# نوك — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D9%83/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%88%D9%83/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نوك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D9%83.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: نوك

النُّوكُ، بالضم
(* قوله: النوك، بالضم ويفتح أَيضاً كما في
القاموس): الحُمْق؛ قال قيس بن الخَطِيم:
وما بَعْضُ الإِقامةِ في دِيارٍ،
يُهانُ بها الفتى، إِلا بلاءُ
فقل للمُتَّقِي غَرَضَ المَنايا:
تَوَقَّ فليس يَنْفَعُك اتِّقاءُ
ولا يُعطَى الحريصُ غِنىً لحِرْصٍ،
وقد يُنْمَى لِذِي الجُودِ الثَّراءُ
غَنِيُّ النَّفْسِ، ما اسْتَغْنَت، غَنيٌّ،
وفَقْرُ النَّفْسِ، ما عَمِرَتْ، شَقاءُ
ودَاءُ الجِسْمِ مُلْتَمِسٌ شِفاءً،
وداء النُّوكِ ليسَ له دَواءُ
والأَنْوَك: الأَحْمَقُ، وجمعه النَّوْكَى. قال: ويجوز في الشعر قوم نُوكٌ. والنَّوَاكة: الحماقة. ورجل أَنْوَكُ ومُسْتَنْوِك أَي أَحمق. وقوم نَوْكَى ونُوكٌ أَيضاً على القياس مثل أَهْوَج وهَوج؛ قال الراجز: تَضْحَكُ مني شَيْخَةٌ ضَحُوكُ،
واسْتَنْوَكَت وللشَّبابِ نُوكُ
وقد نَوِكَ نَوَكاً ونُوكاً ونَواكَةً: حَمُقَ، وهو أَنْوَكُ، والجمع نَوْكَى؛ قال سيبويه: أُجْرِيَ مُجْرَى هَلْكَى لأَنه شيء أُصيبوا به في عقولهم. وفي حديث الضحاك: إِن قُصّاصَكم نَوْكَى أَي حَمْقى. واسْتَنَوكَ الرجلُ: صار أَنْوَكَ، وأَنْوَكَه: صادفه أَنْوكَ. واسْتَنْوَكتُ فلاناً أَي استحمقته. وقالوا: ما أَنْوَكَه ولم يقولوا أَنْوِكْ به، وهو قياس؛ عن ابن السَّرَّاج. وقال سيبويه: وقع التعجب فيه بما أَفْعَلَه وإِن كان كالخِلَقِ لأَنه ليس بلون في الجسد ولا بخلْقةٍ فيه، وإِنما هو من نقصان العقل.
قال أَبو بكر في قولهم فلان أَنْوَكُ: قال الأَصمعي الأَنْوَكُ العاجز الجاهل. والنُّوكُ عند العرب: العَجْزُ والجهل. وقال الأَصمعي: الأَنْوَكُالعَييُّ في كلامه؛ وأَنشد:
فكُنْ أَنْوَكَ النَّوْكَى إِذا ما لَقِيتَهُمْ

### Türkçe

**النُّوكُ**، ötre ile
(* sözü: **النوك** ötre ile, ve ayrıca fetha ile de açılır; **القاموس**’ta olduğu gibi): ahmaklık; Kays b. el-Hatîm dedi:

Ve bir diyarda ikametin bir kısmı,
orada delikanlının hor görüldüğü, ancak bir belâdır.

Ölümlerin hedefi olan sakınana de ki:
Sakın; zira sakınma sana fayda vermez.

Hırslı olana, hırsı sebebiyle bir zenginlik verilmez,
ve cömertlik sahibine servet artırılabilir.

Nefsi zengin olan, (nefsi) zengin oldukça zengindir,
nefsin fakirliği ise, (nefis) mamur oldukça, bedbahtlıktır.

Bedenin hastalığı şifa arayıcıdır,
**النُّوكِ** hastalığının ise ilacı yoktur.

**والأَنْوَك**: ahmak; çoğulu **النَّوْكَى**. Dedi: şiirde **قوم نُوكٌ** da caizdir. **والنَّوَاكة**: ahmaklık. Ve **رجل أَنْوَكُ** ve **مُسْتَنْوِك** yani ahmak. Ve **قوم نَوْكَى** ve ayrıca kıyasa göre **نُوكٌ**, **أَهْوَج** ve **هَوج** gibi; râciz dedi:

Bana güleç bir yaşlı kadın güler,
ve ahmaklaştı; gençliğe ise **نُوكُ** vardır.

Ve gerçekten **نَوِكَ** **نَوَكاً** ve **نُوكاً** ve **نَواكَةً**: ahmak oldu; ve o **أَنْوَكُ**tur; çoğul **نَوْكَى**; Sîbeveyh dedi: **هَلْكَى**’nın yürütüldüğü yere yürütüldü; çünkü bu, akıllarında kendisiyle musibete uğradıkları bir şeydir. Ve Dahhâk hadîsinde: “Şüphesiz sizin kıssacılarınız **نَوْكَى**dır” yani ahmaklardır.

**واسْتَنَوكَ** adam: **أَنْوَكَ** oldu; ve **أَنْوَكَه**: onu **أَنْوكَ** olarak buldu. Ve **واسْتَنْوَكتُ فلاناً** yani onu ahmak saydım. Ve dediler: “**ما أَنْوَكَه**” ve “**أَنْوِكْ به**” demediler; hâlbuki o kıyastır; İbn es-Serrâc’dan. Ve Sîbeveyh dedi: onda taaccüb **بما أَفْعَلَه** ile vâki oldu; her ne kadar yaratılış gibi ise de; çünkü o bedende bir renk değildir ve onda bir yaratılış da değildir; ancak o, aklın eksikliğindendir.

Ebû Bekir, “falanca **أَنْوَكُ**tur” sözlerinde dedi: el-Asma‘î dedi: **الأَنْوَكُ** aciz cahildir. Ve **النُّوكُ** Araplar katında: acizlik ve cehalettir. Ve el-Asma‘î dedi: **الأَنْوَكُ** sözünde tutuk olandır; ve inşâd etti:

Öyleyse onları her karşılayışında **أَنْوَكَ النَّوْكَى** ol.
