# هبت — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%A8%D8%AA/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%A8%D8%AA/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هبت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%A8%D8%AA.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: هبت

هَبَتَهُ
1 هَبَتَهُ ذ , aor. هَبِتَ , (inf. n. هَبْتٌ, TA,) He beat, struck, or smote, him (A, 'Obeyd, S, K) with a sword. (Sh.) Ex. هَبتُوهُمَا حَتَّى فَرَغُوا مِنْهُمَا They smote them both with swords until they slew them (TA, from trad.) ― -b2- هَبَتَهُ, aor. هَبِتَ , He, or it, lowered him, syn. هَبَطَهُ and طَأْطَأَهُ and حطَّهُ. (K,) with respect to station, rank, or dignity (TA:) and abased him; debased him; rendered him abject, vile, despicable, or ignominious. (L.) Ex. هَبَتَهُ المَوْتُ عِنْدِى منْزلَةً Death lowered him in my estimation with respect to rank, or dignity, because he died upon his bed. and did not die a martyr. From a trad. (Fr.) ― -b3- هُبِتَ He was lowered with respect to rank, station, or dignity. (Fr.) ― -b4- هُبِتَ (like عُنِىَ, [i. e. pass. in form, but neut. in signification,] (K,) He (a man) was cowardly, and his intellect quitted him: (S, K:) he was without intellect. (TA.) ― -b5- هَبَتَ, aor. ?? see هَبِيتٌ.

هَبْتٌ
هَبْتٌ ذ Softness; laxity. (L.) ― -b2- Stupidity, foolishness, stupefaction. (TA.)

هَبْتَةٌ
هَبْتَةٌ ذ Weakness (S, K) in intellect. (S.) Ex. فِى عَقْلِهِ هبتةٌ There is a weakness in his intellect. (S.) فيه هبتةٌ There is a stroke of stupidity in him: or there is in him what resembles heedless ness, and unsoundness of intellect: (TA:) or هَبْتَةٌ signifies loss of reason. (TA in art. خلع.)

مَا تَسْأَلُ عَنْ شَيْخٍ نَوْمُهُ سُبَاتٌ وَلَيْلُهُ هُبَاتٌ
مَا تَسْأَلُ عَنْ شَيْخٍ نَوْمُهُ سُبَاتٌ وَلَيْلُهُ هُبَاتٌ ذ Dust thou not inquire respecting an old man, whose sleep is that of a sick person, or of one far advanced in years, or whose sleep is light, TA, art. سبت,) [and whose night is one of languor.] From a trad. هبات. here, is from هَبْتٌ, as signifying “ softness, and laxity. ” (TA.)

هَبِيتٌ
هَبِيتٌ ذ One in whom is sudden fright, or terror. and a shrinking (تَلَبُّذ) [by reason of fear]. (L.) ― -b2- هَبِيتٌ and ↓ مَهْبُوتٌ A cowardly man, whose intellect is quitting him: (S, K:) a man without intellect. (TA.) ― -b3- In the saying of a poet, نَشْوَتُهَا هَبِيتُ, quoted, limit not expl., by Th, هبيت is thought by ISd to be of the measure فَعِيلٌ in the sense of the measure فَاعِلٌ. and to signify, شَىْءٌ يَهْبِتُ, i. e. A thing that stupefies, or renders foolish, and confounds, perplexes, or amazes, and thus stills, or quiets and causes to sleep. The poet says,
تُرِيكَ قَذًى بِهَا اِنْ كَانَ فِيهَا
بُعَيْدَ النَّوْمِ نَشْوتُهَا هَبِيتُ
[he is app. describing clear and strong wine, and says, It will show thee a mote in it, if it be therein: a little after sleep, (even,) the intoxication (which is the result) thereof is a thing that stupefies, &c.]. (TA.)

مَهْبُوتٌ
مَهْبُوتٌ ذ Confounded; perplexed; amazed; i. q. مَهْفُوتٌ. (TA, art. هفت.) مَهْبُوتُ الفُؤَادِ A man of a cowardly heart, without intellect. (S.) See هَبِيتٌ ― -b2- مَهْبُوتٌ Lowered with respect to rank, station, or dignity. (Fr.) ― -b3- مَهْبُوتُ التَّرَاقِى Having depressed, deficient, collar-bones, or clavicles. (Fr.) -A2- مَهْبُوتٌ A bird that is sent forth at random; without being rightly directed; [without being let fly at some other particular bird]. Thought by IDrd to be a post-classical word in this sense. (TA.)

