin, ey Allah’ın Resûlü? sonra dedi ki: **لا تَراءَى ناراهُما**. Dedi ki: müşriklerin civarında inmeyi kerih gördü; çünkü onların ahdi de yoktur emânı da; sonra onu pekiştirdi de dedi ki: **لا تَراءَى ناراهما**; yani Müslüman, ateşini yaktığında ateşi bir müşriğin ateşine karşılık gelecek yerde inmesin; evlerinin birbirine yakınlığından dolayı; fakat Müslümanlarla insin; çünkü onlar, kendilerinden başkasına karşı tek eldir. İbnü’l-Esîr dedi ki: **لا تراءَى ناراهما**; yani ikisi, birinin ateşi diğerinin ateşine karşılık gelecek şekilde bir araya gelmesin; ve denildi ki: o, develerin ateşle dağlanması alâmetindendir. Ve Peygamber’in, صلي الله عليه وسلم, sıfatında: **أَنْوَرُ المُتَجَرَّدِ**; yani beden bakımından parlak. Parlak renkli güzel için denir: **أَنْوَرُ**; ve o, **النُّور**’dan **أَفعلُ**’dür. Denir: **نار**; o hâlde o **نَيِّر**’dir; ve **أَنار**; o hâlde o **مُنِيرٌ**’dir. Ve **النار**: bilinen (şey)dir, müennestir,

Ve o, **الواو**’dandır; çünkü onun küçültmesi **نُوَيْرَةٌ**’dir. Aziz tenzilde: “Şüphesiz ateşte olan ve onun çevresinde olan mübârek kılındı”; **الزجاج** dedi: Tefsirde geldi ki, burada ateşte olan, aziz ve celil Allah’ın nuru’dur; ve onun çevresinde olan için “melekler” denildi ve “Allah’ın nuru da” denildi. **ابن سيده** dedi: Ve **النار** müzekker de yapılır; **أَبي حنيفة**’den; ve bunun hakkında şu beyit okundu:
فمن يأْتِنا يُلْمِمْ في دِيارِنا،
يَجِدْ أَثَراً دَعْساً وناراً تأَجَّجا
Ve **سيبويه**’nin rivayeti: “**يجد حطباً جزلاً وناراً تأَججا**”; ve cem‘i **أَنْوُرٌ** (* “**قوله« والجمع أنور»**” asılda böyledir. **القاموس**’ta: “ve cem‘i **أنوار**”. Ve “**ونيرة**” asılda bu ضبط ile böyledir; **شارح القاموس** bunu “**ونيرة كقردة**” sözünden tashih etti.) ve **نِيرانٌ**; kendisinden önceki kesre sebebiyle **الواو** **ياء**’a döndü; ve **نِيْرَةٌ** ve **نُورٌ** ve **نِيارٌ**; sonuncusu **أَبي حنيفة**’dendir. Cehennem ağacı hadîsinde: “**فَتَعْلُوهم نارُ الأَنْيارِ**”; **ابن الأَثير** dedi: Onu şerhedilmiş bulmadım; fakat böyle rivayet edildi; rivayet sahih olursa, “ateşin **أَنْيارٍ** üzere cem‘iyle **النِّيرانِ** ateşi” mânâsı muhtemeldir; aslı **أَنْوارٌ**’dır; çünkü o **الواو**’dandır; **ريح** ve **عيد**’de **أَرْياحٌ** ve **أَعْيادٌ** geldiği gibi; ikisi de **الواو**’dandır.

Ve **تَنَوَّرَ النارَ**: ona baktı yahut ona geldi. Ve **تَنَوَّرَ الرجلَ**: onu, kendisinin onu görmediği bir yerden, ateş yanında gördü. Ve “**تَنَوَّرْتُ النارَ من بعيد**” yani onu uzaktan seçip baktım. Hadîste: “İnsanlar üç şeyde ortaktır: su, otlak ve ateş”; muradı: ateş sahibi, ondan aydınlanmak yahut kor almak isteyen kimseyi men etmez; ve denildi ki: ateş ile murad, ateşi çıkaran taşlardır; yani hiç kimse onlardan almayı men etmez.

İzar hadîsinde: “Bundan aşağıda olan, ateştedir”; mânâsı: izarını sarkıtan kimsenin ayağından topukların altındaki kısım, yaptığına ceza olarak ateştedir; ve denildi ki: mânâsı, onun bu işi ve fiili ateştedir; yani o, ateş ehlinin fiillerinden sayılmış, hesaplanmıştır. Hadîste: Onların içinde **سَمُرَةُ** bulunan on nefse dedi ki: “Sizden en son ölen, ateşte ölür”; **ابن الأَثير** dedi: Artık neredeyse ısınamazdı; büyük bir kazan emretti; su ile dolduruldu; altı yakıldı; üstünde bir oturma yeri edindi; buharı yükselir, onu ısıtırdı; o bu halde iken, onunla yer çöktürüldü de ateşe düştü; dedi: İşte ona söylediği budur; Allah daha iyi bilir.

**أَبي هريرة** hadîsinde, Allah ondan razı olsun: “**العَجْماءُ جُبارٌ والنار جُبارٌ**”; denildi ki: O, adamın mülkünde yaktığı ateştir; rüzgâr onu başkasının malına uçurur da yanar; onu geri çevirmeye güç yetiremez; böylece heder olur. **ابن الأَثير** dedi: Ve denildi ki: Hadîste **عبدُ الرزاق** hata etti; **عبدُ الملك الصَّنْعانِيُّ** de ona tâbi oldu; ve denildi ki: O, **البئر**’in tashifidir; çünkü Yemen ehli **النار**’ı imâle ederler; böylece **النون** kırılır; onlardan bazısı onu imâle üzere işitti de onu **الياء** ile yazdı; böylece onu **الياء** ile musahhaf okuyuverdiler; ve **البئر**: adamın mülkünde yahut mevatta kazdığı kuyudur; içine bir insan düşer de helâk olursa, o hederdir. **الخطابي** dedi: Hadîs ashabını, “**عبد الرزاق** onda hata etti” derken işitip dururdum; nihayet onu **أَبي داود**’da başka bir yoldan buldum.

Hadîste: “Şüphesiz denizin altında ateş vardır ve ateşin altında deniz vardır”; **ابن الأَثير** dedi: Bu, denizin işini büyütme ve şanını yüceltmedir; ve âfet, çoğu durumda, ona binen kimseye, ateşle temas eden ve ona yaklaşan kimseye helâkin süratle gelmesi gibi, süratle gelir.

Ve **النارُ**: damgadır; cem‘i, cem‘ gibidir; ve o **النُّورَةُ**’dur. Ve **نُرْتُ البعير**: onun üzerine ateş yaptım. Ve onda **نُورَةٌ** yoktur; yani damga. **الأَصمعي**: Ve her damga ki **بِمِكْوًى** iledir, o **نار**’dır; ve **مِكْوًى** olmaksızın olan, **حَرْقٌ** ve **قَرْعٌ** ve **قَرمٌ** ve **حَزٌّ** ve **زَنْمٌ**’dür. **أَبو منصور** dedi: Araplar der ki: “Bu devenin **نارُ**’ı nedir?” yani onun damgası nedir; ona **نار** adı verildi; çünkü o, ateşle damgalanır. Ve **الراجز** dedi:
حتى سَقَوْا آبالَهُمْ بالنارِ،
والنارُ قد تَشْفي من الأُوارِ
Yani develerini damga ile suladılar; yani sahibinin damgasına baktıklarında sahibini tanırlar; böylece sulandı ve başkasına tercih edilip öne alındı; o damganın sahiplerinin şerefi sebebiyle ona suyu boş bıraktılar. Ve onların darbımesellerindendir: “**نِجارُها نارُها**” yani onun damgası, onun **نِجار**’ına delâlet eder; yani develer. **الراجز** farklı damgalı develeri vasfederek dedi:
نِجارُ كلِّ إِبلٍ نِجارُها،
ونارُ إِبْلِ العالمين نارُها
Der ki: Damgaları farklılaştı; çünkü sahipleri çeşitli kabilelerdendir; her kabilenin sürüsüne baskın yapıldı; baskın yapanın yanında o kabilelerin damgalarının hepsi toplandı.

**صعصة ابن ناجية** (el-Ferazdak’ın dedesi) hadîsinde: “**وما ناراهما**” yani ikisinin damgası nedir; yani damgalandıkları damga; yani iki kayıp dişi devesi. Ve **السِّمَةُ**: alâmettir.

Ve **نارُ المُهَوِّل**: câhiliyede Arapların, antlaşma esnasında yaktıkları bir ateşti; içine patlayan tuz atarlardı; bununla, yemini pekiştirmek için korkuturlardı. Ve Araplar düşmana beddua eder de derler ki: “Allah onun yurdunu uzak kılsın ve arkasından bir ateş yaksın.” **ابن الأَعرابي** dedi: **العُقَيْلية** dedi ki: Adamın şerrinden korktuğumuzda bizden uzaklaşıp göçerse, arkasında bir ateş yakardık. Dedi ki: Ona dedim: Niçin bu? Dedi: “Onların **ضبع**’ı onlarla birlikte göçsün diye”; yani onların şerri. Şair dedi ki:
وجَمَّة أَقْوام حَمَلْتُ، ولم أَكن
كَمُوقِد نارٍ إِثْرَهُمْ للتَّنَدُّم
**الجمة**: bir diyeti yüklenip kabileler arasında dolaşarak onda isteyen topluluktur; böylece, **الجمة**’den, onların diyetlerden taşıdığı kadarını taşıdığını haber verdi; dedi: Ve benden göçtüklerinde pişman olmadım da arkalarından ateş yakmadım.

