# نيأ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%8A%D8%A3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%8A%D8%A3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%8A%D8%A3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: نيأ

نيأ الرجل الأمر، أهمله، الجوهري هنا، وقال الصاغاني: أي لم يحكمه. وأنيأ اللحم: لم ينضجه نقله ابن فارس، قال: والأصل فيه أناء اللحم ينيئه إناءة، إذا لم ينضجه ولحم نيء كنيع بين النيوء والنيوأة بالضم فيهما: لم تمسه النار، وفي الحديث: نهى عن أكل اللحم النيء، هو الذي لم يطبخ، أو طبخ أدنى طبخ ولم ينضج، والعرب تقول: لحم ني، فيحذفون الهمز، وأصله الهمز، والعرب تقول للبن المحض ني، فإذا حمض فهو نضيج، وأنشد الأصمعي:
  إذا ما شئت باكرني غلام                      بزق فيه ني أو نضـيج أراد بالني خمرا لم تمسها النار، وبالنضيج المطبوخ، وقال شمر: الني من اللبن ساعة يحلب قبل أن يجعل في السقاء، وناء اللحم ينيء نوءا ونيا، لم يهمز نيا، فإذا قالوا الني بفتح النون، فهو الشحم دون اللحم، قال الهذلي:
  فظلت وظل أصحابي لديهم                      غريض اللحم ني أو نضيج وذكره في تركيب ن و أ، وهم للجوهري وهو كذلك، إلا أن الجوهري لم يذكره إلا في مادة نيأ بعد ذكر، ن و أ، وتبعه في ذلك صاحب اللسان وغيره من الأئمة، فلا أدري من أين جاء للمصنف حتى نسبه إلى ما ليس هو فيه، فتأمل، ثم رأيت في بعض النسخ إسقاط قوله - للجوهري - فيكون المعنى وهم ممن ذكره فيه تبعا لشمر وغيره.

### Türkçe

**نيأ** adam işi: onu ihmal etti; el-Cevherî burada (bunu söyledi); es-Sağânî dedi: yani onu sağlamlaştırmadı. Ve **أنيأ اللحم**: onu pişirmedi; bunu İbn Fâris nakletti; dedi: bunun aslı **أناء اللحم ينيئه إناءة**’dir; onu pişirmediği zaman. Ve **لحم نيء** (bu, **كنيع** gibidir) **بين النيوء والنيوأة** (ikisinde de zamme ile): ateş ona dokunmamıştır. Ve hadiste: **نهى عن أكل اللحم النيء**; o, pişirilmemiş olandır; yahut en düşük bir pişirme ile pişirilmiş de olgunlaşmamıştır. Ve Araplar **لحم ني** derler; hemzeyi hazfederler; aslı hemzedir. Ve Araplar saf süte **ني** derler; ekşidiği zaman ise o **نضيج**’dir. Ve el-Asma‘î inşâd etti:

إذا ما شئت باكرني غلام                      بزق فيه ني أو نضـيج

**بالني** ile, ateşin dokunmadığı şarabı kastetti; **وبالنضيج** ile, pişirilmiş olanı. Ve Şemmer dedi: **الني** sütten, sağıldığı saat (yani), kırbaya konulmadan önce. Ve **ناء اللحم ينيء نوءا ونيا**: onu pişirmedi; **نيا**’yı hemzelemedi. Artık **الني**’yi **فتح النون** ile söyledikleri zaman, o, etin dışında içyağıdır. el-Huzelî dedi:

فظلت وظل أصحابي لديهم                      غريض اللحم ني أو نضيج

Ve onu **ن و أ** terkibinde zikretti; bu, el-Cevherî için bir vehimdir; hâlbuki o böyledir; ancak el-Cevherî onu, **ن و أ**’yı zikrettikten sonra, ancak **نيأ** maddesinde zikretti; Lisân sahibi ve diğer imamlar da bu hususta ona tâbi oldular. Bu sebeple, musannife nereden geldi de onu, içinde olmadığı şeye nisbet etti, bilmiyorum; öyleyse düşün. Sonra bazı nüshalarda onun “- **للجوهري** -” sözünün düşürülmüş olduğunu gördüm; böyle olunca mânâ: onu orada zikreden kimselerden bir vehimdir; Şemmer ve başkalarına tâbi olarak.