### Türkçe

**هَبَتَهُ**
1 **هَبَتَهُ** ذ , muzâri‘ı **هَبِتَ** , (mastarı **هَبْتٌ**, TA,) O, onu kılıçla dövdü, vurdu yahut çarptı. (A, ‘Obeyd, S, K) (Sh.) Ör. **هَبتُوهُمَا حَتَّى فَرَغُوا مِنْهُمَا** Onların ikisini kılıçlarla vurdular; nihayet onları öldürünceye kadar. (TA, rivayetten) ― -b2- **هَبَتَهُ**, muzâri‘ı **هَبِتَ** , O yahut o (şey), onu alçalttı; eş anlamlısı **هَبَطَهُ** ve **طَأْطَأَهُ** ve **حطَّهُ**. (K,) mertebe, rütbe yahut haysiyet bakımından (TA:) ve onu zelil kıldı; onu düşürdü; onu aşağı, bayağı, hakir yahut rezil kıldı. (L.) Ör. **هَبَتَهُ المَوْتُ عِنْدِى منْزلَةً** Ölüm, benim nezdimde onu mertebe yahut haysiyet bakımından alçalttı; çünkü o yatağında öldü ve şehit olarak ölmedi. Bir rivayetten. (Fr.) ― -b3- **هُبِتَ** O, mertebe, makam yahut haysiyet bakımından alçaltıldı. (Fr.) ― -b4- **هُبِتَ** ( **عُنِىَ** gibi, [yani şekilce meçhul, fakat anlamca lâzım,] (K,) O (bir adam) korkaktı ve aklı onu terk etti: (S, K:) akılsız idi. (TA.) ― -b5- **هَبَتَ**, muzâri‘ı ?? bk. **هَبِيتٌ**.

**هَبْتٌ**
**هَبْتٌ** ذ Yumuşaklık; gevşeklik. (L.) ― -b2- Ahmaklık, budalalık, sersemlik. (TA.)

**هَبْتَةٌ**
**هَبْتَةٌ** ذ Akılda zayıflık. (S, K) (S.) Ör. **فِى عَقْلِهِ هبتةٌ** Onun aklında bir zayıflık vardır. (S.) **فيه هبتةٌ** Onda bir ahmaklık darbesi vardır: yahut onda gaflet ve aklın bozukluğuna benzeyen bir şey vardır: (TA:) yahut **هَبْتَةٌ** aklın gitmesi anlamına gelir. (TA, **خلع** maddesinde.)

**مَا تَسْأَلُ عَنْ شَيْخٍ نَوْمُهُ سُبَاتٌ وَلَيْلُهُ هُبَاتٌ**
**مَا تَسْأَلُ عَنْ شَيْخٍ نَوْمُهُ سُبَاتٌ وَلَيْلُهُ هُبَاتٌ** ذ Yaşı bir hayli ilerlemiş yahut hasta bir kimsenin uykusu gibi olan, yahut uykusu hafif olan (TA, **سبت** maddesi,) [ve gecesi gevşeklik gecesi olan] bir ihtiyar hakkında soru sormaz mısın? Bir rivayetten. **هبات** burada, “yumuşaklık ve gevşeklik” anlamında olan **هَبْتٌ**’dendir. (TA.)

**هَبِيتٌ**
**هَبِيتٌ** ذ Kendinde ansızın korku yahut dehşet bulunan ve (korkudan dolayı) bir çekinme (**تَلَبُّذ**) olan kimse. (L.) ― -b2- **هَبِيتٌ** ve ↓ **مَهْبُوتٌ** Aklı kendisini terk etmekte olan korkak bir adam: (S, K:) akılsız bir adam. (TA.) ― -b3- Bir şairin sözü olan, Th tarafından nakledilen, açıklaması sınırlandırılmayan **نَشْوَتُهَا هَبِيتُ** ifadesinde, **هبيت**’in, ISd’ye göre, **فَعِيلٌ** vezninde, **فَاعِلٌ** vezni anlamında olduğu ve **شَىْءٌ يَهْبِتُ** yani ahmaklaştıran yahut sersemleten ve şaşırtan, bocalatan yahut hayrete düşüren ve böylece susturan yahut sakinleştirip uyutan bir şey anlamına geldiği düşünülür. Şair der ki,
تُرِيكَ قَذًى بِهَا اِنْ كَانَ فِيهَا
بُعَيْدَ النَّوْمِ نَشْوتُهَا هَبِيتُ
[O, görünüşe göre berrak ve kuvvetli şarabı tasvir eder ve der ki: Eğer içinde varsa, sana onda bir çöp tanesi gösterecektir: uykudan biraz sonra, onun (neticesi olan) sarhoşluğu sersemleten bir şeydir, vb.]. (TA.)

**مَهْبُوتٌ**
**مَهْبُوتٌ** ذ Şaşkın; bocalamış; hayrete düşmüş; **مَهْفُوتٌ** ile aynı. (TA, **هفت** maddesi.) **مَهْبُوتُ الفُؤَادِ** Korkak yürekli, akılsız bir adam. (S.) bk. **هَبِيتٌ** ― -b2- **مَهْبُوتٌ** Mertebe, makam yahut haysiyet bakımından alçaltılmış. (Fr.) ― -b3- **مَهْبُوتُ التَّرَاقِى** Köprücük kemikleri yahut klavikulaları çökmüş, eksik olan. (Fr.) -A2- **مَهْبُوتٌ** Rastgele salıverilen bir kuş; doğru biçimde yönlendirilmemiş; [başka belirli bir kuşa salınmamış]. IDrd tarafından bu anlamda klasik sonrası bir kelime olduğu düşünülmüştür. (TA.)
