# نوش — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B4/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%88%D8%B4/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نوش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B4.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: نوش

نوش
نَاشَ - يَنُوْشُ - نَاوَشَ - يُناوِشُ - تَناوَشَ - يَتَناوَشُ - تَنَاوُش
نَاشَ - يَنُوْشُ + كائن + شيئاً: ينتشله: بالكاد يصل إليه ويناله وينتشله من خطر وينقذه: يلتقطه بسرعة وخفة ويبعده عن خطر أو أذى محدق
ناوَشَ - يُنَاوِشُ: على وزن " فاعَلَ " من " نَاشَ - يَنُوْشُ ": يبادله فعل " نَاشَ - يَنُوْشُ ": يسعى كائنان أو أكثر لينتشل كل منهم الآخر من ورطة أو خطر
تَنَاوَشَ - يَتَنَاوَشُ: على وزن " تفاعل َ " من " نَاشَ - يَنُوْشُ ": يسعى كائنان أو أكثر لينتشل كل منهم الآخر من ورطة أو خطر بدافع وحرص ذاتي
تَنَاوُش: على وزن " تفاعُل ": اسم فعل " تَنَاوَشَ - يَتَنَاوَشُ "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " أخذ الشيء ولقطه وضمه وحمله لنقله والتصرف به " وهي:
أَخَذَ - يَأخُذُ، لَقِفَ - يَلْقَفُ، لَقَطَ - يَلْقُطُ، نَسَرَ - يَنْسُرُ (نَسَرَ - يَنْسِرُ)، خَطِفَ - يَخْطَفُ، نَاشَ - يَنُوْشُ
التَّنَاوُشُ
 	﴿وَلَوْ تَرَى إِذْ فَزِعُوا فَلا فَوْتَ وَأُخِذُوا مِنْ مَكَانٍ قَرِيبٍ(51)وَقَالُوا آمَنَّا بِهِ وَأَنَّى لَهُمْ التَّنَاوُشُ مِنْ مَكَانٍ بَعِيدٍ(52)وَقَدْ كَفَرُوا بِهِ مِنْ قَبْلُ وَيَقْذِفُونَ بِالْغَيْبِ مِنْ مَكَانٍ بَعِيدٍ(53)﴾ سبأ
مختار الصحاح
● [نوش] ن و ش: التَّنَاوُشُ التناول و الانْتِيَاشُ مثله وقوله تعالى ﴿وأَنَّى لهم التناوُشُ من مكان بعيد﴾ يقول أَنَّى لهم تناوُل الإيمان في الآخرة وقد كفروا به في الدنيا ولك أن تهمز الواو كما يُقال أُقِتَت ووُقِتت وقُرئ بهما
معجم الفرائد القرآنية:
ن و ش
"التَّنَاوُشُ" في قوله تعالى:" وَقَالُوا آمَنَّا بِهِ وَأَنَّى لَهُمُ التَّنَاوُشُ مِنْ مَكَانٍ بعيد"(52) سبأ .
النَّوش : التناول السهل أو الخفيف، والمعنى كيف ومن أين يطلبون أسباب النجاة بعد فوات وقتها ؟.
الراغب
نوش
- النوش: التناول. قال الشاعر: تنوش البرير حيث طاب اهتصارها * (هذا عجز بيت لأبي ذؤيب الهذلي، وصدره:
فما أم خشف بالعلاية شادن     وهو في شرح ديوان الهذليين 1/71؛ واللسان (نوش) )
البرير: ثمر الطلح، والاهتصار: الإمالة، يقال: هصرت الغصن: إذا أملته، وتناوش القوم كذا: تناولوه. قال تعالى: }وأنى لهم التناوش﴿[سبأ/52] أي: كيف يتناولون الإيمان من مكان بعيد، ولم يكونوا يتناولونه عن قريب في حين الاختيار والانتفاع بالإيمان. إشارة إلى قوله:﴾يوم يأتي بعض آيات ربك لا ينفع نفسا إيمانها{ الآية [الأنعام/158]. ومن همز (وبها قرأ أبو عمرو وشعبة وحمزة والكسائي وخلف. الإتحاف ص 360) ؛ فإما أنه أبدل من الواو همزة. نحو: أقتت في وقتت، وأدور، في أدور؛ وإما أن يكون من النأش، وهو الطلب.
ملخص اللسان:
1.     ناشَه بيدِه يَنُوشُه نَوْشاً: تناوَله ، والانْتِياشُ مثله ،وأَنَّى لهم التناوُشُ من مكان بعيد؛  أَي فكيف لهم أَن يتناوَلوا ما بعُد عنهم من الإِيمان وامتنع بعْد أَن كان  مبذولاً لهم مقبولاً منهم.التَّناوُشُ بغير همز التَّناوُلُ والنَّوْشُ مثله، نُشْتُ أَنوشُ نَوْشاً.
2.     وقد تَناوشَ القومُ في القِتال إِذا تناوَلَ بعضُهم بعضاً بالرّماح ولم يَتدانَوْا كلَّ التَّداني.
3.     يجعلونه من نَأَشْت وهو البُطْء؛
4.     ونُشْتُ من الطعام شيئاً: أَصَبْتُ.
5.     وانْتاشَتْه فيهما: كناشَتْه، قال: ومنه المُناوَشةُ في القتال. ويقال للرجل إِذا تناوَلَ رجُلاً ليأْخذ برأْسه ولِحْيَتِه: ناشَه يَنُوشُه نَوْشاً.ورجل نَوُوشٌ أَي ذو بَطشٍ. ونُشْتُ الرجلَ نَوْشاً: أَنَلْته خيراً أَو شرّاً.
6.     نأَشْتُ الأَمر أَنْأَشُه وانْتأَشَ، قال: والأَوّل أَوْجَهُ. ونُشْتُ الشيء  نَوْشاً: طَلَبْتُه.