Ve **نار الحُباحِبِ**: onun tefsiri yerinde geçti.

Ve **النَّوْرُ** ve **النَّوْرَةُ**, ikisi birlikte: çiçektir; ve denildi ki: **النَّوْرُ** beyazdır, çiçek sarıdır; bu, onun beyazlaşıp sonra sararması sebebiyledir; ve **النَّوْر**’un cem‘i **أَنوارٌ**’dır.

Ve **النُّوّارُ**, zamme ve teşdid ile: **النَّوْر** gibidir; onun teki **نُوَّارَةٌ**’dır; ve ağaç ve bitki **نَوَّرَ**. **الليث**: **النَّوْرُ**, ağacın **نَوْر**’udur; fiil **التَّنْوِيرُ**’dir; ve ağacın **تَنْوِير**’i, onun çiçek açmasıdır.

**خزيمة** hadîsinde: “Ağacın altına indiğinde **أَنْوَرَتْ**”; yani yeşilliği güzelleşti; **الإِنارة**’dandır; ve denildi ki: O, **نَوْر**’unu çıkardı; o da onun çiçeğidir. Denilir: Ağaç **نَوَّرَتْ** ve **أَنارَتْ**; **أَنورت** ise asıl üzeredir. Ve **خِنْدِفُ بنُ زيادٍ الزبيريُّ**, ekinin olgunlaşmasına **تَنْوِيراً** adını verdi de dedi ki:
سامى طعامَ الحَيِّ حتى نَوَّرَا
Ve onu **عَدِيّ بن زيد** cem‘ etti de dedi ki:
وذي تَناوِيرَ مَمْعُونٍ، له صَبَحٌ
يَغْذُو أَوَابِدَ قد أَفْلَيْنَ أَمْهارَا

Ve **النُّورُ**: bitkinin güzelliği ve boyudur; onun cem‘i **نِوَرَةٌ**’dir. Ve ağaç **نَوَّرَتْ** ve **أَنارت** da; yani **نَوْر**’unu çıkardı. Ve bitki **أَنار** ve **أَنْوَرَ**: göründü ve güzelleşti. Ve **الأَنْوَرُ**: güzelliği görünen; ve ondan, sallallahu aleyhi ve sellem’in sıfatı: “**كان أَنْوَرَ المُتَجَرَّدِ**.”

Ve **النُّورَةُ**: kına(vari sürme). **التهذيب**: Ve **النُّورَةُ**, yakılan ve ondan **الكِلْسُ** yapılan taştandır; onunla kasık kılları tıraş edilir. **أَبو العباس** dedi: Denilir: Adam **انْتَوَرَ** ve **انْتارَ** **النُّورَةِ** ile; dedi: Ve **تَنَوَّرَ** denilmez; ancak ateşi görme sırasında. **ابن سيده** dedi: Adam **انْتارَ** etti ve **تَنَوَّرَ**; **النُّورَة** ile süründü; dedi: Birincisini **ثعلب** nakletti,

Ve şair dedi: **أَجِدَّكُما** (sizi ciddiyetle yemin ederim ki) siz ikiniz bilmediniz mi ki komşumuz **أَبا الحِسْلِ** çölde aydınlanmaz.

**التهذيب**: Ve **النُّورةِ**’den (kireçten) emredersin de şöyle dersin: “Ey Zeyd, **انْتَوِرْ** ve **انْتَرْ**”; tıpkı “**اقْتَوِلْ** ve **اقْتَلْ**” dediğin gibi. Ve şair ateşin **تَنَوّر**’u hakkında dedi:
فَتَنَوَّرْتُ نارَها من بَعِيد
بِخَزازَى* ؛ هَيْهاتَ مِنك الصَّلاءُ

(*Onun “**بخزازى**” sözü: mu‘ceme **خ** ile, sonra iki mu‘ceme **ز** ile: **منعج** ile **عاقل** arasında bir dağdır; beyit de Yâkūt’ta olduğu üzere Hâris b. Hilize’nindir.)

Dedi: Ve ondan İbn Mukbil’in sözü:
كَرَبَتْ حياةُ النارِ للمُتَنَوِّرِ

Ve **النَّوُورُ**: **النَّيلَجُ**’dir; o, yağ dumanıdır; onunla dövme tedavi edilir ve onunla doldurulur, ta ki yeşerinceye kadar. Ve sana, ötreli **الواو**’yu hemzeye çevirmen vardır. Ve o, kolunu **نَوَّرَ** etmiştir; iğne ile onu deldiği, sonra üzerine **النَّؤُورَ** serptiği zaman.

Ve **النَّؤُورُ**: **الإِثْمِدِ** gibi bir çakıl taşıdır; dövülür de dişeti onu **تُسَفُّها** (yani onu **تُقْمَحُها**: ağza alıp yutar gibi alır); senin “**سَفِفْتُ الدواء**” sözünden. Cahiliye kadınları **بالنَّؤُور** ile dövme yaparlardı; ve ondan Bişr’in sözü:
كما وُشِمَ الرَّواهِشُ بالنَّؤُورِ

Ve Leys dedi: **النَّؤُور** fitilin dumanıdır; sürme yahut dövme olarak yapılır. Ebû Mansûr dedi: Sürmeye gelince, Arap kadınlarının **بالنَّؤُور** ile sürmelendiklerini işitmedim; onunla dövme ise şiirlerinde gelmiştir. Lebîd dedi:
أَو رَجْع واشِمَةٍ أُسِفَّ نَؤُورُها
كِفَفاً، تَعَرَّضَ فَوْقَهُنَّ وِشامُها

**التهذيب**: Ve **النَّؤُورُ** leğene yapışan yağ dumanıdır; o, **الغُنْجُ**’dur da. Ve **النَّؤُورُ** ve **النَّوَارُ**: şüpheden ürken kadın; çoğulu **نُورٌ**.

Başkası: **النُّورُ** **نَوارٍ**’ın çoğuludur; o da ceylanlardan, yaban hayvanlarından ve başkalarından ürkek olanlardır. **مُضَرِّسٌ الأَسديُّ** dedi ve ceylanları ve onların şiddetli sıcakta sığındıklarını zikretti:
تَدَلَّتْ عليها الشمسُ حتى كأَنها،
من الحرِّ، تَرْمي بالسَّكِينَةِ نُورَها

Ve o, **نارتْ تَنُورُ** **نَوْراً** ve **نَواراً** ve **نِواراً** (diye) olmuştur. Ve **نسوةٌ نُورٌ**: yani şüpheden ürkekler; bu **فُعُلٌ** veznindedir; **قَذالٍ** ve **قُذُلٍ** gibi; ancak onlar **الواو** üzerindeki ötreyi çirkin gördüler; çünkü bir tanesi **نَوارٌ**’dır ve o **الفَرُورُ**’dur; ve ondan kadın adlandırıldı. Ve ‘Accâc dedi:
يَخْلِطْنَ بالتَّأَنُّسِ النَّوارا

Cevherî: Şeyden **نُرْتُ** ederim; **أَنُورُ** **نَوْراً** ve **نِواراً**, **النون**’u kesreli (olarak). Mâlik b. Zuğbe el-Bâhilî bir kadına hitap ederek dedi:
أَنَوْراً سَرْعَ ماذا يا فَرُوقُ،
وحَبْلُ الوَصْلِ مُنْتَكِثٌ حَذِيقُ

“Ey **فَرُوقُ**, **أَنِفاراً** (ürküntü mü)?” demek istedi. Ve onun “**سَرْعَ ماذا**” sözü: “**سَرُعَ**” demek istedi de hafifletti. İbn Berrî onun şu sözü hakkında:
أَنوراً سرع ماذا يا فروق
dedi: Şiir Ebû Şakîk el-Bâhilî’nindir; adı **جَزْءُ بن رَباح**’tır. Ve denildi ki: Zuğbe el-Bâhilî’nindir. Dedi: Ve onun “**أَنوراً**” sözü “**أَنِفاراً**” manasındadır; “**سَرُعَ ذا يا فروق**” yani “onu ne çabuk yaptı”; **ذا** **سَرُعَ**’ın fâilidir; vezin için onu sükûnladı; **ما** ziyadedir. Ve **البين** burada: **الوصل**’dür; ve ondan Yüce Allah’ın sözü: **لقد تَقَطَّعَ بَيْنُكُم**; yani sizin bağınız. Dedi: Ve “**وحبل البين منتكث**” diye de rivayet olunur. Ve **منتكث**: bozulmuş. Ve **حذيق**: kesilmiş. Ve ondan sonrası:
أَلا زَعَمَتْ علاقَةُ أَنَّ سَيْفي
يُفَلِّلُ غَرْبَه الرأْسُ الحَليقُ؟

Ve **علاقة**: sevgilisinin adıdır. Diyor ki: “Kılıcımın kesici olmadığını ve tıraşlı başın onun ağzını körelttiğini mi iddia etti?” Ve **امرأَة نَوارٌ**: şerden ve çirkinden ürken. Ve **النَوارُ**: mastardır. Ve **النِّوارُ**: isimdir. Ve denildi ki: **النِّوارُ** her ne şeyden olursa olsun ürkmedir. Ve onu **نارها** etti, **نَوَّرها** etti ve **استنارها** etti. Sâ‘ide b. Cüveyye bir ceylanı vasfederek dedi:
بِوادٍ حَرامٍ لم يَرُعْها حِبالُه،
ولا قانِصٌ ذو أَسْهُمٍ يَسْتَنِيرُها

Ve **بقرة نَوَارٌ**: boğadan ürker. Ve Sâlih’in devesinin sıfatında—nebîmize ve ona salât ve selâm olsun—: “O, sağılmaktan **أَنور**’dur”; yani daha ürkektir. Ve **النَّوَار**: ürkmedir. Ve onu **نُرْتُه** ve **أَنرْتُه**: onu ürküttüm. Ve **فرس وَدِيق نَوارٌ**: **استَوْدَقَت** (kızıştığı) zaman; o, aygırı ister; onda bir zayıflık vardır; çiftleşenin saldırışından korkar.

