# نوس — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B3/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%88%D8%B3/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نوس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B3.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: نوس

- الناس قيل: أصله أناس، فحذف فاؤه لما أدخل عليه الألف واللام، وقيل: قلب من نسي، وأصله إنسيان على إفعلان، وقيل: أصله من: ناس ينوس: إذا اضطرب، ونست الإبل؛ سقتها، وقيل: ذو نواس: ملك كان ينوس على ظهره ذؤابة فسمي بذلك، وتصغيره على هذا نويس. قال تعالى: ﴿قل أعوذ برب الناس﴾ [الناس/1] [والناس قد يذكر ويراد به الفضلاء دون من يتناوله اسم الناس تجوزا، وذلك إذا اعتبر معنى الإنسانية، وهو وجود العقل، والذكر، وسائر الأخلاق الحميدة، والمعاني المختصة به، فإن كل شيء عدم فعله المختص به لا يكاد يستحق اسمه كاليد؛ فإنها إذا عدمت فعلها الخاص بها فإطلاق اليد عليها كإطلاقها على يد السرير ورجله، فقوله: ﴿آمنوا كما آمن الناس﴾ [البقرة/13] أي: كما يفعل من وجد فيه معنى الإنسانية، ولم يقصد بالإنسان عينا واحدا بل قصد المعنى، وكذا قوله: ﴿أم يحسدون الناس﴾ [النساء/54] أي: من وجد فيه معنى الإنسانية أي: إنسان كان، وربما قصد به النوع كما هو، وعلى هذا قوله: ﴿أم يحسدون الناس﴾ (قيل في الآية إن المراد بالناس هو النبي صلى الله عليه وسلم، وقيل: العرب. انظر: الدر المنثور 2/566)] (ما بين [ ] نقله الزركشي في البرهان 2/227).

### Türkçe

- **الناس** denildi ki: aslı **أناس**’tır; üzerine **الألف واللام** dâhil edilince **فاؤه**’su hazfedildi. Ve denildi ki: **نسي**’den kalptir; aslı **إنسيان**’dır, **إفعلان** vezni üzerinedir. Ve denildi ki: aslı şundandır: **ناس ينوس**: “çalkalandığı/çırpındığı zaman”; ve **نست الإبل**: “develeri suladım.” Ve denildi ki: **ذو نواس**: sırtında bir **ذؤابة** ile çalkalanıp duran bir melik idi; bununla isimlendirildi; bunun üzerine tasğîri **نويس**’tir. Yüce Allah dedi ki: ﴿قل أعوذ برب الناس﴾ [الناس/1] [Ve **الناس** zikredilebilir ve onunla, mecazen **الناس** isminin kapsadığı kimselerden başka, fazilet sahipleri kastedilir; bu, **الإنسانية** mânası dikkate alındığında olur; o da aklın varlığı, erkeklik ve diğer güzel ahlâklar ve ona mahsus mânalardır. Zira her şey, kendisine mahsus fiili bulunmadığında, ismini hak etmeye pek yaklaşmaz; **اليد** gibi: çünkü o, kendisine mahsus fiilini yitirdiğinde, ona **اليد** lafzını ıtlak etmek, sedirin eli ve ayağına ıtlak etmek gibidir. Şu halde O’nun sözü: ﴿آمنوا كما آمن الناس﴾ [البقرة/13] yani: **الإنسانية** mânası kendisinde bulunan kimsenin yaptığı gibi; ve **الإنسان** ile tek bir ayn kastedilmedi, bilakis mânâ kastedildi. Ve yine O’nun sözü: ﴿أم يحسدون الناس﴾ [النساء/54] yani: **الإنسانية** mânası kendisinde bulunan kimse; yani: her kim **إنسان** olduysa. Bazen de onunla tür, olduğu hâliyle kastedilir; ve bunun üzerine O’nun sözü: ﴿أم يحسدون الناس﴾ (âyette **الناس** ile muradın Peygamber صلى الله عليه وسلم olduğu söylendi; ve Araplar olduğu söylendi. Bak: **الدر المنثور** 2/566)] ( [ ] arasındakini **الزركشي** **البرهان** 2/227’de nakletmiştir).