7.     وانْتَشْتُ الشيءَ: استخْرَجْته؛
8.     وانْتاشَ عائنَه من أَهل ذِي قارِ  ويقال: انْتاشَني فلانٌ من الهَلَكةِ أَي أَنْقَذَني، بغير همز، بمعنى  تَناوَلَني.
9.    وناوَشَ الشيءَ: خالَطَه؛
لسان العرب
● - نوش: ناشَه بيدِه يَنُوشُه نَوْشاً: تناوَله؛ قال دريد ابن الصمّة:  فجئت إِليه، والرِّماحُ تَنُوشُه،  كوَقْعِ الصَّياصي في النَّسِيج المُمَدَّدِ  والانْتِياشُ مثله؛ قال الراجز:  باتتْ تَنُوشُ العَنَقَ انْتِياشا  وتَناوَشَه كناشه. وفي التنزيل: وأَنَّى لهم التناوُشُ من مكان بعيد؛  أَي فكيف لهم أَن يتناوَلوا ما بعُد عنهم من الإِيمان وامتنع بعْد أَن كان  مبذولاً لهم مقبولاً منهم. وقال ثعلب: التناوُش،. بلا همز، الأَخْذُ من  قُرْب، والتناؤشُ، بالهمز، من بُعْد، وقد تقدم ذكره أَولَ الفصل. وقال  أَبو حنيفة: التناوُش بالواو من قُرْب. قال اللَّه تعالى: وأَنى لهم  التناوُشُ من مكان بَعِيد؛ قال أَبو عبيد: التَّناوُشُ بغير همز التَّناوُلُ  والنَّوْشُ مثله، نُشْتُ أَنوشُ نَوْشاً. قال الفراء: وأَهل الخجاز تركوا  همْزَ التَّناوُشِ وجعَلوه من نُشْتُ الشيء إِذا تَناوَلْته. وقد تَناوشَ  القومُ في القِتال إِذا تناوَلَ بعضُهم بعضاً بالرّماح ولم يَتدانَوْا  كلَّ التَّداني. وفي حديث قيس ابن عاصم: كُنْتُ أُناوِشُهم وأُهاوِشُهم في  الجاهلية أَي أُقاتِلُهم؛ وقرأَ الأَعمش وحمزة والكسائي التناؤش بالهمز،  يجعلونه من نَأَشْت وهو البُطْء؛ وأَنشد:  وجِئْتَ نَئِيشاً بعْدَما فاتَك الخَبَرْ  أَي بَطيئاً متأَخراً، مَنْ همز فمعناه كيف لهم بالحركة فيما لا جَدْوى  له، وقد ذكر ذلك في ترجمة نأَش. قال الزجاج: التَّناوُشُ، بغير همز،  التناوُلُ؛ المعنى وكيف لهم أَن يَتَناوَلوا ما كان مَبْذُولاً لهم وكان  قريباً منهم فكيف يَتَناوَلونه حين بَعُدَ عنهم، يعني الإِيمان باللَّه كانَ  قَريباً في الحياة فضَيّعُوه، قال: ومن هَمَز فهو الحركة في إِبْطاء،  والمعنى مِنْ أَين لهم أَن يتحركوا فيما لا حِيلَة لهم فيه؛ الجوهري: يقول  أَنَّى لهم تَناولُ الإِيمانِ في الآخرة وقد كَفَرُوا به في الدنيا؟ قال:  ولك أَن تَهْمِزَ الواو كما يقال أُقِّتَتْ ووُقِّتَتْ، وقرئ بهما  جميعاً. ونُشْتُ من الطعام شيئاً: أَصَبْتُ.  وفي الحديث: يقول اللَّهُ يا محمد نَوِّش العلماءَ اليومَ في ضِيافَتي؛  التَّنْوِيشُ للدَّعْوةِ: الوَعْدُ وتَقْدِيمَتُه، قال ابن الأَثير: قاله  أَبو موسى. وناشَت الظَّبْية الأَراكَ: تناوَلَتْه؛ قال أَبو ذؤيب:  فما أُمُّ خَشْفٍ بالعَلايَةِ شادِنٍ  تَنُوشُ البَرِيرَ، حيث طابَ اهتِصارُها  والناقةُ تَنُوشُ الحوضَ بفِيها كذلك؛ قال غَيْلانُ ابن حُرَيث:  فهي تَنُوشُ الحوض نَوْشاً مِنْ عَلا،  نَوْشاً به تَقْطَعُ أَجْوازَ الفَلا  الضميرُ في قوله فهي للإِبل. وتَنُوشُ الحوض: تَتََناوَل مِلأَه. وقولُه  مِنْ علا أَي من فَوق، يريد أَنها عاليةُ الأَجسام طِوالُ الأَعْناقِ،  وذلك النَّوْشُ الذي تَنالُه هو الذي يُعِينُها على قَطْع الفَلَوات،  والأَجْوازُ جمعُ جَوْزٍ وهو الوسط، أَي تَتَناوَلُ ماءَ الحوضِ من فوق وتشرب  شُرباً كثيراً وتقطع بذلك الشربِ فَلَواتٍ فلا تحتاج إِلى ماء آخر.  وانْتاشَتْه فيهما: كناشَتْه، قال: ومنه المُناوَشةُ في القتال. ويقال للرجل  إِذا تناوَلَ رجُلاً ليأْخذ برأْسه ولِحْيَتِه: ناشَه يَنُوشُه نَوْشاً.  