# هبنق (ه-ب-ن-ق) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%A8%D9%86%D9%82
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%87%D8%A8%D9%86%D9%82

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ه - ب - ن - ق
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%A8%D9%86%D9%82/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الهاء والقاف
صهلق: صوتٌ صَهْصَلِقٌ: شديد. قال:
قد شَيَّبَتْ رأسي بصَوْتٍ صَهْصَلِق
هلقس: الهِلَّقْس: الشَّديدُ.
هزرق: الهَرْزَقَةُ: من أسوأ الضَّحِك.
زهرق: الزَّهْرَقَةُ والزِّهراق: تَرْقيصُ الأمّ الصّبيّ.
زهلق: الزَّهْلِقُ: السِّراج ما دام في القنديل. قال: "زِهْلِقٌ لاح مُسْرَجُ" شَبَّه بياض الثّور بضياء السَّراج، وليس بالّذي عليه سرجٌ.
والزَّهْلِقيُّ من الرّجال: الّذي إذا أراد امرأة أَنْزَلَ قبل أن يَمَسَّها، وهو الزُّمًّلِقُ.
قهمز: امرأة قَهْمَزِيّة: قصيرةٌ جداً.
زهمق: الزَّهَمَقَةُ: الزُّهُومةُ السَّيِّئةُ تجدُها من اللَّحْمِ الغثَ.
دهقن: الدَّهْقَنَةُ: من الدَّهْقان، وهو يَتَدَهْقَنُ.
قهمد: القَهْمَدُ: الرّجُلُ اللَئيمُ الأَصْل، والدَّميمُ الوَجْه.
قرهد: القُرهُدُ: النّاعم التّاّر.
قمهد: الاقْمِهْدادُ: شبه ارتعادِ الفَرْخ إذا زقّه أبواه فتراه يكْوهِدَ إليهما ويَقْمَهِدُّ نحوهما دهمق: الدُّهامِقُ: التُّراب اللّيَن. قال خلف بن خليفة:
ومعرض من الكثيب ناطقُ
جَوْنٌ رَوابي تُرْبِهِ دُهامِقُ
وقال عُمَر: "لو شِئْتُ أنْ يُدَهْمَقَ لي لفعلتُ" . أي: الطّعام اللّين، وأصلُه من الدُّهامِق، أي: الأرض اللّيّنة الرّقيقة، ويقال: دّهْمِقْ طَحِينَكَ، أي: دَقِّقْهُ، والدِّهْقَنَةُ مِثْلُه.
قهقر: القَهْقَرُّ والقُهْقُرُ : الحَجَرُ الأَمْلَس الأَسْوَد، وهو القُهْقُورةُ.. وغُرابٌ قَهْقَرٌ: شديدُ السّواد. وحَنْظلةٌ قَهْقَرةٌ، أي: اسودت بعد الخضرة.
والرّجلُ يَتَقَهْقَرُ في مِشْيَته: يَتَراجع على قَفاه. ورجع القَهْقَري: على الأدبار.
هرقل: هِرَقْلٌ: من ملوك الرّوم، وهو أوْلُ من ضَرَب الدّنانير. وأَحْدَثَ البِيعةَ، قال لبيد:
غَلَبَ اللّيالي خلفَ آلِ مُحَرِّقٍ		وكما فَعَلْنَ بتُبَّعٍ وبِهِـرْقَـلِ
هرلق: الهِرْلِقُ: المُنْخُل.
قرهب: القَرْهَبُ من الثّيران: المسنّ الضخم. قال
"وبين مُسِنّ كالقصيمة قَرْهَبِ"
قهرم: القَهْرَمانُ: هو المُسَيطِرُ الحَفيظُ على ما تحتَ يَدَيْه، قال:
مجداً وعزاً قَهْرَ ماناً قَهْقَبا
بهلق: البَهْلَقُ: الضَّجُورُ الكثيرُ الصَّخْبِ، و تقول : امرأة بَهْلَق، والجميعُ: بَهالقُ. قال:
يُوَلْوِلُ مِن جَوْبهنَّ الدّلي		لُ باللَّيْل ولولةَ البِهَلْقِِ
قهقب: القَهْقَبُ: الضَّخْم.
قلهب: القَلْهَبُ من الرجال: القديم الضّخم.
هلقم: الهلِقْامُ: السّيّد الضَّخم، ذو الحَمالات، والهِلْقَمُّ أيضاً، قال:
وإن خَطيبُ مجلِسٍ أَلَمّا
بخُطَّةٍ كنتَ لها هَلْقَمّاً
وبالحمَالات لها لَهِمّا
هبنق: هَبَنَّقَةُ القَيْسِيُّ: أحمقُ بني قَيْس بنِ ثَعْلَبة. والهِبْنِيقُ: الوَصيفُ. وجَمْعُه: هبانيق. قال لبيد:
والهَبانِيقُ قيامٌ مَـعَـهُـمُ		كلُّ مَلْثومٍ إذا صُبَّ هَمَلْ
هيقم: الهَيْقمانيُّ: الطَويل. قال:
من الهَيْقَمانيّاتِ هَـيْقٌ كـأنّـه		من السِّنْدِ ذو كَبْلَيْنِ أَفْلَتَ من نَبْلِ

