# نيط — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%8A%D8%B7/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D9%8A%D8%B7/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [نيط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%8A%D8%B7.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: نيط

النَّيْطُ: الموتُ. وطَعَنَ في نيْطِه أَي في جَنازته إِذا مات. ورُميَ فلان في طَنْيِه وفي نَيْطِه: وذلك إِذا رُميَ في جنازته، ومعناه إِذا مات. وقال ابن الأَعرابي: يقال رماه اللّه بالنَّيْط ورماه اللّه بنَيْطه أَي بالموت الذي يَنُوطه، فإِن كان ذلك فالنيط الذي هو الموت إِنما أَصله الواو، والياء داخلة عليها دخول معاقبة، أَو يكون أَصله نَيّطاً أَي نَيْوِطاً ثم خفف؛ قال أَبو منصور: إِذا خفف فهو مثل الهَيْنِ والهَيِّن والليْنِ والليِّن. وروي عن عليّ، عليه السلام، أَنه قال: لوَدَّ معاوية أَنه ما بقي من بني هاشم نافِخُ ضَرْمَةٍ إِلا طُعِنَ
(* قوله «إلا طعن»
كذا ضبط في النهاية، وبهامشها ما نصه: يقال طعن في نيطه أَي في جنازته، ومن ابتدأ بشيء أَو دخل فيه فقد طعن فيه، وقال غيره: طعن على ما لم يسم فاعله، والنيط نياط القلب وهي علاقته فاذا طعن مات صاحبه.) في نَيْطِه؛ معناه إِلا مات. قال ابن الأَثير: والقياس النوط لأَنه من ناط ينوط إِذا عُلِّق، غير أَن الواو تعاقب الياء في حروف كثيرة.
وقيل: النَّيْطُ نياط القلب وهو العِرْق الذي القلب متعلق به. وفي حديث أَبي اليَسَر: وأَشار إِلى نِياط قلبه. وأَتاه نَيْطُه أَي أَجله. وناطَ نَيْطاً وانتاط: بَعُدَ. والنَّيِّطُ: العين في البئر قبل أَن تصل إِلى القعر.

### Türkçe

**النَّيْطُ**: ölüm. Ve “**نيْطِه**”sine sapladı; yani öldüğü zaman onun cenazesine (sapladı).

“Falanca **طَنْيِه**’ne ve **نَيْطِه**’ne atıldı”: bu, cenazesine atıldığı zamandır; manası: öldüğü zaman. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: “Allah onu **النَّيْط** ile vurdu” ve “Allah onu **نَيْطه** ile vurdu” denir; yani onu kuşatan ölüm ile. Eğer bu böyle ise, ölüm olan **النيط**’un aslı ancak vavdır; yâ ise ona, birbirinin yerine geçme girişiyle girmiştir; yahut aslı **نَيّطاً** yani **نَيْوِطاً** olur, sonra hafifletilmiştir. Ebû Mansûr dedi ki: Hafifletilirse, o, **الهَيْنِ** ve **الهَيِّن** ve **الليْنِ** ve **الليِّن** gibidir. Ali’den, عليه السلام, rivayet olundu ki şöyle dedi: Muâviye, Benî Hâşim’den “ateş üfleyen” bir kimse kalmasın da ancak **طُعِنَ**
(* “**إلا طعن**” sözü: Nihâye’de böyle ضبط edilmiştir; ve kenarında metni şu olan vardır: “**نيطه**’ne sapladı” denir; yani cenazesine; ve bir şeye başlayan yahut ona giren kimse, ona saplamış olur. Başkası dedi ki: “**طعن**” faili zikredilmeyerek “**طعن**” üzere (meçhul) gelmiştir. **النيط** ise kalbin **نياط**’ıdır; o, onun asılı olduğu bağdır; ona saplanınca sahibi ölür.) **نَيْطِه**’ne (saplanmış) olmasından başka bir şey kalmasın diye temenni ederdi; manası: ancak ölsün. İbnü’l-Esîr dedi ki: Kıyas **النوط**tur; çünkü o, “astı” manasında “**ناط ينوط**”tandır; ancak vav, birçok harfte yâ’nın yerine geçer.

Ve denildi ki: **النَّيْطُ** kalbin **نياط**’ıdır; o, kalbin kendisine bağlı olduğu damardır. Ebü’l-Yeser hadîsinde: “Kalbinin **نِياط**’ına işaret etti.” Ve ona **نَيْطُه** geldi; yani eceli. Ve “**ناطَ نَيْطاً**” ve “**انتاط**”: uzaklaştı. **النَّيِّطُ**: kuyuda, dibe ulaşmadan önceki su gözü.