Ve denilir: Aralarında **نائِرَةٌ** vardır; yani düşmanlık ve kin. Hadiste: Aralarında **نائرة** vardı; yani sonradan meydana gelmiş bir fitne ve düşmanlık. Ve savaşın **نارُ**’ı ve onun **نائِرَتُها**’sı: onun şerri ve alevlenmesidir. Ve adamı **نُرْتُ**: onu korkuttum ve ürküttüm; dedi ki:
إِذا هُمُ نارُوا، وإِن هُمْ أَقْبَلُوا،
أَقْبَلَ مِمْساحٌ أَرِيبٌ مِفْضَلُ

Ve kavim **نارُ** etti ve **تَنَوَّرُوا**: bozguna uğradılar. Ve onun üzerine **اسْتَنارَ**: ona galip geldi ve onu yendi. Ve ondan A‘şâ’nın sözü:
فأَدْرَكُوا بعضَ ما أَضاعُوا،
وقابَلَ القومُ فاسْتَنارُوا

Ve **نُورَةُ**: büyücü bir kadının adıdır; ve ondan “O, onun üzerine **يُنَوِّرُ** eder” denildi; yani hayal ettirir; ve bu sahih Arapça değildir. Ezherî: “Falan, falanın üzerine **يُنَوِّرُ** eder” denilir; bir işi ona benzetip karıştırdığı zaman. Dedi: Bu kelime Arapça değildir; aslı şudur ki: **نُورَةَ** diye adlandırılan bir kadın vardı ve büyücü idi; onun yaptığını yapan kimseye “**قد نَوَّرَ**” denildi; o da **مُنَوِّرٌ**’dür.

Zeyd b. Kusve dedi: Bir adam bir kadına tutuldu; geceleyin onu **يَتَنَوَّرُها** ederdi. Ve **التَّنَوُّرُ** **التَّضَوُّء** gibidir. Ona denildi ki: “Falan seni **يَتَنَوَّرُكِ** ediyor”; ondan sakınsın da ondan ancak güzellik görsün diye. Bunu işitince elbisesinin önünü kaldırdı, sonra onun karşısına çıktı ve dedi ki: “Ey **مُتَنَوِّراً**! hah!” Onun sözünü işitince ve yaptığını görünce dedi ki: “Hah, ne kötü görüyorum!” ve nefsi ondan döndü. Böylece, çirkinden sakınmayan ve güzellikten vazgeçmeyen her kimse için bir mesel yapıldı.

İbn Sîde: Sîbeveyh’in **الإِمالة** babında “**ابن نُور**” sözüne gelince: o, ışık olan **النور** ile adlandırılmış bir isim olabilir; yahut **نَوارٍ**’ın çoğulu olan **النُّورِ** ile (adlandırılmış) olabilir. Ve o, **الإِمالة**’nin onda caiz olması için onu kalıplayıp yapmış bir isim de olabilir; çünkü o, **الإِمالة**’nin caiz olacağı şeyler kalıplayıp yapar; ve **الإِمالة**’nin onda menedileceği başka şeyler de kalıplayıp yapar. İbn Cinnî onda şunu da nakletti: **ابن بُور**; **ب** ile; sanki Yüce Allah’ın sözü olan **وكنتم قوماً بُوراً**’dan; ve daha önce geçti.

Ve **مَنْوَرٌ**: bir yer adıdır; onda **الواو**’nun sahihliği, özel isim oluş sebebiyle, **مَكْوَرَةَ**’daki sahihliği gibi sahih olmuştur. Bişr b. Ebî Hâzim dedi:
أَلَيْلى على شَحْطِ المَزارِ تَذَكَّرُ؟
ومن دونِ لَيْلى ذو بِحارٍ ومَنْوَرُ

Cevherî dedi: Bişr’in sözü:
ومن دون ليلى ذو بحار ومنور
dedi: İkisi, Benî Süleym’in **حَرَّة**’sinin sırtında iki dağdır.

Ve **ذو المَنار**: Yemen krallarından bir kraldır; adı **أَبْرَهَةُ بن الحرث الرايش**’tir. Ona ancak **ذو المنار** denildi; çünkü gazvelerinde yolunun üzerine **المنارَ**ı ilk diken odur; döndüğü zaman onunla yol bulsun diye.

مukāyīsü’l-luġa:
(**نور**) **النون** ve **الواو** ve **الراء** (harfleri) aydınlatmaya, sarsıntıya ve az sebatlılığa delâlet eden sahih bir asıldır. Ondan **النور** ve **النار** (gelir); aydınlatma tarzından dolayı ve çünkü bu (aydınlatma) sarsıntılı, hızlı hareketli olduğundan bu adla adlandırıldılar. Ve “**تنوَّرْتُ النّار**”: onu gözledim (uzaktan seçtim). İmru’ul-Kays dedi:
تنوَّرتُها من أذرعات وأهلُها *** بيثربَ أدنى دارِها نظرٌ عالِي([5])
Ve ondandır **النَّور**: ağacın çiçeği ve onun **نُوّارُهُ**. Ve “**أنارت الشَّجرةُ**”: **النَّوْر** çıkardı. Ve **المَنَارة**: **الاستنارة**’den **مَفعلة** veznindedir; aslı **مَنْوَرة**’dir. Ve ondandır **مَنَار الأرض**: onun sınırları ve alâmetleri; açıklığı ve görünürlüğü sebebiyle adlandırıldı.
Ve bizim az sebatlılık hakkında söylediğimiz (şudur): **امرأةٌ نَوَارٌ**; yani iffetli, **تنُورُ**; yani çirkinden ürker; çoğulu **نُورٌ**’dur. Ve “**نارت**”: **نَوْراً** ürktü([6i]). Dedi:
* أنَوْراً سَرْعَ ماذا يا فَروقُ([7]) *
Ve “**نُرْت فلاناً**”: onu ürküttüm. Ve **النَِّوار**: **النِّفار**.
Ve bu asıldan şâz olanlardandır: **النّؤُور**; fitilin dumanıdır; onu sürme ve dövme edinir. Ve “**نَوَّرْت اللِّثة**([8])”: onu bir iğneyle deldim, sonra delikte **الإثمد** koydum.