##### Türkçe

**الهاء** ve **القاف**

**صهلق**: **صوتٌ صَهْصَلِقٌ**: şiddetli. Dedi ki:
“Başımı, şiddetli bir sesle ağarttı”

**هلقس**: **الهِلَّقْس**: şiddetli olan.

**هزرق**: **الهَرْزَقَةُ**: gülmenin en kötüsünden.

**زهرق**: **الزَّهْرَقَةُ** ve **الزِّهراق**: annenin çocuğu sallaması.

**زهلق**: **الزَّهْلِقُ**: kandilin içinde bulunduğu müddetçe kandil (lamba). Dedi ki: “**زِهْلِقٌ لاح مُسْرَجُ**”; öküzün beyazlığını kandilin ışığına benzetti; üzerinde eyer bulunan (bir şey) ile (değil).

Ve erkeklerden **الزَّهْلِقيُّ**: bir kadın istediğinde ona dokunmadan önce boşalan kimse; o, **الزُّمًّلِقُ**tur.

**قهمز**: **امرأة قَهْمَزِيّة**: çok kısa.

**زهمق**: **الزَّهَمَقَةُ**: kötü kokuşmuşluk; onu zayıf etten bulursun.

**دهقن**: **الدَّهْقَنَةُ**: **الدَّهْقان**dan; ve o, **يَتَدَهْقَنُ**.

**قهمد**: **القَهْمَدُ**: aslı soysuz olan adam; ve yüzü çirkin olan.

**قرهد**: **القُرهُدُ**: yumuşak, taze olan.

**قمهد**: **الاقْمِهْدادُ**: ebeveyni onu gagasıyla beslediğinde civcivin titremesine benzer; onu, onlara doğru **يكْوهِدَ** ederken ve onlara doğru **يَقْمَهِدُّ** ederken görürsün.

**دهمق**: **الدُّهامِقُ**: yumuşak toprak. Halef b. Halîfe dedi ki:
“Ve kum tepesinden bir sergi: konuşan;
Koyu renkli; tepeler; toprağı **دُهامِقُ**”

Ve Ömer dedi ki: “İsteseydim benim için **يُدَهْمَقَ** edilirdi, yapardım.” Yani: yumuşak yemek. Aslı **الدُّهامِق**tandır; yani: yumuşak, ince toprak. Ve denir ki: “**دّهْمِقْ طَحِينَكَ**”, yani: onu incelt. **الدِّهْقَنَةُ** de onun gibidir.

**قهقر**: **القَهْقَرُّ** ve **القُهْقُرُ**: pürüzsüz siyah taş; o, **القُهْقُورةُ**dur. Ve **غُرابٌ قَهْقَرٌ**: siyahlığı şiddetli. Ve **حَنْظلةٌ قَهْقَرةٌ**; yani: yeşillikten sonra karardı.