ورجل نَوُوشٌ أَي ذو بَطشٍ. ونُشْتُ الرجلَ نَوْشاً: أَنَلْته خيراً أَو  شرّاً. وفي الصحاح: نُشْتُه خيراً أَي أَنَلْته. وفي حديث عليّ، عليه  السلام، وسُئِل عن الوصيَّة فقال: الوَصيَّةُ نَوْشٌ بالمعروف أَي  يَتَناوَلُ المُوصي المُوصى له بشيء من غير أَن يُجْحِفَ بمالِه. وقد ناشَه  يَنُوشُه نَوْشاً إِذا تَناوَلَه وأَخَذَه؛ ومنه حديث قُتَيلةَ أُخت النَّضْر  بن الحرث:  ظَلَّتْ سُيوفُ بَني أَبيه تَنُوشُه،  لِلَّهِ أَرْحامٌ هناك تُشَقَّقُ  أَي تَتَناوَلُه وتَأْخُذُه. وفي حديث عبد الملِك: لما أَراد الخروجَ  إِلى مُصْعب بن الزُّبير ناشَتْ به امرأَته وبَكَتْ فبَكَتْ جَوارِيها، أَي  تَعَلَّقَتْ به. وفي حديث عائشة تصِفُ أَباها، رضي اللَّه عنهما:  فانتاشَ الدِّينَ بِنَعْشِه أَي اسْتَدْرَكه واسْتَنْقَذَه وتنَاوَلَه وأَخذه  من مَهْواتِه، وقد يُهْمز من النَّئِيش وهو حركةٌ في إِبْطاء. يقال.  نأَشْتُ الأَمر أَنْأَشُه وانْتأَشَ، قال: والأَوّل أَوْجَهُ. ونُشْتُ الشيء  نَوْشاً: طَلَبْتُه. وانْتَشْتُ الشيءَ: استخْرَجْته؛ قال:  وانْتاشَ عائنَه من أَهل ذِي قارِ  ويقال: انْتاشَني فلانٌ من الهَلَكةِ أَي أَنْقَذَني، بغير همز، بمعنى  تَناوَلَني. وناوَشَ الشيءَ: خالَطَه؛ عن ابن الأَعرابي؛ وبه فُسِّر قول  أَبي العارم وذكَر غَيْثاً قال: فما زِلْنا كذلك حتى ناوَشْنا الدَّوَّ  أَي خالَطْناه. وناقة مَنُوشةُ اللحمِ إِذا كانت رقيقةً اللحم.
مقاييس اللغة:
(نوش) النون والواو والشين أصلٌ صحيح يدلُّ على تناوُل الشيء. ونُشْتُه نَوْشَاً. وتناوَشْتُ: تَنَاوَلْت. قال الله تعالى: ﴿وَأَنَّى لَهُمُ التَّنَاوُشُ مِنْ مَكَانٍ بعِيد﴾ [سبأ 52]. ورَّبما عَدَّوْه بغير ألفٍ فقالوا: نُشْتُه خيراً، إذا أنَلتَه خيراً. وقول القائل([9]):
* باتت تَنُوشُ العَنَق انتياشا([10]) *
القاموس المحيط:
النَّوْشُ التَّنَاوُلُ، والطَّلَبُ، والمَشْي، والإِسْرَاعُ في النُّهُوضِ. والنَّووشُ القويُّ. والتَّناوُشُ التَّناوُلُ،كالانْتِياشِ، والرجُوعُ. وانْتَاشَهُ أخْرَجَهُ. والمُنَاوَشَةُ المُنَاوَلَةُ في القِتَالِ. وتَنَوَّشَ يَدَه بالمِنْدِيلِ مَشَّها من الغَمَرِ.
تاج العروس:
ن - و - ش
النَّوْشُ : التّناوُلُ باليَدِ ناشَه يَنُوشُه نَوْشاً قالَ دُرَيْدُ بنُ الصِّمَّةِ :
فجِئْتُ إِليهِ والرِّمَاحُ تَنُوشُه ... كوَقْعِ الصَّيَاصِي في النَّسِيجِ المُمَدَّدِ أََي تَنَاوَشُه وتَأْخُذُه . وقد نَاشَت الظَّبْيَةُ الأَرَاكَ : تَنَاوَلَتْهُ قال أبو ذُؤَيْبٍ :
فمَا أُمُّ خِشْفٍ بالعَلاَيَةِ شادِنٍ ... تَنُوشُ البَرِيرَ حَيْثُ طابَ اهْتِصارُهَا والنّاقَةُ تَنُوشُ بفِيهَا الحَوْضَ كَذلِكَ قال غَيْلانُ بنُ حُرَيْثٍ الرَّبَعِيُّ :
فَهِيَ تَنُوشُ الحَوْضَ نَوْشاً مِنْ عَلاَ ... نَوْشاً بهِ تَقْطَعُ أَجْوازَ الفَلاَ
أَي تتَنَاوَلُ مَاء الحَوْضَ من فوْق وتَشْرَبُ شُرْباً كَثِيراً وتَقْطَعُ بذلك الشُّرْبِ فَلَواتٍ فلا تَحْتَاجُ إِلَى ماءٍ آخَرَ . وهكذا أَنشَدَه الجَوْهَرِيُّ وفَسَّرَه . ونُقِلَ عن ابنِ السِّكِّيتِ : يُقَال لِلرّجُلِ إِذا تَنَاوَلَ رَجُلاً ليَأْخُذَ بلِحْيَتِه ورَأْسِه : ناشَهُ يَنُوشُه نَوْشاً . قُلْتُ : ومِنْ هُنَا أُخِذَ النَّوْشُ بمَعْنَى الشُّرْبِ في الفَارسيّة وأَصْلُه في التّنَاوُلِ مُطْلَقاً . والنَّوْشُ : الطَّلَبُ يُقَال : نُشْتْهُ نَوْشاً عن ابنِ دُرَيْدٍ . والنَّوْشُ : المَشْيُ نَقَلَه الصّاغَانِيُّ عن ابنِ عَبّادٍ . والنَّوْشُ : الإِسْرَاعُ في النُّهُوضِ يُقَال : نَاشَتِ الإِبِلُ تَنُوشُ إِذا أَسْرَعَتِ النُّهُوضَ قالَ : باتَتْ تَنُوشُ العَنَقَ انْتِياشَا . والنُّوُوشُ كصَبُورٍ : القَوِيُّ ذُو البَطْشِ والهَمْزُ لُغَةٌ فِيه وقد تَقَدَّم . وفي التَّنْزِيلِ : وأَنَّي لَهُمُ التَّناوُشُ مِنْ مَكَانٍ بَعِيدٍ . التّنَاوُشُ : التَّناوُلُ أَيْ كَيْفَ لَهُمْ أَنْ يَتَنَاوَلُوا