el-Ḳāmûsü’l-muḥîṭ:
**النُّورُ**, (nûn’un) dammesiyle: her ne olursa olsun ışık; yahut onun şuası; çoğulu **أنوارٌ** ve **نِيرانٌ**’dır. Ve “**نارَ**” **نَوْراً** (oldu) ve “**أنارَ**” ve “**اسْتَنَارَ**” ve “**نَوَّرَ**” ve “**تَنَوَّرَ**” (denir). Ve (bir isim olarak) **محمدٌ**—Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun—ve “eşyanın açıklayıcısı” (mânasına gelir). Ve **نُورِيَّةٌ**: Buhârâ’da bir belde; ondan iki hâfız: Ebû Mûsâ **عِمْرانُ** ve **الحَسَنُ بنُ عليٍّ النُّوريَّانِ**. Ama vaiz **أبو الحُسَينِ النُّورِيُّ** ise, vaazında zuhur eden bir **نُورٍ** sebebiyledir. Ve **جَبَلُ النُّورِ**: **جَبَلُ حِراءٍ**’dır. Ve **ذُو النُّورِ**: **طُفَيْلُ بنُ عَمْرٍو الدَّوْسيُّ**’dir; Peygamber—Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun—ona dua etti ve “اللهم نَوِّرْ له” dedi; bunun üzerine iki gözü arasında bir **نورٌ** parladı; o da “bir **مُثْلَةً** olmasından korkarım” dedi; sonra kamçısının ucuna intikal etti; karanlık gecede aydınlatırdı. Ve **ذُو النُّورَينِ**: **عثمانُ بنُ عفانَ**’dır—Allah ondan razı olsun. Ve **المَنارَةُ**; aslı **مَنورَةٌ**: **النُّورِ**’un yeri; **المَنارِ** gibi; ve **المِسْرَجَةُ** ve **المِئْذَنَةُ**.
Çoğulu: **مَناوِرُ** ve **مَنائِرُ**; hemze yapan, aslî olanı zâide benzetmiştir. Ve “**نَوَّرَ الصُّبْحُ تَنْويراً**”: onun nuru ortaya çıktı. “**على فلانٍ**”: işini ona karıştırdı; yahut sihirbazın **نُورَةَ**’sinin fiilini yaptı. **التَّمْرُ**: içinde çekirdek yaratıldı. Ve “**اسْتَنارَ به**”: onun şuasını ödünç aldı. Ve **المَنارُ**: alâmet; ve iki şey arasına sınır olarak konulan şey; ve yolun ana caddesi.
Ve **النارُ**: müennestir; bazen müzekker de yapılır; çoğulu: **أنوارٌ** ve **نِيرانٌ** ve **نِيرَةٌ** (veznen) **قِرَدَةٍ** gibi; ve **نُورٌ** ve **نِيارٌ**. Ve (mânası) damga; **النُّورَةِ** gibi; ve görüş. Ondandır: “لا تَسْتَضِيئُوا بِنارِ أهلِ الشِّرْكِ”. Ve “**نُرْتُهُ**”: onun üzerine bir damga yaptım. Ve **النَّوْرُ** ve **النَّوْرَةُ**—**كَرُمَّانٍ** (vezninde): çiçek; yahut onun beyazı; ama sarısı ise **زَهْرٌ**’dür; çoğulu: **أنوارٌ**. Ve “**نَوَّرَ الشَّجَرُ تَنْويراً**”: **نَوْر**unu çıkardı; **كَأَنارَ** gibi. **الزَّرْعُ**: olgunlaştı. “**ذِراعَهُ**”: onu bir iğneyle deldi, sonra üzerine **النَّؤُورَ** serpti. Ve “**أنارَ**”: güzel oldu ve ortaya çıktı; **كَأَنْورَ** gibi. “**المَكانَ**”: onu aydınlattı. Ve **الأَنْوَرُ**: güzel olan. Ve **النُّورَةُ**, damme ile: kına. Ve “**انْتارَ**” ve “**تَنَوَّرَ**” ve “**انْتَوَرَ**”: onunla süründü. Ve **النَّؤُورُ**, **صَبُورٍ** gibi: çivit; ve içyağı dumanı; ve **الإِثْمِدِ** gibi bir taş, dövülür; sonra diş eti onu yutar. Ve şüpheden ürken kadın; **النَّوارِ** gibi; **سَحابٍ** gibi; çoğulu **نُورٌ** (damme ile); aslı **نُوُرٌ**’dur, iki damme ile; vav üzerindeki dammeden hoşlanmadılar. Ve “**نَارَتْ**” **نَوْراً** ve **نَِواراً**—kesre ve fetha ile: ürktü; ve onu “**نارَها**” ve “**نَوَّرَها**” ve “**اسْتَنَارَها**”.
Ve **بَقَرَةٌ نَوارٌ**: boğadan ürker; çoğulu **نُورٌ** (damme ile). Ve “**فرسٌ اسْتَوْدَقَتْ**”: o, boğayı isterken (dişi at) zayıflık ondandır; çiftleşenin saldırısından korkar. Ve “**نارُوا**” ve “**تَنَوَّرُوا**”: bozguna uğradılar. “**النارَ من بَعيدٍ**”: onu uzaktan gözlediler. “**اسْتَنَارَ عليه**”: ona galip geldi. Ve **نُورَةُ**, damme ile: sihirbaz bir kadın. Ve **مَنْوَرٌ**, **مَقْعَدِ** gibi: bir yer adı; yahut Benî Süleym’in **حَرَّة**’sinin arkasında bir dağ.
Ve **ذو النُّوَيْرَةِ**, **جُهَيْنَةَ** gibi: **عامِرُ بنُ عبدِ الحَارِثِ**; bir şair. Ve **مُكْمِلُ بنُ دَوْسٍ**: bir okçu. Ve **مُتَمِّمُ بنُ نُوَيْرَةَ**: bir sahâbî; o ve kardeşi **مالكُ بنُ نُوَيْرَةَ**: iki şair. Ve **نُوَيْرَةُ**: Mısır’da bir nahiye. Ve **ذو المَنارِ**: **أبْرَهَةُ تُبَّعُ بنُ الرايِشِ**; çünkü gazvelerinde yolunda **المَنارَ**ı vuran (dikən) ilk odur; döndüğünde onunla yol bulsun diye. Ve **بَنُو النارِ**: **القَعْقاعُ** ve **الضَّنَّانُ** ve **ثَوْبٌ**: **شُعَراءُ** (olan) **بنو عَمْرِو بنِ ثَعْلَبَةَ**; İmru’ul-Kays onlara uğradı; ona inşad ettiler; o da dedi ki: “Şiirinizin kalitesinden evinizin ateşle dolmamasına nasıl şaşarım”; onlara “**بَنُو النارِ**” denildi. Ve “**ناوَرَهُ**”: ona sövdü. Ve “**بَغاهُ اللّهُ نَيِّرَةً**”, **ككَيِّسَةٍ**; ve “**ذاتَ مَنْوَرٍ**”, **كمَقْعَدٍ**; yani: bir darbe yahut bir atış ki aydınlatır da hiç kimseye gizli kalmaz.

Tâcü’l-ʿarûs:
**نور**

**النُّور** (ضمme ile): **الضَّوْءُ**; her ne olursa olsun, yahut onun **شُعاعُه**’u ve **سُطوعُه**’u; **المُحكَم**’de böyle. **الزَّمَخْشَرِيّ** dedi ki: **الضياءُ** **النُّور**’dan daha şiddetlidir. (Allah) Teâlâ dedi ki: “**جَعَلَ الشمسَ ضِياءً والقمرَ نُوراً**”. Ve denildi ki: **الضِّياءُ** zâtîdir, **النُّورُ** ise arazîdir; **الفَناريّ** bunu **حواشي التَّلْويح**’te tahkik ettiği gibi. Ve musannifin **البصائر**’inde: **النُّور**: görmeye yardımcı olan **الضِّياءُ** ve **السَّناء**; ve bu iki kısımdır: dünyevî ve uhrevî. Dünyevî olan iki kısımdır: **معقولٌ** (basîret gözüyle) ve o, **الأنوارِ الإلهيّة**’den yayılan şeydir; **نورِ العقلِ** ve **نورِ القرآن** gibi. Ve **مَحْسُوسٌ** (basar gözüyle) ve o, **الأجسام النَّيِّرَة**’den yayılan şeydir; **القَمَرَيْن** ve **النُّجوم النَّيِّرات** gibi. İlâhî nurdan (olan) (Allah) Teâlâ’nın sözü: “**قد جاءَكم من الله نورٌ**” ve sözü: “**نورٌ على نورٍ يَهْدِي اللهُ لنوره من يشاء**”. Ve hissî nurdan, (Allah) Teâlâ’nın sözü gibi: “**هو الذي جَعَلَ الشمسَ ضياءً والقمرَ نوراً**”. Güneşin **الضوءِ** ile, ayın **النُّورِ** ile tahsisi, **الضَّوْءَ**’ın **النُّور**’dan daha hususî olması cihetindendir. İkisinde de umumî olan şeylerden (biri) O’nun sözü: “**وَجَعَلَ الظُّلُماتِ والنُّورَ**”, “**وأشْرقَتِ الأرضُ بنورِ رَبِّها**”. Uhrevî nurdan (biri) O’nun sözü: “**يَسْعَى نورُهم بَيْنَ أَيْدِيهم**”. Çoğulu: **أَنْوَارٌ** ve **نِيرانٌ**; **ثعلب**’den. Ve (fiil olarak) **نارَ** (fetha ile) **نَوْرَاً** ve (kesra ile) **نِيَاراً**; bu, **ابنِ القَطَّاع**’dandır. Ve **أنارَ** ve **اسْتَنارَ** ve **نَوَّرَ**; bu, **اللِّحْيانيّ**’dendir. Ve **تَنَوَّرَ** tek bir mânâ ile; yani aydınlattı; nasıl denilirse: **بانَ** şey ve **أَبانَ** ve **بَيَّنَ** ve **تَبَيَّنَ** ve **اسْتَبانَ** tek bir mânâ ile.

O’nun عزّ وجلّ sözü: “**قد جاءَكم من اللهِ نورٌ وكتابٌ مُبينٌ**”; denildi ki: buradaki **النُّورُ**, efendimiz Muhammed Allah’ın Resûlü صلى الله تعالى عليه وسلَّم’dir; yani size bir peygamber ve bir kitap geldi. Ve denildi ki: Mûsâ عليه السلام bir şey hakkında sorulmuşken dedi ki: **سَيَأْتيكم النُّور**. Ve O’nun عزّ وجلّ sözü: “**واتَّبَعُوا النُّورَ الذي أُنزِلَ مَعَه**”; yani kalplerde beyanı, gözlerde nurun beyanı gibi olan hakkı tâbi olun. **النُّور**: eşyayı açıklayan ve gözlere hakikatlerini gösteren şeydir. Dedi ki: Peygamberin صلى الله عليه وسلَّم kalplere getirdiği şey, onun beyanında ve zulümatı keşfinde, nurun misali gibidir.