Ve adam yürüyüşünde **يَتَقَهْقَرُ**: ensesi üzerine geri geri gider. Ve **القَهْقَري** dönüş: arkalara doğrudur.

**هرقل**: **هِرَقْلٌ**: Rum krallarından; dinarları ilk basan odur. Ve **البِيعةَ**yı ihdas etti. Lebîd dedi ki:
“Geceler, Âl-i Muharriq’in ardından galip geldi;
Tıpkı Tubba‘a ve **بِهِـرْقَـلِ** ile yaptıkları gibi”

**هرلق**: **الهِرْلِقُ**: elek.

**قرهب**: boğalardan **القَرْهَبُ**: yaşlı, iri olan. Dedi ki:
“Ve aralarında, **قَرْهَبِ** (olan) bir **مُسِنّ**; **القصيمة** gibi”

**قهرم**: **القَهْرَمانُ**: elinin altındakilere hükmeden, koruyup gözeten odur. Dedi ki:
“Şan ve izzet (olarak), **قَهْرَ ماناً**; **قَهْقَبا**”

**بهلق**: **البَهْلَقُ**: çok homurdanan, gürültüsü çok olan. Ve dersin ki: **امرأة بَهْلَق**; çoğulu: **بَهالقُ**. Dedi ki:
“Onların içinden kılavuz, geceleyin ulur;
**البِهَلْقِ**in uluması gibi”

**قهقب**: **القَهْقَبُ**: iri.

**قلهب**: erkeklerden **القَلْهَبُ**: eski, iri olan.

**هلقم**: **الهلِقْامُ**: iri efendi; **الحَمالات** sahibi. Ve **الهِلْقَمُّ** da (böyledir). Dedi ki:
“Ve bir meclisin hatibi geldiğinde;
Bir plana (gelir ki) sen onun için **هَلْقَمّاً** idin;
Ve **الحمَالات** ile onun için **لَهِمّا**”

**هبنق**: **هَبَنَّقَةُ القَيْسِيُّ**: Benî Kays b. Sa‘lebe’nin ahmağı. Ve **الهِبْنِيقُ**: hizmetçi oğlan. Çoğulu: **هبانيق**. Lebîd dedi ki:
“Ve **الهَبانِيقُ** onlarla birlikte ayakta;
Her örtülü (kimse), döküldüğünde (bile) akar”

**هيقم**: **الهَيْقمانيُّ**: uzun. Dedi ki:
“**الهَيْقَمانيّاتِ**ten bir **هَـيْقٌ**; sanki o,
Sind’den; iki prangalı; oktan kurtulmuş”

