# نور — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%88%D8%B1/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نور](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: نور

النورُ: الضياءُ، والجمع أنْوارٌ. والنورُ أيضاً: النُفَّرُ من الظباء. قال مُضَرِّسٌ الأسديُّ، وذكَرَ الظباء وأنَّها قد كَنَسَتْ في شدة الحر:
تَدَلَّتْ عليها الشمسُ حتَّى كأنهـامن الحَرِّ تُرْمَى بالسكينةِ نورُها
ونسوةٌ نورٌ، أي نُفَّرٌ من الريبة. وفرسٌ وَديقٌ نَوارٌ، إذا اسْتَوْدَقَتْ وهي تريد الفحلَ، وفي ذلك منها ضَعفٌ تَرْهَبُ عن صولة الناكح. وتقول: نُرْتُ من الشيء أنورُ نَوْراً ونِواراً، بكسر النون. قال العجاج:
يَخْلِطْنَ بالتَأنّسِ النِوارا
ونُرْتُ غيري، أي نفّرته. وأنارَ الشيءُ واسْتَنارَ بمعنًى، أي أضاء. والتَنْويرُ: الإنارةُ. والتَنْويرُ: الإسْفارُ. وتَنْويرُ الشجرةِ: إزْهارُها. يقال نَوَّرَتِ الشجرةُ وأنارَتْ أيضاً، أي أخرجت نَوْرَها. والنارُ مؤنّثة، وهي من الواو، لأن تصغيرها نُوَيْرَةٌ، والجمع نورٌ ونيرانٌ. وقولهم: ما نارُ هذه الناقة? أي ما سِمَتُها? وفي المثل: "نِجارُها نارُها". يقال: بينهم نائِرةٌ، أي عداوة وشَحْناء. وتَنَوَّرَتُ النار من بعيد: تَبَصَّرْتُها. وتَنَوَّرَ الرجل: تَطَلَّى بالنُورَةِ. والنَوورُ: النَيْلَجُ، وهو دُخان الشَحم يعالج به الوشم حتَّى يخضرّ. وقد نَوَّرَ ذراعَه، إذا غرزها بإبرة ثم ذرَّ عليها النَوورَ. والنُوَّارُ بالضم والتشديد: نَوْرُ الشجرِ، الواحدة نُوَّارَةٌ. والمَنارُ: عَلَمُ الطريق. والمَنارَةُ: التي يؤذَّن عليها. والمَنارَةُ أيضاً: ما يوضع فوقها السِراج، وهي مَفْعَلةٌ من الاستنارة، بفتح الميم، والجمع المَناوِرُ بالواو، لأنه من النورِ. ومن قال مَنائِرُ وهمز فقد شبَّه الأصلي بالزائد.

### Türkçe

**النورُ**: aydınlık; çoğulu **أنْوارٌ**. Ve **النورُ** ayrıca: ceylanlardan ürkek bir topluluk. **مُضَرِّسٌ الأسديُّ** dedi ve ceylanları ve onların şiddetli sıcakta inlerine girdiklerini zikretti:
تَدَلَّتْ عليها الشمسُ حتَّى كأنهـامن الحَرِّ تُرْمَى بالسكينةِ نورُها

Ve **نسوةٌ نورٌ**, yani şüpheden ürkek bir topluluk. Ve **فرسٌ وَديقٌ نَوارٌ**, aygırı isterken kızıştığı zaman; ve bunda ondan bir zayıflık vardır, çiftleşenin saldırısından korkar. Ve dersin: **نُرْتُ** şeyden, **أنورُ** **نَوْراً** ve **نِواراً**, **النون**’u kesreli olarak. **العجاج** dedi:
يَخْلِطْنَ بالتَأنّسِ النِوارا

Ve **نُرْتُ** başkasını, yani onu ürküttüm. Ve **أنارَ** şey ve **اسْتَنارَ** aynı anlamdadır; yani aydınlandı. Ve **التَنْويرُ**: aydınlatmadır. Ve **التَنْويرُ**: ortalığın ağarmasıdır. Ve **تَنْويرُ الشجرةِ**: onun çiçek açmasıdır. Denir: **نَوَّرَتِ الشجرةُ** ve ayrıca **أنارَتْ**; yani **نَوْرَ**unu çıkardı. Ve **النارُ** müennestir; ve o **الواو**dandır; çünkü onun küçültmesi **نُوَيْرَةٌ**dur; çoğulu **نورٌ** ve **نيرانٌ**dır. Ve onların sözü: “**ما نارُ هذه الناقة?**” yani “onun dağlaması nedir?” Ve meselde: “**نِجارُها نارُها**”. Denir: aralarında **نائِرةٌ** vardır; yani düşmanlık ve kin. Ve **تَنَوَّرَتُ النار** uzaktan: onu seçip gördüm. Ve **تَنَوَّرَ الرجل**: **النُورَةِ** ile kıl dökücü sürdü. Ve **النَوورُ**: **النَيْلَجُ**dur; o, dövmenin yeşermesine kadar onunla tedavi edilen içyağı dumanıdır. Ve **نَوَّرَ** kolunu; onu iğneyle delip sonra üzerine **النَوورَ** serptiği zaman. Ve **النُوَّارُ** (ضم ve teşdid ile): ağaç çiçeğidir; teki **نُوَّارَةٌ**dır. Ve **المَنارُ**: yol işaretidir. Ve **المَنارَةُ**: üzerinde ezan okunan şeydir. Ve **المَنارَةُ** ayrıca: üzerine kandilin konulduğu şeydir; o, **الاستنارة**den **مَفْعَلةٌ**dir, **الميم**’in fethasıyla; çoğulu **المَناوِرُ**dur **الواو** ile; çünkü o **النورِ**dandır. Ve **مَنائِرُ** deyip hemze yapan kimse, aslîyi zâide benzetmiştir.
