# هبج — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%A8%D8%AC/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%A8%D8%AC/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [هبج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%A8%D8%AC.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: هبج

الهبج، محركة، كالورم  يكون في ضرع الناقة. و  تقول:  هبجه تهبيجا  ، أي  ورمه، فتهبج  ، أي تورم. والهبج في الضرع أهون الورم. يقال: أصبح فلان مهبجا، أي مورما.  والمهبج، كمعظم  : الرجل  الثقيل النفس  .  والهبيج: الظبي له جدتان مستطيلتان في جنبيه بين شعر بطنه وظهره  ، كأنه قد أصيب هنالك.  والهوبجة: بطن من الأرض  ، قاله الأزهري  أو  الموضع  المطمئن منها  ، أي الأرض، أو الأرض المرتفعة فيها حصى. الهوبجة:  منتهى الوادي حيث تدفع دوافعه  . أصبنا هوبجة من رمث، إذا كان  كثيرا  في بطن واد. قال النضر: الهوبجة:  أن يحفر في مناقع الماء ثماد يسيلون الماء إليها  فتمتلئ  فيشربون منها  وتعين تلك الثماد إذا جعل فيها الماء. قال الأزهري: ولما أراد أبو موسى حفر ركايا الحفر قال: دلون على موضع بئر تقطع به هذه الفلاة. قالو: هوبجة تنبت الأرطى بين فلج وفليج فحفر الحفر، وهو حفر أبي موسى، بينه وبين البصرة خمسة أميال. والهوبجة بن بجير بن عامر، من بني ضبه، قتل يوم مؤتة، فيقال إن جسده فقد؛ كذا قاله البلاذري.  والهوابج: رياض باليمامة  ، عن الحفصي، كذا في المعجم.  وهبجه، كمنعه  ، يهبج هبجا:  ضربه  ضربا متتابعا فيه رخاوة. وقيل: الهبج: الضرب بالخشب كما يهبج الكلب إذا قتل. وهبجه بالعصا: ضرب منه حيث ما أدرك. وفي الصحاح: هبجه بالعصا هبجا، مثل حبجه حبجا: أي ضربه. والكلب يهبج: أي يقتل.  والهبيج  ، بفتح الأول الثاني والتحتية مشددة:  لغة في الهبيخ  بالخاء، وسيأتي في محله إن شاء الله تعالى.

### Türkçe

**الهبج** (harekeli), **الورم** gibi: dişi devenin memesindeki bir şey olur. Ve dersin ki: **هبجه تهبيجا**; yani onu şişirdi; böylece **تهبج**; yani şişti. Ve memedeki **الهبج**, şişliğin en hafifidir. Denir ki: “Falanca **مهبجا** olarak sabahladı”; yani şişmiş olarak. Ve **المهبج**, **معظم** gibi: nefsi ağır olan adam.

Ve **الهبيج**: iki yanında, karnının tüyü ile sırtı arasında, sanki orada vurulmuş gibi, iki uzun çizgisi bulunan ceylan.

Ve **الهوبجة**: yerden bir çukur; bunu Ezherî söylemiştir; yahut onun alçak yeri; yani yer; yahut içinde çakıl bulunan yüksek yer. **الهوبجة**: vadinin sonu; orada onun akıntıları itilir. “**رمث**’ten bir **هوبجة** elde ettik” (denir); bir vadi çukurunda çok olduğu zaman. Nadr dedi ki: **الهوبجة**: su birikintilerinde **ثماد** kazılması, sonra suyun onlara akıtılmasıdır; böylece dolar; ondan içerler; ve o **ثماد**, içine su konulduğu zaman yardım eder. Ezherî dedi ki: Ebû Mûsâ kazılmış kuyular kazmak isteyince dedi ki: “Bana, bu çölü onunla keseceğim bir kuyu yeri gösterin.” Dediler ki: “**هوبجة**; **الأرطى**’nın **فلج** ile **فليج** arasında bittiği yer.” Böylece **الحفر**’ı kazdı; o, Ebû Mûsâ’nın kazısıdır; onunla Basra arasında beş mil vardır.

Ve **الهوبجة**: Benî Ḍabba’dan, Bujayr b. Âmir b. …’in oğlu; Mu’te gününde öldürüldü; denir ki cesedi kayboldu; Belâzurî’nin söylediği böyledir.

Ve **الهوابج**: Yemâme’de bahçeler; Hafsî’den; mu‘cemde böyledir.

Ve **هبجه** ( **منعه** gibi), **يهبج هبجا**: onu, içinde gevşeklik bulunan ardışık bir vuruşla vurdu. Ve denildi ki: **الهبج**: köpeğin öldürüldüğü zaman **يهبج** etmesi gibi, odunla vurmaktır. Ve **هبجه بالعصا**: yetiştiği yerden ona vurdu. Ve **الصحاح**’ta: **هبجه بالعصا هبجا**; **حبجه حبجا** gibi: yani onu vurdu. Ve köpek **يهبج**: yani öldürür.

Ve **الهبيج** (birincisi ve ikincisi fethalı, ve alttaki harf şeddeli): **الهبيخ**’ta, **الخاء** ile olanın bir lügatidir; inşallah yüce Allah dilerse yerinde gelecektir.