**نُور**: Buhârâ’da bir kasaba; onda sâlihler için ziyaretler ve meşhedler vardır; onlardan iki hâfız: Ebû Mûsâ **عِمْران بن عَبْد الله البُخاريّ**; **أحمدَ بن حَفْص** ve **محمد بن سَلام البِيكَنْديّ**’den rivayet etti; ondan da **أحمدُ بن رُفَيْد** rivayet etti. Kadı Ebû Ali **الحسنُ بنُ عليّ بن أحمد بن الحسن بن إسماعيل بن داوود الداووديّ النُّورِيَّان**. **عبد الصّمد بن عليّ الحَنْظَليّ**’den rivayet etti; ondan da hâfız **عمرُ بن محمد النَّسَفيّ** rivayet etti; 518 senesinde öldü. Amma Ebû’l-Hüseyin **أحمدُ بن محمد النُّوريُّ الواعظ**: vaazında zuhur eden bir nur sebebiyle meşhur idi; 295 senesinde öldü. Ve ona benzeyen Ebû’l-Hüseyin en-Nûrî **أحمد بن محمد بن إدريس**; **أَبان بن جَعْفَر**’den rivayet etti; ondan da Ebû’l-Hasen **النّعيميّ** rivayet etti; onu **الأمير** zikretti; dedi ki: hâfızdır ve o, vaiz değildir.

**جبلُ النُّور**: **جبلُ حِراءٍ**; Mekke ehli onu böyle isimlendirir; **الصَّاغانِيّ**’nin naklettiği gibi. Ve **ذو النُّور**: sahâbî **طُفَيْل بن عَمْرو بن طَريف الأَزْديّ**’nin lakabıdır. Peygamber صلى الله عليه وسلَّم ona dua etti ve dedi ki: “**اللهُمَّ نَوِّر له**”; iki gözü arasında bir nur parladı. Dedi ki: bunun **مُثْلةً** yani şöhret olmasından korkarım; (nur) kamçısının ucuna intikal etti; karanlık gecede aydınlatırdı. Yemâme günü öldürüldü. Ve **ذو النُّورَيْن**: Müminlerin emîri **عثمان بن عَفّان** رضي الله عنه’un lakabıdır; çünkü ondan başka birinin bir peygamberin iki kızına perde gerdiği bilinmedi.

Ve **المَنارَة**; aslı **مَنْوَرَةٌ**’dir; vâv, harekeli olup öncesi fethalı olduğundan elif’e çevrilmiştir: nurun yeri; **المَنار** gibi. Ve **المَنارَة**: içinde kandil bulunan mum. Ve **المحكم**’de: **المِسْرَجة**; o, kandilin üzerine konulduğu şeydir. Ebû **ذُؤَيْب** dedi ki:
وكِلاهُما في كَفِّه يَزَنِيَّةٌ ... فيها سِنانٌ كالمَنارةِ أَصْلَعُ
Mızrak ucunu benzetmek istedi; fakat ona düzgün olmadı; lafzı **المَنارة** üzerine düşürdü. Ve onun sözü: **أَصْلَع**; üzerinde pas olmadığını, dolayısıyla parladığını ister.

**المَنارةُ**: üzerinde ezan okunan şey; o, **المِئْذَنةُ**’dir. Avam der ki: **المَأْذَنَة**. Çoğulu: kıyasa göre **مَناوِر**; ve kıyas dışı hemzeli **مَنائر**. **ثعلب** dedi ki: bu ancak şundan dolayıdır: Araplar harfi harfe benzetir; **مَنارة**’yı—mîm’i fethalı olarak **النُّور**’dan **مَفْعَلة**—**فَعَالة**’ya benzettiler; onu bir kırma ile kırdılar; nasıl ki **أَمْكِنة** dediler; **مَكاناً**’ı **الكَوْن**’dan yapan kimse hakkında; böylece ziyade harfi aslî gibi muamele etti; mîm onların yanında **قَذالٍ**’daki kāf gibi oldu; bunun benzeri Arapların كلامında çoktur. Dedi ki: ama **سيبويه**, bunun gibi olanı hataya حمل etti. **الجَوْهَرِيّ** dedi ki: cem‘ **مَناوِر**’dir vâv ile; çünkü o **النُّور**’dandır. Kim **مَنائر** der ve hemze yaparsa, aslîyi ziyadeye benzetmiş olur; nasıl ki **مَصائب** dediler; aslı **مَصاوِب**’dir.

Ve **نَوَّرَ الصُّبحُ تَنْوِيراً**: nuru göründü. Dedi ki:
وحتى يَبيتَ القومُ في الصَّيْفِ لَيْلَةً ... يقولون نَوِّرْ صُبحُ واللَّيْلُ عاتِمُ
Ve ondan, namaz vakitleri hadisi: “**أنَّه نَوَّرَ بالفَجر**”; yani onu kıldı ve ufuk çokça aydınlanmıştı. Ve **التَّنْوير**: sabahın **إسْفارِ** vakti.

**نَوَّرَ على فلان**: işini ona karıştırdı; onu benzetti ve ona hayal ettirdi. Yahut, zikri gelecek olan sihirbaz kadının **نُورَة** fiilini yaptı; o hâlde o **مُنوِّرٌ**’dir; ve sahih Arapça değildir. **الأَزْهَرِيّ** dedi ki: “falanca, falancaya karşı **يُنوِّرُ**” denir; bir işi ona benzettiği zaman. Ve bu kelime Arapça değildir.

**نَوَّرَ التَّمْرُ**: onda çekirdek yaratıldı; bu mecazdır. Ve **استَنارَ به**: onun nurunu, yani şuaını, ödünç aldı.

Ve **المَنار** (fetha ile): alamet; ve iki şey arasındaki hudutlardan konulan şey. **شَمِرٌ**, **الأصمعيّ**’den rivayet etti: **المَنار**: yola yahut arazilerin sınırına, çamurdan veya topraktan yapılan alamettir. Ve ondan hadis: “**لَعَنَ اللهُ مَن غيَّرَ مَنارَ الأرض**”; yani onun alametlerini. Denildi ki: arazilerin **تُخومَ**unu değiştiren kimseyi kastetti; ve o, komşusunun arazisinden bir parçayı koparıp sınırı yerinden çevirmesidir. Ve Ebû Hureyre’den hadiste: “**إنّ للإسلام صُوىً ومَناراً**”; yani kendileriyle bilinen alametler ve şeriatlar. Ve o mecazdır.

**المَنارُ**: yolun açık caddesi. Şair dedi ki:
لعَكٍّ في مَناسِمِها مَنارٌ ... إلى عدنانَ واضحةُ السبيلِ

Ve **النارُ**: müennes, yani bilinen (şey). Duyunun algısına görünen alev için söylenir; (Allah) Teâlâ’nın sözü gibi: “**أَفَرَأَيْتُمُ النارَ التي تُورُون**”. Ve sırf ısıya da إطلاق olunur. Ondan hadis: Semure’nin de içinde bulunduğu on nefse dedi ki: “**آخِرُكم يموت في النار**”. **ابنُ الأثير** dedi ki: neredeyse ısınamazdı; büyük bir kazan emretti; su ile dolduruldu; altı yakıldı; üstünde bir oturak edindi; buharı yükselir, onu ısıtırdı; o hâlde iken onunla yer çöktü; böylece ateşe düştü. Dedi ki: ona söylediği işte budur; Allah daha iyi bilir.

Ve (kelime) cehennem ateşine de إطلاق olunur; (Allah) Teâlâ’nın sözü içinde zikredilen: “**النارُ وَعَدَها اللهُ الذين كفروا**”. Ve Ebû Hanîfe’den müzekker kılınabilir; ve bunun hakkında şu beyit okundu:
فَمَنْ يَأْتِنا يُلْمِمْ بنا في دِيارِنا ... يَجِدْ أَثَرَاً دَعْسَاً وناراً تأَجَّجا
Ve **سيبويه** rivayeti:
" يَجِدْ حَطَبَاً جزْلاً وناراً تأَجَّجا "

Çoğulu **أَنْوَارٌ**; elimizdeki nüshaların tamamında böyledir; ve Lisân’da: **أَنْوَرٌ** ve **نِيرانٌ**; kendisinden öncekinin kesresi sebebiyle **الواو** **ياءً**a döndü; ve **نِيَرَةٌ** ( **قِرَدَة** gibi); elimizdeki nüshaların tamamında böyledir; o ise yanlıştır; doğrusu **نِيرَة** (kesre ile sonra sükûn ile)dir; onun benzeri yoktur, ancak **قاع** ve **قِيعَة** ve **جار** ve **جِيرَة** müstesna; bunu İbn Cinnî **كتاب الشّواذّ**’da tahkik etti; ve **نورٌ** (damme ile) ve **نِيَارٌ** (kesre ile); sonuncusu Ebû Hanîfe’dendir. Ve Cehennem zindanı hadîsinde: “فَتَعْلُوهم نارُ **الأَنْيار**”; İbnü’l-Esîr dedi ki: Onu şerhedilmiş bulmadım; fakat böyle rivayet edilmiştir; rivayet sahih olursa, muhtemeldir ki manası “**النِّيران**ın ateşi”dir; ateşin çoğulu **أَنْيَار** üzerine cem‘ edilmesiyle; aslı **أَنْوَار**dır; çünkü o **الواو**dandır; tıpkı **ريح** ve **عيد** hakkında **أَرْيَاحٌ** ve **أَعْيَادٌ** geldiği gibi; ikisi de **الواو**dandır.