ما بَعُدَ عنهُمْ مِنَ الإِيمانِ وامْتَنَعَ بَعْدَ أَن كَانَ مَبْذُولاً لَهُمْ مَقْبُولاً منهم قالَ الفَرّاء : وأَهْلُ الحِجَازِ تَرَكُوا هَمْزَ التَّنَاوُشِ وجَعَلُوه مِن نُشْتُ الشَّئَ إِذا تَنَاوَلْتَهُ وقَرَأَ حَمْزَةُ والكِسَائِيُّ التّناؤُش بالهَمْزِ وقَدْ تَقَدّم كالاِنْتِياشِ والنَّوْشِ ومِنْه حَدِيثُ عائِشَةَ تَصِفُ أَبَاها رَضِيَ الله تَعَالَى عنهُمَا فانْتَاشَ الدِّينَ بِنَعْشِهِ إِيّاه أَيِ اسْتَدْرَكَه وتَنَاوَلَه وأَخَذَه مِنْ مَهْواتِه وقَدْ يُهْمَزُ كما تَقَدَّمَ . والتَّنَاوُشُ : الرُّجُوعُ قَالَهُ ابنُ عَبّادٍ فِي تَفْسِيرِ الآية . وانْتاشَهُ من المَهْلَكَةِ انْتِياشاً : أَخْرَجَه مِنْهَا وقِيل : اسْتَخْرَجَه . والمُنَاوَشَةُ : المُنَاوَلَةُ في القِتَالِ وذلِكَ إِذا تَدَانى الفَرِيقَانِ . نَقَلَهُ الجَوْهَرِيُّ . والمُنَاوَشَةُ : مِثْلُ المُهَاوَشَةِ أَي المُقَاتَلَةِ وأَمّا التَّنَاوُشُ فهُوَ تَنَاوُلُ بَعْضِهم بَعْضاً بِالرِّماحِ ولم يَتَدَانَوْا كُلَّ التَّدَانِي . وتَنَوَّشَ يَدَه بالمِنْدِيلِ إِذا مَشَّها مِنَ الغَمَرِ نَقَلَهُ الصّاغَانِيُّ والزَّمَخْشَرِيُّ وابنُ عَبّادٍ . ومِمَّا يُسْتَدْرَك عَلَيْه : نُشْتُ من الطَّعَامِ شَيْئاً : أَصَبْتُ . ونُشْتُ الرّجُلَ نَوْشاً : أَنَلْتُه خَيْراً أَو شَرّاً عن اللَّيْثِ قَالَ في الصّحاحِ : نُشْتُه خَيْراً : أَنَلْتُه . والمُنْتَاشُ : المُسْتَخْرَجُ في قَوْلِ ابنِ هَرْمَةَ الشاعِرِ . والتَّنْوِيشُ للضِّيَافَةِ : الدَّعْوَةُ لِلوَعْدِ وتَقْدِمَتِه وبِهِ فَسَّرَ أَبُو مُوسَى رَضِيَ اللهُ عَنْه الحَدِيثَ يَقُولُ اللهُ تَعالَى : يا مُحَمَّدُ نَوَّش العُلَمَاءَ اليومَ في ضِيَافَتِي نَقَلَه ابنُ الأَثِيرِ . والوَصِيَّةُ نَوْشٌ بالمَعْرُوفِ أَيْ يَتَنَاوَلُ المُوصِي المُوصَى لَهُ بشَيْءٍ مِنْ غَيْرِ أَنْ يُجْحِفَ بمَالِه . وناشَ بهِ يَنُوشُ : تَعَلَّقَ بهِ . وانْتَاشَهُ من الهَلَكَةِ : أَنْقَذَهُ . ونَاوَشَ الشَّيْءِ : خَالَطَه عن ابنِ الأَعْرَابِيّ . ونَاقَةٌ مَنُوشَةُ اللَّحْمِ إِذا كانَت رَقِيقَتَه هُنَا ذَكَرَه الجَوْهَرِيُّ وقد تَقَدَّمَ لِلمُصَنِّفِ رَحِمَهُ اللهُ تَعَالَى في الهَمْزِ . ومُحَمَّدُ بنُ أَحْمَدَ الحَصِيرِيّ النَّوْشِيُّ بالفَتْح مِنْ أَهْلِ مَرْوَ عن أَبِي الخَيْرِ محمد بنِ أَبي عِمْرَانَ وعَنْهُ ابن السَّمْعانِيّ مات سنة 420 ، هكذا ضَبَطَه ابنُ الفَرَضِيِّ . قُلْت : نَوْشُ بالفَتْح ويُقَالُ أَيْضاً : نَوْجُ بالجِيم عِوَضاً عن الشِّينِ : عِدَّةُ قُرَىً بِمَرْوَ مِنْهَا نَوْشُ بايَه ونَوْشُ كُنَار كان ونَوْش فَرَاهِينان ونَوْشُ مُخْلَدَان . وشَيْخُ ابنِ السّمْعَانِيّ نُسِب إِلى الثانِية . ونَوْشانُ هُوَ أَبُو مُوسَى عِمْرَانُ بنُ مُوسَى بنِ الحُصَينِ بنِ نَوْشَانَ الفَقِيهُ الجبوشانيُّ النَّوْشانِيُّ الكاتِبُ بأَسْتُوَا عن إِبراهِيمَ بنِ أَبِي طالِبٍ وغيرِه مات سنة 339

### Türkçe

نوش
**نَاشَ** - **يَنُوْشُ** - **نَاوَشَ** - **يُناوِشُ** - **تَناوَشَ** - **يَتَناوَشُ** - **تَنَاوُش**
**نَاشَ - يَنُوْشُ** + bir varlık + bir şeyi: onu çekip çıkarır: güçlükle ona ulaşır ve onu elde eder ve onu bir tehlikeden çekip çıkarır ve onu kurtarır: onu sürat ve hafiflikle alıp toplar ve onu yaklaşan bir tehlike veya zarardan uzaklaştırır
**ناوَشَ - يُنَاوِشُ**: “**فاعَلَ**” vezninde, “**نَاشَ - يَنُوْشُ**”tan: “**نَاشَ - يَنُوْشُ**” fiilini ona karşılıklı yapar: iki varlık veya daha fazlası, her birinin diğerini