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%A8%D9%86%D9%82/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الهُبْنقُ والهُبْنُوق والهَبَيْنَقُ والهَبْنيق: الوَصِيفُ؛ قال لبيد:
والهَبانِيقُ قِيامٌ مَعَهُمْ،
كلُّ مَلْثُومٍ إذا صُبَّ هَمَلْ
قال ابن بري: ومثله قول ابن مقبل يصف خمراً:
يَمُجُّها أَكْلَفُ الإسْكابِ وافَقَهُ
أَيْدِي الهَبانِيقِ، بالمَثْناةِ مَعْكوم
وهَبَنَّقةُ القَيْسيّ: رجل كان أَحمق بني قيس بن ثعلبة، وكان يقال له ذو الوَدَعاتِ، واسمه يزيد بن ثَرْوانَ، وكان يضرب به المثل في الحمق؛ قال الشاعر:
عِشْ بِجَدٍّ، ولن يضرك نَوْكٌ،
إنما عَيْشُ من تَرَى بالجُدودِ
عِشْ بجَدٍّ، وكُنْ هَبَنَّقة القَيْـ
سِيَّ نَوْكاً، أَو شَيْبَة بن الوَلِيدِ
رُبَّ ذِي إرْبةٍ مُقِلٌّ من الما
ل، وذي عُنْجُهيَّةٍ مَجْدودِ
شيْبَ يا شَيْبَ، يا سَخِيفَ بني القعْـ
قاعِ ما أَنت بالحليم الرَّشِيدِ
وقال آخر:
عِشْ بجَدٍّ وكُنْ هَبَنَّقةً، ير
ضَ بك الناسُ قاضِياً حَكَما
ورجل هَبَنَّق إذا وصف بالنَّوك؛ وقال ذو الرمة:
إذا فارَقَتْهُ تَبْتَغي ما تُعيشُه،
كفاها رَذاياها الرقيعُ الهَبَنَّقُ
قيل: أَراد بالرقيع الهبَنّق القُمْرِيّ؛ وقيل: بل هو الكَرَوان وهو يوصف بالحمق لتركه بيضه واحتضانه بيض غيره كما قال:
إني وتَرْكي نَدَى الأَكْرَمِينَ،
وقَدْحِي بكَفَّيَّ زَنْداً شَحاحا
كتاركةٍ بيضها بالعَراء،
ومُلْبِسة بَيْضَ أُخرى جَناحا

##### Türkçe

**الهُبْنقُ** ve **الهُبْنُوق** ve **الهَبَيْنَقُ** ve **الهَبْنيق**: hizmetçi oğlan; dedi ki
Lebîd:
Ve **الهَبانِيقُ** onlarla beraber ayakta duranlardır,
her **مَلْثُومٍ** (ağzı örtülü) kimse, (üzerine) dökülünce **هَمَلْ** (akıntı/boşalma).

İbn Berrî dedi ki: Bunun benzeri, İbn Mukbil’in şarabı vasfederek söylediği sözüdür:
Onu, döküşü çok olan **أَكْلَفُ** (esmer) kimse ağzından saçar; ona
**أَيْدِي الهَبانِيقِ** ( **الهَبانِيقُ**’in elleri) **بالمَثْناةِ** (ikincide/iki katlı yerde) bağlanmış olarak muvafakat etti.

Ve **هَبَنَّقةُ القَيْسيّ**: Kays b. Sa‘lebe oğullarının ahmağı olan bir adam; ona
**ذو الوَدَعاتِ** denirdi; adı **يزيد بن ثَرْوانَ** idi; ahmaklıkta onunla darbımesel yapılırdı; dedi ki
şair:
Ciddiyetle yaşa; ve sana bir **نَوْكٌ** (ahmaklık) zarar vermez,
ancak, gördüğün kimsenin yaşayışı ciddiyetler iledir.
Ciddiyetle yaşa; ve Kaysî’nin **هَبَنَّقة**’si ol,
ahmaklıkça; yahut **شَيْبَة بن الوَلِيدِ** (gibi).
Nice **ذِي إرْبةٍ** (ihtiyaç/maharet sahibi) vardır ki maldan azdır,
ve nice **ذِي عُنْجُهيَّةٍ** (kibir/serkeşlik sahibi) vardır ki bahtı kesiktir.
Şeyb, ey Şeyb, ey **سَخِيفَ بني القعْـقاعِ** (Benî’l-Ka‘kâ‘ın sefihi),
sen **بالحليم الرَّشِيدِ** (halîm, reşîd) değilsin.

Ve bir başkası dedi ki:
Ciddiyetle yaşa ve bir **هَبَنَّقةً** ol; (öyle ki)
insanlar senden razı olur, kadı olarak, hükmeden olarak.

Ve bir adam **هَبَنَّق** (olur), eğer **بالنَّوك** (ahmaklık ile) vasfedilirse; ve Zû’r-Rumme dedi ki:
Ondan ayrıldığı vakit, yaşayacağı şeyi arayarak,
ona, yamalı **الهَبَنَّقُ** (ahmak) olan (kimsenin) rezillikleri yeter.