Mecazdan: **النارُ**: dağ (sîme)dir; çoğulu, cem‘ gibi, **النُّورَة** (damme ile) gibidir. Asma‘î dedi ki: **مِكْوىً** ile olan her **وَسْمٍ** **نارٌ**dır; **مِكْوىً**sız olan ise **حَرْقٌ** ve **قَرْعٌ** ve **قَرْمٌ** ve **حَزٌّ** ve **وَزَنْمٌ**dur. Ebû Mansûr dedi ki: Araplar der ki: “Bu devenin **نارُ**ı nedir?” yani onun **سِمَتُ**ı nedir? Ona **ناراً** denildi; çünkü o, ateşle dağlanır. Râciz dedi ki:
حتى سَقَوْا آبالَهم بالنّارِ ... والنَّارُ قد تَشْفَى من الأُوارِ
Yani develerini **السِّمَة** ile suladılar; yani onun sahibinin **سِمَة**sine baktıklarında sahibi bilinir; böylece sulandı ve o, o **سِمَة**nin sahiplerinin şerefi sebebiyle başkasına takdim edildi; ve ona suyu boş bıraktılar.

Atasözlerindendir: **نِجارُها نارُها**. Yani onun **سِمَتُ**ı onun **نِجار**ına delâlet eder; yani develer. Râciz, **سِماتُها**sı muhtelif olan develeri vasfederek dedi ki:
نِجارُ كلِّ إبلٍ نِجارُها ... ونارُ إبْلِ العالَمِين نارُها
Diyor ki: **سِماتُها**sı ihtilaf etti; çünkü sahipleri türlü kabilelerdendi; böylece her kabilenin **سَرْح**ına baskın yapıldı; ve baskın yapanın yanında o kabilelerin **سِماتُ**ları toplandı.

Ve Ferazdak’ın dedesi Sa‘saa b. Nâciye hadîsinde: “وما **نارُهما**” yani onunla dağlandıkları **سِمَتُ**ı nedir? yani kaybolmuş iki dişi devesini. Ve **السِّمَة**: alâmettir.

Mecazdan: **النارُ**: görüştür; ve ondan hadîs: “لا تَسْتَضيئوا بنارِ أهل الشِّرْك”; bir rivayette: “بنار المُشركين”. Sa‘leb dedi ki: Onu İbnü’l-A‘râbî’ye sordum; dedi ki: Manası: onlarla istişare etmeyin; böylece görüşü, şaşkınlık anında ışığa misal kıldı.

Ve **نُرْتُه** yani deve: üzerine **ناراً** yaptım; yani **سِمَةً**.

Ve **النَّوْرُ** ve **النَّوْرَةُ** (ikisini de fetha ile): **النُّوَّار** ( **رُمَّان** gibi) hepsi: çiçektir; yahut **النَّوْر**: ondan, yani çiçekten beyaz olanıdır; çiçek sarıdır; çünkü o beyazlaşır, sonra sararır. **النَّوْر**un çoğulu **أَنْوَارٌ**dur; ve **النُّوّارُ**un tekili **نُوَّارةٌ**dır.

Ve ağaç **نوَّرَ** ( **تَنْوِيراً**): **نَوْر**unu çıkardı. Leys dedi ki: **النَّوْر**: ağacın **نَوْر**udur; fiil **التَّنْوير**dir; ve ağacın **تَنْوِيرُ**u: onun çiçek açmasıdır.

**كَأَنَار**; aslı **أَنْوَرَ**dır; **واو**u **ألفاً**a çevrildi.

Ekin **نوَّرَ**: olgunlaştı; ve **التَّنْوير**: olgunlaşmadır; bunu böyle adlandıran Hındif b. Ziyâd ed-Dübeyrî’dir; şöyle dedi:
" سامَى طعامَ الحَيِّ حتى نَوَّرا
Ve onu Adî b. Zeyd cem‘ etti; şöyle dedi:
وذي تَناويرَ مَمْعُونٍ له صَبَحٌ ... يَغْذُو أوابِدَ قد أَفْلَيْنَ أَمْهَارا

**نوَّرَ** kolunu ( **تَنْوِيراً**): onu iğne ile deldiği, sonra üzerine, zikri gelecek olan **النَّؤُور**u serptiği zaman.

Ve bitki **أنارَ**: güzel oldu ve göründü; **الإنارَة**den; asıl üzere **كَأَنْوَر**. Ve ondan Huzeyme hadîsi: “لمّا نزلَ تحتَ الشجرةِ **أَنْوَرَتْ**” yani yeşilliği güzelleşti; ve denildi ki: **نَوْر**unu çıkardı.

**أنارَ** mekânı: geçişli de olur geçişsiz de; onu aydınlattı; bu, içine **النُّور** konulduğu zamandır.

Ve **الأَنْوَر**: görünen güzel olandır; bununla, parlaklığı sebebiyle, Ebû Muhammed el-Hasen b. el-Hasen b. Ali b. Ebî Tâlib (Allah ondan razı olsun) lakaplandırıldı. Ve ondan, sallallahu aleyhi ve sellem’in sıfatında: “كان **أَنْوَرَ المُتَجَرَّد**” yani cismi parlak. Parlak renkli güzele **أَنْوَر** denir; o, **النُّور**dan **أَفْعَل**dır.

Ve **النُّورَة** (damme ile): **الهِناء**dır; o, yakılan bir taştandır; ondan kireç yapılır; ve onunla kasık kılları tıraş edilir.

Ve adam **انْتارَ** ve **تَنَوَّرَ** ve **انْتَوَر**; birincisini Sa‘leb nakletti ve ikincisini inkâr etti; üçünü de İbn Sîde zikretti; onunla süründüğü zaman. İbn Sîde şu beyti okudu:
أجِدَّكُما لم تَعْلَما أنّ جارَنا ... أبا الحِسْلِ بالصحراءِ لا يَتَنَوَّرُ

Ve Tehzîb’de: **النَّوْرَة** ile emredersin; dersin ki: “**انْتَوِرْ** ya Zeyd” ve “**انْتَرْ**”; tıpkı “**اقْتَوِلْ**” ve “**اقْتَلْ**” dediğin gibi.

Ve **النَّؤُورُ** ( **صَبور** gibi): **النِّيْلَج**dir; o, yağın dumanıdır; leğene yapışır; onunla dövme tedavi edilir; ve doldurulur, ta ki yeşersin. Ve sana, dammeli **الواو**u **هَمْزَةً**a çevirmen vardır. Lisân’da böyledir. Dedim ki: Bu sebeple musannif ona **نأر** maddesinde temas etti ve onu buraya havale etti.

**النَّؤُور**: **الإثْمِد** gibi bir çakıl taşıdır; dövülür; sonra diş eti onu **تُسَفُّ** eder; yani onu yutar; “**سَفِفْتُ الدواءَ**” sözünden. Câhiliye kadınları **النَّؤُور** ile dövme yaparlardı; ve ondan Bişr’in sözü:
" كما وُشِمَ الرَّواهشُ بالنَّؤُورِ

Leys dedi ki: **النَّؤُور**: fitilin dumanıdır; sürme yahut dövme olarak yapılır. Ebû Mansûr dedi ki: Sürmeye gelince, Arap kadınlarının **النَّؤُور** ile sürmelendiğini işitmedim; onunla dövme ise şiirlerinde gelmiştir. Lebîd dedi ki:
أو رَجْعُ واشِمةٍ أُسِفَّ نَؤُورُها ... كِفَفاً تَعَرَّضَ فَوْقَهُنَّ وِشامُها

**النَّؤُور**: şüpheden kaçan kadın; **النَّوَار** ( **سَحاب** gibi) gibidir; çoğulu **نُورٌ** (damme ile)dir. Denir ki: “**نِسْوَةٌ نُورٌ**” yani şüpheden kaçanlar. Aslı **نُوُرٌ** (iki damme ile)dir; **قَذال** ve **قُذُل** gibi; **الواو** üzerindeki dammeyi ağırlığından dolayı çirkin gördüler; çünkü tekili **نَوَارٌ**dır. O, kaçandır; ve bununla kadın adlandırıldı.

Ve kadın **نارَت** ( **تَنُورُ**): **نَوْرَاً** (fetha ile) ve **نِوَاراً** (kesre ile) ve (fetha ile): kaçtı; ve aynı şekilde ceylanlar ve yaban hayvanları; ve onlar **النُّورُ**dur; yani onlardan kaçanlar. Mudarris el-Esedî dedi ki; ceylanları ve onların şiddetli sıcakta inlerine çekildiğini zikrederek:
تَدَلَّتْ عليها الشمسُ حتى كأنَّها ... من الحَرِّ تُرمى بالسَّكينةِ نُورُها

Mâlik b. Zuğbe el-Bâhilî dedi ki:
أَنَوْراً سَرْعَ ماذا يا فَرُوقُ ... وحَبلُ الوَصلِ مُنتَكِثٌ حَذيقُ
ألا زَعَمَتْ علاقَةُ أنَّ سيفي ... يُفَلِّلُ غَرْبَهُ الرَّأْسُ الحَليقُ

İbn Berrî dedi ki: Manası: “**أَنِفاراً**; ne çabuk oldu bu, ey Ferûk!”; yani ne kadar çabuk; ve “**ذا**”, “**سَرُعَ**”ın fâilidir; zaruret için onu sükûnladı; ve “**ما**” zâiddir. Ve **مُنتكِث**: bozulmuş; ve **حَذيق**: kesilmiş; ve **علاقةُ**: sevgilisinin adıdır. Dedi ki: ve “**امرأةٌ نَوَارٌ**”: şerden ve çirkinden kaçan. Ve **النِّوارُ** (kesre ile): mastardır; ve (fetha ile): isimdir. Ve denildi ki: **النِّوَار**: her hangi bir şeyden kaçmadır.