bir sıkıntıdan veya tehlikeden çekip çıkarması için çabalar
**تَنَاوَشَ - يَتَنَاوَشُ**: “**تفاعل َ**” vezninde, “**نَاشَ - يَنُوْشُ**”tan: iki varlık veya daha fazlası, her birinin diğerini bir sıkıntıdan veya tehlikeden, öz-sevk ve öz-ihtimam güdüsüyle çekip çıkarması için çabalar
**تَنَاوُش**: “**تفاعُل**” vezninde: “**تَنَاوَشَ - يَتَنَاوَشُ**” fiilinin isim-fiilidir
Ve lafız, “bir şeyi almak, onu kapmak, onu toplamak, onu bir araya katmak, onu taşımak için yüklenmek ve onunla tasarrufta bulunmak” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**أَخَذَ - يَأخُذُ**، **لَقِفَ - يَلْقَفُ**، **لَقَطَ - يَلْقُطُ**، **نَسَرَ - يَنْسُرُ** (**نَسَرَ - يَنْسِرُ**)، **خَطِفَ - يَخْطَفُ**، **نَاشَ - يَنُوْشُ**
**التَّنَاوُشُ**
	﴿Ve eğer görseydin: korktukları vakit; artık kaçış yoktur; ve yakın bir yerden alındılar (51) ve dediler: Ona iman ettik; ve uzak bir yerden onlar için **التَّنَاوُشُ** nereden? (52) hâlbuki daha önce onu inkâr etmişlerdi ve uzak bir yerden gayba atıp dururlar (53)﴾ Sebe’

Muhtâr es-Sıhâh
● [نوش] ن و ش: **التَّنَاوُشُ** alma/uzanıp alma; ve **الانْتِيَاشُ** onun gibidir. Ve Yüce Allah’ın sözü: ﴿Ve uzak bir yerden onlar için **التناوُشُ** nereden﴾ der ki: ahirette iman(ı) alma/elde etme onlara nereden; hâlbuki dünyada onu inkâr etmişlerdi. Ve senin için vâv’ı hemzeleyebilmen vardır; nitekim **أُقِتَت** ve **وُقِتت** denildiği gibi; ve ikisiyle de okunmuştur.

Muʿcem el-Ferâid el-Kur’âniyye:
ن و ش
“**التَّنَاوُشُ**” Yüce Allah’ın sözünde: “Ve dediler: Ona iman ettik; ve uzak bir yerden onlar için **التَّنَاوُشُ** nereden” (52) Sebe’.
**النَّوش**: kolay veya hafif alma/uzanıp alma; mânâ: vakti geçtikten sonra kurtuluş sebeplerini nasıl ve nereden isterler?

er-Râgıb
نوش
- **النوش**: alma/uzanıp alma. Şair dedi ki:
تنوش البرير حيث طاب اهتصارها *
(**البرير**: talh meyvesi; **الاهتصار**: eğme; “**هصرت الغصن**”: onu eğdiğim zaman; ve “**تناوش القوم كذا**”: onu aldılar/uzanıp aldılar. Yüce Allah dedi ki: }ve uzak bir yerden onlar için **التناوش** nereden﴿[Sebe/52] yani: uzak bir yerden imanı nasıl alırlar/uzanıp alırlar; hâlbuki seçme ve imanla faydalanma zamanında onu yakından alıp durmazlardı. Şu söze işaret:﴾Rabbinin âyetlerinden bazısı geldiği gün, bir nefse imanı fayda vermez{ âyet [En‘âm/158]. Ve hemzeleyen (ve onunla Ebû Amr, Şu‘be, Hamza, Kisâî ve Halef okudu. el-İthâf s. 360); ya vâv’dan hemze bedel kılmıştır; nitekim **أقتت** “**وقتت**”te, ve **أدور** “**أدور**”da; yahut **النأش**tendir; o da taleptir.)

Lisân özeti:
1. **ناشَه** eliyle, **يَنُوشُه** **نَوْشاً**: onu aldı/uzanıp aldı; ve **الانْتِياشُ** onun gibidir; ve “uzak bir yerden **التناوُش** onlara nereden”; yani: kendilerinden uzak olan imanı, kendilerine sunulmuş ve kendilerinden kabul edilmiş iken, ondan sonra menedilmiş olduktan sonra, onu nasıl alıp uzanacaklar? Hemzesiz **التَّناوُشُ**: **التَّناوُلُ**; ve **النَّوْشُ** onun gibidir; **نُشْتُ أَنوشُ نَوْشاً**.
2. Ve kavim savaşta **تَناوشَ** etti: mızraklarla birbirlerine uzanıp aldıkları vakit; fakat bütün yakınlaşma ile yakınlaşmadılar.