Denildi ki: **الرقيع الهبَنّق** ile **القُمْرِيّ** (kumru)yu kastetti; ve denildi ki: bilakis o **الكَرَوان** (kervan/çöl kuşu)dur; ve o, ahmaklık ile vasfedilir; yumurtasını bırakması ve başkasının yumurtasını kuluçkaya yatması sebebiyle; nitekim dediği gibi:
Ben ve keremlilerin ihsanını terk edişim,
ve iki avucumla cimri bir çakmak taşı çakışım,
çırılçıplak yerde yumurtasını terk eden gibi,
ve başka(larının) yumurtasını kanat giydiren gibi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%A8%D9%86%D9%82/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الهبنق، كقنفذ وزنبور وقنديل بالكسر ويفتح والهبيق كسميدع وغلابط، الأولى مقصورة من الثانية، واقتصر الجوهري على الثالثة: الوصيف من الغلمان جمعه الهبانق والهبانيق، وأنشد الجوهري للبيد رضي الله عنه:
  والهبانيق قـيام، مـعـهـم                      كل محجوب إذا صب همل ويروى كل ملثوم قال ابن بري: ومثله قول ابن مقبل يصف خمرا:
  يمجها أكلف الإسكاب وافقه                      أيدي الهبانيق بالمثناة معكوم والهبنق كعملس: الأحمق، قال ذو الرمة:
  إذا فارقته تبتغي ما تعيشـه                      كفاها رذاياها الرقيع الهبنق قيل: أراد بالرقيع الهبنق القمري، وقيل: الكروان، وهو يوصف بالحمق، لتركه بيضه واحتضانه بيض غيره. والهبنق أيضا: القصير عن ابن دريد. وهبنقة: لقب ذي الودعات يزيد ابن ثروان من بني قيس بن ثعلبة، يضرب به المثل في الحمق، وذكر في ودع قال أبو محمد يحيى بن المبارك اليزيدي:
  عش بجد ولا يضرك نـوك                      إنما عيش من ترى بالجدود
  عش بجد وكن هبنقة القـي                      سي نوكا، أو شيبة بن الوليد
  رب ذي إربة مقل من الما                      ل وذي عنجهية مـجـدود والهبنوقة بالضم: المزمار والجمع الهبانيق، وبه فسر قول لبيد السابق، كذا نقله الصاغاني عن ابن عباد، وهو تصحيف، صوابه: الهنبوقة بتقديم النون على الباء، كما سيأتي، والمصنف يقلد الصاغاني فيما يقوله غالبا. وقال ابن دريد: الهبنقة: أن تلزق بطون فخذيك إذا جلست بالأرض، وتكفهما يقال: قعد الهبنقة والهنبقة، كما في العباب.