Esâs’ın secilerindendir: “**الشّيْبُ نُورٌ**; ondan kadınlar **نُورٌ**” yani kaçanlar. Ve onu **نارَها** ve **نَوَّرَها** ve **اسْتَنَارها**: onu kaçırdı. Sâ‘ide b. Cu’eyye, bir dişi ceylanı vasfederek dedi ki:
بوادٍ حَرامٍ لم تَرُعْها حِبالُه ... ولا قانِصٌ ذو أَسْهُمٍ يَسْتَنيرُها

Ve “**بقرةٌ نَوَارٌ**” (fetha ile): erkekten kaçar; çoğulu **نُورٌ** (damme ile)dir.

Ve Sâlih’in devesinin (aleyhisselâm) sıfatında: o, “**أَنْوَرُ** من أن تُحلَب”dır; yani daha kaçkındır.

Ve “**فرَسٌ وَديقٌ نَوَارٌ**”: **اسْتَوْدقتْ** olduğu zaman; o, erkeği isterken; ve onda bir zayıflık vardır; çiftleşenin saldırısından korkar.

Ve “**ناروا نَوَرَاً**” ve “**تَنَوَّروا**”: bozguna uğradılar.

Ve “**ناروا النّارَ**”ı uzaktan ve “**تَنَوَّروها**”: onu gözlediler; yahut “**تَنوَّروها**”: ona geldiler. Şair dedi ki:
فَتَنَوَّرَتْ نارَها مِن بعيدٍ ... بِخَزازى هَيْهَاتَ مِنك الصِّلاءُ

Ve İbn Mukbil dedi ki:
" كَرَبَتْ حَياةُ النَّارِ للمُتَنوِّرِ

Ve “**اسْتَنارَ عليه**”: ona galip geldi ve onu yendi. Ve ondan A‘şâ’nın sözü:
فَأَدْرَكوا بعضَ ما أضاعوا ... وقاتَلوا القومَ فاسْتَناروا

Ve “**نُورَةُ**” (damme ile): sihirbaz bir kadının adıdır. Ezherî dedi ki: Ve ondan, onun fiilini yapan kimseye sözleri: “**قد نوَّرَ**”; o hâlde o **مُنَوَّرٌ**dur; ve bu sahih Arapça değildir. Dedim ki: Ondan, hırsız için, damme ile ve nisbet **ياء**ı ile **النُّورِيّ**nin me’hazı olması caizdir; o, avamda yaygındır; sanki fiiliyle hayal ettirir ve onlara benzetir, ta ki bir şey çalsın. Çoğulu **نَوَرَةٌ** (harekeli)dir.

Ve “**مَنْوَرٌ**” ( **مَقْعَد** gibi): bir yer adıdır; onda **الواو** sahih kalmıştır; **مَكْوَرة**da onun sahih kalması gibi; özel isim oluşundan dolayı. Bişr b. Ebî Hâzim dedi ki:
أَلَيْلى على شَطِّ المَزارِ تَذَكَّرُ ... ومِن دونِ لَيْلَى ذو بِحارٍ ومَنْوَرُ

Yahut Benî Süleym’in **حَرَّة**sinin sırtında bir dağdır; ve **ذو بِحارٍ** da böyledir; ikisi iki dağdır; Cevherî, Bişr’in önceki sözünü bununla tefsir etti. Ve Yezîd b. Ebî Hârise dedi ki:
إنّي لعَمْرُكَ لا أُصالحُ طَيِّئاً ... حتى يَغُورَ مكانَ دَمْخٍ مَنْوَرُ

Ve **ذو النُّوَيْرَة** (tıpkı **جُهَيْنة** gibi): şair **عامر بن عبد الحارث**’in lakabıdır. Ve **ذو النُّوَيْرَة**: okçu **مُكمِل بن دَوْس** (tıpkı **مُحْسن** gibi); meşhur yaylar ona nisbet edilmiştir. Ve **مُتَمِّمُ بن نُوَيْرَةَ بن جَمْرَة** et-Temîmî el-Yerbû‘î, kardeşiyle birlikte Müslüman oldu; sahâbîdir; onun (Peygamber’e) heyetle geldiği zikredilmemiştir. O ve kardeşi **مالكُ بن نُوَيْرَة** iki şairdir; o da ayrıca sahâbîdir; onun bir heyet gelişi vardır; Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem onu kavminin sadakaları üzerine memur kıldı. Onun kıssası meşhurdur; Ebû Bekir zamanında Hâlid b. Velîd onu öldürdü; sonra onun diyetini ödedi. Bunu İbn Fehd söyledi. Dedim ki: İkisi de Benî Sa‘lebe b. Yerbû‘dandır; eğer musannif “ve **متمّم** ve **مالكُ** **ابنا نُوَيْرةَ** iki sahâbî, iki şairdir” deseydi daha iyi olurdu.

Ve **نُوَيْرَة**: Mısır’da **نَصْر**’dan (naklen) bir nahiyedir; ondan, imam fakih, şehid, konuşan, kadılar kadısı **أبو القاسم عبد الرحمن بن القاسم بن الحسين بن عَبْد الله بن محمد بن القاسم بن عَقيل** el-‘Akîlî el-Hâşimî en-**النُّوَيْرِيّ** (nisbeli)dir; 648 senesinde Dimyât’ta Frenk vak‘asında şehid edildi. Babası **القاسم** “**الجَزُوليّ**” diye bilinir; dedesi **الحُسين** “**ابن الحارثيّة**” diye meşhurdur; babası **عَبْد الله** “**ابن القُرَشِيَّة**” diye meşhurdur. O, ilim ve riyaset ehlinden bir evdendir; onun neslinde iki Harem-i Şerîf’te hatiplik, kadılık ve tedris vardır. Oğlu fakih imam **جمال الدين القاسم**; ondan İbnü’n-Nu‘mân el-Mîrtelî aldı. Torunu fakih **شهابُ الدين أحمد بن عبد العزيز بن القاسم النُّوَيْرِيّ**; onu İbn Battûta rıhlesinde zikretti. Kızı **أمُّ الفضْل خَديجةُ**; ve **كَمالية** (Ali b. Ahmed’in kızı); ve kız kardeşi **خديجة**; ve **محمد بن عليّ بن أحمد**. Oğlu **أبو اليُمّن محمد**; altısı rivayet etti ve Şeyhülislâm Zekeriyyâ’ya, Muhibbüddîn Ebü’l-Berekât’a ve **أحمد بن محمد بن أحمد بن عبد العزيز بن القاسم**’a (iki Harem’in hatibi ve kadısı) icazet verdiler; 799 senesinde vefat etti. Torunu hatip **شرف الدين أبو القاسم أحمد بن محمد بن أحمد**; Süyûtî’nin şeyhlerindendir. Kızı **أمّ الهدى زَيْنَب**; ona Takıyyüddîn b. Fehd icazet verdi. Kardeşinin oğlu **نَسيمُ الدين أبو الطَّيِّب أحمد بن محمد بن أحمد**; ona hâfız Sehâvî icazet verdi.

Ve **ذو المَنار**: Yemen krallarından bir kraldır; adı **أَبْرَهةُ**’dir; o, **تُبَّعُ بن الحارث الرّايش بن قَيْس بن صَيْفِيّ**’dir. Ona ancak **ذو المَنار** denildi; çünkü gazvelerinde yolunda **المَنار**ı ilk diken odur; döndüğünde onunla hidayet bulsun diye. Onun oğlu **ذو الأَذْعار**; zikri geçti.

Ve **بَنو النار**: **القَعْقاع** ve **الضَّنَّان** ve **ثَوْبٌ**; şairlerdir; **عمرو بن ثعلبة** oğullarıdır. Onlara bu denildi; çünkü şairlerin sancağının emîri **امرؤ القيْس بنُ حُجْر الكنْديّ** onların yanından geçti; ona şiirlerinden bir şey okudular; o da dedi ki: “Şiirinizin kalitesinden dolayı evinizin üzerinize ateşle dolmamasına nasıl şaşarım!” Bunun üzerine onlara **بَنو النّار** denildi.

Ve **المُناوَرَة**: sövüşme/karşılıklı sövme; **ناوَرَه**: ona sövdü, ona sövüştü. Denir ki: Allah ona **نَيِّرَةً** (tıpkı **ككَيِّسَة** gibi) ve **ذاتَ مَنْوَرِ** (tıpkı **كَمَقْعَد** gibi) versin; yani bir darbe veya bir atış ki aydınlatır ve ortaya çıkarır; hiç kimseye gizli kalmaz.

Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: **النُّورُ**: ateş; ondan, Ömer’in sözü: bir cemaatin yanından geçtiğinde, ateşle ısınırlar iken: “Selâm üzerinize olsun ey **أهل النُّور**”; onlara “ateş” ile hitap etmeyi kerih gördü. Ateş bazen kullanılır ve onunla **النُّور** kastedilir; Yüce Allah’ın sözü gibi: “**إنِّي آنَسْتُ ناراً**”. Ve **البصائر**’de: Bazıları dedi ki: **النّارُ** ve **النُّورُ** tek bir asıldandır; ikisi çoğu zaman birbirine bitişik olur; lâkin ateş dünyada yolda kalmışlar için bir metadır; **النُّورُ** ise dünyada ve âhirette müttakîler için bir metadır. Bunun için **النّور** hakkında **الاقْتِباسُ** kullanıldı; Yüce Allah buyurdu: “**انْظُرونا نَقْتَبِس من نورِكم**”; bitti.