3. Onu **نَأَشْت**ten kılarlar; o da yavaşlıktır;
4. **ونُشْتُ** yemekten bir şeyi: isabet ettirdim.
5. Ve onu ikisinde **انْتاشَتْه**: onu **كناشَتْه**; dedi ki: ve ondan savaşta **المُناوَشةُ** vardır. Ve bir adam, bir adamı başından ve sakalından tutmak için uzanıp aldığı vakit ona denir: **ناشَه يَنُوشُه نَوْشاً**. Ve **رجل نَوُوشٌ**: yani şiddetli yakalayıcı. Ve **نُشْتُ الرجلَ نَوْشاً**: ona hayır veya şer eriştirdim.
6. **نأَشْتُ الأَمر أَنْأَشُه** ve **انْتأَشَ**; dedi ki: ve birincisi daha uygundur. Ve **نُشْتُ الشيء نَوْشاً**: onu aradım.
7. Ve **انْتَشْتُ الشيءَ**: onu çıkardım;
8. Ve “Zî Kâr ehli arasından onun göz değdirenini **انْتاشَ**”; ve denir: falan beni helakten **انْتاشَ** etti; yani beni kurtardı; hemzesiz, “beni aldı/uzanıp aldı” mânâsıyla.
9. Ve **ناوَشَ الشيءَ**: onu karıştırdı;

Lisânü’l-ʿArab
● - نوش: **ناشَه** eliyle, **يَنُوشُه نَوْشاً**: onu aldı/uzanıp aldı; Düreyd b. es-Sımme dedi ki:
فجئت إِليه، والرِّماحُ تَنُوشُه،  كوَقْعِ الصَّياصي في النَّسِيج المُمَدَّدِ
ve **الانْتِياشُ** onun gibidir; râciz dedi ki:
باتتْ تَنُوشُ العَنَقَ انْتِياشا
ve onu **تَناوَشَه**: onu **كناشه** gibi. Ve tenzilde: “ve uzak bir yerden onlar için **التناوُش** nereden”; yani: kendilerinden uzak olan imanı, kendilerine sunulmuş ve kendilerinden kabul edilmiş iken, ondan sonra menedilmiş olduktan sonra, onu nasıl alıp uzanacaklar? Sa‘leb dedi ki: hemzesiz **التناوُش**: yakından alma; hemzeli **التناؤش**: uzaktan; ve onun zikri faslın başında geçti. Ebû Hanîfe dedi ki: vâv ile **التناوُش** yakındandır. Yüce Allah dedi ki: “ve uzak bir yerden onlar için **التناوُش** nereden”; Ebû Ubeyd dedi ki: hemzesiz **التَّناوُش**: **التَّناوُل**; ve **النَّوْش** onun gibidir; **نُشْتُ أَنوشُ نَوْشاً**. Ferrâ dedi ki: Hicaz ehli **التَّناوُش**un hemzesini terk ettiler ve onu, “bir şeyi aldığım vakit” **نُشْتُ الشيء**den kıldılar. Ve kavim savaşta **تَناوشَ** etti: mızraklarla birbirlerine uzanıp aldıkları vakit; fakat bütün yakınlaşma ile yakınlaşmadılar. Kays b. Âsım hadîsinde: “Câhiliyede onlarla **أُناوِشُهم** ve **أُهاوِشُهم** ederdim” yani onlarla savaşırdım. A‘meş, Hamza ve Kisâî **التناؤش**u hemze ile okudu; onu **نَأَشْت**ten kılarlar; o da yavaşlıktır; ve şu beyti delil getirdi:
وجِئْتَ نَئِيشاً بعْدَما فاتَك الخَبَرْ
yani yavaş, gecikmiş. Hemzeleyen kimse için mânâ: faydası olmayan şeyde hareket onlara nasıl olur? Bunun zikri **نأَش** maddesinde geçti. Zeccâc dedi ki: hemzesiz **التَّناوُش**: **التناوُل**; mânâ: kendilerine sunulmuş ve kendilerine yakın olmuş şeyi nasıl alıp uzanacaklar; o kendilerinden uzaklaştığı vakit onu nasıl alıp uzanırlar? yani Allah’a iman hayatta yakındı; onu zayi ettiler. Dedi ki: hemzeleyen için o, yavaşlıkta harekettir; mânâ: kendilerinin çarelerinin olmadığı şeyde nereden hareket edecekler? Cevherî: der ki: ahirette iman(ı) alma onlara nereden; hâlbuki dünyada onu inkâr etmişlerdi? Dedi ki: ve senin için vâv’ı hemzeleyebilmen vardır; nitekim **أُقِّتَتْ** ve **وُقِّتَتْ** denildiği gibi; ve ikisiyle de birlikte okunmuştur. Ve **نُشْتُ** yemekten bir şeyi: isabet ettirdim. Ve hadiste: Allah der: “Ey Muhammed, bugün âlimleri ziyafetimde **نَوِّش** et”; **التَّنْوِيشُ** davet için: vaad ve onun takdimesidir. İbnü’l-Esîr dedi ki: bunu Ebû Mûsâ söylemiştir. Ve **ناشَت** ceylan **الأَراك**ı: onu aldı/uzanıp aldı; Ebû Züeyb dedi ki:
فما أُمُّ خَشْفٍ بالعَلايَةِ شادِنٍ  تَنُوشُ البَرِيرَ، حيث طابَ اهتِصارُها
ve deve de ağzıyla havuzu böyle **تَنُوشُ** eder; Gıylân b. Hurays dedi ki:
فهي تَنُوشُ الحوض نَوْشاً مِنْ عَلا،  نَوْشاً به تَقْطَعُ أَجْوازَ الفَلا
“**فهي**” sözündeki zamir develer içindir. Ve “havuzu **تَنُوشُ** eder”: dolusunu alıp uzanır. Ve “**مِنْ علا**” sözü: yani üstten; muradı: cüsseleri yüksek, boyunları uzun olduğudur. Ve onun aldığı o **النَّوْش**, ona çölleri katetmede yardım edendir. Ve **الأَجْواز**: **جَوْز**un çoğuludur; o da ortadır; yani havuzun suyunu üstten alıp uzanır ve çok içer; ve o içişle çölleri kateder; başka suya ihtiyaç duymaz. Ve **انْتاشَتْه** ikisinde: onu **كناشَتْه**; dedi ki: ve ondan savaşta **المُناوَشةُ** vardır. Ve bir adam, bir adamı başından ve sakalından tutmak için uzanıp aldığı vakit ona denir: **ناشَه يَنُوشُه نَوْشاً**. Ve **رجل نَوُوشٌ**: yani şiddetli yakalayıcı. Ve **نُشْتُ الرجلَ نَوْشاً**: ona hayır veya şer eriştirdim. Ve Sıhâh’ta: **نُشْتُه خيراً**: yani ona eriştirdim. Ali hadîsinde—aleyhi’s-selâm—vasiyet hakkında soruldu da dedi ki: “Vasiyet, maruf ile **نَوْشٌ**tur” yani vasiyet eden, malına haksızlık etmeksizin, vasiyet edilene bir şeyle uzanıp alır. Ve onu **ناشَه يَنُوشُه نَوْشاً** etti: onu alıp uzandığı ve onu aldığı vakit. Ve ondan, en-Nadr b. el-Hâris’in kız kardeşi Kuteyle hadisi:
ظَلَّتْ سُيوفُ بَني أَبيه تَنُوشُه،  لِلَّهِ أَرْحامٌ هناك تُشَقَّقُ
yani onu alıp uzanır ve onu alır. Ve Abdülmelik hadîsinde: Mus‘ab b. ez-Zübeyr’e çıkmak istediği vakit, karısı ona **ناشَتْ** etti ve ağladı; cariyeleri de ağladı; yani ona tutundu. Ve Âişe hadîsinde, babasını vasfederken—Allah ikisinden de razı olsun—: “Dini, onun kaldırışıyla **فانتاشَ** etti” yani onu telafi etti ve onu kurtardı ve onu aldı/uzandı ve onu uçurumundan aldı; ve hemzelenebilir; **النَّئِيش**tendir; o da yavaşlıkta bir harekettir. Denir: **نأَشْتُ الأَمر أَنْأَشُه** ve **انْتأَشَ**; dedi ki: ve birincisi daha uygundur. Ve **نُشْتُ الشيء نَوْشاً**: onu aradım. Ve **انْتَشْتُ الشيءَ**: onu çıkardım; dedi ki:
وانْتاشَ عائنَه من أَهل ذِي قارِ
ve denir: falan beni helakten **انْتاشَ** etti; yani beni kurtardı; hemzesiz, “beni aldı/uzanıp aldı” mânâsıyla. Ve **ناوَشَ الشيءَ**: onu karıştırdı; İbnü’l-A‘râbî’den; ve bununla Ebû’l-ʿÂrim’in sözü tefsir edildi; Gays’ı zikretti; dedi ki: “Böylece devam ettik, ta ki **ناوَشْنا الدَّوَّ** edinceye kadar” yani onu karıştırdık. Ve “eti **مَنُوشةُ اللحمِ** bir deve”: eti ince olduğu vakit.

Mekâyîsü’l-Luğa:
(**نوش**) **النون** ve **الواو** ve **الشين**: sahih bir asıldır; bir şeyi alıp uzanmaya delalet eder. Ve **نُشْتُه نَوْشَاً**. Ve **تناوَشْتُ**: aldım/uzandım. Yüce Allah dedi ki: ﴿Ve uzak bir yerden onlar için **التَّنَاوُشُ** nereden﴾ [Sebe 52]. Ve bazen onu elifsiz geçişli kıldılar da dediler: **نُشْتُه خيراً**; ona hayır eriştirdiğin vakit. Ve söyleyenin sözü ([9]):
* باتت تَنُوشُ العَنَق انتياشا([10]) *

el-Kâmûsü’l-Muhît:
**النَّوْشُ**: **التَّنَاوُلُ**, ve **الطَّلَبُ**, ve yürüyüş, ve kalkışta sürat. Ve **النَّووشُ**: güçlü. Ve **التَّناوُشُ**: **التَّناوُلُ**, **كالانْتِياشِ**, ve dönüş. Ve **انْتَاشَهُ**: onu çıkardı. Ve **المُنَاوَشَةُ**: savaşta karşılıklı uzanıp alma. Ve **تَنَوَّشَ** elini mendille: onu kirden sildi.