##### Türkçe

**الهبنق**; **قنفذ** ve **زنبور** ve **قنديل** gibi; kesre ile (okunur) ve fetha ile de açılır. Ve **الهبيق**; **سميدع** ve **غلابط** gibi. Birincisi ikinciden maksûrdur. **الجوهري** üçüncüyle yetindi: oğlanlardan **الوصيف**; cem‘i **الهبانق** ve **الهبانيق**’tir. Ve **الجوهري**, **لبيد** رضي الله عنه için inşad etti:
  Ve **الهبانيق** ayakta duranlardır, onlarla birlikte                      her örtülü (kimse), döktüğü zaman salıverir; ve “her peçeli” diye rivayet olunur. **ابن بري** dedi: ve onun benzeri, **ابن مقبل**’in şarabı vasfederek sözü:
  Onu, döküşe düşkün bir (kimse) emer; ona muvafakat eder                      **أيدي الهبانيق**; **المثناة** ile bağlanmış. Ve **الهبنق**; **عملس** gibi: ahmak. **ذو الرمة** dedi:
  Ondan ayrıldığın zaman, yaşadığını ararsın                      ona, ayıpları olarak, yamalı **الهبنق** yeter. Denildi: yamalı **الهبنق** ile **القمري**’yi kastetti. Ve denildi: **الكروان**; ve o, ahmaklıkla vasfolunur; kendi yumurtasını terk etmesi ve başkasının yumurtasını kuluçkaya yatması sebebiyle. Ve **الهبنق** ayrıca: kısa; **ابن دريد**’den. Ve **هبنقة**: **ذي الودعات**’ın lakabıdır; **يزيد ابن ثروان**; **بني قيس بن ثعلبة**’dendir; ahmaklıkta onunla mesel vurulur. Ve **ودع**’da zikredildi. **أبو محمد يحيى بن المبارك اليزيدي** dedi:
  Ciddiyetle yaşa; ve sana zarar vermez **نوك**                      ancak gördüğün kimsenin yaşayışı ciddiyetlerledir.
  Ciddiyetle yaşa ve **هبنقة** ol                      **القـي**’si; **نوكا**; yahut **شيبة بن الوليد**.
  Nice **ذي إربة** vardır, maldan az                      ve nice **ذي عنجهية** vardır, ciddiyetsiz. Ve **الهبنوقة** (damme ile): **المزمار**; ve cem‘i **الهبانيق**. Ve onunla, **لبيد**’in önceki sözü tefsir edildi; **الصاغاني**’nin **ابن عباد**’dan nakli böyledir; ve o bir tashîftir; doğrusu: **الهنبوقة**, **النون**’u **الباء**’ın önüne almakladır; ileride geleceği üzere. Ve musannif, çoğu kez söylediği şeylerde **الصاغاني**’yi taklit eder. **ابن دريد** dedi: **الهبنقة**: yere oturduğun zaman uyluklarının karınlarını yapıştırmandır; ve ikisini toplarsın; “**الهبنقة** oturdu” ve “**الهنبقة** (oturdu)” denir; **العباب**’da olduğu gibi.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%A8%D9%86%D9%82/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

هَبْنَقَ
هَبْنَقَ هَبْنَقَة 51t ,
a.  A certain way of sitting.

هُبْنُق
هُبْنُق 54 ,
a.  Servant, attendant, waiter.

هَبَنَّق
هَبَنَّق 56 ,
a.  Dwarf.

b.  Fool.

هَبَنَّقَة
هَبَنَّقَة 56t ,
a.  Man's name.

b.  see 56 (b) .

هَبَاْنِيْقُ
هَبَاْنِيْقُ 67 ,
a.  see 54 .

هُبْنُوْقَة
هُبْنُوْقَة
a.  Pipe, flute.

هَبْنُوْق
هَبْنُوْق ,  هَِبْنِيْق ,  هَبَيْنَق

هُبَانِق
هُبَانِق
a.  see 54 .

هَبَنْقَع
هَبَنْقَع
a.  Foolish.

b.  Proud.

c.  Beggar, tramp.

d.  Inactive.

##### Türkçe

**هَبْنَقَ**
**هَبْنَقَ** **هَبْنَقَة** 51t ,
a. Oturmanın belirli bir tarzı.

**هُبْنُق**
**هُبْنُق** 54 ,
a. Hizmetçi, refakatçi, garson.

**هَبَنَّق**
**هَبَنَّق** 56 ,
a. Cüce.

b. Ahmak.

**هَبَنَّقَة**
**هَبَنَّقَة** 56t ,
a. Bir erkeğin adı.

b. 56 (b)’ye bak.

**هَبَاْنِيْقُ**
**هَبَاْنِيْقُ** 67 ,
a. 54’e bak.

**هُبْنُوْقَة**
**هُبْنُوْقَة**
a. Boru, flüt.

**هَبْنُوْق**
**هَبْنُوْق** ,  **هَِبْنِيْق** ,  **هَبَيْنَق**

**هُبَانِق**
**هُبَانِق**
a. 54’e bak.

**هَبَنْقَع**
**هَبَنْقَع**
a. Ahmakça.

b. Kibirli.

c. Dilenci, serseri.

d. Hareketsiz.