Ve Yüce Allah’ın isimlerindendir **النُّور**. İbnü’l-Esîr dedi ki: O, **ذو العَمايَة** (körlük sahibi) onun nuruyla görür; **ذو الغَواية** (sapıklık sahibi) onun hüdâsıyla doğru yolu bulur. Ve denildi ki: O, zâhir olandır; her zühûr onunladır. Kendi nefsinde zâhir olup başkasını izhâr eden “nur” diye adlandırılır. “Allah göklerin ve yerin nurudur”; yani ikisini nurlandırandır; tıpkı “falanca bizim **غِياثُنا**” denildiği gibi; yani bizim imdad edicimiz.

Ve **الإنارَة**: açıklama ve izah etmedir; ondan hadis: “**ثم أنارَها زيدُ بن ثابت**”; yani onu nurlandırdı, açıkladı ve beyan etti. Bununla dede (miras) farîzasını kasteder; bu mecazdır. Ondan da onların sözü: “Allah onun burhanını **أنارَ** etsin”; yani ona hüccetini telkin etti.

Ve **النّائِراتُ** ve **المُنيراتُ**: açık, belli olanlar; birincisi **نار**dan, ikincisi **أنارَ**’dandır. “Bu, şundan daha **أَنْوَرُ**” yani daha açık/daha belli. Ve **أَوْقَدَ**…

**نارَ الحرب**. Ve o, mecazdır. Ve **النُّورانيّة** o, **النُّور**dur. Ve **مَنارُ الحرَمِ**: onun alâmetleridir; ki onları İbrahim el-Halîl, ona ve nebîmize salât ve selâm olsun, haramin çevreleri ve tarafları üzerine dikti; ve onunla haramin sınırları, hıll sınırlarından bilinir. Ve **مَنارُ الإسلام**: onun şeriatleridir; ve o, mecazdır. Ve **النَّيِّرُ** ( **سَيِّد** gibi) ve **المُنير**: parlak güzel renkli olan. Ve **وَتَنَوَّرَ الرجُلُ**: onu, kendisinin onu görmediği bir yerden ateş yanında ona baktı. Ve “onda **نُورٌ** (damme ile)” yani “damga”dır; ve o, mecazdır. Ve **ذو النُّور**: Abdurrahman b. Rabîa el-Bâhilî’nin lakabıdır; Türkler onu Bâbü’l-Ebvâb’da, Ömer’in (Allah ondan razı olsun) zamanında öldürdüler; işte onun kabri üzerinde hâlâ bir **نُورٌ** görülür. Onu Süheylî **الرّوض**’da nakletti. Dedim ki: ve **المُعجم**’de buldum ki o, Surâka b. Amr’ın lakabıdır; Ebû Mûsâ el-Eş‘arî onu Bâbü’l-Ebvâb’a göndermişti. Öyleyse ona bak. Ve **نارُ المُهَوِّل**: câhiliyede Arapların bir ateşiydi; antlaşma yaparken onu yakarlar ve içine, patlayıp çatlayan bir tuz atarlardı; bununla, yemini pekiştirme olarak korkuturlardı. Ve **نارُ الحُباحب**: yerinde geçti. Ve **النّائرةُ**: düşmanlık ve kin ve sonradan meydana gelen fitnedir. Ve **نارُ الحربِ** ve **نائِرَتُها**: onun şerri ve coşmasıdır. Ve **حَرَّةُ النارِ** Benî Abs’a aittir; **الحِرار**’da onun zikri geçti. Ve Mekke’de **زُقاقُ النارِ**. Ve **ذو النّارِ**: Bahreyn’de Benî Muhârib b. Abdülkays’a ait bir köydür. Bunu Yâkût söyledi. Ve Zeyd b. Küثve dedi ki: Bir adam bir kadına tutuldu; geceleri onu **يَتَنَوَّرُها** ederdi; ve **التَّنَوُّر** tıpkı **التَّضوُّء** gibidir; ona denildi ki: “Falan, seni **يَتَنَوَّرُكِ** ediyor; ondan sakın; böylece ondan ancak bir güzellik görür.” Bunu işitince elbisesinin ön kısmını kaldırdı, sonra onun karşısına çıktı ve dedi ki: “Ey **مُتَنَوِّراً**! hah.” Onun sözünü işitince ve yaptığını görünce dedi ki: “Ne kötü şey görüyorum, hah.” Ve nefsi ondan yüz çevirdi. Böylece, çirkinden sakınmayan ve güzele karşı kendini tutmayan herkes için mesel yapıldı. Ve **ذو النُّوَيْرَة**: Ka‘b b. Hafâce b. Amr b. Ukayl b. Ka‘b’ın lakabıdır; bir batındır. Ve **مَنارَةُ** b. Avf b. el-Hâris b. Cefne: bir batındır. Ve **مَنارةُ** da: Gâfik’ten bir batındır; onlardan İyâs b. Âmir el-Menârî vardır; Ali ile onun savaş yerlerinde bulundu. Ve Muhammed b. el-Müstenîr en-Nahvî: o, **قُطْرُب**’tur; ondan Muhammed b. el-Cehm rivayet etti. Ve Müstenîr b. İmrân el-Kûfî. Ve Müstenîr b. Ahdar b. Muâviye b. Kurra, babasından. Ve Abdüllatîf b. Nûrî, Tebriz kadısı; el-Begavî’nin **شرْح السُّنَّة** kitabını el-Attâridî’nin torunlarından dinledi. Onu İbn Nukta zikretti. Ve Muhammed b. en-Nûr el-Belhî (damme ile) es-Silefî’den icazetle rivayet etti. Ve Muhammed b. Mahmûd en-Nûrânî’yi Ebû Sa‘d el-Mâlînî zikretti. Ve **النُّوريَّة**: Sevâd’da bir köydür; ondan el-Hüseyin b. Abdillah ve İbrahim b. Mansûr ve Ahmed b. Muhammed b. Mahlad ve onun torunu Ebü’l-Kâsım Ubeydullah b. Muhammed b. Ahmed en-Nûrîyûn; muhaddislerdir. Ve İsmâîl b. Sûdkîn en-Nûrî, İbn Arabî’nin öğrencisi; Nûruddîn eş-Şehîd’e nisbet edildi. Ve **رَوْضَة النُّوّار**: Hicazî nar gibi. Ve **النَّوَارُ** ( **سَحاب** gibi): Necdî bir yerdir. Ve **المُنَوَّر** ( **مُعَظّم** gibi): şeyhimiz, allâme, şehid Ebû Abdillah Muhammed b. Abdillah b. Eyyûb et-Tilmısânî’nin lakabıdır; Ebû Abdilberr Muhammed b. Muhammed el-Murâbıt ed-Delâî’den; ve Muhammed b. Abdirrahman b. Zekrâ’dan; ve Ebü’l-Abbâs Ahmed b. Mübarek b. Saîd el-Gaylânî’den; ve uzun ömürlü muhaddis Ali b. Ahmed b. Abdillah el-Hayyât el-Fâsî el-Harşî’den aldı; ve ona Fâs’tan Muhammed b. Abdisselâm Benânî el-Kebîr ve Muhammed b. Abdirrahman b. Abdilkâdir, **المنح** صاحبı, icazet verdi; hacdan dönüşünden sonra Mısır’da, 1172 senesi aylarından Şevvâl’in 13’ünde, pazar günü gündüz vaktinde vefat etti; Allah Teâlâ ona rahmet etsin. Ve İskenderiye’de **مَنارةُ الإسْكندر**: dehrin acayiplerindendir; tarih ehli onu zikretti. Ve **مَنارةُ الحَوافرِ**: Hemedân rüstakında, **وَنْجَر** denilen bir nahiyede; onu Sâbûr b. Erdâşîr bina etti; yüksekliği elli zira, çevresi otuz zira dairevîdir. Ve Hemedân şairlerinin onda dolaşan şiirleri vardır. Ve **مَنارةُ القُرون**: Mekke yolu üzerinde, Vâkısa yakınında; onu sultan Celâlüddîn Melik Şâh b. Alp Arslan (485 senesinde vefat eden) Sâbûr’a uyarak bina etti. Yâkût dedi ki: ve o, şimdiye kadar bâkî, meşhurdur. Ve Endülüs’te **إقْليم المَنارة**: Şezûne yakınında. Ve **مَنارة** da: Serakusta sınır bölgelerindendir. Ve **مُنيرَة** (damme sonra kesre ile): Medine’nin Akîk’inde bir yerdir; Zübeyr onu zikretti.

Ve **المُنِيرة**: Yemen’de bir köydür; orada hadisi, uzun ömürlü fakih Müsâdî b. İbrahim el-Huşeybrî (Allah ondan razı olsun) üzerine dinledim. **رة**: Yemen’de bir köydür; orada hadisi, uzun ömürlü fakih Müsâdî b. İbrahim el-Huşeybrî (Allah ondan razı olsun) üzerine dinledim.