Tâcü’l-ʿArûs:
ن - و - ش
**النَّوْشُ**: elle alma/uzanıp alma; **ناشَه يَنُوشُه نَوْشاً**. Düreyd b. es-Sımme dedi ki:
فجِئْتُ إِليهِ والرِّمَاحُ تَنُوشُه ... كوَقْعِ الصَّيَاصِي في النَّسِيجِ المُمَدَّدِ
yani onu alıp uzanır ve onu alır. Ve ceylan **الأَرَاك**ı **نَاشَت**: onu aldı/uzanıp aldı. Ebû Züeyb dedi ki:
فمَا أُمُّ خِشْفٍ بالعَلاَيَةِ شادِنٍ ... تَنُوشُ البَرِيرَ حَيْثُ طابَ اهْتِصارُهَا
ve deve de ağzıyla havuzu böyle **تَنُوشُ** eder. Gıylân b. Hurays er-Rebaʿî dedi ki:
فَهِيَ تَنُوشُ الحَوْضَ نَوْشاً مِنْ عَلاَ ... نَوْشاً بهِ تَقْطَعُ أَجْوازَ الفَلاَ
yani havuzun suyunu üstten alıp uzanır ve çok içer ve o içişle çölleri kateder; başka suya ihtiyaç duymaz. Cevherî onu böyle rivayet etti ve tefsir etti. İbnü’s-Sikkît’ten nakledildi: bir adam, bir adamı sakalından ve başından tutmak için uzanıp aldığı vakit ona denir: **ناشَهُ يَنُوشُه نَوْشاً**. Dedim ki: ve buradan, Farsçada içme mânâsındaki **النَّوْش** alınmıştır; aslı mutlak olarak alma/uzanıp almadadır. Ve **النَّوْشُ**: talep; denir: İbn Düreyd’den, **نُشْتْهُ نَوْشاً**. Ve **النَّوْشُ**: yürüyüş; Sâgânî onu İbn Abbâd’dan nakletti. Ve **النَّوْشُ**: kalkışta sürat; denir: develer **ناشَت** eder, **تَنُوشُ** eder: kalkışta sürat ettikleri vakit. Dedi ki: **باتَتْ تَنُوشُ العَنَقَ انْتِياشَا**. Ve **النُّوُوشُ** “**صبور**” gibi: güçlü, şiddetli yakalayıcı; ve hemze onda bir lehçedir; ve daha önce geçti. Ve tenzilde: “ve uzak bir yerden onlar için **التناوُش** nereden”. **التّنَاوُشُ**: **التَّناوُلُ**; yani kendilerinden uzak olan imanı, kendilerine sunulmuş ve kendilerinden kabul edilmiş iken, ondan sonra menedilmiş olduktan sonra, onu nasıl alıp uzanacaklar? Ferrâ dedi ki: Hicaz ehli **التَّنَاوُش**un hemzesini terk ettiler ve onu, “bir şeyi aldığım vakit” **نُشْتُ الشَّئَ**den kıldılar. Hamza ve Kisâî **التّناؤُش**u hemze ile okudu; ve daha önce geçti; **كالاِنْتِياشِ** ve **النَّوْشِ** gibi. Ve ondan, Âişe hadîsi: babasını vasfederken—Allah Teâlâ ikisinden de razı olsun—: “Dini, onun kaldırışıyla **فانْتَاشَ** etti” yani onu telafi etti ve onu aldı/uzandı ve onu uçurumundan aldı; ve daha önce geçtiği üzere hemzelenebilir. Ve **التَّنَاوُشُ**: dönüş; bunu İbn Abbâd âyetin tefsirinde söyledi. Ve onu helakten **انْتاشَهُ**: **انْتِياشاً**; onu ondan çıkardı; ve denildi: onu çıkarttı. Ve **المُنَاوَشَةُ**: savaşta karşılıklı uzanıp alma; bu, iki taraf yakınlaştığı vakittir; Cevherî onu nakletti. Ve **المُنَاوَشَةُ**: **المُهَاوَشَةِ** gibidir; yani çarpışma. Ama **التَّنَاوُشُ**: mızraklarla birbirlerine uzanıp almalarıdır; fakat bütün yakınlaşma ile yakınlaşmadılar. Ve **تَنَوَّشَ** elini mendille: onu kirden sildiği vakit; Sâgânî, Zemahşerî ve İbn Abbâd onu nakletti. Ve üzerine istidrâk edilenlerdendir: **نُشْتُ** yemekten bir şeyi: isabet ettirdim. Ve **نُشْتُ الرّجُلَ نَوْشاً**: ona hayır veya şer eriştirdim; Leys’ten. Sıhâh’ta dedi: **نُشْتُه خَيْراً**: ona eriştirdim. Ve **المُنْتَاشُ**: çıkarılmış olan; şair İbn Herme’nin sözünde. Ve ziyafet için **التَّنْوِيشُ**: vaad için davet ve onun takdimesi; ve bununla Ebû Mûsâ—Allah ondan razı olsun—hadisi tefsir etti: Allah Teâlâ der: “Ey Muhammed, bugün âlimleri ziyafetimde **نَوَّش** et”; İbnü’l-Esîr onu nakletti. Ve “maruf ile vasiyet **نَوْشٌ**tur”: yani vasiyet eden, malına haksızlık etmeksizin, vasiyet edilene bir şeyle uzanıp alır. Ve **ناشَ بهِ يَنُوشُ**: ona tutundu. Ve onu helakten **انْتَاشَهُ**: onu kurtardı. Ve **نَاوَشَ الشَّيْءِ**: onu karıştırdı; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve “eti **مَنُوشَةُ اللَّحْمِ** bir deve”: eti ince olduğu vakit; Cevherî onu burada zikretti; ve daha önce geçti; musannif—Allah Teâlâ ona rahmet etsin—hemze bahsinde. Ve Muhammed b. Ahmed el-Hasîrî en-Nevşî—fetha ile—Merv ehlindendir; Ebû’l-Hayr Muhammed b. Ebî İmrân’dan; ondan da İbnü’s-Sem‘ânî; 420 yılında öldü; İbnü’l-Faradî onu böyle ضبط etti. Dedim ki: **نَوْشُ** fetha ile; ve ayrıca denilir: şîn yerine cîm ile **نَوْجُ**: Merv’de birtakım köylerin adıdır; onlardan: **نَوْشُ بايَه** ve **نَوْشُ كُنَار كان** ve **نَوْش فَرَاهِينان** ve **نَوْشُ مُخْلَدَان**. Ve İbnü’s-Sem‘ânî’nin şeyhi ikinciye nisbet edilmiştir. Ve **نَوْشانُ**: o, Ebû Mûsâ İmrân b. Mûsâ b. el-Husayn b. Nevşân; fakih, Cebûşânî, en-Nevşânî; Estuvâ’da kâtip; İbrâhîm b. Ebî Tâlib ve başkalarından; 339 yılında öldü.
